II SA/Lu 263/25

II SA/Lu 263/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bartłomiej Pastucha
Jerzy Parchomiuk
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art. 136, art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Sekretarz sądowy Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2025 r. sprawy ze skargi Gminy L. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 25 marca 2025 r. znak: GN-V.7534.2.4.2025.DT w przedmiocie zwrotu udziałów w prawie własności nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 25 marca 2025 r., nr GN-V. 7534.2.4.2025. DT Wojewoda Lubelski po rozpatrzeniu odwołania Gminy Lublin utrzymał w mocy pkt I-II oraz IV-IX decyzji Starosty L. z dnia 13 grudnia 2024 r., znak: IGM-GN.6821.18.2024.MR tj. w części orzeczenia o zwrocie udziałów w łącznej wysokości 2649/3456 w prawie własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym prowadzonym przez Prezydenta Miasta L. pod nr [...] jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,1485 ha, stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...] i nr [...], położonej w obszarze aktualnej działki ewid. nr [...] (obr. [...], ark. [...]) oraz uchylił pkt III tej decyzji i w tym zakresie umorzył postępowanie w stosunku do udziałów wymienionych wnioskodawców.
W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz dotychczasowy przebieg postępowania.
Wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia 4 maja 1976 r. znak: GTO.VII.6602/1/76 została wywłaszczona nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] i [...] o łącznej pow. 0,3879 ha, z przeznaczeniem pod budowę bazy dla Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] w L. (M. ).
Wnioskiem z dnia 9 lipca 2019 r. część spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości (K. S., A. K., M. M., L. B., M. O., M. S., A. S.) wystąpiła z wnioskiem o zwrot przypadających im udziałów w wywłaszczonych działkach, w części wchodzącej w obszar działki ewidencyjnej nr [...], położonej w L. przy ul[...]
Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2019 r. Wojewoda Lubelski wyłączył Prezydenta Miasta Lublin od prowadzenia sprawy (stosownie do art. 24 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 26 § 2 i § 3 Kpa w związku z art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.- dalej jako: "u.g.n.", wyznaczył w jego miejsce Starostę L..
Sprawa była już przedmiotem dwukrotnego rozpatrywania przez organy obu instancji.
Wojewoda Lubelski decyzjami z dnia 31 sierpnia 2022r. i z dnia 22 czerwca 2023r. uchylił poprzednie decyzje organu I instancji z dnia 5 lipca 2022r. i 23 marca 2023r. przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania. Wyjaśnienia wymagała kwestia przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot w stosunku do niektórych wnioskodawców i ich następców prawnych, o czym mowa w art. w art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Ostatecznie kwestia ta została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 17 września 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 408/24 oddalającym skargę na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 4 kwietnia 2024r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie przywrócenia terminu.
Uwzględniając zalecenia organu odwoławczego i wyrok Sądu, organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją z dnia 13 grudnia 2024r. orzekł o zwrocie określonych w niej udziałów w wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,1485 ha na rzecz wymienionych osób i jednocześnie w pkt III. umorzył postępowanie prowadzone w stosunku do pozostałego udziału w nieruchomości (udziału [...] części) z wniosku pozostałych wnioskodawców, w tym m.in. L. P.. Organ zobowiązał przy tym wnioskodawców do zwrotu na rzecz Gminy Lublin zwaloryzowanej kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczony grunt (ustalonej na dzień wydania decyzji na kwotę 12.240,60 zł).
Zaskarżoną decyzją Wojewoda Lubelski – po rozpoznaniu odwołania Gminy Lublin – utrzymał w mocy tę decyzję w części orzekającej zwrot udziałów i ustalającej odszkodowanie, natomiast w części umarzającej postępowanie uchylił decyzję i ponownie umorzył postępowanie z wniosku pozostałych wnioskodawców, z tym że pominął L. P..
W obszernym uzasadnieniu Wojewoda przytoczył treść przepisów regulujących zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości – art. 136 - 137 u.g.n. , art. 216 – 217 u.g.n. oraz art. 140 – 141 u.g.n.
