II SA/Lu 265/25

II SA/Lu 265/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Bartłomiej Pastucha /sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 7a par. 1, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 267 pkt 1, art. 268 pkt 1, art. 268 ust. 1 pkt 1-pkt 3 lit.a, art. 270 ust. 1; ust.8; ust.11, art. 271 ust. 1; ust. 2-5; ust. 5a; 5b, art. 272 ust. 5a, art. 273 ust. 1, art. 271 ust. 6 i 8, art. 272 ust. 5b
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi S.-P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 11 marca 2025 r. nr 49/D/ZUT/2025 w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych i wprowadzanie do wód ścieków przemysłowych oraz wód opadowych i roztopowych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz S.-P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 237 (dwieście trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania;
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 11 marca 2025 r. nr 49/D/ZUT/2025 (znak sprawy: LB.ZUT.4700.577.2025) Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej także jako "organ" lub "Dyrektor Zarządu Zlewni") określił podmiotowi S. Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. (dalej także jako "skarżąca"’ "S. S.A." lub "Spółka") za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. opłatę stałą w wysokości:
1) 1 901,00 zł - za wprowadzanie ścieków przemysłowych do wód na terenie zakładu w miejscowości O.,
2) 3 244,00 zł - za pobór wód podziemnych z ujęcia zakładowego zlokalizowanego w miejscowości O.,
3) 777,00 zł - za wprowadzenie do wód wód opadowych i roztopowych.
Organ wskazał, że przedmiotową opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach. Określił przy tym terminy płatności poszczególnych rat oraz ich wysokość.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał się na następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 10 lutego 2025 r. Dyrektor Zarządu Zlewni, działając na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 1, 3 i 4, ust. 2, ust. 4 pkt 1 i ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm., dalej jako "Pr.wod.") oraz § 2, § 6 i § 10 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 października 2013 w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2471 ze zm.) ustalił Spółce za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. opłatę stałą za wprowadzanie ścieków przemysłowych do wód, pobór wód podziemnych oraz wprowadzenie wód opadowych i roztopowych do wód, w kwotach podanych na wstępie. Opłata została naliczona w związku z posiadanym przez Spółkę pozwoleniem zintegrowanym udzielonym przez Marszałka Województwa Lubelskiego decyzją z dnia 26 maja 2009 r. znak: RŚ.V.MJ.7624/11/09 z późniejszymi zmianami. Powołana informacja roczna została doręczona Spółce w dniu 12 lutego 2025 r.
W dniu 28 lutego 2025 r. S. S.A. złożyła reklamację w sprawie otrzymanej informacji o wysokość opłaty stałej za rok 2025. Spółka zarzuciła organowi naruszenie art. 271 Pr.wod. poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że sam fakt wydania pozwolenia zintegrowanego stanowi wystarczającą podstawę obciążenia opłatą stałą. Skarżąca wskazała, że od 2020 r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i nie korzysta z usług wodnych, o których mowa powołanym przez organ pozwoleniu zintegrowanym, objętych obowiązkiem uiszczania opłaty stałej. Na poparcie podniesionego zarzutu skarżąca powołała wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 2 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 612/21
Rozpatrując reklamację Dyrektor Zarządu Zlewni nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia. Wskazał, że Spółka posiada pozwolenie zintegrowane udzielone przez Marszałka Województwa Lubelskiego decyzją z dnia 26 maja 2009 r. znak: RŚ.V.M1.7624/11/09, które pierwotnie określało termin jego obowiązywania do dnia 25 maja 2019 r. (punkt III decyzji). Decyzją z dnia 16 kwietnia 2015 r. znak: RŚ-V.7222.28.2014.ILU NR 8/2015 Marszałek Województwa Lubelskiego zmienił punkt III decyzji z dnia 26 maja 2009 r., dotyczący okresu obowiązywania pozwolenia zintegrowanego, nadając mu brzmienie "Pozwolenie wydaje się na czas nieoznaczony". Organ podkreślił, że na dzień wydania niniejszej decyzji pozwolenie zintegrowane obowiązuje. Spółka jest więc na jego podstawie uprawniona do usług wodnych w zakresie poboru wód podziemnych z ujęcia zlokalizowanego w miejscowości O. i wprowadzania do wód ścieków przemysłowych oraz wód opadowych i roztopowych.
