II SA/Lu 248/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2006-04-12
NSAinneŚredniawsa
zaliczka alimentacyjnaprawo rodzinnepostępowanie administracyjneświadczeniabezskuteczność egzekucjitermin przyznaniawysokość świadczenia

WSA w Lublinie uchylił decyzję SKO w sprawie zaliczek alimentacyjnych, uznając, że prawo do zaliczki powinno być ustalone od miesiąca złożenia wniosku u komornika, a nie od daty otrzymania przez GOPS wszystkich dokumentów.

Skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję GOPS o przyznaniu zaliczek alimentacyjnych. Skarżąca kwestionowała wysokość i okres przyznania zaliczek, domagając się wyższych kwot i wcześniejszego terminu. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że prawo do zaliczki powinno być ustalone od miesiąca złożenia wniosku u komornika, a nie od daty otrzymania przez GOPS wszystkich dokumentów. Sąd nie podzielił jednak argumentacji skarżącej co do możliwości przyznania zaliczki w kwocie wyższej niż ustalone świadczenie alimentacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą przyznania zaliczek alimentacyjnych na dzieci. Skarżąca kwestionowała zarówno wysokość, jak i okres przyznania zaliczek, domagając się ich zwiększenia i ustalenia prawa od wcześniejszej daty. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Sąd stwierdził, że prawo do zaliczki powinno być ustalone od miesiąca złożenia wniosku u komornika sądowego wraz z wymaganą dokumentacją, a nie od daty, kiedy organ administracji otrzymał wszystkie dokumenty. Sąd nie podzielił jednak zarzutu naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy, uznając, że zaliczka alimentacyjna nie może przekraczać wysokości ustalonego świadczenia alimentacyjnego, nawet w przypadku spełnienia przesłanek do jej zwiększenia. Sąd podkreślił, że ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej w sposób autonomiczny reguluje okres, na który ustalane jest prawo do zaliczki, wskazując na miesiąc złożenia wniosku u komornika jako termin początkowy. Sąd odrzucił argumentację organów administracji, że decyzja może być wydana dopiero po zgromadzeniu wszystkich dokumentów, wskazując, że komornik dołącza do wniosku wymagane zaświadczenia, a wnioskodawca składa pozostałe dokumenty. W kwestii wysokości zaliczki, sąd wyjaśnił, że mimo istnienia przesłanek do zwiększenia kwoty zaliczki (art. 8 ust. 2 ustawy), jej wysokość nie może przekroczyć kwoty świadczenia alimentacyjnego ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego (art. 2 pkt 7 ustawy). Sąd nakazał organom administracji ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazówek dotyczących wykładni przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Prawo do zaliczki alimentacyjnej należy ustalać począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej w sposób autonomiczny reguluje termin początkowy prawa do zaliczki, wskazując na miesiąc złożenia wniosku u komornika jako decydujący.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.d.a.z.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej

Prawo do zaliczki ustala się począwszy od miesiąca złożenia wniosku u komornika wraz z dokumentacją.

u.p.d.a.z.a. art. 8 § 2

Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej

Zwiększenie kwoty zaliczki nie może przekroczyć wysokości ustalonego świadczenia alimentacyjnego.

u.p.d.a.z.a. art. 2 § 7

Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej

Zaliczka alimentacyjna jest kwotą wypłacaną na poczet należnego świadczenia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.d.a.z.a. art. 10 § 5

Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej

u.p.d.a.z.a. art. 10 § 4

Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej

u.p.d.a.z.a. art. 10 § 3

Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej

u.ś.r. art. 3 § 10

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Definicja 'okresu zasiłkowego'.

u.ś.r. art. 18 § 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Stosowanie przepisów o świadczeniach rodzinnych w sprawach nieuregulowanych w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych.

u.ś.r. art. 24 § 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej poprzez błędne ustalenie daty początkowej prawa do zaliczki alimentacyjnej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej poprzez niezastosowanie i zaniechanie przyznania zaliczki w zwiększonych kwotach.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Zaliczka alimentacyjna przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego.

Skład orzekający

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Witold Falczyński

członek

Wojciech Kręcisz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu przyznawania zaliczek alimentacyjnych oraz ich maksymalnej wysokości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego związanego z prawem do świadczeń alimentacyjnych i ich egzekucją, co jest istotne dla wielu rodzin.

Od kiedy zaliczka alimentacyjna? Sąd wyjaśnia kluczowy termin przyznania świadczenia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 248/06 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2006-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Witold Falczyński
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Asesor WSA Wojciech Kręcisz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zaliczek alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej , wydaną z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...] Nr [...]
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie przepisów art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zmianami) po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej na dziecko E. M., w kwocie 250 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz zaliczki alimentacyjnej na dziecko M. M., w kwocie 200 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skład orzekający SKO wskazał, iż w dniu
29 listopada 2005 r. do GOPS w B. wpłynął wniesiony za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne, wniosek M. M. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na dzieci E. i M. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie z dnia 25 listopada 2005 r. o bezskuteczności, w okresie ostatnich trzech miesięcy egzekucji świadczeń alimentacyjnych przyznanych M. M. wyrokiem sądu z dnia 11 czerwca 2002 r., w sprawie sygn. akt III RC 193/025 sierpnia 2005 r.
W związku z tym, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B decyzją z dnia [...], nr [...] przyznał zaliczkę alimentacyjną na dziecko E. M., w kwocie 250 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz zaliczkę alimentacyjną na dziecko M. M., w kwocie 200 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r.
Od decyzji tej odwołała się M. M. kwestionując wysokość oraz okres przyznania zaliczki alimentacyjnej. Wnosiła ona o jej zmianę i przyznanie zaliczek w kwocie 380 zł na córkę E. oraz 300 zł na córkę M., na okres od dnia 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. M. M. zarzucała decyzji organu I instancji wydanie jej z naruszeniem przepisu art. 8 ust. 2 pkt 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2006 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Niezależnie od tego podnosiła ona sprzeczność uzasadnienia skarżonej decyzji z jej sentencją poprzez powołanie argumentów uzasadniających przyznanie zwiększonej zaliczki alimentacyjnej, wobec spełnienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy, podczas gdy faktycznie przyznano zaliczki w kwotach po 200 i 250 zł, czyli do wysokości świadczenia alimentacyjnego.
Skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie M. M. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, iż zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych określa ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W tym kontekście, podniesiono, iż prawo do zaliczki alimentacyjnej ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Podniesiono również, iż zgodnie z przepisem art. 10 ust. 5 ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję administracyjną o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na podstawie: wniosku o przyznanie zaliczki; zaświadczenia komornika o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych i wysokości wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych; informacji sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucji o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych, a ponadto na podstawie oświadczenia wnioskodawcy o: spełnianiu warunków określonych w ustawie, w tym o niewystępowaniu okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 3, tj. gdy zaliczka nie przysługuje; przekazaniu komornikowi sądowemu wszystkich znanych mu istotnych informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego, a ponadto na podstawie informacji osoby uprawnionej do zaliczki o miejscu zamieszkania, wieku, zatrudnieniu i sytuacji ekonomicznej osób zobowiązanych do alimentacji względem osoby uprawnionej, na podstawie ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy.
W tym kontekście, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO podniosło, iż przywołane przepisy wskazują na to, iż decyzję w sprawie wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej organ administracji publicznej wydaje po zgromadzeniu wszystkich szczegółowo wymienionych dokumentów. W tej mierze podniesiono, iż jakkolwiek faktycznie wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej M. M. złożyła u komornika sądowego w dniu 24 sierpnia 2005 r., to jednak zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych przedłożone zostało do GOPS w dniu 25 listopada 2005 r. Wskazano przy tym, iż bezskuteczność egzekucji w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 1 ustawy oznacza egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Jak wskazano, z pisma komornika sądowego z dnia 25 listopada 2005 r. sygn. akt KMP 57/05 wynika, iż w dniu 24 sierpnia 2005 r. wraz z wnioskiem o zaliczkę alimentacyjną M. M. złożyła wniosek o wszczęcie egzekucji z tytułu wykonawczego sygn. akt III RC 193/02, na podstawie którego komornik prowadził egzekucję świadczeń alimentacyjnych, po czym po upływie trzech miesięcy od podjęcia czynności egzekucyjnych, zaświadczeniem z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt KMP 27/05 stwierdził jej bezskuteczność. W związku z tym, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z datą otrzymania przez GOPS przedmiotowego zaświadczenia, organ dysponował wszystkimi wymaganymi przepisami prawa dokumentami stanowiącymi podstawę do wydania decyzji w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej i dlatego też uznano, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż doszło do naruszenia przepisu art. 10 ust. 1 ustawy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono również, iż zgodnie z przepisem art. 2 pkt 7 ustawy zaliczka alimentacyjna stanowi kwotę wypłacana przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna, a ponadto, iż zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia, albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia 24 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł. W tej mierze wskazano, iż wysokość świadczenia alimentacyjnego ustawodawca określił w przepisie art. 8 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym zaliczka alimentacyjna przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż: w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki - 170 zł, albo 250 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby lub więcej, uprawnione do zaliczki – 120 zł, albo 170 zł jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazano również, iż zgodnie z ust. 2 art. 8 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty 583 zł, kwotę zaliczki zwiększa się do: w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki 300 zł, albo 380 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; w przypadku, gdy w rodzinie są trzy osoby lub więcej, uprawnione do zaliczki – 250 zł, albo 300 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Niezależnie od powyższego, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż zaliczka alimentacyjna pełni jedynie rolę wsparcia finansowego osób, które mają problemy z egzekucją alimentów i jest wypłacana na poczet należnego świadczenia, stąd wysokość jej przyznania nie może przekraczać wysokości świadczenia alimentacyjnego. Wskazano, iż ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w B. wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 11 czerwca 2002 r., sygn. akt III RC 193/02, ojciec dzieci zobowiązał się do łożenia na ich rzecz alimentów po 250 zł miesięcznie na rzecz córki E. i po 200 zł miesięcznie na rzecz córki M., łącznie 450 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono również, iż w sprawie nie jest kwestionowane to, iż istnieją przesłanki uprawniające do zwiększenia kwoty zaliczki alimentacyjnej określone w przepisie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy – dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty 583 zł, uprawnioną do zaliczki jest osoba legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności. Jednak z uwagi na fakt, iż zaliczka alimentacyjna przysługuje jedynie do wysokości świadczenia alimentacyjnego (art. 8 ust. 1 ustawy) powyższe okoliczności nie wpływają na prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji, stąd też nie jest słuszny zarzut wewnętrznej sprzeczności sentencji i uzasadnienia tejże decyzji.
Od tej decyzji odwołała się M. M. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzucała wydanie jej z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj.: przepisu art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej poprzez jego niezastosowania i zaniechanie przyznania osobom uprawnionym zaliczki alimentacyjnej w zwiększonych kwotach i to pomimo spełnienia warunków ustawowych i braku ustawowego zastrzeżenia, że zaliczka przysługuje tylko do wysokości zasądzonego od dłużnika świadczenia alimentacyjnego; a także przepisu art. 10 ust. 1 ustawy, poprzez uznanie, że pomimo złożenia w dniu 24 sierpnia 2005 r. u komornika sądowego wniosku, prawo do zaliczki alimentacyjnej ustalone zostało od dnia 1 listopada 2005 r. nie zaś od dnia 1 września 2005 r.
Skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej w kwotach wyższych, na okres od 1 września 2005 r. do końca roku zasiłkowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając swoje żądanie, skarżąca M. M., opisując ciężką sytuację materialną w jakiej się znajduje, podnosząc w tym kontekście, iż dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę wynosił miesięcznie 150 zł, że ojciec dzieci, jakkolwiek zobowiązał się do płacenia alimentów, to jednak obowiązku tego nie realizował, co potwierdza również informacja komornika sądowego podnosiła, iż w jej przekonaniu istnieje podstawa do przyznania zaliczek alimentacyjnych w kwotach wyższych niż wysokość ustalonego świadczenia alimentacyjnego, co według niej wynika z przepisu art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy. Skarżąca wywodziła w tym zakresie, iż uzależnienie wypłaty zwiększonej kwoty zaliczki, tj. wyższej niż wysokość ustalonego świadczenia alimentacyjnego, w tak drastycznej sytuacji, w jakiej znajduje się jej rodzina, nie znajduje uzasadnienia w ustawie i w jej przekonaniu nie jest zgodne z wolą ustawodawcy, który gdyby miałoby być jednak inaczej, karałby w ten sposób osoby niepełnosprawne i najbiedniejsze. Zdaniem skarżącej takie rozwiązanie premiowałoby również dobrze sytuowanych dłużników alimentacyjnych, tym samym, jak należy sądzić, również ich dzieci. M. M. podnosiła również, iż skoro w dniu 23 sierpnia 2005 r. wystąpiła do komornika sądowego ze stosownym wnioskiem, to nie może ona ponosić konsekwencji przyjętej przez organ wykładni przepisu art. 10 ust. 1 ustawy, tym bardziej, że jak podnosiła pismem komornika z dnia 23 września poinformowana została o bezskuteczności egzekucji i w związku z tym wywodziła, iż do komornika sądowego należało wystąpienie do organu właściwego wraz z przekazaniem stosownej dokumentacji, w jak najkrótszym czasie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i w jej uzasadnieniu, ponownie szeroko ją przywołując, kwestionowało zasadność skargi i wnosiło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga, o ile wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej, przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadzi do wniosku, iż wydane one zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzje te, jako wadliwe podlegały więc wyeliminowaniu z obrotu prawnego.
Ocena zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., w kontekście zarzutów formułowanych w skardze, musi uwzględniać treść przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W jego świetle, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przywołany przepis ma podstawowe znaczenie dla określenia zakresu kognicji Sądu. Prawem, a także obowiązkiem Sądu jest bowiem dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy dany konkretny zarzut został w skardze sformułowany. Oznacza to, iż Sąd nie jest związany i skrępowany sposobem sformułowania skargi, przywołanymi w niej argumentami, podnoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Jest natomiast związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona. Tym samym granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczane przez kryterium legalności działań administracji publicznej, z drugiej zaś przez całokształt tylko prawnych aspektów i tylko tego stosunku administracyjno prawnego, który został objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia – w świetle powyższego brak więc było jakichkolwiek podstaw, iżby czyniąc zadość żądaniu skarżącej zmienić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego poprzez ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej w wyższej wysokości i na inny okres.
W świetle powyższego orzekając w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja, jak również decyzja Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., jako wadliwe, nie mogły się ostać.
W przekonaniu Sądu, jakkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi uznać należy za trafne, to jednak o zasadności wyeliminowania ich z obrotu prawnego przekonują następujące argumenty.
Lektura akt sprawy, zwłaszcza zaś treści zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, nakazuje stwierdzić, iż wydane one zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej.
W tym względzie, w przekonaniu Sądu, za trafny i uzasadniony uznać należy zarzut skarżącej wydania zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej z naruszeniem przepisu art. 10 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy.
Przepis ten stanowiąc, iż prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego, określa regułę według której ustalany jest okres prawa do zaliczki alimentacyjnej. Reguła ta, w jasny i precyzyjny sposób wyznacza, zarówno termin początkowy, jak i końcowy okresu, na który ustalane jest prawo do zaliczki alimentacyjnej. Jest to odpowiednio, "miesiąc złożenia wniosku u komornika sądowego wraz z wymagana dokumentacją" oraz "koniec okresu zasiłkowego". W przekonaniu Sądu, konwencja językowa zastosowana przez ustawodawcę, na potrzeby określenia i zdefiniowania tych terminów jest jasna i zrozumiała. Nie wymaga więc odwoływania się do rozbudowanej argumentacji. W przypadku terminu początkowego, jego oznaczenie i określenie jest po prostu determinowane konkretną czynnością techniczną polegającą na złożeniu wniosku u komornika sądowego i inicjującą tym samym, jako pierwsza czynność w sprawie, postępowanie w przedmiocie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej. Określenie terminu końcowego "koniec okresu zasiłkowego" odwołuje się zaś do normatywnego pojęcia "okresu zasiłkowego". Jest ono definiowane na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i w jej rozumieniu oznacza "okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych" (art. 3 pkt 10 ustawy). Odwołanie się do definicji ustawowej pojęcia "okresu zasiłkowego" obowiązującej na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych znajduje swoje uzasadnienie w treści przepisu art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, który stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, a także przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego. Jakkolwiek więc, ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnych określa precyzyjnie okres, na który ustalane jest prawo do zaliczki alimentacyjnej, to jednak skoro samoistnie nie definiuje pojęcia "okresu zasiłkowego", a więc go nie reguluje, zasadnie odwoływać się należy do ustawy o świadczeniach rodzinnych, tym bardziej, że nakazuje to przywoływany wyżej przepis art. 18 ust. 2 tej ustawy. Uznać więc należy, iż pojęcie "okresu zasiłkowego" w ustawie tej nie jest uregulowane i z całą pewnością nie jest z nią sprzeczno, o czym przekonuje zwłaszcza to, że co do zasady, na gruncie tej ustawy właśnie, ustawodawca operuje siatką pojęciową ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W przekonaniu Sądu, gdy odwołać się do faktu autonomicznej i samoistnej w stosunku do ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż prawo do tych świadczeń ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresy zasiłkowego) regulacji dotyczącej okresu, na który ustalane jest prawo do zaliczki alimentacyjnej (art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej), jak również do wyżej wskazanej wykładni przepisu art. 10 ust. 1 ustawy – koresponduje ona z zasadą, iż: 1) wniosek składa się za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osoby uprawnionej; 2) komornik dołącza do wniosku zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym informację o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego (art. 10 ust. 3 i 4 ustawy); 3) organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję administracyjną o przyznaniu zaliczki na podstawie wniosku o jej przyznanie i zaświadczenia komornika sądowego (art. 10 ust. 5 pkt 1 i 2) – brak jest uzasadnionych podstaw, dla których za trafne uznać należałoby stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji i w odpowiedzi na skargę.
Stanowisko to, nie kwestionując tego, iż prawo do zaliczki alimentacyjnej ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, odwołuje się jednocześnie do przepisu art. 10 ust. 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej. Na jego też podstawie, organy administracji publicznej wywodzą, iż skoro organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję administracyjną w oparciu o: wniosek o przyznanie zaliczki; zaświadczenia komornika o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych i wysokości wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych; informacji sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucji o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych, a także oświadczenie wnioskodawcy o: spełnianiu warunków określonych w ustawie, w tym o niewystępowaniu okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 3, tj. gdy zaliczka nie przysługuje; przekazaniu komornikowi sądowemu wszystkich znanych mu istotnych informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego, jak również informacji osoby uprawnionej do zaliczki o miejscu zamieszkania, wieku, zatrudnieniu i sytuacji ekonomicznej osób zobowiązanych do alimentacji względem osoby uprawnionej, na podstawie ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy, to decyzję w sprawie wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej organ administracji publicznej wydaje po zgromadzeniu wszystkich wymienionych dokumentów. Dlatego też wywiedziono, iż jakkolwiek wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej M. M. złożyła u komornika sądowego w dniu 24 sierpnia 2005 r., to jednak zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych przedłożone zostało do GOPS w dniu 25 listopada 2005 r. Wskazano przy tym, iż wniosek o wszczęcie egzekucji z tytułu wykonawczego sygn. akt III RC 193/02, na podstawie którego komornik prowadził egzekucję świadczeń alimentacyjnych, skutkował wydaniem po upływie trzech miesięcy od podjęcia czynności egzekucyjnych, zaświadczenia z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt KMP 27/05, o stwierdzeniu jej bezskuteczność, co oznacza, że wraz z jego przekazaniem organowi administracji publicznej dysponował on wszystkimi wymaganymi przepisami prawa dokumentami stanowiącymi podstawę do wydania decyzji w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej.
Według Sądu, przywołane stanowisko organów administracji publicznej, jest wadliwe. Nie znajduje ono żadnego uzasadnienia w jasnych, precyzyjnych przepisach ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, które jak wskazano w autonomiczny i samoistny sposób regulują zagadnienie okresu, na który ustalane jest prawo do zaliczki, stanowiąc iż prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego (art. 10 ust. 1), że wniosek o ustalenie prawa do zaliczki składa się za pośrednictwem komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osoby uprawnionej (art. 10 ust. 3). Skoro tak, to nie sposób zasadnie uznać, iżby realizacja przesłanki dysponowania przez organ administracji publicznej wszystkimi wymaganym i przepisami prawa dokumentami stanowiącymi podstawę wydania decyzji w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej miała następować na etapie występowania z wnioskiem do komornika sądowego, co miałoby uzasadniać ustalenie prawa do zaliczki począwszy od miesiąca złożenia wniosku do komornika sądowego, jak sugeruje to SKO. Wniosek ten nie jest uprawniony i nie znajduje żadnych podstaw normatywnych. Przekonuje o tym zwłaszcza przepis art. 10 ust. 4 ustawy, z którego wynika, iż komornik dołącza do wniosku o przyznanie zaliczki zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym informację o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego. o zachowaniu terminu. Skoro więc, a jest to w sprawie niesporne, komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne w związku z wystąpieniem M. M. – jak wynika z pisma komornika sądowego z dnia 25 listopada 2005 r. (k. 26 akt administracyjnych) wniosek o zaliczkę alimentacyjną złożony został wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji i tytułem wykonawczym sygn. akt III RC 193/02 – to zasadnie należy uznać, iż dysponował w tym zakresie zarówno stosownym wnioskiem, jak i wymaganą, dla potrzeb tego etapu postępowania, dokumentacją, o której mowa w przepisie art. 10 ust. 1 ustawy, na podstawie której mógł prowadzić postępowanie egzekucyjnej, w rezultacie którego zaświadczył, że w okresie ostatnich trzech miesięcy – jak zasadnie należy przyjąć, w okresie od daty złożenia wniosku do daty wydania zaświadczenia - egzekucja świadczeń alimentacyjnych należnych od M. M. przyznanych dla M. M. wyrokiem sądu w sprawie III RC 193/02 z dnia 11 czerwca 2002 r. w wysokości 450 zł miesięcznie była bezskuteczna (k. 24 akt administracyjnych). Następnie, stosownie do dyspozycji przepisu art. 10 ust. 4 w związku z ust. 3 ustawy, wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej wraz załącznikami i zaświadczeniem o bezskuteczności egzekucji przekazał 29 listopada 2005 r. organowi właściwemu, który stosownie do przepisu art. 10 ust. 5 ustawy był zobowiązany do przeprowadzenia, na podstawie wymienionych w nim również innych dokumentów, dalszych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania decyzji. W kontekście kwestii dotyczącej pozostałych dokumentów, na podstawie których organ właściwy wierzyciela wydaje rozstrzygnięcie w sprawie, podnieść również należy, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskodawczyni uczyniła zadość obowiązkowi ich złożenia, o czym świadczy to, iż oświadczenie wnioskodawczyni, o którym mowa w przepisie art. 10 ust. 5 pkt 3 lit. a, jak i informacja o której mowa w przepisie art. 10 ust. 5 pkt 4 złożone zostały w dniu 8 grudnia 2005 r.
Nie jest więc zrozumiałe stanowisko organów administracji, które nie kwestionując zasady wyrażonej w przepisie art. 10 ust. 1 ustawy, odwołują się nie dość, że do wyżej wskazanych racji, nie korespondujących jednak, jak już to podniesiono z przepisami ustawy, to również do ustawowej definicji normatywnego pojęcia "bezskuteczności egzekucji" (art. 2 pkt 1 ustawy). Konfrontacja tego przepisu, z którego wynika, iż bezskuteczną jest egzekucja, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy, z przepisem art. 10 ust. 4 ustawy, na podstawie którego, w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym komornik sądowy wydaje zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji, wbrew temu co wywodzi w tym zakresie organ administracji publicznej, prowadzi do wniosku, iż "okres trzech ostatnich miesięcy", w którym egzekucja była bezskuteczna, to okres między datą wszczęcia postępowania (datą złożenia u komornika sądowego wniosku o zaliczkę alimentacyjną i wniosku o wszczęcie egzekucji), a datą wydania zaświadczenia, o którym mowa w przepisie art. 10 ust. 4 ustawy. Jest to logiczne, gdy zważyć, że zaświadczenie wydawane jest w przedmiocie bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. postępowania w wyniku którego nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy (art. 2 pkt 1 ustawy), licząc od daty wystawienia zaświadczenia.
W przekonaniu Sądu, w świetle przywołanych argumentów, ocen i wniosków z nich wypływających, w pełni zasadnie należało uznać, iż zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej. Naruszenie to skutkujące istotnym wpływem na wynik postępowania administracyjnego, uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.
Podnieść również należy, iż o ile za uzasadniony, w świetle dotychczasowych rozważań uznać należało zarzut skarżącej naruszenia przepisu art. 10 ust. 1 przywołanej ustawy, o tyle brak jest podstaw, aby podzielić jej stanowisko co do naruszenia jej przepisu art. 8 ust. 2 pkt 1.
W tym zakresie za punkt wyjścia uznać należy przepis art. 2 pkt 7 ustawy, w świetle którego, zaliczką alimentacyjną jest kwota wypłacona przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. W tym kontekście istota zagadnienia sprowadza się więc do rozumienia zaliczki alimentacyjnej, jako kwoty wypłacanej na poczet należnego i ustalonego świadczenia alimentacyjnego. Świadczeniem ustalonym, tak co do zasady, jak i co do jego wysokości, co jest szczególnie istotne w tej kwestii, jest świadczenie objęte tytułem wykonawczym, a więc zasądzone wyrokiem sądu lub ustalone ugodą sądową. Skoro ponadto, zaliczka alimentacyjna przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego (art. 8 ust. 1 ustawy), jednak nie więcej niż do wysokości wskazanej w pkt 1 i 2 art. 8 ust. 1 ustawy, to przyjąć należy, iż ustawodawca posługując się konwencją językową odwołującą się do pojęć "zaliczka", "kwota wypłacana na poczet", "ustalone świadczenie alimentacyjne", instytucji zaliczki alimentacyjnej nadał sens wspomagający osoby uprawnione do świadczeń alimentacyjnych, których egzekucja okazała się bezskuteczna. Wobec tego, nie sposób zasadnie bronić tezy, iżby w kontekście przywołanych argumentów przepis art. 8 ust. 2 ustawy, ustanawiający odrębną regułę postępowania dla sytuacji, w których dochód rodziny nie przekracza 50 % z kwoty 583 zł, podważał normatywną treść i sens przywoływanych wyżej przepisów art. 2 pkt 7 i art. 8 ust. 1, dając podstawę do przyznania zaliczki alimentacyjnej w kwocie wyższej niż kwota świadczenia alimentacyjnego ustalona na podstawie tytułu wykonawczego. Abstrahując od powyższego oznaczałoby to również ingerencję organów administracji publicznej w sferę objętą prawomocnym rozstrzygnięciem sądu orzekającego w przedmiocie wysokości świadczenia alimentacyjnego. Stąd też, stanowiska tego rodzaju nie sposób zaakceptować. W związku z tym, jakkolwiek przepis art. 8 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy daje podstawę do przyznania, w warunkach nim wskazanych, zaliczki alimentacyjnej w kwotach wyższych niż wskazane w pkt. 1 i 2 ust. 1 art. 8 ustawy, to jednak normatywna treść tegoż przepisu, interpretowanego w związku z przepisem art. 2 pkt 7 ustawy, prowadzi do wniosku, iż kwota zwiększona (art. 8 ust. 2) w stosunku do kwoty podstawowej (art. 8 ust. 1) nie może być jednak wyższa niż kwota świadczenia alimentacyjnego ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego (art. 2 pkt 7 ustawy).
Wobec powyższego też zarzut strony uznać należało za nieuzasadniony.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji publicznej właściwe do jej załatwienia, poczynią ustalenia faktyczne w sprawie, czyniąc w tej mierze zadość standardowi określonemu przepisami art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Następnie stosownie do nich wydadzą rozstrzygnięcie, uwzględniające, gdy chodzi o jego formalną poprawność warunki wskazane w przepisie art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego, zwłaszcza zaś w zakresie dotyczącym spójności jego osnowy i uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Niezależnie od tego, ustalając konsekwencje prawne ustalonych w toku postępowania administracyjnego faktów, uczynią to z uwzględnieniem wyżej formułowanych ocen i wskazań dotyczących wykładni przywołanych przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, w szczególności w zakresie odnoszącym się do przepisu art. 10 ust. 1 ustawy, który w autonomiczny w stosunku do ustawy o świadczeniach rodzinnych sposób, określa regułę według której ustalany jest okres prawa do zaliczki alimentacyjnej.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI