II SA/Lu 241/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-07-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
zasiłek pielęgnacyjnydodatek pielęgnacyjnyświadczenia rodzinneprawo administracyjnezakład opiekuńczo-leczniczyuchylenie decyzjiprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymisamorządowe kolegium odwoławcze

WSA w Lublinie uchylił decyzję o uchyleniu zasiłku pielęgnacyjnego, uznając, że jego przyznanie nie było wadliwe, gdyż osoba uprawniona przebywała w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, co wykluczało uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego.

Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny dla T. S. Organy administracji uznały, że zasiłek nie przysługuje z uwagi na przyznanie dodatku pielęgnacyjnego. Sąd uchylił decyzje organów, stwierdzając, że przyznanie dodatku pielęgnacyjnego nie było przeszkodą do otrzymania zasiłku, ponieważ osoba przebywała w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, co zgodnie z prawem wykluczało uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego. Ponadto, sąd uznał, że organy zastosowały niewłaściwy tryb postępowania, uchylając decyzję w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zamiast np. wznowienia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu i Wójta Gminy Obsza, które uchyliły decyzję przyznającą zasiłek pielęgnacyjny dla T. S. Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcia na art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Stwierdzono, że T. S. miała przyznany dodatek pielęgnacyjny. Skarżąca, opiekun prawny T. S., zarzuciła naruszenie prawa, wskazując, że T. S. przebywała w zakładzie opiekuńczo-leczniczym od listopada 2020 r., co zgodnie z art. 75 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wykluczało uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego. Sąd uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że organy błędnie zastosowały art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ okoliczność przyznania dodatku pielęgnacyjnego istniała już przed wydaniem decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, co powinno skutkować wznowieniem postępowania, a nie uchyleniem decyzji w trybie nadzwyczajnym. Ponadto, sąd podkreślił, że pobyt T. S. w zakładzie opiekuńczo-leczniczym od listopada 2020 r. do śmierci w październiku 2022 r. oznaczał brak uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego, a tym samym nie zachodziła przesłanka negatywna z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd wskazał również, że zakład opiekuńczo-leczniczy nie jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie w rozumieniu art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie administracyjne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, pobyt w zakładzie opiekuńczo-leczniczym wyklucza uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego, co oznacza, że przesłanka negatywna z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zachodzi.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 75 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie przebywającej w zakładzie opiekuńczo-leczniczym przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu. W związku z tym, nawet jeśli dodatek został przyznany, osoba traci do niego uprawnienie w takiej sytuacji, co nie wyklucza prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.r. art. 16 § 5

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 16 § 6

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 32 § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.e.r.FUS art. 75 § 1

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

u.e.r.FUS art. 75 § 4

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.r. art. 3 § 7

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pobyt w zakładzie opiekuńczo-leczniczym wyklucza uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego. Okoliczność przyznania dodatku pielęgnacyjnego istniała przed wydaniem decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, co uniemożliwia uchylenie decyzji w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. Zakład opiekuńczo-leczniczy nie jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie w rozumieniu art. 16 ust. 5 u.ś.r.

Godne uwagi sformułowania

uchylenie decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego pobyt w zakładzie opiekuńczo-leczniczym nie zachodziła przesłanka negatywna z art. 16 ust. 6 u.ś.r., albowiem w okresie tym nie była już uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego uchylenie decyzji w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. może nastąpić wskutek zmiany sytuacji (...) już po nabyciu tego prawa w przypadku, gdy przeszkoda dla uzyskania prawa do świadczenia rodzinnego istniała już przed jego przyznaniem, lecz nie była znana organowi, wzruszenie takiej decyzji może nastąpić jedynie w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego

Skład orzekający

Bartłomiej Pastucha

sprawozdawca

Jerzy Parchomiuk

członek

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego, zwłaszcza w kontekście pobytu w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, oraz prawidłowego trybu uchylania decyzji o świadczeniach rodzinnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przebywania w zakładzie opiekuńczo-leczniczym i interpretacji przepisów o świadczeniach rodzinnych oraz o emeryturach i rentach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i zastosowanie właściwego trybu postępowania przez organy administracji, nawet w sprawach dotyczących świadczeń socjalnych.