Dyrektor Zarządu Zlewni podkreślił, że zgodnie z art. 268 ust.1 Pr.wod. opłaty za usługi wodne uiszcza się za pobór wód podziemnych, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi i odprowadzanie do wód wód opadowych lub roztopowych. Natomiast z art. 270 ust. 1, 8 i 11 Pr.wod. wynika, że ww. usługi wodne, wskazane w pozwoleniu zintegrowanym, podlegają opłacie stałej.
Odnosząc się do argumentów przedstawionych w reklamacji, organ wyjaśnił, że przytoczonym przez Spółkę wyrokiem z dnia 2 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 612/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 23 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 329/18, którym uchylono decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z marca 2018 r. Organ zwrócił uwagę, że ww. wyrok WSA w Białymstoku zapadł w odmiennym stanie prawnym, ponieważ do dnia 23 listopada 2019 r. brak było przepisu jednoznacznie wskazującego okres, za który podmiot ponosi opłatę stałą za usługi wodne. Ustawą z dnia 19 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 poz. 2170, dalej jako "zm.Pr.wod.") został dodany przepis art. 271 ust. 5a (obowiązujący od dnia 23 listopada 2019 r.), który stanowi, że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. W ocenie Dyrektora Zarządu Zlewni, z treści cytowanego przepisu jednoznacznie wynika, od którego dnia podmiot posiadający pozwolenie wodnoprawne lub pozwolenie zintegrowane obowiązany jest ponosić opłatę stałą. Obowiązek uiszczania opłaty stałej wynika z samego faktu posiadania ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego i absolutnie nie wiąże go z faktem realizacji lub możliwości realizacji usługi wodnej. W związku z tym teza zawarta we wskazanych wyrokach nie zasługuje na uwzględnienie w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym.
Podsumowując organ stwierdził, że opłata stała ustalona w informacji z dnia 10 lutego 2025 r., została naliczona prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ przytoczył regulacje, w oparciu o które obliczono wysokość przedmiotowej opłaty.
S. S.A. opisaną wyżej decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni zaskarżyła w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze podniosła następujące zarzuty:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 271 Pr.wod., poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że sam fakt wydania pozwolenia zintegrowanego stanowi wystarczającą podstawę obciążenia opłatą stałą w sytuacji, gdy skarżąca nie dokonywała poboru wód podziemnych z ujęcia zakładowego w miejscowości O., wprowadzania ścieków przemysłowych do wód na terenie zakładu w miejscowości O., ani odprowadzenia do wód wód opadowych i roztopowych w miejscowości O.;
2) naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7 w związku z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a."), poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w szczególności poprzez ustalenie, czy na terenie zakładu istnieje infrastruktura pozwalająca na faktyczne odprowadzenie ścieków i pobór wód, w kontekście zgłoszonej przez skarżącą okoliczności egzekucyjnej sprzedaży jej majątku.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nie zgadza się z zaskarżona decyzją. Ponownie podkreśliła, że od 2020 r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i w związku z tym nie wykonuje czynności objętych obowiązkiem uiszczenia opłaty stałej. Wyjaśniła, że w wyniku sprzedaży egzekucyjnej jej majątku utraciła możliwość prowadzenia działalności gospodarczej i tym samym faktycznego wprwadzania ścieków do wód lub ziemi. Organ nie wyjaśnił jednak tej okoliczności. W ocenie skarżącej, jakkolwiek stan faktyczny w przedmiotowej sprawie różni się od tego, którego dotyczył powołany przez nią wyrok NSA z dnia 2 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 612/21 oraz poprzedzający go wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 329/18, to jednak nie zmienia to faktu, iż oba ww. Sądy stanęły na stanowisku, że opłata stała należy się za faktyczne wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi, a nie za samą możliwość ich wprowadzania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o oddalenie skargi w całości oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Skarżąca, prawidłowo zawiadomiona o wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, w ustawowym terminie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
W związku z powyższym sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Dla porządku przypomnieć należy, że kontrolowaną decyzją Dyrektor Zarządu Zlewni ustalił Spółce opłatę stałą za 2025 r. za następujące usługi wodne: wprowadzanie ścieków przemysłowych do wód na terenie zakładu w miejscowości O.; pobór wód podziemnych z ujęcia zakładowego zlokalizowanego w miejscowości O.; wprowadzenie do wód wód opadowych i roztopowych.