Wojewoda ustalił, podobnie jak organ I instancji, że w świetle Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] m. L., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 czerwca 1969 r., ze zm. zatwierdzonymi uchwałą Nr [...]/72 PWRN w L. z dnia 25 lipca 1972 r. sporna nieruchomość w dacie wywłaszczenia tj. w 1976 r. położona była w obszarze objętym przeznaczeniem: bazy materiałowe i transportowe niekolidujące ze strefą izolacyjną składnicy materiałów pędnych.
Ze zgromadzonych dowodów wynika, że na jej części nie doszło do zagospodarowania zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, jakim była budowa bazy M. . Teren objęty wnioskiem o zwrot, położony pomiędzy ul. [...] a bocznicą kolejową, stanowi nieużytek, w całości jest porośnięty drzewami samosiejkami oraz krzewami. Teren nie jest w żaden sposób pielęgnowany i nie ma na nim jakichkolwiek śladów użytkowania. Zdjęcia lotnicze tego terenu z lat 1997, 2003 i 2005, potwierdzają, że od wywłaszczenia w 1976 r. nie wybudowano na nim obiektu związanego z realizacją celu wywłaszczenia oraz że działka ta nie była wykorzystywana pod działalność M. .
Powyższe uzasadniało orzeczenie zwrotu udziałów w nieruchomości na rzecz byłych właścicieli i ich następców prawnych.
W odwołaniu Gmina Lublin podnosiła, że zgodnie z zasadniczą mapą terenu, na części spornej działki, przy ul. [...], zlokalizowane zostały elementy infrastruktury technicznej w postaci podziemnej kanalizacji deszczowej; sieć, obejmująca kolektor deszczowy wraz z pięcioma studzienkami rewizyjnymi, została wybudowana oraz przekazana do użytku w dniu 10 października 1981 r. i zapewniała m.in. odprowadzenie wód opadowych z budynku Bazy M. drogi dojazdowej oraz placu manewrowego, położonych na działce nr [...] (obr. [...], ark. [...]).
Odnosząc się do tego zarzutu Wojewoda Lubelski wskazał na pismo Zarządu Dróg i Mostów w L. z 28 września 2021 r., z którego wynika, że sporna infrastruktura podziemna znajdująca się na działce nr [...] (obr. [...], ark. [...]) jest powiązana z funkcjonowaniem drogi zlokalizowanej na sąsiednich działkach stanowiącej drogę publiczną gminną ul. [...], a więc nie z obsługą budynku bazy M. . Dodatkowo Wojewoda Lubelski wyjaśnił, że toczyły się już przed nim sprawy o podobnym stanie faktycznym, w których organ orzekł o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości i które zakończyły się wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lubinie wyrokami z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 113/22 oraz z dnia 17 maja 2022 r. oddalającymi skargi. Sąd stwierdził, że fakt, że przez przedmiotową nieruchomość przebiega infrastruktura techniczna, która nie powstała w ramach realizacji projektu, który był celem wywłaszczenia, nie stoi na przeszkodzie by uznać tą nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia. Trudno bowiem uznać, że sporna nieruchomość mogła być wywłaszczona jedynie w tym celu tj. pod budowę fragmentu sieci kanalizacji deszczowej.
Gmina Lublin w odwołaniu zarzucała również, że Starosta [...] błędnie wskazał, że nieruchomość oznaczona jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,1485 ha wchodzi w obszar aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. [...], ark. [...]), ponieważ zgodnie z aktualną informacją z operatu ewidencyjnego działka ta (nr [...]) ma powierzchnię 0,1484 ha, zatem projektowana działka o powierzchni większej (0,1485 ha) nie może wchodzić w działkę ewidencyjną o powierzchni mniejszej.
