II SA/Lu 238/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2021-09-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
planowanie przestrzennedecyzja lokalizacyjnastwierdzenie nieważnościwywłaszczenieprawo administracyjnenieruchomościogród botanicznyhistoriaprawo urbanistyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że decyzja z 1968 r. o lokalizacji ogrodu botanicznego nie naruszała prawa w sposób kwalifikowany, mimo wątpliwości co do załącznika graficznego i podstawy prawnej.

Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji z 1968 r. o lokalizacji ogrodu botanicznego, twierdząc, że jej działka została wywłaszczona niezgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego i przepisami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając, że mimo pewnych uchybień formalnych (np. brak odpowiedniej pieczęci na mapie), decyzja z 1968 r. nie była dotknięta rażącym naruszeniem prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności.

Sprawa dotyczyła skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1968 r. o lokalizacji szczegółowej ogrodu botanicznego w L.. Skarżąca twierdziła, że jej działka została wywłaszczona niezgodnie z prawem, ponieważ decyzja lokalizacyjna była sprzeczna z planem zagospodarowania przestrzennego z 1959 r., a także naruszała przepisy dotyczące załączników graficznych i ważności decyzji o lokalizacji ogólnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nie zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji z 1968 r., wskazując, że Ogólny Plan Kierunkowy z 1959 r. nie był planem miejscowym w rozumieniu ustawy z 1961 r. i nie można było z niego wywodzić wiążących prawnie granic. Kolegium podniosło również, że brak odpowiedniej pieczęci na mapie nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a kwestia utraty ważności zaświadczenia o lokalizacji ogólnej z 1951 r. nie wpływa na ważność decyzji z 1968 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Sąd zgodził się z Kolegium, że Ogólny Plan Kierunkowy z 1959 r. miał charakter ogólny i nie mógł być traktowany jako plan miejscowy, co wykluczało stwierdzenie rażącego naruszenia art. 31 ust. 1 u.p.p. Sąd uznał również, że brak odpowiedniej pieczęci na mapie stanowiącej załącznik do decyzji z 1968 r. nie jest rażącym naruszeniem prawa, a decyzja o lokalizacji ogólnej z 1951 r. nie utraciła ważności w sposób, który skutkowałby nieważnością decyzji z 1968 r. Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji wymaga oczywistego naruszenia prawa, a w tym przypadku, mimo pewnych uchybień, takich przesłanek nie stwierdzono. Sąd oddalił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazując na ograniczenia dowodowe wynikające z upływu czasu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja z 1968 r. nie była dotknięta rażącym naruszeniem prawa. Choć istnieją pewne wątpliwości co do załącznika graficznego, nie można uznać tego za rażące naruszenie. Ponadto, Ogólny Plan Kierunkowy z 1959 r. nie był planem miejscowym w rozumieniu przepisów, a decyzja o lokalizacji ogólnej z 1951 r. nie utraciła ważności w sposób, który skutkowałby nieważnością decyzji z 1968 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Ogólny Plan Kierunkowy z 1959 r. miał charakter ogólny i nie mógł być traktowany jako plan miejscowy, co wykluczało stwierdzenie rażącego naruszenia art. 31 ust. 1 u.p.p. Brak odpowiedniej pieczęci na mapie nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a decyzja o lokalizacji ogólnej z 1951 r. nie utraciła ważności w sposób, który skutkowałby nieważnością decyzji z 1968 r. Stwierdzenie nieważności wymaga oczywistego naruszenia prawa, a takich przesłanek nie stwierdzono.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (28)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa wymaga oczywistości naruszenia, charakteru przepisu oraz skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

u.p.p. art. 31 § ust. 1

Ustawa o planowaniu przestrzennym

Podstawą do podejmowania decyzji w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych są zatwierdzone plany zagospodarowania przestrzennego.

u.p.p. art. 31 § ust. 1

Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym

Podstawą do podejmowania decyzji w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych są zatwierdzone plany zagospodarowania przestrzennego.

Pomocnicze

u.p.p. art. 40

Ustawa o planowaniu przestrzennym

Plany zagospodarowania przestrzennego miast, osiedli i wsi zatwierdzone przed wejściem w życie niniejszej ustawy są miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego w rozumieniu niniejszej ustawy.

u.p.p. art. 10

Ustawa o planowaniu przestrzennym

Plany regionalne stanowiły podstawę opracowania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz wydawania decyzji o lokalizacji ogólnej inwestycji budowlanej.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2zzs4 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 maja 1966 r. w sprawie ustalania lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażenia zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu art. 2 § ust. 1

Zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 maja 1966 r. w sprawie ustalania lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażenia zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu art. 22 § ust. 1 pkt 3

Zarządzenie Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do spraw Urbanistyki i Architektury z dnia 29 lipca 1957 r. - Przepisy o lokalizacji inwestycji art. 42 § ust. 1 i 2

Zarządzenie Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do spraw Urbanistyki i Architektury z dnia 29 lipca 1957 r. - Przepisy o lokalizacji inwestycji art. 13

Zarządzenie Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do spraw Urbanistyki i Architektury z dnia 29 lipca 1957 r. - Przepisy o lokalizacji inwestycji art. 18

Zarządzenie Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 21 listopada 1962 r. w sprawie lokalizacji ogólnej inwestycji budowlanych art. 24 § ust. 1

Dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju art. 2

Dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju art. 29 § ust. 1

Dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju art. 6

Uchwała Nr [...] Prezydium Rządu z dnia [...] grudnia 1961 r. w sprawie zatwierdzania projektów urbanistycznych i architektonicznych art. 1 § § 1

Uchwała Nr [...] Prezydium Rządu z dnia [...] grudnia 1961 r. w sprawie zatwierdzania projektów urbanistycznych i architektonicznych art. 3 § § 1

u.p.p. art. 40

Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym

Plany zagospodarowania przestrzennego miast, osiedli i wsi zatwierdzone przed wejściem w życie niniejszej ustawy są miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego w rozumieniu niniejszej ustawy.

u.p.p. art. 10

Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym

Plany regionalne stanowiły podstawę opracowania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz wydawania decyzji o lokalizacji ogólnej inwestycji budowlanej.