Materialnoprawną podstawę przedmiotowego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Pr.wod.). Regulacje tej ustawy przewidują ponoszenie opłat za usługi wodne, które są jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami (art. 267 pkt 1). Zgodnie z art. 268 ust. 1 Pr.wod. opłaty za usługi wodne uiszcza się (m.in.) za: pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (pkt 1), wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (pkt 2) oraz odprowadzanie do wód wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (pkt 3 lit. "a"). W myśl art. 270 ust. 1, ust. 8 i ust. 11 Pr.wod., opłata za powyższe usługi wodne składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej.
Z art. 271 ust. 1 Pr.wod wynika z kolei, że wysokość opłaty stałej za ww. usługi wodne ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty (art. 271 ust. 1 Pr.wod.). Przepisy art. 271 ust. 2-5 Pr.wod. regulują zasady ustalania wysokości opłaty stałej za poszczególne usługi wodne. Art. 272 ust. 5a Pr.wod. stanowi natomiast, że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę.
Dodać wypada, że w myśl art. 273 ust. 1 Pr.wod. podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. W razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji, od której podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego (ust. 6 i 8).
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje ustalenie, że Marszałek Województwa Lubelskiego decyzją z dnia 26 maja 2009 r. udzielił skarżącej pozwolenia zintegrowanego, które – jak wynika z jego treści (k. 1 akt adm.) – dotyczy eksploatacji instalacji do produkcji papieru lub tektury o zdolności produkcyjnej ponad 20 ton na dobę, zlokalizowanej na terenie Fabryki Papieru przy ul. G. w O., gmina W. Na podstawie ww. pozwolenia Spółka uzyskała uprawnienie do korzystania z usług wodnych w zakresie poboru wód podziemnych z ujęcia zlokalizowanego w miejscowości O., wprowadzania ścieków przemysłowych do wód na terenie zakładu w miejscowości O. oraz wprowadzania do wód wód opadowych i roztopowych. Pierwotnie ww. pozwolenie zintegrowane udzielono na okres do dnia 25 maja 2019 r., jednak w wyniku zmiany decyzji z dnia 26 maja 2009 r. dokonanej decyzją Marszałka Województwa Lubelskiego z dnia 16 kwietnia 2015 r., pozwolenie obowiązuje na czas nieoznaczony. Nie jest kwestionowane przez skarżącą, że ww. decyzja udzielająca pozwolenia zintegrowanego nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, jako ostateczna.
Zgodnie ze stanowiskiem organu, powyższe ustalenie w zestawieniu z przytoczoną wyżej treścią art. 271 ust. 5a Pr.wod. przesądza o obowiązku ustalenia Spółce opłaty stałej za usługi wodne objęte udzielonym pozwoleniem zintegrowanym, natomiast bez znaczenia dla tego obowiązku pozostają twierdzenia Spółki, iż przedmiotowe usługi wodne faktycznie nie są przez nią realizowane wskutek utraty takiej możliwość wynikającej z egzekucji jej majątku. Zdaniem organu, w świetle powyższego przepisu, ustalenie Spółce opłaty stałej determinowane jest już tylko faktem obowiązywania udzielonego jej pozwolenia zintegrowanego, które obejmuje uprawnienie do usług wodnych podlegających takowej opłacie. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić.
Zauważyć należy, że przywołany przepis art. 271 ust. 5a Pr.wod. wszedł w życie z dniem 23 listopada 2019 r. – na podstawie art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (zm. Pr.wod.).
Przed wejściem w życie zm.Pr.wod. w orzecznictwie administracyjnym jednolicie przyjmowano, iż w świetle przepisów art. 268 pkt 1 i 271 ust. 3-5 Pr.wod. podstawę do ustalenia opłaty stałej stanowi faktyczne korzystanie z usług wodnych, nie zaś sama prawna możliwość realizacji takich usług wynikająca z faktu posiadania stosownego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego. Do stanowiska tego nawiązują m.in. wyroki powołane w skardze, wydane na gruncie stanu prawnego sprzed ww. nowelizacji.
Co do zasady należy zgodzić się z organem, iż zgodnie z wprowadzonym do porządku prawnego z dniem 23 listopada 2019 r. przepisem art. 271 ust. 5a Pr.wod. już sam fakt posiadania obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego należy traktować jako wystarczającą podstawę do naliczenia opłaty stałej – poza wyjątkiem określonym w art. 272 ust. 5b Pr.wod. (por. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 164/22; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 384/21). Jednakowoż – co umknęło uwadze organu – przepis art. 271 ust. 5a Pr.wod. ma zastosowanie wyłącznie do spraw, w których pozwolenie wodnoprawne lub pozwolenie zintegrowane zostało wydane po jego wejściu w życie. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 4809/21, nie ma w tym przypadku zastosowania zasada retrospekcji. Z retrospektywnością prawa mamy do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, czyli takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ("stosunki w toku"), które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5 listopada 2002 r. sygn. P 7/01, OTK-A 2002/6/80, a także E. Łętowska, Polityczne aspekty prawa intertemporalnego, (w:) Państwo, prawo, obywatel, Wrocław 1989, s. 355). Zatem w sytuacji, gdy pozwolenie wodnoprawne lub pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne jeszcze przed wejściem w życie przepisów art. 271 ust. 5a i ust. 5b Pr.wod., ustalenie opłaty stałej nie może być powiązane jedynie z istnieniem takiego pozwolenia. Skutki takiej decyzji nie mogą być bowiem oceniane przez pryzmat przepisów nieistniejących dacie jej wydania. Dlatego też w świetle art. 271 ust. 5a Pr.wod. znaczenie ma wydanie pozwolenia wodnoprawnego i uzyskanie przez nie waloru ostateczności. Okoliczność ta powinna być brana pod uwagę przy ocenie, czy w tej sprawie znajdzie zastosowanie zasada retrospekcji, czyli zastosowania nowych przepisów do zdarzeń powstałych w przeszłości i mających charakter ciągły, do czego prowadzi stanowisko organu. Nie można bowiem abstrahować od daty, w której doszło do zdarzenia (tj. uzyskania przez decyzję waloru ostateczności), z którym ustawodawca wiąże obecnie naliczenie opłaty stałej Nie można bowiem abstrahować od daty, w której doszło do zdarzenia (tj. uzyskania przez decyzję waloru ostateczności), z którym ustawodawca wiąże obecnie naliczenie opłaty stałej (tak NSA również w wyrokach: z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 6496/21; z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 6769/21).
W powołanych wyżej orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny trafnie ponadto zwrócił uwagę, że opłaty za usługi wodne stanowią daninę publiczną, a tym samym przepisy nakładające te opłaty i określające sposób ich wyliczenia powinny być jasne, precyzyjne i nienasuwające żadnych wątpliwości co do zakresu nałożonego obowiązku. Opłaty stałe za usługi wodne są nowymi środkami prawnofinansowymi w polskim prawie wodnym, a ich wprowadzenie do polskiego systemu prawnego wymagało dostosowania tych regulacji do obowiązujących do tej pory przepisów dotyczących pozwoleń wodnoprawnych. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organów stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa, przez co są nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. Zasada ta nabiera szczególnego znaczenia w przypadku, kiedy pozwolenie wodnoprawne zostało wydane przed wejściem w życie zm.Pr.wod., wprowadzającej do porządku prawnego przepis art. 271 ust. 5a, który uzależnia obowiązek ponoszenia opłaty stałej od uzyskania przez pozwolenie wodnoprawne waloru ostateczności.
Jak wskazano na wstępie, w niniejszej sprawie skarżąca dysponuje pozwoleniem zintegrowanym, które zostało jej udzielone decyzją z dnia 26 maja 2009 r., a więc pozwoleniem wydanym w stanie prawnym sprzed wejścia w życie zm.Pr.wod. Co więcej, również zmiana tego pozwolenia w zakresie (m.in.) terminu jego obowiązywania, nastąpiła przed tą nowelizacją (została dokonana decyzją z dnia 16 kwietnia 2015 r.). Wobec tego w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 271 ust. 5a Pr.wod., zaś ewentualne naliczenie Spółce opłaty stałej za usługi wodne objęte ww. pozwoleniem zintegrowanym wymaga ustalenia, że Spółka ma nie tylko prawną, lecz również faktyczną możliwość realizacji tych usług. Jak już bowiem wyżej wskazano, przed wejściem w życie zm.Pr.wod. w orzecznictwie sądowoadministracynym ugruntowało się jednolite stanowisko co do tego, że pozwolenie wodnoprawne (zintegrowane) jest źródłem danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, jednak samo jego istnienie nie jest warunkiem wystarczającym do określenia tej opłaty. Odpłatność za usługę wodną należy się tylko wówczas, gdy podmiot uprawniony ma możliwość korzystania z niej. W przypadku zaś braku możliwości faktycznego korzystania z usługi wodnej opłata roczna stanowiłaby należność o charakterze fiskalnym, a nie opłatę w ścisłym rozumieniu tego terminu. Istotą instytucji opłaty, w przeciwieństwie do podatku, jest otrzymanie w zamian za jej uiszczenie jakiegoś ekwiwalentu, którym w przedmiotowej sprawie byłoby pobranie wód należących do zasobu publicznego. W braku takiego ekwiwalentu świadczenie takie traci charakter opłaty przyjmując postać daniny o charakterze czysto fiskalnym (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 6496/21).
W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 271 ust. 5a Pr.wod., poprzez jego wadliwe zastosowanie. Skutkowało to zaniechaniem wyjaśnienia okoliczności faktycznych innych, niż treść udzielonego Spółce pozwolenia zintegrowanego i fakt jego obowiązywania, a mających istotne znaczenie dla ustalenia spornej opłaty. Mianowicie organ nie ustalił, czy Spółka ma faktyczną możliwość korzystania z usług wodnych objętych pozwoleniem zintegrowanym – pomimo podniesionych w reklamacji okoliczności wskazujących na utratę takiej możliwości. Brak weryfikacji tych wyjaśnień świadczy o naruszeniu przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji istotnie naruszono też przepisy art. 268 ust. 1 pkt 1 – pkt 3 lit. "a" Pr.wod. poprzez ustalenie na ich podstawie opłaty stałej pomimo braku dostatecznego wykazania ku temu przesłanek.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., zaś na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a. orzekł o zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi w wysokości 237 zł.
Obowiązkiem organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej powyżej oceny prawnej (stosownie do art. 153 p.p.s.a.) i przeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego na okoliczność faktycznego korzystania przez Spółkę z usług wodnych objętych posiadanym przez nią pozwoleniem wodnoprawnym.