Zasiłek pielęgnacyjny a pobyt w zakładzie opiekuńczo-leczniczym – kluczowa interpretacja sądu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 241/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bartłomiej Pastucha /sprawozdawca/
Jerzy Parchomiuk
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, § 3; art. 135;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 16 ust. 5 i ust.6; art. 32 ust.1;
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO.1000/22 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Obsza z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr PS.4041.11.2022; II. umarza postępowanie administracyjne.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO.1000/22, po rozpatrzeniu odwołania E. G. (dalej także jako "skarżąca") - opiekuna prawnego T. S., od decyzji Wójta Gminy Obsza z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr PS.4041.11.2022 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 30 listopada 2020 r., nr PS.4041.55.2020 Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Obszy, działając z upoważnienia Wójta Gminy Obsza, przyznał T. S., reprezentowanej przez opiekuna prawnego E. G. (postanowienie Sądu Rejonowego w Biłgoraju z dnia 29 lipca 2020 r., sygn. akt III RNs [...] – k. 3 akt adm.), zasiłek pielęgnacyjny dla osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w kwocie 215,68 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 listopada 2020 r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin 60 dni od dnia odwołania stanu epidemiologicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do ostatniego dnia miesiąca wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności.
Decyzją z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr PS.4041.11.2022 organ pierwszej instancji orzeł o uchyleniu własnej decyzji z dnia 30 listopada 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w dniu 3 marca 2022 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej Obszy wpłynęło pismo Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Biłgoraju z dnia 28 lutego 2022 r. znak: 20/GE/024329742, informujące, że skarżąca ma przyznany od 1 października 2019 r. dodatek pielęgnacyjny. Powołując się na art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, aktualny t.j. - Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej jako "u.ś.r."), który stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, organ pierwszej instancji uznał za zasadne uchylenie własnej decyzji o przyznaniu T. S. zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2020 r.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca zarzucił mające wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia naruszenie prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 6 u.ś.r., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy T. S. nie jest osobą uprawnioną do dodatku pielęgnacyjnego z uwagi na jej stałe przebywanie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym od listopada 2020 r. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 oraz art. 7 w związku z art. 75 § 1, 77 § 1 i art. 10 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, co skutkowało naruszeniem zasady legalizmu i zasady prawdy obiektywnej. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca domagała się uchylenia decyzji z dnia 1 kwietnia 2022 r. i umorzenia postępowanie pierwszej instancji w całości.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia i powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 9 stycznia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Kolegium uznało za prawidłowe uchylenie przez organ pierwszej instancji własnej decyzji z dnia 30 listopada 2020 r., przyznającej zasiłek pielęgnacyjny na niepełnosprawną T. S.. Powołując sią za organem pierwszej instancji na dołączone do akt sprawy pismo KRUS w Biłgoraju z dnia 6 grudnia 2022 r., organ odwoławczy stwierdził, że T. S. miała ustalone prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Organ dodał, że z pisma tego wynika, iż wypłata dodatku została zawieszona z powodu pobytu T. S. w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym, a także, że T. S. zmarła w dniu 31 października 2022 r.
W ocenie Kolegium, ustalenie, że doszło do jednoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego, stanowi "inną okoliczność mająca wpływ na prawo do świadczeń", w rozumieniu art. 32 ust. 1 u.ś.r., która daje podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Z art. 16 ust. 6 u.ś.r. jednoznacznie bowiem wynika, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Kolegium podkreśliło, że cel, charakter oraz funkcja obu tych świadczeń są podobne, dlatego też w art. 16 ust. 6 u.ś.r. uregulowano kwestię zbiegu uprawnień do tych świadczeń, przy czym ustawodawca nie tylko wykluczył możliwość ich jednoczesnego otrzymywania, ale również wyłączył swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać. W przypadku bowiem przyznania prawa do dodatku pielęgnacyjnego przysługiwać może jedynie prawo do tego właśnie świadczenia, a nie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że skoro T. S. miała ustalone prawo do dodatku pielęgnacyjnego, to tym samym odwołania jej opiekuna prawnego nie można uznać za zasadne.
E. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję organu odwoławczego. W skardze skarżąca podtrzymała podniesiony wcześniej w odwołaniu zarzut naruszenia art. 16 ust. 6 u.ś.r., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy T. S. nie jest osobą uprawnioną do dodatku pielęgnacyjnego z uwagi na jej stałe przebywanie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym od listopada 2020 r. Skarżąca powołała się w tym kontekście na przepis art. 75 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, dalej jako "u.e.r.FUS"). Wskazując na powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji Wójta Gminy Obsza w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest całkowicie nieprawidłowe. Wskazała, że faktem jest, iż od 1 października 2019 r. do listopada 2020 r. T. S. posiadała prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Jednakże z uwagi na znacznie pogarszający się stan zdrowia, została w listopadzie 2020 r. umieszczona w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, gdzie przebywała do śmierci, tj. do 31 października 2022 r. Umieszczenie T. S. w tej placówce skutkowało utratą uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego, stosownie do art. 75 ust. 4 u.e.r.FUS. W konsekwencji utraty tego uprawnienia skarżąca zwróciła się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.
Skarżąca podkreśliła, że T. S. przebywała w zakładzie opiekuńczy-leczniczym w sposób stały, o czym wiedzę posiadał organ. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Biłgoraju również była w posiadaniu tej informacji, co skutkowało brakiem płatności dodatku pielęgnacyjnego od czasu umieszczenia T. S. w ww. placówce. W ocenie skarżącej, w tej sytuacji nie znajduje zastosowania art. 16 ust. 6 u.ś.r., gdyż przesłanką negatywną do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest posiadanie uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego.
Z ostrożności skarżąca dodała, że w niniejszej sprawie zastosowanie nie znajdzie również art. 16 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. W świetle bowiem definicji zawartej w art. 3 pkt 7 tej ustawy, zakład opiekuńczo-leczniczy nie mieści się w katalogu instytucji zapewniających całodobowe utrzymanie. Katalog ten ma zaś charakter zamknięty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżąca, w terminie 14 dni od daty doręczenia jej zawiadomienia o wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji z dnia 1 kwietnia 2022 r. zostały bowiem wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił przede wszystkim przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r., w myśl którego organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
W orzecznictwie wskazuje się, że każda z przesłanek wymienionych w przytoczonym przepisie stanowi samodzielną i odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji, a zakresy wszystkich wyszczególnionych podstaw uchylenia lub zmiany decyzji są rozłączne (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 996/10, LEX nr 756012). Ostatnia z tych przesłanek określona została w sposób ogólny, jako wystąpienie "innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń". Przesłanka ta swym zakresem obejmuje wszelkie okoliczności świadczące o wystąpieniu negatywnej przesłanki przyznania (a w konsekwencji też pobierania) świadczenia rodzinnego.