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

k.p.a. art. 156 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ograniczenia w stwierdzaniu nieważności decyzji po upływie znacznego czasu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ogólny Plan Kierunkowy z 1959 r. nie był planem miejscowym w rozumieniu przepisów, co wykluczało stwierdzenie naruszenia art. 31 ust. 1 u.p.p. Brak odpowiedniej pieczęci na mapie nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Decyzja o lokalizacji ogólnej z 1951 r. nie utraciła ważności w sposób skutkujący nieważnością decyzji z 1968 r. Zasada trwałości decyzji administracyjnych i ograniczenia dowodowe wynikające z upływu czasu uzasadniają odmowę stwierdzenia nieważności.

Odrzucone argumenty

Decyzja z 1968 r. była sprzeczna z planem zagospodarowania przestrzennego z 1959 r. Decyzja z 1968 r. nie spełniała wymogów formalnych dotyczących załącznika graficznego. Decyzja z 1968 r. opierała się na utraconej ważności decyzji o lokalizacji ogólnej z 1951 r. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy materialnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Charakter prawny Ogólnego Planu z 1959 r. wyklucza wywodzenie z niego prawnych determinant pozwalających na ścisłe, precyzyjne określenie granic terenów inwestycji. Nie każde uchybienie może być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa.

Skład orzekający

Marta Laskowska-Pietrzak

przewodniczący

Marcin Małek

członek

Jerzy Parchomiuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza wydanych wiele lat temu. Znaczenie charakteru prawnego planów zagospodarowania przestrzennego i ich wpływu na decyzje lokalizacyjne. Kwestia wad formalnych decyzji administracyjnych i ich wpływu na ważność."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 60. XX wieku oraz specyfiki planowania przestrzennego w tamtym okresie. Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' może być stosowana do innych spraw, ale wymaga uwzględnienia kontekstu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznej decyzji administracyjnej i wywłaszczenia nieruchomości, co może być interesujące ze względu na aspekt historyczny i prawny. Pokazuje trudności w dochodzeniu praw po wielu latach.

Czy decyzja sprzed ponad 50 lat może być unieważniona? Sąd analizuje sprawę wywłaszczenia działki pod ogród botaniczny.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 238/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Parchomiuk /sprawozdawca/
Marcin Małek
Marta Laskowska-Pietrzak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 180/22 - Wyrok NSA z 2024-11-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1961 nr 7 poz 47
art. 31
Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu wniosku M. M. (dalej jako: skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z
[...] lipca 2020 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady N. w L. z [...] marca 1968 r.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Wnioskiem z [...] października 2020 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody L. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady N. w L. z [...] marca 1968 r. o lokalizacji szczegółowej ogrodu botanicznego w L.. W decyzji wskazano, że została wydana zgodnie z decyzją o lokalizacji ogólnej z
[...] czerwca 1951 r. wydaną przez Wojewódzką Komisję Planowania Gospodarczego oraz w oparciu o "plan ogólny m. L.". W decyzji wskazano ponadto, że przy jej realizacji należy zachować warunki określone w decyzji z [...] grudnia 1967 r. zatwierdzającej projekt wstępny Ogrodu Botanicznego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że do [...] września 1972 r. była właścicielką działki nr [...], o powierzchni 1067 m2, położonej w L. w dzielnicy S., pomiędzy Zakładem N. a terenem zajętym przez [...] pod budowę ogrodu botanicznego. Działka ta była zatwierdzona jako budowlana przez Prezydium Powiatowej Rady N. województwa lubelskiego w dniu [...] grudnia 1965 r. W grudniu 1971 r. skarżąca otrzymała ofertę odsprzedaży działki na cele budowy Ogrodu Botanicznego w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Pod groźbą wywłaszczenia, aktem notarialnym z [...] września 1972 r. skarżąca dokonała sprzedaży nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Po zmianach ustrojowych skarżąca podjęła starania o uzyskanie informacji na temat przeznaczenia działki w planach zagospodarowania przestrzennego. Z uzyskanych informacji wynikało, że w czasie opracowywania dla tego rejonu planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Nr [...]/[...] Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] czerwca 1969 r., działka ta znajdowała się poza obrębem jego opracowania i nie było żadnych podstaw prawnych do wydania decyzji lokalizacyjnej, będącej następnie podstawą do jej wywłaszczenia. Jeśli działka została włączona do terenów objętych wywłaszczeniem, to mogło to nastąpić najwcześniej dopiero w wyniku zmian dokonanych w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta L., zatwierdzonym uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z [...] lipca 1972 r., a więc po upływie ponad czterech lat od daty wydania decyzji lokalizacyjnej. W ocenie skarżącej, poniosła wielką stratę w wyniku wywłaszczenia działki, ponieważ przyznane jej odszkodowanie w sposób rażący odbiegało od cen wolnorynkowych działek budowlanych.
Zawiadomieniem z [...] października 2018 r. Wojewoda L. przekazał wniosek Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu.
Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 1968 r., z uwagi na to, że skarżąca nie posiada praw strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak Kolegium postanowieniem z [...] marca 2019 r. utrzymało w mocy postanowienie z [...] stycznia 2019 r.
W wyniku skargi wniesionej przez stronę, prawomocnym wyrokiem z 5 listopada 2019 r. (II SA/Lu 320/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sąd ten prawomocnym wyrokiem z dnia uchylił ww. postanowienia Kolegium, przesądzając, że skarżąca ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji.
Wykonując wytyczne zawarte w ww. wyroku, postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Kolegium wszczęło na wniosek skarżącej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 1968 r.
Decyzją z [...] lipca 2020 r. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 1968 r., uznając, że w sprawie nie zachodzą żadne przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc zarzut naruszenia art. 31 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1961 r., Nr 7, poz. 47, ze zm.; dalej jako: u.p.p.), poprzez brak sprawdzenia zgodności decyzji o lokalizacji szczegółowej z zatwierdzonym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie szeregu przepisów postępowania, dotyczących w szczególności ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób naruszający podstawowe zasady postępowania dowodowego.
Po rozpatrzeniu wniosku, wskazaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2021 r. Kolegium, utrzymało w mocy własną decyzję z [...] lipca 2020 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że decyzja z [...] marca 1968 r. nie narusza prawa w sposób pozwalający na stwierdzenie jej nieważności. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że lokalizacja szczegółowa Ogrodu Botanicznego miała być zgodna z Ogólnym Planem Kierunkowym zatwierdzonym w 1959 r., a także z decyzją z [...] grudnia 1967 r. zatwierdzająca projekt wstępny Ogrodu Botanicznego. Decyzja z 1968 r. oraz dołączone do niej załączniki graficzne nie wskazywały, na jakich konkretnie działkach ma być zrealizowany Ogród. W sentencji decyzji jedynie w sposób ogólny wskazano na konieczność zgodności pomiędzy oboma aktami administracyjnymi: generalnym – planem miejscowym oraz indywidualnym – decyzją szczegółową. Z obowiązujących w dacie wydawania decyzji przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym, stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą do podejmowania decyzji w sprawach lokalizacji szczegółowej są zatwierdzone plany zagospodarowania przestrzennego. Ustawa nie precyzowała w żaden sposób szczegółowej zależności pomiędzy aktem generalnym, jakim był plan zagospodarowania przestrzennego, a aktem indywidualnym, jakim była decyzja o lokalizacji szczegółowej. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji nie można natomiast w sposób prosty, bez posiadania wiedzy specjalnej uznać niezgodności pomiędzy tymi dwoma aktami. Mając na uwadze regulacje ustawy z 1961 r. nie można stwierdzić, że wydając decyzję o lokalizacji szczegółowej w dniu [...] marca 1968 r. organ naruszył prawo w kwalifikowany sposób. Poza niniejszą sprawą jest natomiast kwestia ewentualnego, nieprawidłowego przejęcia pod Ogród Botaniczny nieruchomości należących lub odziedziczonych przez stronę. Nawet jeżeli dopuszczono się w wyniku błędu przejęcia działki budowlanej wskazanej we wniosku strony, to nie jest to podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 1968 r. Kwestia interpretacji zapisów tej decyzji oraz ewentualnego błędnego odczytania obszaru planowanego Ogrodu Botanicznego przez organy przejmujące działkę również nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności.
Zdaniem Kolegium przy wydawaniu decyzji z 1968 r. z pewnością nie miało miejsca rażące, a zarazem oczywiste naruszenia prawa, bowiem proste zestawienie treści tej decyzji z treścią obowiązujących w jej dacie przepisów ustawy o planowaniu przestrzennym nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, iż takie kwalifikowane naruszenie prawa miało miejsce. Kolegium wskazało, że sami wnioskodawcy nie potrafili samodzielnie wykazać rażącego naruszenia prawa. Dopiero wnioski przedstawione przez strony zawarte w prywatnych opiniach geodety i architekta mogą świadczyć o niezgodności planu zagospodarowania miasta L. z decyzją o szczegółowej lokalizacji z [...] marca 1968 r. Przy czym decyzja z 1968 r. nie narusza ustawy o planowaniu przestrzennym z 1961 r. Nawet jeżeli skutkiem wydania decyzji z [...] marca 1968 r. było następnie dokonane z naruszeniem prawa przejęcie działki w drodze umowy, to fakt ten nie stanowi o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez analizowaną decyzję.
W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium M. M. zarzuciła naruszenie: (1) art. 7 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; (2) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania
i rozpatrzenia całego materiału dowodowego; (3) art. 78 § 1 k.p.a., poprzez oddalenie wniosku dowodowego strony, pomimo iż przedmiotem wniosku były okoliczności mające znaczenie dla sprawy; (4) art. 79a § 1 k.p.a., poprzez brak wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony; (5) art. 80 k.p.a. poprzez brak oceny całego materiału dowodowego; (6) art. 30 ust. 2 pkt 1 u.p.p. poprzez brak stwierdzenia, że w decyzji nie ma załącznika graficznego, który w sposób konkretny i jednoznaczny określałby granice terenu objętego lokalizacją inwestycji; (7) art. 31 ust. 1 u.p.p., poprzez błędne stwierdzenie, że ustawa z 1961 r. nie precyzowała zależności między planem zagospodarowania a decyzją o lokalizacji szczegółowej i brak weryfikacji zgodności tych aktów; (8) § 2 ust. 1 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 maja 1966 r. w sprawie ustalania lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażenia zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu (M.P. nr 25, poz. 129) poprzez błędne stwierdzenie, że dopuszczalne było jedynie wskazanie terenu inwestycji, podczas gdy przepis ten wymagał, aby decyzja o lokalizacji szczegółowej określała działkę budowlana lub teren, na którym inwestycja może być wykonana, granice i przybliżoną powierzchnię tej działki albo terenu; (9) § 18 zarządzenia z [...] maja 1966 r. poprzez zaniechanie wskazania, że przy decyzji lokalizacyjnej brak planu zagospodarowania terenu, który powinien stanowić jej integralną część.
W uzasadnieniu zarzutów skarżąca podniosła, że ze sporządzonej na jej zlecenie opinia geodety wynika jednoznacznie, że granice terenu przeznaczonego pod ogród botaniczny w planie miejscowym z 1959 r. nie pokrywają się z granicami lokalizacji ogrodu według decyzji z 1968 r., a wywłaszczona działka zarówno w planie, jak i w decyzji lokalizacyjnej znajduje się poza granicami terenu przeznaczonego pod ogród botaniczny. Decyzja z 1968 r. nie ma załącznika graficznego opatrzonego wymaganą pieczęcią urzędową. W pakiecie dokumentów znajduje się inna mapa, jednakże również na niej działka skarżącej znajduje się poza granicami lokalizacji ogrodu. Kolegium nie odniosło się do informacji zawartych w opinii biegłego, nie wyjaśniło również, dlaczego zaniechało wystąpienia do [...] w L. o nadesłanie kopii decyzji lokalizacyjnych na budowę ogrodu., wraz z załącznikami granicznymi. Z treści zarządzenia z [...] maja 1966 r. wynikało jednoznacznie, że integralną częścią decyzji lokalizacyjnej powinien być załącznik graficzny w postaci mapy geodezyjnej lub co najmniej planu sytuacyjnego wywłaszczanego terenu. Bez załącznika graficznego decyzja lokalizacyjna jest wadliwa w stopniu uniemożliwiającym jej kontrolę i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Kolegium powinno zatem stwierdzić nieważność decyzji z 1968 r. z powodu niezgodności z ustawą o planowaniu przestrzennym i zarządzeniem z [...] maja 1966 r. W dalszych wywodach skargi skarżąca przedstawiła szczegółową polemikę ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu decyzji Kolegium, podkreślając, że uzasadnienie decyzji organu nie spełnia wymogów wynikających z przepisów prawa
i poglądów orzecznictwa sądowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z [...] sierpnia 2021 r. skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tożsame z zarzutami podniesionymi w skardze. Dodatkowo podniosła zarzuty naruszenia: (1) § 42 ust. 2 zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do spraw Urbanistyki i Architektury z dnia 29 lipca 1957 r. - Przepisy o lokalizacji inwestycji (M.P. z 1957 r., Nr 67, poz. 408), poprzez brak stwierdzenia, że zaświadczenie o lokalizacji ogólnej wydane w 1951 r. straciło swą ważność z dniem wejścia w życie niniejszego zarządzenia podczas gdy powołany przepis stanowił, że zaświadczenia o lokalizacji ogólnej, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów dla pozostałych inwestycji, tracą swą ważność z dniem wejścia w życie niniejszego zarządzenia; (2)
§ 24 ust. 1 zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 21 listopada 1962 r. w sprawie lokalizacji ogólnej inwestycji budowlanych (M.P. z 1962 r. Nr 82, poz. 387), poprzez brak stwierdzenia, że z powodu nie rozpoczęcia realizacji inwestycji decyzja jednostkowa z 1951 r. w sprawie lokalizacji ogólnej inwestycji, objętej planem terenowym, straciła moc po upływie 3 lat od daty wydania podczas gdy powołany przepis stanowił, że w razie nie rozpoczęcia realizacji inwestycji decyzja jednostkowa w sprawie lokalizacji ogólnej inwestycji, objętych planem centralnym, traci moc po upływie 5 lat, a objętych planem terenowym - po upływie 3 lat od daty wydania; (3) § 22 ust. 1 pkt 3 zarządzenia z [...] maja 1966 r. poprzez brak stwierdzenia, że decyzja o lokalizacji szczegółowej straciła ważność z powodu utraty ważności decyzji o lokalizacji ogólnej wydanej dla tej inwestycji.
Sprawa została rozpoznana na rozprawie przeprowadzonej zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na kwestię podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Wskazując podstawę prawną Kolegium powołało art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Punkt 1 przytoczonego przepisu wskazuje na wadę kwalifikowana polegającą na wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości. Biorąc pod uwagę argumenty obydwu stron sporu, nie odnoszące się w żaden sposób do kwestii właściwości organu, który wydał decyzję z 1964 r., przywołanie punktu 1 należy uznać za omyłkę pisarską. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że sprawa była analizowana pod kątem wady kwalifikowanej rażącego naruszenia prawa, wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W świetle ugruntowanych już poglądów orzecznictwa, o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. przykładowo: wyroki NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, Nr 2, poz. 91; z 21 października 2010 r., I OSK 28/10; z 28 października 2011 r., I OSK 1888/10; z 29 maja 2018 r., I OSK 1611/16).
Dla uporządkowania wywodu konieczne jest przypomnienie, że skarżąca zainicjowała postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odnoszących się do dwóch działek, sąsiadujących ze sobą, które w rejestrze pomiarowym sporządzonym w 1956 r., na potrzeby podziału działek było oznaczone jako: działka B2i (o powierzchni 1067 m2) i B2k (powierzchnia: 1327 m2). Informacje te wynikają ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, pochodzących z ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w L. (k. 96-98 akt adm.). W przypadku pierwszej ze wskazanych działek żądaniem objęto decyzję z [...] marca 1968 r. w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej Ogrodu Botanicznego (wniosek złożyła skarżąca M. M.). Decyzja Kolegium wydana w tej sprawie jest przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Z kolei w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Lu 239/21, żądaniem stwierdzenia nieważności została objęta decyzja Prezydium Miejskiej Rady N. w L. z [...] sierpnia 1964 r., mocą której odmówiono T. G. zgody na lokalizację szczegółową budynku mieszkalnego na działce położonej w rejonie S.. Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy wskazuje, że chodzi o drugą ze wspomnianych działek, dla której była prowadzona księga wieczysta [...].
Argumentacja skargi oraz pisma procesowego z [...] sierpnia 2021 r. wskazuje, że skarżącą upatruje rażącego naruszenia prawa w kilku elementach.
Po pierwsze, w ocenie skarżącej działka B2i (nr [...]) znajdowała się poza obszarem przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z 1959 r. pod ogród botaniczny, zatem decyzja ustalająca lokalizację ogrodu narusza ustalenia planu, obejmując tą działkę.
Po drugie, decyzja z 1968 r. nie spełnia wymogów wynikających z zarządzenia Ministra Budownictwa z 20 maja 1966 r., gdyż w aktach sprawy nie ma mapy, stanowiącej obligatoryjny załącznik graficzny do tej decyzji, zaopatrzonej w stosowną pieczęć urzędową. Mapa ma kluczowe znaczenie, bowiem obrazuje teren inwestycji objętej lokalizacją. Bez mapy nie jest możliwa prawidłowa kontrola decyzji lokalizacyjnej, zwłaszcza pod kątem tego, czy teren objęty lokalizacją pokrywa się z terenem przeznaczony na określony cel w planie miejscowym.
Po trzecie, rażące naruszenie prawa, jakim jest dotknięta decyzja z 1968 r. wynika z faktu, że opiera się ona na zaświadczeniu o lokalizacji ogólnej z 1951 r., które utraciło ważność.
Odnosząc się po kolei do powyższych argumentów należy zauważyć, co następuje:
Nie jest zasadny zarzut rażącego naruszenia art. 31 ust. 1 u.p.p. przez ustalenia decyzji z 1968 r. Zgodnie z art. 31 ust. 1 u.p.p., podstawą do podejmowania decyzji w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych są zatwierdzone plany zagospodarowania przestrzennego.
Aby zgodzić się z argumentacją skarżącej należałoby stwierdzić, że w 1968 r. istniał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w świetle którego bezsprzecznie sporna działka, dla której odmówiono ustalenia lokalizacji szczegółowej na budowę domu jednorodzinnego, znajdowała się poza obszarem przeznaczonym pod budowę ogrodu botanicznego.
Plan, do którego odwołuje się skarżąca oraz eksperci, sporządzający na jej zlecenie opinie architektoniczno-urbanistyczną i geodezyjną to Ogólny Plan Kierunkowy miasta L. przyjęty na podstawie uchwały Nr [...] Prezydium Rządu z dnia
[...] grudnia 1951 r., opierając się na § 2 uchwały Nr [...] Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia [...] listopada 1959 r., zatwierdzony w dniu [...] grudnia 1959 r. przez Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury.
W ocenie Sądu charakter prawny tego aktu wyklucza wywodzenie z niego prawnych determinant pozwalających na ścisłe, precyzyjne określenie granic terenów inwestycji ujętych w tym akcie. Tym samym decyzja z 1968 r. nie może być uznana za oczywiście sprzeczną z treścią art. 31 ust. 1 u.p.p.
Należy w tym miejscu wskazać, że w dacie przyjęcia Ogólnego Planu z 1959 r. nie obowiązywała jeszcze ustawa o planowaniu przestrzennym z 1961 r., lecz dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. z 1946 r., nr 16, poz. 109, ze zm.). Dekret wprowadzał trzy poziomy aktów planowania przestrzennego: plan krajowy, plany regionalne i plany miejscowe. Plany miejscowe, po wyrażeniu zgody przez regionalną dyrekcję planowania przestrzennego, podlegały uchwaleniu przez właściwą (miejska lub powiatową) radę narodową (art. 29 ust. 1 dekretu). Wskazany wyżej tryb przyjęcia Ogólnego Planu z 1959 r. jednoznacznie wyklucza uznanie go za plan miejscowy w rozumieniu dekretu z 1946 r. Tym samym Ogólny Plan nie mógł być zakwalifikowany jako plan miejscowy w rozumieniu ustawy z 1961 r., w oparciu o art. 40 tej ustawy (plany zagospodarowania przestrzennego miast, osiedli i wsi zatwierdzone przed wejściem w życie niniejszej ustawy są miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego w rozumieniu niniejszej ustawy). Ogólny Plan Kierunkowy z 1959 r. nie był zatem aktem determinującym treść decyzji o ustaleniu lokalizacji szczegółowej w rozumieniu art. 31 ust. 1 u.p.p. i § 3 ust. 1 zarządzenia z 1961 r.
Ogólny Plan Kierunkowy miasta L. z 1959 r. został przyjęty na podstawie przepisów uchwały nr [...] Prezydium Rządu z dnia [...] grudnia 1961 r. w sprawie zatwierdzania projektów urbanistycznych i architektonicznych (M.P. z 1961 r., Nr 102, poz. 1481). Zgodnie z § 1 uchwały, w jej trybie zatwierdzane były następujące projekty urbanistyczne: projekty założeń (zasad) miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, projekty tych planów oraz projekty zasadniczych rozwiązań urbanistyczno-architektonicznych. W świetle § 3 ust. 1 uchwały, zatwierdzaniu przez Prezydium Rządu podlegają powyższe projekty dla wskazanym tam miast, m.in. dla L..
Podstawowym błędem w argumentacji skarżącej jest traktowanie Ogólnego Planu Kierunkowego z 1959 r. jako miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tryb, w jakim Ogólny Plan Kierunkowy został przyjęty oraz organy, które uczestniczyły w tej procedurze, wyklucza taką kwalifikacje analizowanego dokumentu. Plan z 1959 r. w świetle przytoczonych przepisów miał charakter ogólnego dokumentu, wytyczającego ogólne kierunki zagospodarowania przestrzennego mias6ta L.. W świetle § 1 ust. 1 uchwały z 1951 r., w trybie której był przyjęty, najprawdopodobniej stanowił projekt założeń (zasad) miejscowego planu zagospodarowania, względnie – jeszcze ogólniejszy dokument – projekt zasadniczych rozwiązań urbanistyczno-architektonicznych.
Należy przy tym zauważyć, że elementem charakterystycznym dla ówczesnego ustroju było mieszanie elementów planowania gospodarczego i przestrzennego, czego dowodem jest wskazana wyżej uchwała, jak również treść przepisów wspomnianego dekretu z 1946 r. W świetle art. 2 planowe zagospodarowanie przestrzenne przeprowadza się na podstawie planów: krajowego, regionalnych oraz miejscowych, opracowywanych zgodnie z wytycznymi polityki gospodarczej Państwa. Z kolei zgodnie z 6 dekretu z 1946 r., plany zagospodarowania przestrzennego sporządza się w dostosowaniu do wieloletnich planów gospodarczych i inwestycyjnych, ustalanych w trybie przewidzianym przez obowiązujące przepisy prawa (zob. też M. Szewczyk, 2. Po drugiej wojnie światowej [w:] M. Szewczyk, M. Kruś, Z. Leoński, Prawo zagospodarowania przestrzeni, M. Kruś, Z. Leoński, Warszawa 2019, wer. el. SIP LEX, cz. pierwsza, rozdział drugi, pkt 2).
Taki charakter Ogólnego Planu Kierunkowego z 1959 r. absolutnie wyklucza traktowanie go jako planu miejscowego, wyrażającego wiążące determinanty prawne dla wydania decyzji w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej w świetle art. 31 ust. 1 u.p.p. Skoro tak, nie sposób zgodzić się z tezą skarżącej o rażącym naruszeniu tego przepisu przez decyzję z 1968 r. Ogólny Plan Kierunkowy nie był dokumentem w sposób prawnie wiążący, precyzyjny określający granice obszarów przeznaczonych na określone cele urbanistyczne, w sposób pozwalający na jednoznaczne ustalenie, czy konkretna działka znalazła się w granicach danego obszaru. Charakter Ogólnego Planu przypomina raczej współczesne studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, biorąc pod uwagę nader ogólny charakter rozstrzygnięć planistycznych w nim zawartych. Dokument tego rodzaju nie określał tak jak plan miejscowy ścisłego przeznaczenia określonych terenów. Potwierdza to zresztą dołączony do akt sprawy materiał faktyczny, w postaci kopii fragmentu archiwalnego rysunku mapy. Skala mapy jest dostosowana do charakteru Ogólnego Planu, nie będącego planem miejscowym. Abstrahując od kwestii prawnego związania treścią Ogólnego Planu, mapa nie pozwala na precyzyjne ustalenie granic obszarów przeznaczonych na realizację określonych założeń urbanistycznych w taki sposób, aby jednoznacznie przesądzić, czy dana działka mieściła się w obszarze przeznaczonym pod cel, dodatkowo określony w sposób nader ogólny – w tym przypadku jako zieleń parkowa.
Dodatkowo należy wskazać, że w sprawie lokalizacji ogrodu botanicznego były wydawane liczne dokumenty (w tym decyzje lokalizacyjne), które w różny sposób określały granice obszaru przeznaczonego pod realizację ogrodu. Dowodem na to jest chociażby treść mapy geodezyjnej obrazującej przebieg zmian granic lokalizacji ogrodu botanicznego, pochodzącej z Miejskiej Pracowni Geodezyjnej w L. (brak oznaczenia karty w dołączonym do akt zbiorze dokumentów archiwalnych, dokument oznaczony pieczęcią Miejskiej Pracowni z sygnaturą: Ks. zam. [...]/64). Na mapie znajduje się aż 5 linii obrazujących granice lokalizacji ogrodu (trzy wyrysowane długopisem, dwie ołówkiem – jedna ze wskazaniem: "etap lok. z 1966 r.", druga: "persp."). Według różnych lokalizacji sporna działka znajduje się albo w terenie objętym lokalizacją ogrodu, albo poza nim. Ponadto w aktach znajduje się pismo z [...] marca 1963 r. zawierające wytyczne urbanistyczne dla ogrodu botanicznego [...]. Z treści pisma wynika, że wytyczne zostały wydane "na podstawie lokalizacji wydanej [...] czerwca 1960 r.". Z ówcześnie obowiązujących przepisów wynikało, że lokalizacja szczegółowa wymaga zatwierdzenia przez właściwy organ, a dowodem zatwierdzenia lokalizacji szczegółowej jest zaświadczenie, wydane przez właściwy organ według określonego wzoru urzędowego (§ 13 i § 18 zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury z dnia 29 lipca 1957 r. – Przepisy o lokalizacji inwestycji; M.P. z 1957 r. nr 67, poz. 408). W aktach sprawy nie ma ani zaświadczenia o lokalizacji z 1960 r., ani żadnej mapy obrazującej teren inwestycji według zatwierdzonej lokalizacji. Treść tych dokumentów daje się jednak odtworzyć poprzez analizę załącznika graficznego do wytycznych urbanistycznych z 1963 r. Wytyczne, jako odwołujące się do lokalizacji szczegółowej, musiały bazować na zaświadczeniu. Mapa dołączona do wytycznych urbanistycznych z 1963 r. nie określa granic poszczególnych działek. Takie granice działek (w tym spornej działki) są uwidocznione na wspomnianej mapie geodezyjnej obrazującej przebieg zmian granic lokalizacji ogrodu botanicznego. Porównanie mapy stanowiącej załącznik do wytycznych urbanistycznych z 1963 r. i mapy z zasobów Miejskiej Pracowni Geodezyjnej, prowadzi do jednoznacznego wniosku, że północna granica obszaru objętego opracowaniem wytycznych dla ogrodu botanicznego przebiega znacznie ponad granicami spornych działek, co w konsekwencji oznacza, że sporne działki mieściły się w pełni w granicach obszaru objętego wytycznymi. Skoro wytyczne z 1963 r. nawiązywały wprost do lokalizacji z 1960 r., to znaczy, że granice obszaru objętego lokalizacją z 1960 r. musiały być takie same jak w wytycznych urbanistycznych. Z kolei jeśli chodzi o decyzje o ustaleniu lokalizacji szczegółowej – w aktach sprawy znajdują się załączniki graficzne do decyzji o ustaleniu lokalizacji szczegółowej z 1965 r. i z 1966 r., na obydwu mapach sporna działka znajduje się poza terenem inwestycji. Z kolei w decyzji lokalizacyjnej z 1968 r. sporna działka znalazła się w obrębie inwestycji (zob. też uwagi poniżej).
Zmienność granic lokalizacji obszaru ogrodu botanicznego potwierdza dodatkowo tezę, opartą na analizie charakteru prawnego planu z 1959 r., że nie określał on w precyzyjny i wiążący prawnie sposób granic obszaru przeznaczonego ogólnie na tereny zieleni parkowej (w domyśle: ogród botaniczny). Nie można zatem z takiego aktu ogólnego wywodzić tezy o sprzeczności decyzji z 1968 r. z ustaleniami planu miejscowego, gdyż plan z 1959 r. nie był w sensie prawnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w rozumieniu ówczesnych przepisów.
Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia prawa poprzez brak dołączenia do decyzji z 1968 r. załącznika graficznego obrazującego teren planowanego ogrodu botanicznego, należy zauważyć, że załącznika takiego nie ma rzeczywiście w dołączonych do akt sprawy dokumentach archiwalnych. Nieodnalezienie załącznika w zasobach archiwalnych nie oznacza jednak, że takiego załącznika nie było, biorąc pod uwagę fakt, że chodzi o decyzje wydaną przed ponad 50 laty, w okresie innej formacji ustrojowej.
Należy natomiast zauważyć, że w aktach administracyjnych (k. 17, a nie na k. 38, jak wskazuje skarżąca) znajduje się mapa, na której widnieje pieczęć, z której wynika, że stanowi ona "załącznik do wniosku Miejskiej Pracowni Urbanistycznej". Na pieczęci znajdują się różne daty, m.in. data [...] marca 1968 r. Treść adnotacji nie jest możliwa do odczytania, ale wszystko wskazuje na to, że jest to mapa stanowiąca załącznik do wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej z 1968 r. Trzeba przy tym odnotować, że na mapie teren inwestycji wyznaczono kolorem fioletowym, do takiego oznaczenia odwołuje się również decyzja z 1968 r. (z adnotacji na mapie wynika, że kolorem pomarańczowym oznaczono obszar I etapu realizacji inwestycji, kolorem fioletowym – II etapu). Nie sposób jednoznacznie przesądzić, czy to ta mapa stanowiła załącznik do decyzji lokalizacyjnej z 1968 r., ale wszystkie okoliczności wskazują na to, że tak było. Niewątpliwie mapa nie jest opatrzona pieczęcią urzędową zgodną z wzorem, potwierdzającą, że jest to załącznik do decyzji lokalizacyjnej (tak jak w przypadku wcześniejszych decyzji z 1965 r. i z 1966 r., mapy stanowiące załączniki graficzne do tych decyzji znajdują się w aktach sprawy). Biorąc pod uwagę, że nie sposób jednoznacznie przesądzić, czy kiedykolwiek istniał załącznik w postaci mapy opatrzonej odpowiednią pieczęcią, czy też jedynym załącznikiem była mapa dołączona do wniosku, nie sposób tym samym wywodzić tezy o rażącym naruszeniu prawa z samego braku opatrzenia załącznika odpowiednią pieczęcią urzędową. Trzeba mieć na uwadze fakt, że decyzja z 1968 r. nie jest weryfikowana w trybie zwykłym, ale nadzwyczajnym, ponadto po upływie tak długiego czasu dostęp do materiału dowodowego jest nader utrudniony, tego materiału po prostu często brak. W ocenie Sądu, brak stosownej pieczęci urzędowej, potwierdzającej, że analizowana mapa stanowi załącznik do decyzji lokalizacyjnej, może być traktowana jako naruszenie prawa, ale na pewno nie jako rażące naruszenie, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji z 1968 r., ze wszystkimi tego konsekwencjami.
Podobnie w ocenie Sądu należy ocenić trzeci z argumentów, który pojawił się w piśmie procesowym z [...] sierpnia 2021 r. (uzupełnienie skargi), odwołujący się do skutków utraty ważności zaświadczenia lokalizacji ogólnej z 1951 r.
W decyzji z 1968 r. wskazano, że została ona wydana "zgodnie z decyzją o lokalizacji ogólnej z dnia [...] 1951 r. Nr [...] wydaną przez Wojewódzką Komisję Planowania Gospodarczego oraz w oparciu o plan ogólny m. L.". Decyzji z 1951 r. nie ma w aktach sprawy, natomiast do pisma procesowego z [...] sierpnia 2021 r. skarżąca dołączyła odpis z odpisu zaświadczenia lokalizacji (k. 38 akt sąd.). Odpis pochodzi z 1968 r., ale samo zaświadczenie nosi datę [...] czerwca 1951 r. Biorąc pod uwagę ówcześnie obowiązujące przepisy, zaświadczenie stanowiło dowód wyrażenia zgody na lokalizację ogólną, udzielonej przez właściwe władze w formie decyzji (§ 228 "Instrukcji Nr 20 o zasadach sporządzania i zatwierdzania dokumentacji technicznej dla inwestycji", zatwierdzonej Zarządzeniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego Nr [...] z dnia [...] maja 1950 r.; k. 39-40 akt sąd.).
Skarżąca wywodzi, że zaświadczenie z 1951 r. utraciło moc prawną po wejściu w życie wspomnianego wyżej zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania z [...] lipca 1957 r. Rzeczywiście, zgodnie z § 42 ust. 1 zarządzenia, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zaświadczenia lokalizacji ogólnej dla inwestycji podlegających w myśl niniejszego zarządzenia obowiązkowi ustalenia lokalizacji ogólnej, nie zrealizowanych w okresie planu 6-letniego, a przewidzianych do realizacji w planie 5-letnim, zachowają ważność na okres planu 5-letniego. Z kolei zgodnie z ust. 2 tego przepisu, zaświadczenia lokalizacji ogólnej, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów dla pozostałych inwestycji, tracą swą ważność z dniem wejścia w życie niniejszego zarządzenia. Budowa ogrodu botanicznego nie była wymieniana wśród podstawowych zadań rozwoju województwa lubelskiego w I planie pięcioletnim obejmującym lata 1956-1960 (uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 12 lipca 1957 r. o Planie Rozwoju Gospodarczego w latach 1956-1960; Dz. U. z 1957, nr 40, poz. 179; załącznik nr 2 do uchwały, Rozwój poszczególnych województw, pkt 13). Wypada zatem zgodzić się ze skarżącą, że do zaświadczenia z 1951 r. należało stosować § 42 ust. 2 zarządzenia.
Problem jednakże w tym, że decyzja z 1968 r. nie odwołuje się do zaświadczenia, lecz do decyzji z tej samej daty (2 czerwca 1951 r.), w oparciu o którą wydano zaświadczenie. W 1968 r. obowiązywał już Kodeks postępowania administracyjnego, w tym zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 12 w ówczesnym brzmieniu). Trudno zatem przyjąć, że ostateczna decyzja administracyjna (nawet wydana przed wejściem w życie Kodeksu) "utraciła ważność", w oparciu o przepis aktu rangi podustawowej, na dodatek odnoszący się do zaświadczenia, a nie do decyzji. Takiej tezy nie sposób zaakceptować przez wzgląd na zasadę trwałości decyzji ostatecznych. W związku z tym § 42 ust. 2 zarządzenia należy rozumieć zgodnie z jego brzmieniem, to znaczy tylko w ten sposób, że moc prawną traciły jedynie zaświadczenia o lokalizacji ogólnej, stanowiące dowód zgody na lokalizację, wyrażonej w formie decyzji. Decyzja o lokalizacji, dopóki nie została usunięta z obrotu prawnego, zachowywała moc prawną.
W związku z tym Sąd nie podziela zarzutu naruszenia § 22 ust. 1 pkt 3 wspomnianego wyżej zarządzenia z 20 maja 1966 r. w sprawie ustalania lokalizacji szczegółowej, w świetle którego decyzja o lokalizacji szczegółowej traci ważność, jeżeli: decyzja o lokalizacji ogólnej, wydana dla tej inwestycji, utraciła ważność. W ocenie Sądu skoro brak jest wystarczających przesłanek do uznania, że utraciła ważność decyzja o ustaleniu lokalizacji ogólnej z 1951 r., to nie można uznać, że decyzja z 1968 r. została wydana z rażącym naruszeniem tego przepisu.
Dodatkowo należy zauważyć, że stwierdzenie nieważności decyzji z 1968 r. wymaga ustalenia oczywistego naruszenia nie budzącego wątpliwości interpretacyjnych przepisu prawa. W ocenie Sądu takiego oczywistego naruszenia prawa nie można wskazać również w aspekcie związków między decyzjami o ustaleniu lokalizacji ogólnej i szczegółowej. Po pierwsze, brak jest w ówczesnym stanie prawnym przepisu wskazującego na utratę ważności samej decyzji o lokalizacji ogólnej (§ 42 zarządzenia z 1957 r. odnosił się do zaświadczenia, a nie decyzji). Po drugie, przepis rangi ustawowej – art. 31 u.p.p. wskazywał, że treść decyzji o ustaleniu lokalizacji szczególnej jest determinowana treścią planu miejscowego, a nie bezpośrednio decyzji o ustaleniu lokalizacji ogólnej. Związki między planem miejscowym a decyzją o ustaleniu lokalizacji ogólnej na gruncie ustawy o planowaniu przestrzennym z 1961 r. wynikały z art. 10. W świetle tego przepisu, plany regionalne stanowiły podstawę opracowania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (ust. 1). W oparciu o plany regionalne właściwe organy wydają decyzję o lokalizacji ogólnej inwestycji budowlanej. Decyzje te określają w sposób przybliżony miejsce wykonania inwestycji, a dla inwestycji liniowych - przebieg trasy (ust. 2).
Z powyższych argumentów płynie następująca konkluzja: jakkolwiek można dopatrzeć się pewnych błędów w decyzji lokalizacyjnej z 1968 r. (problematyczny załącznik – mapa, nie opatrzona właściwą pieczęcią), to z całą pewnością nie były to błędy, które mogłyby uzasadniać twierdzenie, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zasada trwałości decyzji administracyjnych wymaga pewnej gradacji błędów tkwiących w decyzji. Nie każde uchybienie może być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa.
W ocenie Sądu niezasadne są również podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że sprawa prowadzona była w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności decyzji. Zakres postępowania dowodowego w tym przypadku jest znacząco ograniczony w porównaniu do trybu zwykłego. Wyjaśnienia wymagają jedynie te fakty, które są kluczowe dla ustalenia, czy kwestionowana decyzja była obarczona kwalifikowaną wadą nieważnościową. Po drugie, należy brać poprawkę na fakt, że przedmiotem weryfikacji jest decyzja wydana w 1968 r. Z oczywistych względów upływ tak długiego okresu czasu bardzo ogranicza możliwości dokonywania ustaleń faktycznych, ze względu na nader skąpy materiał archiwalny. Mówiąc wprost: upływ czasu utrudnia ustalenie prawdy materialnej. Nota bene, w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego od dawna wskazywano, że ograniczenia czasowe dopuszczalności weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych, oraz ze względu na rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także z uwagi na potrzebę ochrony praw nabytych przez osoby trzecie (por. wyrok TK z 15 maja 2000 r., SK 29/99, OTK 2000, nr 4, poz. 110). Motywy te przywołano również w wyroku Trybunału z 12 maja 2015 r. (P 46/13, OTK-A 2015, nr 5, poz. 62), w którym zakwestionowano zgodność z Konstytucją art. 156 § 2 k.p.a., w zakresie w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok Trybunału stał się motywem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491). Ustawa ta wprowadziła termin materialnoprawny ograniczający dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (10 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji).
W ocenie Sądu materiał dowodowy, jaki udało się zebrać Kolegium był wystarczający do dokonania weryfikacji decyzji z 1968 r. w trybie stwierdzenia nieważności, uwzględniając przy tym istotne trudności w pozyskaniu tego materiału, ze względu na upływ ponad 50 lat od wydania spornej decyzji. Należy przy tym zauważyć, że Kolegium podejmowało działania w tym kierunku, zwracając się do Urzędu Miasta L. o przesłanie dokumentacji dotyczącej lokalizacji ogrodu. Część dokumentów udało się w ten sposób uzyskać, jednak na przeszkodzie w uzyskaniu bardziej obszernego materiału dowodowego stanęła obiektywna przeszkoda w postaci braku dokumentów archiwalnych (k. 137-139, 154-157 akt adm.).
Wbrew zatem argumentom skarżącej, Kolegium nie naruszyło zasady prawdy materialnej, ani swobodnej oceny dowodów. Trudno również uznać za zasady zarzut nieuwzględnienia wniosku dowodowego skarżącej (pismo z [...] czerwca 2002 r., k. 84 akt adm.), skoro we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionym od decyzji Kolegium z [...] lipca 2020 r., skarżąca cofnęła większość żądań dowodowych, pozostawiając jedynie żądanie wystąpienia do [...] w L. o nadesłanie decyzji lokalizacyjnych na budowę Ogrodu Botanicznego wraz z załącznikami graficznymi. Jak już wskazano wyżej, materiał dowodowy, jaki udało się pozyskać Kolegium był wystarczający dla oceny, czy sporna decyzja jest dotknięta rażącym naruszeniem prawa. Zarzut naruszenia art. 79a § 1 k.p.a. byłby zasadny, gdyby istniały jakieś przesłanki faktyczne zależne od strony, które mogłyby zostać jeszcze przez tą stronę wykazane. Takich przesłanek w rozpoznawanej sprawie nie było, nie było bowiem prawnych podstaw do uznania, że decyzja z 1968 r. rażąco naruszała ówcześnie obowiązujące przepisy.
Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI