II SA/Lu 275/22

II SA/Lu 275/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak /sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17b ust 1 i ust. 2, art. 24 ust. 1 i ust. 2, art. 24a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 19 stycznia 2022 r. nr SKO.1299/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r. nr SKO.1299/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy Godziszów z dnia 1 lipca 2021 r. nr OPS.ŚP.5211.O.9.2021 i przyznało E. P. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
W dniu 7 czerwca 2021 r. E. P. wniosła do Wójta Gminy Godziszów (dalej również jako "organ I instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką M. K.. Do wniosku załączyła odpis orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Janowie Lubelskim z dnia 18 maja 2021 r., znak PZON.8321.1.228.2021, którym zaliczono M. K. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 15 lutego 2012 r. Orzeczenie wydano na czas określony – do dnia 31 maja 2024 r.
Decyzją z dnia 1 lipca 2021 r. Wójt Gminy Godziszów orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem organu w sprawie nie został spełniony warunek art. 17 ust. 1b ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych" lub "u.ś.r." do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, zgodnie z treścią orzeczenia, nie da się ustalić, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 15 lutego 2012 r. co oznacza, że wystąpił po przekroczeniu kryterium wieku określonego wymienioną wyżej ustawą.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącą odwołania decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r. nr SKO.1299/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy Godziszów z dnia 1 lipca 2021 r. nr OPS.ŚP.5211.O.9.2021 i przyznało E. P. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką M. K. na okres od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 maja 2024 r. w wysokości 2119 zł miesięcznie. Jednocześnie organ orzekł, że prawo do ustalonego świadczenia przysługuje również w okresie do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania dla M. K. nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w wysokości ustalonej zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji w zakresie stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznając, że organ dokonał błędnej wykładni jego treści i niewłaściwie zinterpretował wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym, dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe, organy mają zatem obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Mając na uwadze powyższe, Kolegium nie stwierdziło istnienia przesłanek uzasadniających odmowę przyznania E. P. świadczenia pielęgnacyjnego. Wymieniona jest córką M. K. i ciąży na niej obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności. Skarżąca przedłożyła i podpisała wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oświadczając, że w jej przypadku nie zachodzą okoliczności wyłączające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, określone brzmieniem art. 17 ust. 5 u.ś.r. Okoliczność sprawowania opieki i jej zakres wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Godziszowie. Pracownik socjalny potwierdził także, że wnioskodawczyni ze względu na sprawowaną opiekę nie ma możliwości zarobkowania, zaś podjęcie pracy w gospodarstwie rolnym męża kolidowałoby ze sprawowaną przez nią opieką nad osobą niepełnosprawną. M. K. jest wdową, a wnioskodawczyni jest jej jedyną córką. Pracownik socjalny nie stwierdził także żadnych innych okoliczności uniemożliwiających przyznanie wymienionej świadczenia pielęgnacyjnego.
W konsekwencji Kolegium uznało, że odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w świetle stanowiska zaprezentowanego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku, sygn. akt: K 38/13 jest nieuzasadniona, zaś analiza akt sprawy w oparciu o pozostałe kryteria określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych wskazuje, że w sprawie spełnione zostały przesłanki przyznania wnioskodawczym świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad matką.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium przywołało treść przepisów art. 17b i art. 24 ust. 2 i ust. 4 prawo do świadczeń rodzinnych i wskazało, że w niniejszym stanie faktycznym skarżąca złożyła wniosek w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką w dniu 14 czerwca 2021 r. W części wniosku zawierającej stosowne, wymagane oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, skarżąca zaznaczyła rubrykę, że jest rolnikiem lub małżonkiem albo domownikiem rolnika. Stwierdzenie powyższego stanu wymaga od wnioskodawcy złożenia obligatoryjnego oświadczenia, potwierdzającego zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, wraz ze wskazaniem daty tej rezygnacji. Brak formalny w tym zakresie skutkuje uznaniem, że wniosek pozostaje niekompletny, a tym samym nie wywołuje skutków prawnych w postaci przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Oświadczenie takie zostało przedłożone do akt postępowania przez skarżącą dopiero w dniu 5 stycznia 2022 r., w następstwie wezwania jej do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez SKO w Zamościu. Znajdujące się w aktach sprawy pismo wnioskodawczyni z dnia 23 listopada 2021 r., nie sanuje tego rodzaju wady i nie może być uznane jako wymagane, brzmieniem art. 17b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, oświadczenie.
Mając na uwadze powyższe, Kolegium orzekło o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, począwszy od dnia 1 stycznia 2022 r., to jest od miesiąca złożenia kompletnego wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, na czas określony, zgodnie z datą ważności orzeczenia, uwzględniając art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842).
W skardze na powyższą decyzję E. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 7 czerwca 2021 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:
1) naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, tj. art. 17b ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię i jednoznaczne wskazanie, iż prawidłowo wypełniony wniosek wpłynął dopiero w dniu 5 stycznia 2022 r.;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego, przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy, niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji oraz niewezwanie wnioskodawczyni do uzupełnienia braku formalnego wniosku;
b) naruszenie art. 10 §1 i 2 k.p.a. w zw. z art 12 §1 k.p.a., poprzez faktycznie uniemożliwienie stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zgromadzonych w aktach,
c) naruszenie art. 9 k.p.a., poprzez nieinformowanie stron, w szczególności przez organ I instancji, o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualnie; Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja odmawiająca przyznania od dnia 7 czerwca 2021 r. skarżącej, świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagającą stałej opieki.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom niż wymienione w pkt 1-3 ustawy, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:
1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.
Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 ustawy).
Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi kwestia prawidłowości określenia terminu początkowego przysługującego skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem skarżącej świadczenie powinno być jej przyznane od dnia złożenia wniosku, tj. od dnia 7 czerwca 2021 r. Natomiast zdaniem organu, datą początkową przyznanego świadczenia powinien być początek miesiąca złożenia kompletnego wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, tj. 1 stycznia 2022 r.
Regulacje dotyczące okresu, na jaki może być przyznane świadczenie rodzinne zostały zawarte w art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 24 ust. 1 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Świadczenia rodzinne wskazane w art. 24 ust. 1 u.ś.r., w tym świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy, stanowią zatem wyjątek od zasady ogólnej przyznawania świadczeń na okres zasiłkowy. W tych przypadkach, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
W ocenie sądu, treść przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jednoznaczna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego następuje wyłącznie na podstawie wniosku zainteresowanego z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Dopiero złożenie kompletnego wniosku, ze wszystkimi wymaganymi dokumentami umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez skarżącą w dniu 7 czerwca 2021 r. (data nadania wniosku w placówce pocztowej). W części wniosku zawierającej wymagane do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenia, skarżąca zaznaczyła, że jest rolnikiem lub małżonkiem albo domownikiem rolnika. Pod powyższą rubryką, zawarte jest pouczenie, że jeśli wnioskodawca jest rolnikiem lub małżonkiem albo domownikiem rolnika, należy złożyć oświadczenie od kiedy zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Rubryka zawierająca oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym pozostała niewypełniona. Skarżąca nie złożyła również żadnego odrębnego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestaniu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym o wymaganej treści.
Jak wynika natomiast z art. 17b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną osobie będącej rolnikiem lub małżonkiem albo domownikiem rolnika, jest złożenie stosownego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestaniu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia. Co więcej, przepis ten wprost określa treść klauzuli o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, którą wnioskodawca jest obowiązany zawrzeć w oświadczeniu. Jak wynika z ostatniego zdania omawianego przepisu, klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Uregulowania w tym zakresie są zatem jednoznaczne i jakiekolwiek odstępstwa od nich nie są możliwe.
Złożony wniosek był zatem niekompletny. Brakujące oświadczenie zostało złożone przez skarżącą dopiero w dniu 5 stycznia 2022 r., w postepowaniu odwoławczym, na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu.
Powyższe oznacza, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił datę początkową przyznanego skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na dzień 1 stycznia 2022 r., tj. początek miesiąca, w którym skarżąca złożyła kompletny wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
Powyższej oceny nie zmienia znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 23 listopada 2021 r. o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestaniu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, które zostało załączone przez skarżącą do odwołania. Oświadczenie to nie zawiera bowiem wymaganej przez art. 17b u.ś.r. klauzuli o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, w związku z czym nie może być uznane za prawidłowe.
Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze zarzutu zaniechania przez organ I instancji wezwania strony do złożenia brakującego oświadczenia wskazać należy, że w przypadku gdy organ stwierdzi jakiekolwiek braki we wniosku, czy w wymaganej dokumentacji, powinien uruchomić procedurę określoną w art. 24a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do tego przepisu, w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku podmiot realizujący świadczenia wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenia do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia (ust. 1). W przypadku zaś, gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia (ust. 2).
Stwierdzając zatem brak wymaganego oświadczenia, stosownie do art. 24a ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ I instancji powinien wezwać stronę do złożenia takiego oświadczenia, w zakreślonym terminie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W rozpoznawanej sprawie tak się jednak nie stało, gdyż organ pierwszej instancji uznał, że skarżącej na podstawie obowiązujących przepisów prawa świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Nieprawidłowość tą usunął dopiero organ odwoławczy, który pismem z dnia 23 grudnia 2021 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne o wymagane oświadczenie. W piśmie tym organ odwoławczy wskazał jednocześnie stronie treść klauzuli, jaka powinna być zawarta w oświadczeniu oraz wyjaśnił, dlaczego oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 23 listopada 2021 r. nie może być uznane za prawidłowe. Oświadczenie spełniające wymagania przepisu art. 17b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostało nadane w dniu 5 stycznia 2022 r. i wpłynęło do organu w dniu 11 stycznia
2022 r. Działanie organu odwoławczego w tym zakresie odbyło się zatem z korzyścią dla skarżącej. Oczywistym jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione.
Zdaniem Sądu należy jednak zaznaczyć, iż ciężar dowodu wykazania przez domownika rolnika o zaprzestaniu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym ciąży na tej osobie. Ustawodawca ściśle określił, jaki rodzaj dowodu będzie służyć temu celowi. Takim środkiem dowodowym, podlegającym ocenie na zasadach ogólnych, jest oświadczenie składane w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r. Nie można pominąć, że następstwem złożenia oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego jest utrata statutu osoby objętej ubezpieczeniem społecznym rolników. KRUS w następstwie złożenia tego oświadczenia wyłącza taką osobę z ubezpieczenia społecznego rolników. Natomiast organ wypłacający to świadczenie (wójt, burmistrz lub prezydent miasta), zgłasza takie osoby do ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS i opłaca za nich składki ubezpieczeniowe. Z uwagi na powyższe zasady obowiązujące w przepisach o ubezpieczeniu społecznym, ustawodawca wymaga by przy złożeniu wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, zostało jednocześnie złożone oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa pod odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywego oświadczenia.
Podkreślić jeszcze raz należy, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, co wynika wprost z art. 24 ust. 2 u.ś.r. Zauważyć jednak należy, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane).
W rozpoznawanej sprawie sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postepowania, które skutkowałoby uwzględnieniem skargi. Organ odwoławczy podjął czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący rozpatrzył i prawidłowo ocenił całość materiału dowodowego, w myśl reguł określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.". Uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji odpowiada natomiast wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. i nie narusza zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a.).
W odniesieniu do kwestii zawartego w skardze wniosku o przyznanie świadczenia przez sąd, wskazać należy, że nie jest to możliwie, bowiem sąd zgodnie z treścią przepisów przytoczonych na wstępie niniejszego uzasadnienia kontroluje prawidłowość decyzji.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.