Nie sposób nie zgodzić się ze stanowiskiem organów, że do okoliczności świadczących o ustaniu uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego co do zasady należy uzyskanie przez stronę prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 6 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie fakt przyznania T. S. dodatku pielęgnacyjnego – wskutek pominięcia innych istotnych okoliczności - został jednak błędnie przez organy zakwalifikowany jako okoliczność skutkującą utratą uprawnienia T. S. do zasiłku pielęgnacyjnego, a przez to uzasadniającą zastosowanie art. 32 ust. 1 u.ś.r. poprzez uchylenie decyzji przyznającej jej to świadczenie. Wadliwe zastosowanie w niniejszej sprawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. wynika w tym wypadku z okoliczności trafnie wskazanych w skardze, a także z innych przyczyn, które Sąd zobowiązany był wziąć pod uwagę z urzędu, nie będąc związanym wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawa prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zastosowanie art. 32 ust. 1 u.ś.r. poprzez uchylenie lub zmianę decyzji, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia rodzinnego – jak wynika wprost z treści tego unormowania – może nastąpić wskutek zmiany sytuacji (rodzinnej lub dochodowej) rodziny strony, nienależnego pobrania przyznanego świadczeń rodzinnych lub wystąpienia innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń. Konstrukcja tego unormowania wskazuje zatem, że jego zastosowanie uwarunkowane jest zaistnieniem określonych okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na prawo do świadczenia, już po nabyciu tego prawa, a więc po wydaniu ostatecznej decyzji przyznającej stronie świadczenie rodzinne. Podstawy do zastosowania uregulowanego powyższym przepisem trybu wzruszenia decyzji o przyznaniu świadczenia rodzinnego, nie może więc stanowić okoliczność, która istniała już przed wydaniem takiej decyzji - nawet jeżeli rzeczywiście stanowiła przeszkodę dla przyznania świadczenia i nie była znana organowi w dacie orzekania. W takiej sytuacji nie dochodzi bowiem do "zmiany" sytuacji strony czy też "wystąpienia" okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia już po jego nabyciu. W przypadku, gdy przeszkoda dla uzyskania prawa do świadczenia rodzinnego istniała już przed jego przyznaniem, lecz nie była znana organowi w dacie wydania decyzji o przyznaniu świadczenia, wzruszenie takiej decyzji może nastąpić jedynie w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie zaś w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy zauważyć, że utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją decyzja Wójta Gminy Obszaz dnia 1 kwietnia 2022 r., którą na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. uchylono decyzję z dnia 30 listopada 2020 r. przyznającą T. S. zasiłek pielęgnacyjny, została wydana wskutek powzięcia przez organ pierwszej instancji informacji, że T. S. miała ustalone prawo do dodatku pielęgnacyjnego od 1 października 2019 r. Oznacza to, że organ zastosował art. 32 ust. 1 u.ś.r. powołując się na okoliczność, która istniała jeszcze przed wydaniem wzruszonej w tym trybie decyzji w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego. Już choćby z tego względu uznać trzeba, że powyższy przepis został w niniejszej sprawie wadliwie zastosowany i wydane na jego podstawie decyzje organów obu instancji winny zostać uchylone. Ponadto, skoro okoliczność powołana przez organy nie dawała podstawy do wszczęcia postępowania na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r., a co najwyżej do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 30 listopada 2020 r., postępowanie prowadzone w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. winno zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Niezależnie od zastosowania w niniejszej sprawie niewłaściwego trybu nadzwyczajnego celem weryfikacji decyzji z dnia 30 listopada 2020 r., stwierdzić należy, że w istocie wadliwe było w ogóle uznanie przez organy faktu przyznania T. S. dodatku pielęgnacyjnego, za okoliczność przesądzającą o braku jej uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego, a tym samym dającą podstawę do wyeliminowania ww. decyzji z obrotu prawnego. Z niekwestionowanych przez organy wyjaśnień skarżącej wynika bowiem, że T. S. w listopadzie 2020 r., a więc jeszcze przed wydaniem powyższej decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, została skierowana do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w [...], gdzie przebywała aż do śmierci, tj. do 31 października 2022 r. W ocenie Sądu, jakkolwiek powyższe wyjaśnienia nie zostały przez organy zweryfikowane, zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy pozwala uznać je za wiarygodne – zarówno w zakresie odnoszącym się do samego pobytu T. S. w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w [...], jak i w zakresie podanych przez skarżącą ram czasowych tego pobytu. Fakt przebywania T. S. do ww. placówce potwierdza przede wszystkim powołane przez organy pismo KRUS w Biłgoraju z dnia 28 lutego 2022 r., które stało się asumptem do wszczęcie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. W treści tego pisma, poza informacją, że T. S. ma przyznany od dnia 1 października 2019 r. dodatek pielęgnacyjny, zawarto bowiem również informację, że wypłata tego dodatku (cyt.) "została zawieszona z powodu pobytu w/w w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w [...]" (k. 10 akt adm.). Pismo to wprawdzie nie wskazuje daty umieszczenia T. S. w ww. placówce, jednakowoż twierdzenia skarżącej, że miało to miejsce w już listopadzie 2020 r., z więc jeszcze przed wydaniem decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, uwiarygadnia fakt, że skarżąca o okoliczności tej informowała organ pierwszej instancji już w dacie złożenia wniosku o ustalenie prawa do tego zasiłku. Do wniosku załączyła bowiem wówczas oświadczenie z dnia 24 listopada 2020 r., w treści którego wskazała, że T. S. przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w [...] od dnia 17 listopada 2020 r. (k. 2 akt adm.). Brak jest także podstaw do zakwestionowania prawdziwości wyjaśnienia skarżącej, że w ww. placówce T. S. przebywała aż do śmierci, zwłaszcza, że z dołączonego do akt sprawy odpisu skróconego aktu zgonu, jako miejsce zgonu T. S. oznaczono [...] (k. 28 akt adm.).
Orzekając w niniejszej sprawie organy całkowicie pominęły powyższe okoliczności. Tymczasem mają one istotne znaczenia dla oceny zasadności wyeliminowana z obrotu prawnego decyzji z dnia 30 listopada 2020 r. o przyznaniu skarżącej na rzecz T. S. zasiłku pielęgnacyjnego, z powołaniem się na określoną w art. 16 ust. 6 u.ś.r. przesłankę negatywną dla pobierania tego świadczenia, jaką jest uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego.
Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 75 ust. 1 u.e.r.FUS, dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia, z zastrzeżeniem ust. 4 tego przepisu, wedle którego osobie uprawnionej do emerytury lub renty przebywającej w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje, chyba że przebywa poza tą placówką przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 2031/10, przesłanki negatywnej uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego nie stanowi wyłącznie prawomocna decyzja o przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego, lecz uprawnienie osoby do dodatku pielęgnacyjnego. Z art. 75 ust. 4 u.e.r.FUS wynika natomiast, że osoba, której nawet przyznano dodatek pielęgnacyjny, traci do niego uprawnienie, jeżeli przebywa przez określony czas w jednej z placówek wskazanych w tym przepisie. Nie jest bowiem w związku z tym uprawniona do otrzymywania tego dodatku (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1954/10, opubl. w CBOSA; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 207/21, LEX nr 3197543; wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 948/22, LEX nr 3519898).
Skoro zatem T. S., przed wydaniem decyzji o przyznaniu na jej rzecz zasiłku pielęgnacyjnego, została umieszczona w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w którym przebywała do śmierci, oznacza to, że zarówno w dacie przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego, jak i przez cały okres jego pobierania, nie zachodziła w jej przypadku przesłanka negatywna z art. 16 ust. 6 u.ś.r., albowiem w okresie tym nie była już uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że poza naruszeniem art. 32 ust. 1 u.ś.r. z przyczyn opisanych na wstępie, organy dopuściły się w niniejszej sprawie również naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego, a także naruszenia prawa materialnego poprzez pominięcie dyspozycji art. 75 uust. 4 u.e.r.FUS i wadliwe zastosowanie art. 16 ust. 6 u.ś.r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Końcowo należy zgodzić się z argumentacją skargi również w zakresie twierdzenia, że podstawy do uchylenia w trybie nadzwyczajnym decyzji z dnia 30 listopada 2020 r. przyznającej na rzecz T. S. zasiłek pielęgnacyjny, w może stanowić również przepis art. 16 ust. 5 u.ś.r. w powiązaniu z faktem przebywania przez T. S. w okresie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Powołany przepis, który wyklucza pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz osoby umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, nie znajduje w omawianym przypadku zastosowania, albowiem zakład opiekuńczo-leczniczy nie stanowi instytucji, o której mowa w tym unormowaniu. Tego rodzaju placówka nie została wszakże wymieniona w katalogu instytucji zapewniających całodobowe utrzymanie, określonym w art. 3 pkt 7 u.ś.r.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 145 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI