II SA/Lu 250/04

II SA/Lu 250/04 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2004-09-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grażyna Pawlos-Janusz /przewodniczący/
Wiesława Achrymowicz
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 64 poz 414
art.27 ust.1, art.43 ust.6
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - t.j.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz,, Asesor WSA Wojciech Kręcisz (spr.), Protokolant Ref. Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w dniu 24 września 2004 sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę
Uzasadnienie
II SA /Lu 250/04
U z a s a d n i e n i e
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] wydaną na podstawie przepisu art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania M.K. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy społecznej z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w sprawie przyznania zasiłku stałego, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego decyzją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej , wnioskodawczyni M.K. przyznany został zasiłek stały z pomocy społecznej w kwocie 418 złotych w okresie od 1 marca do 20 marca 2004 r. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej wskazał, iż wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie pomocy od dnia 5 czerwca 2001 r. do dnia 1 lutego 2004 r. wraz z odsetkami, dołączając do wniosku wszelkie posiadane przez siebie dokumenty potwierdzające prawo do ubiegania się o pomoc społeczną, do których dołączyła również odpis wyroku sądowego. W oparciu o wywiad środowiskowy oraz dostarczone dokumenty ustalono, iż wnioskodawczyni spełnia warunki do przyznania jej zasiłku stałego. Ustalono, bowiem, iż rodzina wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe wymagane do otrzymania takiego zasiłku, a ponadto, iż M.K. zajmuje się dzieckiem wymagającym stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji, a także stałego współudziału, na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak wskazano, zasiłek stały, zgodnie z przepisem art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej przyznany został od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, a okres wypłaty świadczenia ustalono uwzględniając ważność orzeczenia zaliczającego syna wnioskodawczyni do osób niepełnosprawnych.
Od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej odwołała się M.K. wnosząc o wypłatę przyznanego jej zasiłku stałego za okres uwzględniający wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, tj. od dnia 5 czerwca 2001 r. wraz z odsetkami. W uzasadnieniu swojego żądania, argumentowała, iż tak długi okres oczekiwania na niezbędne dokumenty nie był zależny od niej, a jej rodzina znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej wynikającej z chorobą syna.
Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosząc się do zarzutów formułowanych przez wnioskodawczynię nie znalazło podstaw ku temu, aby uchylić decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej. W tym względzie skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego, odwołał się do treści przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej określającego warunku od spełnienia, których uzależnione jest przyznanie zasiłku stałego, w szczególności zaś warunek, iż dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami wynikającymi z przepisów art. 6b ust. 3 pkt. 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czas trwania postępowań w sprawie uzyskania przez wnioskodawczynię pozytywnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skutkował tym, iż okres jego obowiązywania został istotnie zredukowany do około 2 miesięcy jego ważności, co spowodowało, iż zasiłek stały przyznany został do 20 marca 2004 r. Jak wskazano ponadto, zgodnie z przepisem art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej wypłaca się w okresach miesięcznych, od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz wymagana dokumentacją. Jak podkreślono, wniosek M.K. o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją do Ośrodka Pomocy społecznej wpłynął w dniu 3 lutego 2004 r. w tych okolicznościach, więc określając okres wypłaty świadczenia uwzględniono datę wpływu wniosku wraz z wymagana dokumentacją oraz datę ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Stąd też świadczenie w postaci zasiłku stałego przyznane zostało za okres od miesiąca lutego do 20 marca 2004 r. Jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje przyznawania świadczeń z pomocy społecznej z datą wsteczną i stąd też brak było podstaw ku temu, aby uwzględnić żądanie wnioskodawczyni.
Od tej decyzji M.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o uznanie jej za nieważną, jak również występując z takim samym żądaniem odnośnie poprzedzającej ją decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy społecznej. W uzasadnieniu swojego żądania skarżąca podnosiła, iż wydana decyzja jest dla niej krzywdząca, albowiem jak wywodziła spełniła wszystkie warunki, aby uzyskać pomoc niezbędną dla leczenia syna. Jak podnosiła jej starania w tym względzie datują się już od września 2002 r., kiedy to wystąpiła z wnioskiem o zasiłek stały z pomocy społecznej otrzymując tylko zasiłek okresowy. W tym kontekście wywodziła ona, więc że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie uwzględniają tego, iż zdecydowanie wcześniej wystąpiła ona już ze stosownym wnioskiem, a ponadto, iż jak należy sądzić z uzasadnienia jej skargi, że okoliczność ta powinna być uwzględniona w toku rozpatrywania jej następnego wniosku, w ten sposób, że przyznany zasiłek okresowy stanowił zaliczkę na poczet później przyznanego zasiłku stałego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i ponownie ją przywołując, jak również ustosunkowując się do zarzutów skarżącej i odnosząc się do okoliczności w postaci wydawanych w toku postępowania rozstrzygnięć w przedmiocie niepełnosprawności syna wnioskodawczyni, wnosiło o oddalenie skargi, jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
W przekonaniu Sądu, kontrola zaskarżonej decyzji zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje podstaw ku temu, iżby zasadnie można było uczynić zadość żądaniu skarżącej M.K. i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej.
W tym kontekście podkreślić należy, iż sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem – zasada legalności – co w naturalny sposób, gdy zważyć na treść przepisu art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. determinuje zakres kognicji sądu w rozpoznawanej sprawie. Tym samym nie sposób, czyniąc zadość oczekiwaniom i żądaniom skarżącej zawartym w skardze, zwłaszcza zaś w jej uzasadnieniu dokonywać kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w zakresie, w jakim sąd administracyjny nie jest do niej uprawniony – kwestia odsetek za okres od 5 czerwca 2001 r. do 1 lutego 2004 r.; czasu trwania i toku postępowania w sprawie o ustalenie niepełnosprawności syna wnioskodawczyni. Nie zwalnia to oczywiście Sądu w zakresie kontroli zaskarżonego aktu z realizacji dyspozycji przepisu art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym względzie, odwołując się do treści przepisu art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podnieść należy, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przywołany przepis ma podstawowe znaczenie dla określenia zakresu kognicji Sądu. W jego świetle, prawem a także obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy dany konkretny zarzut został w skardze sformułowany. Oznacza to, iż Sąd nie jest związany i skrępowany sposobem sformułowania skargi, przywołanymi w niej argumentami, podnoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Jest natomiast związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona. Tym samym granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczane przez kryterium legalności działań administracji publicznej, z drugiej zaś przez całokształt tylko prawnych aspektów i tylko tego stosunku administracyjno prawnego, który został objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia – skarga ma, więc wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności, a właściwych czynników determinujących – w płaszczyźnie prawnej – zakres kognicji Sądu upatrywać należy w przesłance zaskarżania aktów i czynności (bezczynności) organów administracyjnych; jest nią kryterium zgodności z prawem spełniające w tej płaszczyźnie funkcje granic, w jakich następuje rozpoznanie skargi.
W świetle powyższego orzekając w granicach sprawy i odnosząc się do wszystkich zarzutów skarżącej, Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak również poprzedzająca ją decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej czynią zadość obowiązującym wymaganiom prawnym i nie sposób zasadnie bronić tezy, iżby można było skutecznie zarzucić wydającym je organom, iż procedowały w sposób naruszający obowiązujące przepisy postępowania, czy też z naruszeniem przepisów prawa materialnego.
W tym względzie, gdy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej brak jest podstaw, iżby zasadnie można było kwestionować prawidłowość decyzji wydanych w toczącym się postępowaniu administracyjnym przez organ I, jak i II instancji. Konfrontując treść zarzutów formułowanych w skardze do Sądu przez M.K. wobec zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej przyznającej pomoc społeczna w formie zasiłku stałego od lutego 2004 r. do 20 lutego 2004 r. w kwocie 418 złotych, w przekonaniu Sądu, brak jest jakichkolwiek podstaw, iżby zasadnie można było je kwestionować. W tej mierze zasadnie uznać należy uznać, tak jak eksponowano to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również w odpowiedzi na skargę, iż podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie miał przepis art. 27 ust. 1 i przepis art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. Konfrontując treść dyspozycji tych przepisów ustanawiających warunki formalne – przesłanki materialne warunkujące przyznanie prawa do zasiłku stałego (przysługuje on osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtora krotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 ustawy, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt. 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności), jak również formalne określające po spełnieniu tych pierwszych okres, za który świadczenie pieniężne z pomocy społecznej może być przyznane po wylegitymowaniu się przez wnioskodawcę wymaganą dokumentacją (wypłaca się je w okresach miesięcznych, od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją) - od spełnienia, których uzależnione jest wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego z dokonanymi w toku toczącego się postępowania administracyjnego ustaleniami faktycznymi, brak jest jakichkolwiek podstaw ku temu, iżby zasadnie można było zarzucić procedującym w sprawie organom, iż naruszyły one przepisy prawa materialnego czy też przepisy postępowania. Poza sporem jest, bowiem, iż wnioskodawczyni w dniu 3 lutego 2004 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego, do którego to wniosku dołączyła dokumentację warunkującą ubieganie się o przyznanie zasiłku stałego, o której mowa w art. 27 ust. 1 in fine ustawy o pomocy społecznej – orzeczenie o niepełnosprawności z 16 października 2002 r., orzeczenie o niepełnosprawności z 23 stycznia 2003 r., wyrok Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2003 r. w sprawie sygn. akt [...] – która jest tym samym "wymaganą dokumentacją" w rozumieniu przepisu art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. W analizowanym kontekście, nie może, więc budzić żadnych wątpliwości, iż zasadnie w sprawie rozstrzygającej w przedmiocie wniosku M.K. należało badać istnienie przesłanek, o którym mowa w wyżej wskazanych przepisach, i które ziściły się dopiero z momentem wystąpienia przez nią ze stosownym wnioskiem. Dopiero, bowiem w dniu 3 lutego 2003 r. wnioskodawczyni uczyniła zadość wszelkim warunkom formalnym, od spełnienia, których uzależnione było przyznanie jej pomocy, tj. świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego – złożenie wymaganej dokumentacji (art. 43 ust. 6 w związku z art. 27 ust. 1 in fine ustawy o pomocy społecznej). W tej dacie też, doszło do aktualizacji obowiązku organu I instancji do wydania pozytywnego dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcia, któremu to obowiązkowi organ administracji sprostał wydając decyzję o przyznaniu świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, tj. od 1 lutego 2004 r., do 20 lutego 2004 r., tj. z uwzględnieniem okresu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, który nie został przecież poddany weryfikacji w postępowaniu przed sądem powszechnym. W analizowanym zakresie, nie sposób, więc zasadnie wywodzić, iżby w postępowaniu administracyjnym w sprawie z wniosku M.K. doszło do naruszenia prawa. Nie dość, bowiem, że brak jest w analizowanym zakresie, jakichkolwiek normatywnych podstaw uzasadniających decyzję o przyznawaniu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej za okres wstecz – tj. jak oczekuje skarżąca poczynając od okresu, od którego datuje się niepełnosprawność syna – to również brak jest jakiegokolwiek racjonalnego i normatywnego uzasadnienia dla uznania, iż istotne z punktu widzenia ustalenia terminu początkowego okresu, za który przyznawane jest świadczenie pieniężne, jest uwzględnienie okresu, w którym wnioskodawczyni zabiegała o wydanie rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia niepełnosprawności syna. Są to, bowiem dwie różne kategorie, poddane różnym regulacjom prawnym i jakkolwiek faktem jest, iż jedno postępowanie (postępowanie w sprawie orzekania o niepełnosprawności prowadzone na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych) determinuje drugie z nich, albowiem ustalenia pierwszego mają wpływ na ustalenie istnienia materialnych przesłanek, od spełnienia, których uzależnione jest przyznanie zasiłku stałego (postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku stałego prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej), to jednak zakres tego oddziaływania ogranicza się tylko i wyłącznie do tej wskazanej wyżej kwestii. W żadnym razie nie wyraża się, więc, w jakimkolwiek wpływie na regulacje ustawy o pomocy społecznej w zakresie, w jakim normują one problematykę terminu początkowego, od którego przyznawana jest pomoc społeczna 3 w formie świadczenia pieniężnego – przepis art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określając tylko i wyłącznie materialne przesłanki prawa do zasiłku stałego odsyła w tym względzie do stosownego przepisu ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, co tym samym jednoznacznie określa znaczenie w postępowaniu o przyznanie zasiłku stałego orzeczenia o niepełnosprawności.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, gdy uwzględnić wyżej przywołane przepisy ustawy o pomocy społecznej, jak również przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego, nie sposób zasadnie wywodzić, iż organ powinien, wszczynając postępowanie z jej wniosku z dnia 3 lutego 2004 r. i wydając decyzję w sprawie, uwzględniać okoliczność w postaci wcześniej złożonego przez nią w dniu 4 września 2002 r. wniosku o przyznanie pomocy w formie świadczenia pieniężnego, w rezultacie, którego decyzją z dnia [...] września 2002 r. przyznano jej zasiłek okresowy w kwocie 190 złotych na okres czterech miesięcy, tj. od września do grudnia 2002 r. W świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej, precyzyjnie określającej zróżnicowane formy, w jakich pomoc ta jest świadczona, jak również warunki jej przyznawania, brak jest podstaw, aby uznać, jak wywodzi to skarżąca, że wcześniej przyznany zasiłek okresowy stanowił zaliczkę na poczet później przyznawanego zasiłku stałego. Są to dwa różne świadczenia i brak jest między nimi relacji i zależności, o jakich wywodzi skarżąca. Ponadto, co istotne, sprawa z wniosku M.K. z dnia 4 września 2002 r. załatwiona została wydaną w niej decyzją ostateczną z dnia [...] września 2002 r., a w odrębnym przecież postępowaniu inicjowanym wnioskiem strony z 3 lutego 2004 r. rozstrzygano w innym przedmiocie, tj. w przedmiocie zasiłku stałego. W świetle powyższego nie sposób, więc zasadnie podzielić stanowiska skarżącej prezentowanego w uzasadnieniu skargi.
W przekonaniu Sądu, w świetle powyższego brak jest, więc jakichkolwiek podstaw, iżby uczynić zadość żądaniu skarżącej i dokonać weryfikacji zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej uwzględniając w tej mierze jej oczekiwania, co do okresu, za który świadczenie pieniężne w formie zasiłku stałego winno być przyznane.
Według Sądu, lektura akt sprawy, nie daje też żadnych podstaw, iżby uznać, za zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji obarczone były wadami, które w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakazywałyby stwierdzenie ich nieważności.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji brak jest podstaw, iżby można było zasadnie je kwestionować. Przeprowadzona kontrola nie uzasadnia, bowiem stanowiska, aby naruszały one przepisy obowiązującego prawa – orzekając w granicach sprawy, Sąd nie znalazł żadnych podstaw, które w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, miałyby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.