Odnosząc się do tego zarzutu Wojewoda wskazał na pismo geodety T. C. z 7 stycznia 2025 r., który poinformował, że aktualna działka numer [...] o pow. 0,1484 ha położona w obrębie [...], arkusz [...] w L., odpowiada - określonej w dokumentacji do projektowanego zwrotu - działce numer [...] o pow. 0,1485 ha bez zmiany granic. Zmiana numeru i powierzchni nastąpiła w 2022r. w trakcie podziału działki nr [...] dla realizacji decyzji dotyczących zwrotu nieruchomości dla działek nr [...] i [...] prowadzonych w odrębnych postępowaniach. Dane działki [...] o powierzchni 0,1484 ha są zgodne z danymi ewidencji gruntów i budynków Urzędu Miasta L. i księgi wieczystej [...] Jednocześnie biegły wskazał, że dla dalszych procedur należy przyjąć numer [...] o powierzchni 0,1484 ha. Zdaniem Wojewody, powyższe wyjaśnienia są wystarczające.
Uzasadniając uchylenie pkt III. decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania z pominięciem L. P., Wojewoda wyjaśnił, że L. P. zmarła w dniu 30 grudnia 2024r., zaś jej spadkobiercą jest R. P., który jest stroną postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Gmina Lublin, reprezentowana przez Prezydenta Miasta L., domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji w części obejmującej punkty I-II oraz punkty od IV do IX (drugi punkt VIII), zarzucając ich wydanie z naruszeniem:
1. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i wobec jej zbędności udział w tej nieruchomości może zostać zwrócony spadkobiercom byłych właścicieli;
2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, oraz art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do celu na jaki nastąpiło wywłaszczenie, a także niewskazanie rozstrzygnięcia sprawy w sposób jednoznaczny i niebudzący jakichkolwiek wątpliwości.
W uzasadnieniu zarzutów Gmina wskazywała, podobnie jak w odwołaniu, że organy bezzasadnie przyjęły, że znajdująca się na działkach objętych wnioskiem o zwrot, sieć kanalizacyjna nie stanowiła realizacji celu wywłaszczenia.
Podniosła, że wywłaszczenie dokonane zostało prawie 50 lat temu, zatem nie można oczekiwać wysokiego stopnia szczegółowości określenia celu wywłaszczenia w decyzji. Biorąc pod uwagę orzeczenia sądowe, przy badaniu, jaki był cel wywłaszczenia, należało mieć na uwadze wszelką dostępną dokumentację dotyczącą planowania i budowy Bazy M. . Nie da się bowiem ocenić wykonania celu wywłaszczenia w postaci tak skomplikowanego przedsięwzięcia, uwzględniając tylko jeden fragment zadań inwestycyjnych realizowanych na przestrzeni lat 1976 - 2016. Wszystkie składniki infrastruktury są ze sobą funkcjonalnie powiązane tworząc jednolity, harmonijnie działający zespół, dlatego ograniczenie się jedynie do stopnia zagospodarowania spornych działek z pominięciem istniejącej na nich sieci kanalizacyjnej niezbędnej do funkcjonowania Bazy M. , doprowadziło do błędnego przyjęcia, że cel nie został zrealizowany. Zgodnie z pismem M. z 25 stycznia 2022 r., kolektor deszczowy znajdujący się na przedmiotowej działce, poza odprowadzaniem wód opadowych z ulicy [...] obsługuje również Bazę M. , co potwierdza dokumentacja projektowa myjni samochodowej z 1997r. zlokalizowanej na terenie tej Bazy. Sieć kanalizacji deszczowej [kanał 0 0,60 (kd 600) wraz ze studzienkami rewizyjnymi] zlokalizowana na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości została zaprojektowana 12 października 1976 r. (projekt sieci zewnętrznych wod. kan. sanitarnej i kanalizacji deszczowej bazy remontowej W. w L.) oraz wybudowana i przekazana do użytku w dniu w 10 października 1981 r. (protokół w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku z dnia 10 października 1981 r.). Z kolei sieć kanalizacji deszczowej Bazy M. , odprowadzającej wody opadowe z dachu i podjazdów myjni samochodowej M. w granicach działki nr ewid. [...] (obr. [...], ark. [...]), zaprojektowano w czerwcu 1997 r. (Projekt Budowlany Myjni Samochodowej M. ) i – jak wynika z wyżej wymienionej dokumentacji projektowej – sporny kanał 0,60 (kd 600) kolektora deszczowego wraz z pięcioma studzienkami rewizyjnymi, zlokalizowany na objętej wnioskiem o zwrot działce, poza odprowadzaniem wód opadowych bazy remontowej W. , zapewniał również odprowadzanie wód opadowych z budynku myjni Bazy M. , drogi dojazdowej oraz placu manewrowego położonych na działce ewidencyjnej nr [...] (obr. [...] ark. [...]). Gmina podkreśliła, że powyższa inwestycja drogowa została zapoczątkowana w 2011r. tj. już po ukończeniu budowy Bazy M. , co w świetle wskazanych dokumentów oznacza, że realizowana pod koniec lat 90. budowa myjni samochodowej M. wraz z infrastrukturą kanalizacji odprowadzającej wodę deszczową z dachu i podjazdów, podłączoną do spornego kanału, stanowiła kontynuację budowy Bazy, a zatem kanał ten był niezbędny dla realizacji celu wywłaszczenia i funkcjonowania Bazy.
Dodatkowo Gmina Lublin zarzuciła, że organ odwoławczy nie dokonał zmiany pkt I. decyzji organu I instancji w zakresie powierzchni projektowanej działki nr [...] i zamiast pow. 0,1484 ha wskazał pow. 0,1485 ha. Powierzchnię 0,1484 ha ma bowiem aktualna działka nr [...], a więc wydzielona z niej projektowana działka nie może mieć powierzchni większej (0,1485 ha).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej argumenty są trafne.
Materialnoprawną podstawą wydania decyzji był art. 136 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. O zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia stanowi art. 137 ust.1 u.g.n. w myśl którego, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że "cel wywłaszczenia" należy rozumieć ściśle, wiąże się bowiem z nim zakaz przeznaczania wywłaszczonych nieruchomości na inne cele, w tym także inne cele publiczne. Podkreślił to dobitnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05 (OTK-A 2008/3/41), wskazując na obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. W innym wyroku z 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01 (OTK 2001/7/216) Trybunał podkreślił natomiast, że po wejściu w życie Konstytucji RP zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest "oczywistą konsekwencją" art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy.
W rozpatrywanej sprawie decyzją Urzędu Miejskiego w L. z dnia 4 maja 1976 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczone jako działki nr nr [...] i nr [...]. Wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy Bazy dla M. w L. ustaloną przez organ ds. planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych - urbanistycznych Państwa - miasta L., co wprost wynika z tej decyzji. Z akt sprawy wynika, że teren w dacie wywłaszczenia położony był w dzielnicy "[...]" - W. , w rejonie - [...] i zgodnie z rysunkiem "Odstępstwa od planu" objęty był zmianą nr [...] Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] m. L., zatwierdzonego uchwałą Nr [...]/69 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie Nr 10 z dnia 9 października 1969 r. - zatwierdzoną uchwałą 137/1029/72 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 25 sierpnia 1972 r., zgodnie z którą przedmiotowy teren oznaczono symbolem "D 130 BB" - pow. 5,5 ha - bazy materiałowe i transportowe nie kolidujące ze strefą izolacyjną składnicy materiałów pędnych. (k. 99-121). Zgodnie z informacją Wydziału Planowania Urzędu Miasta L. przedmiotowy teren nie był objęty planem szczegółowym.
W toku postępowania dokonano oględzin spornej nieruchomości oraz sporządzono dokumentację geodezyjno- prawną, którą przyjęto do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu 26 listopada 2019r. i zarejestrowano pod nr [...] (k.79-80). Wynika z niej, że wywłaszczone działki w części zostały zagospodarowane przez M. (działka nr [...]/1/ o pow. 0,1881 wydzielona z działki nr [...]), w części pod ul. [...] (działka nr [...]/2 o pow. 0,0367 wydzielona z działki nr [...] oraz działka nr [...]/2 o pow. 0,0146 wydzielona z działki nr [...]). Pozostała część nie została zagospodarowana przez M. ani nie została zajęta pod drogę publiczną i tę część przeznaczono do zwrotu (w określonych udziałach) i oznaczono ją jako działka o projektowanym nr [...] o pow. 0,1485 - w dokumentacji wskazano, że została ona wydzielona z wywłaszczonej działki nr [...].
Za prawidłową należy uznać dokonaną przez organy obu instancji ocenę zbędności tej części działki nr [...] na cel wywłaszczenia.
Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz dokonanych na ich podstawie ustaleń organów jednoznacznie wynika, że zawnioskowany do zwrotu teren położony pomiędzy ul. [...] a bocznicą kolejową stanowi nieużytek, w całości porośnięty drzewami samosiejkami, krzewami i trawami. Na obszarze tym brak jakichkolwiek śladów zainwestowania lub jakiegokolwiek użytkowania terenu. Podczas oględzin 15 lipca 2020r. (k.190) stwierdzono, że wzdłuż granic działki od strony ul. [...] biegnie linia podziemna energetyczna, a wzdłuż torów – podziemna linia kablowa.
Nie jest ponadto kwestionowane, że wzdłuż granicy działki od strony ul. [...] biegnie także podziemna kanalizacja deszczowa oznaczona symbolem kd 600, uwidoczniona na wydruku nazwanym "Sieci" (k. 325).
Dokonując zestawienia określonego celu wywłaszczenia w decyzji z 1976 r. z prawidłowo ustalonym przez rozstrzygające w sprawie organy stanem faktycznym, podzielić należy zawarte w wydanych decyzjach stanowisko, że na analizowanym gruncie nie doszło do realizacji tak określonego celu wywłaszczenia, co uzasadniało wydanie decyzji orzekającej zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Bezsporne jest, że objęte wnioskiem o zwrot działki nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia. Na terenie tym nie została bowiem urządzona Baza M.
Sąd podziela dominujący w aktualnym orzecznictwie pogląd związany z rozumieniem pojęcia "realizacja celu wywłaszczenia", w aspekcie o którym mowa w art. 216 u.g.n. (wywłaszczenia dokonywane na podstawie aktów prawnych aktualnie nie obowiązujących) stanowiący, że celu wywłaszczenia dokonanego w dość odległej przeszłości nie można interpretować, w szczególności co do precyzji użytych w decyzji sformułowań, według aktualnych standardów. W przeszłości cel wywłaszczenia określany był na ogół ogólnikowo i tak też należy interpretować to pojęcie obecnie. W takiej sytuacji nie jest koniecznym ustalanie, jakie konkretnie miało być przeznaczenie wywłaszczanego terenu, jeżeli w akcie wywłaszczeniowym wskazywano, że miała być to np. budowa osiedla, szpitala, szkoły lub miasta. W takiej sytuacji dla uznania, że cel wywłaszczenia zrealizowano wystarczy wykazać, iż dany obszar został zagospodarowany jako przestrzeń związana z funkcjonowaniem danego zamierzenia inwestycyjnego. (por. wyrok WSA w Krakowie z 4 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1196/21). Realizacja celu wywłaszczenia zawsze musi być rozumiana jako celowe działania organów lub innych uprawnionych podmiotów mających realizować cele, dla których wywłaszczenia dokonano. Brak zagospodarowania terenu lub zagospodarowania go sprzecznie z choćby ogólnie określonym celem wywłaszczenia nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia i nie może być podstawą odmowy zwrotu nieruchomości, o ile spełnione zostaną pozostałe przesłanki, o których mowa w art. 136 u.g.n.
Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą kwestii przebiegu przez sporny teren fragmentu podziemnej infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji deszczowej, należy stwierdzić, że nie przedstawiono dowodów potwierdzających, by ta infrastruktura została wykonana w związku z budową Bazy M. , dla realizacji której dokonano przedmiotowego wywłaszczenia. Skarżąca sama podniosła w skardze, że "sieć kanalizacji deszczowej [kanał 0 0,60 (kd 600) wraz ze studzienkami rewizyjnymi] zlokalizowana na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości została zaprojektowana 12 października 1976r." w ramach "projektu sieci zewnętrznych wod. kan. sanitarnej i kanalizacji deszczowej bazy remontowej W. w L.", a więc nie Bazy M. . Natomiast sieć kanalizacji deszczowej Bazy M. odprowadzającej wody opadowe z dachu i podjazdów myjni samochodowej M. została objęta "Projektem Budowlanym Myjni Samochodowej M. " (z czerwca 1997r.). Jej budowa nie mieściła się zatem w celu wywłaszczenia, którym była budowa Bazy M. , a nie bazy W. w L.. Ponadto w protokole uzgodnień dotyczącym projektowanej myjni samochodowej na terenie Bazy M. z 2 lipca 1997r. (k.563) wskazano, że "włączenie kanalizacji deszczowej [ma miejsce] poza terenem bazy w pkt. D studzienka na sieci D600- proj."
W tym miejscu należy powołać stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 20 września 2013r., sygn. akt I OSK 643/12, że "budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, jednakże jedynie w sytuacji, gdy ta infrastruktura techniczna nie stanowi celu wywłaszczenia, a związana jest jedynie z realizacją innej inwestycji będącej celem wywłaszczenia". Natomiast gdy realizacja tej infrastruktury stanowi samodzielną inwestycję, nieobjętą celem wywłaszczenia, wówczas jej wykonanie na działce nie świadczy o realizacji celu wywłaszczenia i nie może być przeszkodą w zwrocie (por. wyroki NSA z 2 października 2020 r., sygn. akt I OSK 724/20, z 22 października 2024 r., sygn. akt I OSK 1373/1 i z 5 lutego 2025 r., sygn. akt I OSK 1442/23). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ z dokumentacji wprost wynika, że sieć kanalizacji deszczowej została zaplanowana w związku z inną inwestycją tj. bazą Wojewódzkiej Spółdzielni [...] w L., która była inwestorem tej sieci (Projekt sieci wod. kan., k.520) i poza terenem Bazy M. . W dokumentacji projektowej tej sieci wskazano, że baza remontowo-budowlana W. zlokalizowana jest w południowej części L. w dzielnicy W. . Obok bazy przebiega bocznica kolejowa, za bocznicą znajduje się [inna] baza M. . Na północy od bazy zlokalizowana jest [kolejna] baza "[...]" (k.516).
Okoliczność, że sieć przebiega także przez działkę oznaczoną nr ewid. [...] i odprowadza wody opadowe nie tylko z ulicy [...] ale obsługuje również bazę M. (jak podnosi M. w piśmie z 25 stycznia 2022r., k.583) nie oznacza, że sieć była celem wywłaszczenia.
Dodać należy, że na tej części działki nr [...], która w niniejszej sprawie została zaprojektowana do zwrotu (jako działka nr [...]) nie stwierdzono ani kolektora deszczowego ani studzienek rewizyjnych, o których mówi skarżąca. Znajduje się na niej jedynie odcinek sieci kanalizacji deszczowej kd 600 (k.325), usytuowany tuż przy ulicy L. , natomiast zabudowa bazy M. znajduje się po drugiej stronie tej ulicy. Sieć na tym odcinku nie leży więc w tej zabudowie, oddziela go od niej obecnie ulica L. . Jednocześnie z przedstawionych wyżej dokumentów wynika, że nigdy nie miała być i nie była częścią przedsiębiorstwa (Bazy) M. , pomimo tego, że Spółka z niej korzystała w związku z funkcjonowaniem myjni.
Stanowisko organów obu instancji, że zostały spełnione przesłanki zwrotu spornej nieruchomości, jest więc zasadne.
Mimo to, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu.
Należy bowiem podzielić wątpliwości skarżącej Gminy Lublin, że objęta zwrotem nieruchomość nie została prawidłowo oznaczona w decyzjach organów obu instancji. Organy orzekły zwrot udziałów w prawie własności nieruchomości oznaczonej w sporządzonej w tym celu dokumentacji geodezyjnej, zarejestrowanej w P. pod nr [...], jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,1485 ha, a jednocześnie wskazały, że działka ta stanowi "część wywłaszczonej nieruchomości (...), położonej w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...]". Takie sformułowanie rozstrzygnięcia jest błędne.
Jak wynika z akt, działka nr [...] jest działką zaprojektowaną w dokumentacji sporządzonej dla potrzeb niniejszego postępowania i przyjętej do P. w dniu 26 listopada 2019r. (k. 80), której granice pokrywają się w całości z powstałą następnie działką nr ewid. [...] – dokumentacja przyjęta do P. w dniu 30 grudnia 2020r., operat nr [...] (akta II instancji). Projektowana działka nr [...] to ta sama działka, co istniejąca działka nr ewid. [...]. Potwierdził to autor operatu nr [...] - geodeta inż. T.. C., wyjaśniając w piśmie z 7 stycznia 2025r., że "aktualna działka nr [...] o pow. 0,1481 ha odpowiada określonej w dokumentacji do projektowanego zwrotu działce nr [...] o pow. 0,1485 ha bez zmiany granic. Zmiana numeru i powierzchni nastąpiła w roku 2022 w trakcie podziału działki nr [...] dla realizacji decyzji dotyczących zwrotu nieruchomości dla działek nr [...] i [...] prowadzonych w odrębnych postępowaniach". Geodeta podkreślił, że dane działki nr [...] o pow. 0,1484 ha są zgodne z danymi ewidencji gruntów i budynków i księgi wieczystej o wskazanym numerze. Jednocześnie wyraźnie wskazał, że "dla dalszych procedur należy przyjąć nr [...] o pow. 0, 1484 ha". Ta ostatnia uwaga geodety umknęła organowi II instancji, który powołał się wprawdzie na powyższe pismo, jednak określając podlegającą zwrotowi nieruchomość oznaczył ją numerem z dokumentacji geodezyjnej projektowej, ujętej w P. w listopadzie 2019r. pod nr [...] jako działkę nr [...] o pow. 0,1485 ha, pomimo tego, że – jak wyjaśnił geodeta - na skutek kolejnych podziałów i zmian w ewidencji działka ta została oznaczona nr [...] o pow. 0,1484 ha. W związku z tym, Wojewoda uznając wyjaśnienia geodety za wystarczające do wydania rozstrzygnięcia, powinien był oznaczyć sporną nieruchomość numerem [...] o pow. 0,1484 ha, stosownie do zaleceń geodety, ponieważ w świetle aktualnej dokumentacji geodezyjnej i ewidencyjnej ta działka odpowiada zaprojektowanej we wcześniejszej dokumentacji działce nr [...] o pow. 0,1485 ha. Zgodnie z informacją z operatu ewidencyjnego w zakresie gruntów z 30 grudnia 2024r. (akta II instancji) istnieje już działka nr ewid. [...] o pow. 0,1484 ha należąca do Gminy Lublin. Skoro działka już powstała na skutek podziału zgodnie z innym operatem technicznym, którego materiał został przyjęty do P. to orzekając zwrot wywłaszczonej nieruchomości należało wskazać numer powstałej już w wyniku podziału działki, a nie działki projektowanej. W związku bowiem z prawnym wydzieleniem działki podlegającej zwrotowi, działka projektowana utraciła rację bytu. Sformułowanie w zaskarżonej decyzji nie tylko więc wprowadza w błąd, sugerując że działka nr [...] i działka nr ewid. [...] to dwie różne działki, ale może prowadzić do niedopuszczalnych skutków prawnych tj. do wyodrębnienia nowej działki nr [...], dla obszaru, który jest już objęty innym numerem (jest inną działką).
Z przedstawionych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" "c" p.p.s.a.
Rozpatrując sprawę ponownie Wojewoda Lubelski uwzględni powyższe rozważania.