II SA/Lu 256/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-09-22
NSAnieruchomościWysokawsa
wywłaszczeniezwrot nieruchomościnieruchomościgospodarka nieruchomościamicel wywłaszczeniainfrastrukturapark sportowyosiedle mieszkaniowe WSAprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spadkobierców na decyzję odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego z infrastrukturą sportowo-rekreacyjną) został zrealizowany poprzez utworzenie parku sportowego z wyciągiem narciarskim i torem saneczkowym.

Spadkobiercy byłej właścicielki domagali się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1967 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego, twierdząc, że cel ten nie został zrealizowany, a teren zagospodarowano pod park sportowy z wyciągiem narciarskim. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały jednak, że budowa parku sportowego stanowiła realizację celu wywłaszczenia, który obejmował również infrastrukturę sportowo-rekreacyjną dla osiedla. W związku z tym skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców H. D. i innych o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1967 r. na podstawie ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na mocy aktu notarialnego z 8 maja 1967 r., na cel budowy przez L. S. M. osiedla mieszkaniowego "[...]" w Lublinie. Spadkobiercy argumentowali, że cel ten nie został zrealizowany, a teren został zagospodarowany pod park sportowy z wyciągiem narciarskim i torem saneczkowym, co nie stanowiło infrastruktury niezbędnej dla osiedla mieszkaniowego i zostało zrealizowane przez inny podmiot (Wojewódzki Ośrodek Sportu i Rekreacji). Organy administracji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddaliły skargę. Sąd uznał, że cel wywłaszczenia należy interpretować szeroko, obejmując nie tylko budynki mieszkalne, ale także infrastrukturę towarzyszącą, w tym tereny sportowo-rekreacyjne. Dodatkowo, sąd powołał się na Szczegółowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego z 1965 r., który przeznaczał teren pod Park Sportowy, co potwierdzało, że faktycznym celem wywłaszczenia była budowa dzielnicowego ośrodka sportowego, a nie wyłącznie zabudowa mieszkaniowa. Sąd podkreślił, że realizacja celu wywłaszczenia przez inny podmiot niż wskazany w decyzji nie powoduje zbędności nieruchomości, a ogólnodostępność obiektu sportowego nie wyklucza jego uznania za infrastrukturę osiedla. Wobec powyższego, sąd stwierdził, że cel wywłaszczenia został zrealizowany i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zagospodarowanie terenu pod park sportowy z wyciągiem narciarskim i torem saneczkowym stanowi realizację celu wywłaszczenia, który obejmuje budowę osiedla mieszkaniowego wraz z niezbędną infrastrukturą sportowo-rekreacyjną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że cel wywłaszczenia należy interpretować szeroko, obejmując infrastrukturę towarzyszącą osiedlu, w tym tereny sportowo-rekreacyjne. Dodatkowo, plan zagospodarowania przestrzennego z daty wywłaszczenia przeznaczał teren pod Park Sportowy, co potwierdzało faktyczny cel wywłaszczenia jako ośrodka sportowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.g.n. art. 216 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 229

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

p.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego) nie został zrealizowany, ponieważ teren zagospodarowano pod park sportowy z wyciągiem narciarskim i torem saneczkowym. Zagospodarowanie terenu pod park sportowy nie stanowi infrastruktury niezbędnej dla osiedla mieszkaniowego. Inwestycja (wyciąg narciarski) została zrealizowana przez inny podmiot niż ten, na rzecz którego dokonano wywłaszczenia.

Godne uwagi sformułowania

cel wywłaszczenia obejmuje nie tylko same budynki, ale również całą infrastrukturę infrastrukturę osiedla tworzą również tereny przeznaczone pod rekreację lub aktywność sportową ogólnodostępność obiektu nie powoduje bowiem jego wyłączenia z zespołu urbanistycznego określanego jako osiedle mieszkaniowe realizowanie celu wywłaszczenia przez inny podmiot niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej w żadnym razie nie powoduje zbędności nieruchomości

Skład orzekający

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Marcin Małek

sprawozdawca

Bogusław Wiśniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja celu wywłaszczenia nieruchomości, zwłaszcza w kontekście budowy osiedli mieszkaniowych i infrastruktury towarzyszącej, w tym terenów sportowo-rekreacyjnych. Określenie, kiedy zagospodarowanie terenu przez inny podmiot niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej nie powoduje zbędności nieruchomości."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z wywłaszczeniami na podstawie starszych przepisów oraz planów zagospodarowania przestrzennego z tamtego okresu. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do współczesnych wywłaszczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak szeroko można interpretować cel wywłaszczenia, co ma znaczenie dla właścicieli nieruchomości. Pokazuje też, że infrastruktura sportowa może być uznana za część celu budowy osiedla.

Czy park sportowy może być częścią osiedla mieszkaniowego? Sąd rozstrzyga spór o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 256/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bogusław Wiśniewski
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Marcin Małek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 136, art. 216, art. 137, art. 229
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2022 r. sprawy ze skargi H. D., B. F., L. F.-O., M. F., K. F.-H. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 22 lutego 2022 r. nr GN-V.7534.2.5.2022 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 lutego 2022 r. Wojewoda Lubelski, po rozpatrzeniu odwołania H. D., B. F., L. F.-O., M. F. i K. F.-H. utrzymał w mocy decyzję Starosty Lubelskiego z [...] r. orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej dawnym numerem [...], w części wchodzącej w obszar aktualnej działki nr [...] ([...]), położonej w L..
Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
Aktem notarialnym z 8 maja 1967 r., Repertorium [...] Nr [...] Skarb Państwa nabył nieruchomość położona w L. wówczas w [...] [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...], stanowiącą własność W. D.. Nabycie ww. nieruchomości nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), zgodnie z lokalizacją budowy przez L. S. M. osiedla mieszkaniowego pod nazwą "[...]".
Wnioskiem z 12 maja 2020 r. spadkobiercy byłej właścicielki wystąpili o jej zwrot, wskazując, że ta stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona.
Postanowieniem z 1 lipca 2020 r. Wojewoda Lubelski wyłączył Prezydenta Miasta Lublin (będącego właścicielem zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości) od rozpatrzenia ww. sprawy i wyznaczył do jej załatwienia Starostę Lubelskiego.
W toku postępowania organ zgromadził materiał dowodowy na podstawie którego ustalił, że objęty wnioskiem teren jest przedmiotem zawartej przez gminę Lublin z Miejskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji "[...]" w L. umowy dzierżawy oraz nie jest przedmiotem praw rzeczowych udzielonych na rzecz osób trzecich. W wyniku oględzin stwierdzono, że teren stanowiący część działki nr [...] od strony południowej stanowi drogę ewakuacyjną (przeciwpożarową) do obiektu MOSiR oraz część chodnika pieszego przy ul. [...] (z kostki brukowej). Następnie posadowione jest ogrodzenie z przęseł metalowych. W ogrodzeniu przedmiotowy teren w postaci pagórka stanowi grunt porośnięty trawą, przez który przebiega linia wyciągu narciarskiego (z uwagi na niekorzystne warunki atmosferyczne wyciąg od kilku lat jest nieczynny). Na przedmiotowym gruncie posadowiona jest drewniana budka, która stanowiła kasę do obsługi wyciągu narciarskiego. Wzdłuż wyciągu przebiega kablowa linia energetyczna, posadowiony jest jeden ze słupów oświetleniowych oraz jeden słup wyciągu narciarskiego. Niniejsza linia energetyczna zasila oświetlenie toru oraz sam wyciąg. Dalej przedmiotowy teren opada ku dołowi i przechodzi w wąwóz, w którym umieszczono sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej oraz linie energetyczne, a następnie teren przechodzi w skarpę i graniczy ze ścieżką rowerową. Przez działkę przebiega "wydeptana" ścieżka, ogólnodostępna dla mieszkańców pobliskiego osiedla.
Do akt sprawy organ włączył również ortofotomapy (zdjęcia lotnicze z lat: 1973, 1976, 1980, 1983, 1997, 1998 i 2003). Na zdjęciach tych uwidoczniony jest stan zagospodarowania przedmiotowego terenu w poszczególnych latach. Sposób korzystania z tego gruntu nie zmieniał się na przestrzeni tych łat. Teren ten został zagospodarowany pod park sportowy, w postaci ogólnodostępnego wyciągu narciarskiego oraz toru saneczkowego.
W tym stanie rzeczy Starosta Lubelski decyzją z 12 października 2021 r. odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...], wchodzącej w obszar aktualnej działki nr [...].
W ocenie organu wnioskowany do zwrotu teren został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia tj. pod ośrodek dzielnicowy [...], a dokładniej park sportowy. Wnioskowany do zwrotu teren, od lat 80-tych ub. wieku zagospodarowany był pod wyciąg narciarski i tor saneczkowy, zaś inwestycja ta mieści w zakresie wskazanym jako cel wywłaszczenia i w związku z tym nie może podlegać zwrotowi jako zbędna na cel wywłaszczenia.
Od powyższej decyzji wnioskodawcy złożyli odwołanie zarzucając jej naruszenie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że na nieruchomości objętej wnioskiem został zrealizowany cel wywłaszczenia, w sytuacji gdy nieruchomość winna zostać zwrócona wnioskodawcom, ponieważ cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego "[...]" nie został zrealizowany. Zdaniem odwołujących nie można uznać zagospodarowania wywłaszczonego terenu pod tor saneczkowy i wyciąg narciarski zgodnie z celem wywłaszczenia, gdyż L. S. M. nie realizowała tego przedsięwzięcia, a ówczesny Wojewódzki Ośrodek Sportu i Rekreacji nie był związany jakimkolwiek stosunkiem prawnym w zakresie realizacji wyciągu narciarskiego z LSM.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając wydaną decyzję, Wojewoda przywołał art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyjaśniając, że przepisy te wskazują, jakie przesłanki powinny zaistnieć aby można było dokonać zwrotu nieruchomości. Jak wskazał w niniejszej sprawie celem wywłaszczenia była wprawdzie budowa przez L. S. M. osiedla mieszkaniowego "[...]", jednakże nie można przyjąć, że nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia.
Z dokumentów planistycznych wynika bowiem, że przedmiotowy teren już w dacie nabycia, tj. 8 maja 1967 r. przeznaczony był w obowiązującym Planie Szczegółowym Zagospodarowania Przestrzennego Ośrodka [...] [...] w L. pod Park Sportowy. Zatem faktycznym celem nabycia była budowa dzielnicowego ośrodka sportowego mającego służyć mieszkańcom przyległych osiedli, jako tereny sportowo-rekreacyjne. 0 powyższym świadczy fakt budowy pod koniec lat 70-tych i początkach lat 80-tych ub. wieku wyciągu narciarskiego wraz z infrastrukturą techniczną. Użytkowanie wyciągu narciarskiego przez mieszkańców miało charakter ciągły i zgodny z przeznaczeniem inwestycji. Ponadto na przedmiotowym terenie urządzono tor saneczkowy oraz infrastrukturę techniczną w postaci sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej oraz linie energetyczne. Wykonana inwestycja służy zatem zarówno mieszkańcom najbliżej położonego osiedla mieszkaniowego "[...]" jak i mieszkańcom pobliskich osiedli [...] w zaspokajaniu ich potrzeb sportowych i rekreacyjnych.
Zdaniem organu odwoławczego zagospodarowanie przedmiotowego terenu pod ośrodek sportowy w ramach, którego wybudowano wyciąg narciarski z jego infrastrukturą oraz tor saneczkowy mieści się w pojęciu celu nabycia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, które to osiedle oprócz domów mieszkalnych winno posiadać również infrastrukturę, w tym tereny sportowo-rekreacyjne, ośrodki kultury itp., co również jest zgodne z przeznaczeniem tego terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z 1965 r., obowiązującego w dacie wywłaszczenia. Nie doszło zatem do zmiany celu wywłaszczenia o której można mówić tylko w przypadku, gdy następuje zmiana funkcji wywłaszczonego terenu i ma ona charakter trwały np. wywłaszczenie pod budowę obwodnicy drogowej ze zmiana następnie pod budowę domków jednorodzinnych.
H. D., B. F., L. F.-O., M. F. i K. F.-H. w skardze na powyższą decyzję zarzucili organowi naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot został zrealizowany cel wywłaszczenia, w sytuacji gdy:
a) cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego "[...]" nie został zrealizowany bowiem wykorzystywanie terenu pod ogólnodostępny wyciąg narciarski oraz tor saneczkowy w ramach ówczesnego Wojewódzkiego Ośrodka Sportu i Rekreacji [...] w L. w znaczny sposób odbiega od zabezpieczenia potrzeb mieszkańców "[...]" w niezbędną infrastrukturę osiedla mieszkaniowego i nie może stanowić infrastruktury niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania osiedla;
b) nie można uznać zagospodarowania wywłaszczonego terenu pod tor saneczkowy i wyciąg narciarski zgodnie z celem wywłaszczenia, gdyż L. Spółdzielnia Mieszkaniowa nie realizowała tego przedsięwzięcia, a ówczesny Wojewódzkiego Ośrodka Sportu i Rekreacji [...] w L., który nie był związany jakimkolwiek stosunkiem prawnym w zakresie realizacji wyciągu narciarskiego z [...], zaś w akcie notarialnym z 8 maja 1967 r., wskazano wprost cel wywłaszczenia - tj. na cele budowy przez L. S. M. osiedla mieszkaniowego [...], a nie przez inny podmiot.
Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Starosty Lubelskiego.
Rozwijając podniesione zarzuty skarżący wskazali, że obiekty usługowe, ciągi komunikacyjne i inne obiekty infrastruktury traktuje się jako elementy realizacji celu głównego, jakim było stworzenie funkcjonalnego osiedla mieszkaniowego (m.in. wyrok NSA z 17.03.2011 r., I OSK 687/10), pod warunkiem, że infrastrukturę towarzyszącą zrealizował podmiot, na rzecz którego zostało dokonane wywłaszczenie. Jak wskazał NSA w wyroku z 22 maja 2012 r., I OSK 747/11, gdy inwestycję, w tym przypadku wyciąg narciarski, zrealizował inny podmiot niż ten który uzyskał prawo do wywłaszczonej nieruchomości, to inwestycja taka nie może być uważana za realizację celu publicznego.
Ponadto wykorzystywanie terenu pod ogólnodostępny wyciąg narciarski oraz tor saneczkowy w ramach ówczesnego Wojewódzkiego Ośrodka Sportu i Rekreacji [...] w L. w znaczny sposób odbiega od zabezpieczenia potrzeb mieszkańców "[...]" w niezbędną infrastrukturę osiedla mieszkaniowego i nie może stanowić infrastruktury niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania osiedla. Już sam organ administracyjny pierwszej instancji wskazał, iż teren ten został zagospodarowany pod park sportowy, z którego mogli korzystać nie tylko mieszkańcy pobliskich osiedli [...]. Wobec powyższego należy wskazać, iż w niniejszym przypadku doszło do niedopuszczalnej zmiany przeznaczenia i celu wywłaszczenia tej nieruchomości. Zmieniono bowiem funkcję wywłaszczonego terenu, który w żadnej mierze nie został zagospodarowany przez L. S. M. przy budowie osiedla [...] i nie wchodził w jego obszar.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej: "p.p.s.a.").
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Lubelskiego utrzymująca w mocy decyzję Starosty Lubelskiego o odmowie zwrotu skarżącym wywłaszczonej w 1967 r. nieruchomości gruntowej.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem sądu - w toku prowadzonego postępowania, organy administracji zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący i ustaliły stan faktycznych, który obecnie nie budzi wątpliwości. Prawidłowo ustalony stan faktyczny został również prawidłowo oceniony w kontekście mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Przesłanki zwrotu nieruchomości zostały uregulowane w art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. – dalej u.g.n.), który w ust. 3 przewiduje, iż poprzedni właściciel lub lego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Regulacja ta znajduje zastosowanie także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych w oparciu o przepisy inne, niż wyżej powołana ustawa, w szczególności znajduje zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (art. 216 ust. 1 u.g.n.), co właśnie miało miejsce w niniejszej sprawie.
To założenie prawidłowo zostało przyjęte przez organy administracji. Skoro tak, rzeczą organów była ocena, czy dana wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, czy też nie.
Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Zgodnie natomiast z ust. 2 cytowanego artykułu, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
W konsekwencji przytoczonych norm rozpoznając wniosek strony o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ winien każdorazowo po pierwsze wnikliwie i dogłębnie zbadać czy nieruchomość owa w ogóle została w jakikolwiek sposób wykorzystana, a jeśli tak to czy w sposób zgodny z celem, na który wywłaszczenie zostało dokonane. Następnie w razie odpowiedzi twierdzącej kolejno rozważyć winien czy cel, dla którego dokonano w przeszłości wywłaszczenia, zrealizowany został w całości, zagospodarowując tym samym całą powierzchnię nieruchomości. W wyniku ustalenia, iż cel wywłaszczenia zrealizowano jedynie na części nieruchomości rozważenia wymagać musi z kolei ewentualna możliwość zwrotu choćby części nieruchomości. Ocena, iż potencjalnie zwrot taki byłby możliwy wymagać musi wreszcie zbadania czy nie zachodzą wskazane w art. 229 u.g.n. przesłanki negatywne w postaci sprzedania nieruchomości wywłaszczonej lub obciążenia jej prawem użytkowania wieczystego, które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej. Tym samym odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uzasadniona musi być bądź to jednoznacznie dowiedzionym brakiem wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 137 ust. 2 u.g.n. przesłanek pozytywnych warunkujących możliwość dokonania wnioskowanego zwrotu, bądź też wystąpieniem przesłanki negatywnej, wyłączającej dopuszczalność dokonania zwrotu choćby części wywłaszczonej nieruchomości.
Jednocześnie dodania wymaga, że zrealizowanie celu w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu chociażby do niego doszło z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., I OSK 991/18), co zostało szczegółowo wyjaśnione w orzecznictwie i nie wymaga szerszego omówienia.
W niniejszej sprawie pozostaje bezspornym, że działka nr [...] została zbyta na podstawie umowy z 8 maja 1967 r., zawartej przez poprzednika prawnego osób obecnie ubiegających się o zwrot. Z aktu notarialnego tego wynika, że został on zawarty na mocy art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nie budzi również żadnych wątpliwości cel wywłaszczenie, który został literalnie zapisany w umowie sprzedaży działki (budowa osiedla mieszkaniowego pod nazwą "[...]").
Kwestią sporną jest natomiast ustalenie, czy tak określony cel wywłaszczenia został zrealizowany.
W sprawie nie ma najmniejszych wątpliwości, że na wywłaszczonej działce nie wybudowano żadnego budynku mieszkalnego lub innego obiektu stricte związanego z funkcjonowaniem osiedla w postaci chociażby ciągów komunikacyjnych, parkingów, placów zabaw lub terenów zielonych.
Na przedmiotowym gruncie urządzono natomiast ogólnodostępny wyciąg narciarski i tor saneczkowy, co zdaniem skarżących nie mieści się w tak określonym celu wywłaszczenia. Z takim stanowiskiem nie można jednak się zgodzić.
Po pierwsze, Sąd oczywiście zgadza się z argumentacją organu, że realizacja takiego celu publicznego jak budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko same budynki, ale również całą infrastrukturę (m.in. drogi, parkingi, obiekty użyteczności publicznej – szkoły, przychodnie etc.). Infrastrukturę osiedla tworzą również tereny przeznaczone pod rekreację lub aktywność sportową. Są to poglądy już utrwalone w orzecznictwie i Sąd w pełni je podziela.
Sąd nie podziela natomiast oceny skarżących, według której budowa wyciągu narciarskiego i toru saneczkowego, a zatem obiektu zaspokajającej potrzeby szerszej grupy osób, niż tylko mieszkańców O. [...], nie stanowiła realizacji celu wywłaszczenia.
Po pierwsze, skoro jak wskazano za budowę osiedla mieszkaniowego uznać należy nie tylko wznoszenie budynków mieszkalnych, ale także obiektów i urządzeń technicznych stanowiących infrastrukturę osiedla mieszkaniowego takich jak sklepy osiedlowe, szkoły, przedszkola, domy kultury i place zabaw z których to obiektów mogą korzystać nie tylko mieszkańcy określonego zespołu budynków mieszkalnych (osiedla mieszkaniowego), to brak jest racjonalnych podstaw do odmiennego traktowania obiektów sportowych w postaci takiej jak w sprawie - wyciągu narciarskiego i toru saneczkowego. Ogólnodostępność obiektu nie powoduje bowiem jego wyłączenia z zespołu urbanistycznego określanego jako osiedle mieszkaniowe. Innymi słowy, to że wykonana inwestycja zabezpieczała potrzeby (w tym przypadku sportowo-rekreacyjne) nie tylko mieszkańców osiedla [...], lecz również mieszkańców innych osiedli a nawet dzielnic L., nie oznacza, że nie stanowi ona infrastruktury tego osiedla.
Po drugie, zrealizowanie celu wywłaszczenia przez inny podmiot niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej w żadnym razie nie powoduje zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, na co wskazują skarżący. Przede wszystkim użytego w umowie wywłaszczeniowej zwrotu: "pod budowę przez L. S. M. w L. osiedla mieszkaniowego O. [...]", nie można odczytywać w sposób ahistoryczny. W latach sześćdziesiątych dwudziestego wieku wykorzystywanie niezabudowanej przestrzeni miejskiej pod budownictwo mieszkaniowe było realizowane głównie w formie budownictwa spółdzielczego kredytowanego w znacznej części przez budżet państwa. Wykorzystywanie tej przestrzeni obejmowało realizację zróżnicowanych obiektów zabudowy miejskiej (v. wyrok NSA z 13 czerwca 2014 r., I OSK 2768/12).
C prawda zamiarem urbanistycznym, który jest ustalany w niniejszej sprawie o zwrot nieruchomości, mogło być wybudowanie osiedla mieszkaniowego bez obiektów towarzyszących, w tym przypadku sportowych. Takie zakwalifikowanie celu wywłaszczenia w niniejszej sprawie byłoby jednak nieuzasadnione. Umowa zawiera zwrot niedookreślony i pojęciowo obszerny, który w związku z tym należy interpretować z uwzględnieniem innych okoliczności sprawy. Jak bowiem powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie cel wywłaszczenia należy ustalać nie tylko w oparciu o treść decyzji wywłaszczeniowej (umowy sprzedaży) lecz w razie potrzeby z uwzględnieniem innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego) oraz obowiązujących w dacie wywłaszczenia (np. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego).
Z akta sprawy niezbicie natomiast wynika, że w dacie wywłaszczenia przedmiotowy terenu objęty był Szczegółowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Ośrodka Dzielnicowego [...] w L., zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Lublinie z 26 maja 1965 r. i przeznaczony był pod Park Sportowy. Również z dołączonej do akt sprawy decyzji o lokalizacji szczegółowej - o zmianie sposobu wykorzystania terenu Nr [...] z 16 stycznia 1964 r. znak: [...] oraz dołączonego do niej szkicu geodezyjnego jednoznacznie wynika, że wnioskowany do zwrotu teren przeznaczony był pod stadion dzielnicowy (Park Sportowy).
Powyższe wprost i jednoznacznie wskazuje, że celem wywłaszczenia była budowa dzielnicowego ośrodka sportowego znajdującego się pomiędzy osiedlami budowanymi przez [...] S. M. mającego służyć mieszkańcom zarówno tych osiedli jak i pozostałym mieszkańcom miasta chcącym z niego korzystać. Niczym nie uzasadnione byłoby zatem przyjęcie, że celem wywłaszczenia było uzyskanie terenu dla zabudowy wyłącznie mieszkaniowej.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące zwrot nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania. Tym samym Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że na terenie wywłaszczonej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia. Jak wynika z prawidłowych ustaleń organów, przedmiotowa nieruchomość zarówno w przeszłości, jak i aktualnie jest wykorzystana na cel związany z realizacją celu wywłaszczenia.
W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcia organów obu instancji orzekające o odmowie zwrotu spornej działki na rzecz następców prawnych byłej właścicielki, należało uznać za zasadne w świetle przepisów art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n., a nadto wydane z zachowaniem zasad postępowania określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., oraz opatrzone uzasadnieniami odpowiadającymi kryteriom z art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych względów Sąd, na postawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI