I SA/Wa 2244/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-06-22
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościSkarb Państwaumowy międzynarodowedecyzja administracyjnaksięgi wieczysteidentyfikacja nieruchomościprawo rzeczowepostępowanie administracyjne

WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Finansów stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w nieruchomości, uznając ją za niewystarczająco sprecyzowaną.

Skarżący, Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta, wniósł skargę na decyzję Ministra Finansów stwierdzającą przejście na jego rzecz udziału w prawie własności nieruchomości. Głównym zarzutem było niewystarczające oznaczenie nieruchomości w decyzji, co uniemożliwia jej wykonanie. Sąd administracyjny przychylił się do tego stanowiska, uchylając decyzję Ministra z powodu naruszenia przepisów proceduralnych, w szczególności braku dokładnego określenia przedmiotu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2020 r., która stwierdzała przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Podstawą decyzji Ministra były przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, a także ustalenie, że obywatelom USA przyznano odszkodowanie za utratę części udziału w tej nieruchomości w związku z jej przejęciem na podstawie dekretu z 1945 r. Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta, zarzucił decyzji Ministra naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. (wydanie decyzji niewykonalnej) oraz art. 7, 77 i 80 k.p.a. (nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego). Kluczowym zarzutem było to, że decyzja nie zawierała wystarczających danych identyfikujących nieruchomość, takich jak oznaczenia geodezyjno-katastralne, co czyniło ją niewykonalną. Sąd podzielił te argumenty, wskazując, że decyzja deklaratoryjna, choć nie tworzy nowego stanu prawnego, musi jednoznacznie identyfikować przedmiot, którego dotyczy, aby umożliwić jej wykonanie i wpis do księgi wieczystej. Sąd uznał, że Minister Finansów miał obowiązek poczynić ustalenia dotyczące dokładnego oznaczenia nieruchomości, a nie ograniczać się do ogólnych stwierdzeń. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona z powodu naruszenia przepisów proceduralnych, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja taka musi jednoznacznie identyfikować nieruchomość, w tym poprzez oznaczenia geodezyjno-katastralne, aby umożliwić jej wykonanie i wpis do księgi wieczystej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć decyzja ma charakter deklaratoryjny, musi zawierać elementy umożliwiające jej wykonanie. Oznaczenia geodezyjno-katastralne są kluczowe dla jednoznacznej identyfikacji nieruchomości i nie można ich zastępować późniejszymi ustaleniami organów zarządzających zasobem Skarbu Państwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

Ustawa z 1968 r. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych

Przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub ograniczonych praw rzeczowych, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych.

Ustawa z 1968 r. art. 2

Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych

Wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych.

Dz. U. 1968, nr 17, poz. 109 art. 2 § 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych

Decyzja dotycząca nieruchomości powinna zawierać imię i nazwisko dotychczasowego właściciela, miejsce położenia nieruchomości oraz jej oznaczenie w księdze wieczystej. Sformułowanie 'w miarę możliwości' odnosi się do danych adresowych, a nie do identyfikujących oznaczeń nieruchomości.

Pomocnicze

Ustawa z 1968 r. art. 5 § 2

Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych

Przepisy stosuje się również do nieruchomości oraz praw, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny dowodów na podstawie własnego przekonania.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stanowi podstawę do jej uchylenia.

k.c. art. 46

Kodeks cywilny

Określenie przedmiotu czynności prawnej.

u.k.w.i.h. art. 25

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Podstawa wpisu do księgi wieczystej.

u.k.w.i.h. art. 26 § 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Wymogi formalne wniosku o wpis do księgi wieczystej.

Dz. U. 2016, poz. 312 art. 19 § 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym

Elementy wniosku o wpis do księgi wieczystej.

Dz. U. 2016, poz. 312 art. 20

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym

Wymogi formalne wniosku o wpis do księgi wieczystej.

PPSA art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

PPSA art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej.

PPSA art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

Dz. U. Nr 50, poz. 279

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Podstawa przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja Ministra Finansów nie zawierała wystarczających danych identyfikujących nieruchomość (brak oznaczeń geodezyjno-katastralnych), co czyniło ją niewykonalną. Organ administracji miał obowiązek samodzielnie ustalić dane identyfikujące nieruchomość, a nie polegać na późniejszych ustaleniach innych organów. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

decyzja deklaratoryjna jednostka gospodarcza oznaczenia geodezyjno-katastralne w miarę możliwości nazwa własna, określająca konkretną wielkość i ukształtowanie terenu

Skład orzekający

Magdalena Durzyńska

przewodniczący

Jolanta Dargas

sprawozdawca

Bożena Marciniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych decyzji administracyjnych dotyczących nieruchomości, zwłaszcza w kontekście przepisów o przejmowaniu mienia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umów międzynarodowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą z 1968 r. i umowami indemnizacyjnymi. Wymogi dotyczące identyfikacji nieruchomości mogą być inne w przypadku innych postępowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości i postępowania administracyjnego – precyzji decyzji administracyjnych. Pokazuje, jak proceduralne niedociągnięcia mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytoryczne podstawy wydają się istnieć.

Niewystarczające oznaczenie nieruchomości w decyzji administracyjnej – dlaczego to kluczowe dla Skarbu Państwa?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2244/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2213/21 - Wyrok NSA z 2025-01-14
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1968 nr 12 poz 65
art. 1 ust. 1 i art. 2
Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziału w prawie własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta [....] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Minister Finansów stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości [...] w prawie własności nieruchomości położonej w [...] ul. [...], oznaczonej hip. [...], której dotychczasowym współwłaścicielem, w rozumieniu przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy z 1968 r., byli R.G., M.F., S.A., I.A..
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Minister Rozwoju i Finansów zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2016 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zastosowania ustawy z 1968 r., w stosunku do nieruchomości wskazanej w sentencji niniejszej decyzji.
Asumptem dla prowadzenia ww. postępowania było ustalenie, że na mocy Układu - Komisja Stanów Zjednoczonych do spraw Roszczeń Zagranicznych przyznała odszkodowanie R.G., M.F., S.A. oraz I.A. z tytułu utraty [...] części praw do nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem.
Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. swój udział w przedmiotowym postępowaniu zgłosił - Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...]. Następnie pismem z [...] października 2017 r. Prokurator delegowany do Prokuratury Regionalnej w [...] poinformował o przejęciu sprawy.
Minister wskazał, że zgodnie z art. 1 ustawy z 1968 r. jej przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do zagranicznych osób prawnych.
Zgodnie natomiast z treścią art. 2 ww. ustawy z 1968 r., wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych.
Art. 5 ust. 2 omawianej ustawy stanowi, że jej przepisy stosuje się również do nieruchomości oraz praw, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy.
Minister Finansów ustalił, że wnioskiem nr [...] R.G. wystąpiła do Komisji o przyznanie odszkodowania za utratę udziału w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Komisja wydała Proponowane Zarządzenie i Orzeczenie [...] listopada 1965 r. przyznając R.G. odszkodowanie za połowę udziałów odziedziczonych w spadku po R.F. i E.S..
Następnie Zarządzeniem i Poprawionym Prawomocnym Orzeczeniem z [...] marca 1966 r. Komisja przyjęła wniosek M.F., S.A. oraz I.A. o dołączenie do roszczenia R.S. i przyznała im odszkodowanie za przysługujące udziały nabyte w spadku po A.S.. Na podstawie przedłożonych dowodów oraz w wyniku własnego niezależnego dochodzenia Komisja stwierdziła, że R.G. i A.S. odziedziczyli udziały w przedmiotowej nieruchomości po zmarłych w czasie II wojny światowej R.F. i E.S.. Mając na uwadze, iż R.F. i E.S. sprzedały odpowiednio [...] i [...] udziałów w nieruchomości L.W., R.G. i A.S. nabyli po połowie pozostałej części nieruchomości.
Zgodnie z zaświadczeniem Wydziału [...] Sądu [...] w [...] z [...] kwietnia 1948 r. Nr [...] nieruchomość stanowiła własność E.S. i R.F. w częściach równych, niepodzielnie.
Jednocześnie w aktach nieruchomości przy [...] znajdują się dwa odpisy wyroków Sądu [...] w [...] z 1941 r. i 1942 r., z których wynika, że R.F. sprzedała L.W. [...] część nieruchomości, a E.S. sprzedała L.W. [...] część nieruchomości.
Komisja przyjęła, że po śmierci R.F. i E.S. jedynymi spadkobiercami pozostali: R.G. i A.S..
Fakt posiadania obywatelstwa [...] przez R.G. i A.S., a także M.F., S.A. oraz I.A. został potwierdzony w trakcie postępowania przed Komisją o przyznanie odszkodowania (dowód: treść orzeczenia nr [...] z [...] listopada 1965 r., [...] marca 1966 r., [...] marca 1966 r.) prowadzonego na podstawie ww. umowy międzynarodowej.
Minister Finansów stwierdził ponadto, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] października 1951 r. [...] odmówiono dawnym właścicielom prawa własności czasowej do nieruchomości.
W związku z przyznaniem R.G., M.F., S.A., I.A. odszkodowania za utratę [...] części udziału w prawie własności nieruchomości Minister uznał, że wystąpiła przesłanka do wydania decyzji stwierdzającej przejście tego udziału na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z 1968 r. Minister podkreślił, że ustalenia Komisji nie podlegają jego kontroli i weryfikacji. Organ jest tu bowiem związany orzeczeniem/rozstrzygnięciem Komisji.
Minister dodał, że skoro rola decyzji, o której mowa w art. 2 ustawy z 1968 r. ogranicza się jedynie do deklaratoryjnego stwierdzenia przejścia własności nieruchomości na Skarb Państwa, potwierdzający skutki prawne powstałe z mocy samego prawa, to nie budzi wątpliwości, że stwierdzenie nabycia prawa z mocy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) może nastąpić w dowolnym czasie i zawsze ma charakter deklaratoryjny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] września 2004 roku, [...]). Sąd powszechny każdorazowo bada okoliczności konkretnej sprawy a organ administracji publicznej nie może wypowiadać się co do przyszłych zdarzeń podlegających ocenie sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt I OSK 367/05, CBOSA). Skoro decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, potwierdzający wspomniane przejście własności z mocy samego prawa, to może być wydana w dowolnym czasie i niezależnie od tego, jakie okoliczności, w tym ewentualne zmiany własnościowe, wystąpiły po tym zdarzeniu.
Skargę na decyzję Ministra Finansów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta [...] zarzucając jej naruszenie:
1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie decyzji niewykonalnej,
2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do załatwienia sprawy, w tym między innymi ustalenia granic nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, w konsekwencji wydanie decyzji w sytuacji, w której dopuszczone dowody nie doprowadziły do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających dla niej istotne znaczenie,
3. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 40 ust. 1 i 40b ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez zaniechanie przez organ orzekający wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego, zaniechanie opracowania geodezyjnego i ustalenia aktualnych oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości, a w konsekwencji dokonanie oceny sprawy z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów,
4. art. 107 k.p.a. polegające na nieprawidłowym rozstrzygnięciu zawartym w decyzji administracyjnej i braku kompletnego i spójnego uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia,
5. art. 46 kc w zw. z art. 1, 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1698 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych poprzez brak określenia, jakiej "nieruchomości" dotyczy decyzja,
6. art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1698 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w zw. z art. 25, 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. 2017, poz. 1007) poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie zgodnie z powołanymi przepisami,
7. art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w zw. z § 19 pkt 1 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15.02.2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym ( Dz. U. 2016, poz. 312 ze zm.) poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie w sposób, w jaki nakazują powołane przepisy prawa,
8. § 2 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. 1968, nr 17, poz. 109) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie w sposób, w jaki nakazują powołane przepisy prawa.
Wskazując na powyższe naruszenia przepisów prawa strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, które stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski (art. 1 ust. 1). Zgodnie z art. 2 tej ustawy, wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości (...) następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Po myśli art. 5 ust. 2, ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz prawa, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy.
Warunkiem wydania, na podstawie art. 2 omawianej ustawy deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa, jest zatem po pierwsze: jej nacjonalizacja lub w inny sposób przejęcie przed dniem zawarcia międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, po wtóre objęcie wynikających z tego tytułu roszczeń byłego właściciela taką umową. Jedną z umów, do której nawiązuje art. 1 ustawy z 1968 r. (zwanych układami indemnizacyjnymi), jest zawarty 16 lipca 1960 r. w Waszyngtonie układ między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych podpisany przez pełnomocnych przedstawicieli (ministrów reprezentujących strony układu) i nie zawierał warunku ratyfikacji tej umowy. W art. VIII przewidywał, iż wchodzi w życie z dniem jego podpisania. Układ ten został wykonany przez stronę polską i umowa ta wygasła (por. uzasadnienie postanowienia TK z [...] października 2000 r. sygn. akt [...]). Drugiej stronie układu przekazano sumę [...] USD na zaspokojenie odszkodowań, o których mowa w art. I układu.
Z układu między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki wynika, że układ ten został uzgodniony, aby dokonać uregulowania roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Polski, przy czym chodziło o zaspokojenie roszczeń z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia, które miało miejsce w dniu lub przed wejściem w życie układu. W art. II układu wyliczone zostały kategorie roszczeń uważanych za uregulowane i zaspokojone układem. Roszczeniami tymi były m.in. roszczenia obywateli Stanów Zjednoczonych z tytułu nacjonalizacji i innego przejęcia przez Polskę mienia, przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia, przy czym datą przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania jest data, w której tego rodzaju polskie prawa, dekrety lub inne zarządzenia zostały po raz pierwszy zastosowane.
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy poza sporem jest, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] oznaczona hip. [...] stanowiąca współwłasność R.G., M.F., S.A. i I.A. przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Poza sporem jest również, że w związku z tym przejęciem ww. osobom będącym obywatelami [...] przyznano odszkodowanie za utratę [...] części udziału w prawie własności przedmiotowej nieruchomości. Powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości Sądu i znajdują odzwierciedlenie w dokumentach zgormadzonych w sprawie.
Zaistniały zatem przesłanki do wydania przez Ministra Finansów deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych będącej podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa, jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo ograniczonego prawa rzeczowego – art. 2 ustawy z 1968 r. Zasadności podjęcia tego rodzaju decyzji zresztą strona skarżąca nie kwestionuje.
Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie jakie elementy musi zawierać wydane na gruncie ww. ustawy rozstrzygnięcie, a dokładniej rzecz ujmując, czy winno w nim zostać zawarte odniesienie do aktualnych oznaczeń geodezyjno- katastralnych nieruchomości. Organ bowiem stanął na stanowisku, że ze względu na deklaratoryjny charakter decyzji i objęcie działaniem układu indemnizacyjnego nieruchomości "historycznej", odnoszenie się do jej aktualnych oznaczeń nie jest niezbędne. Obowiązek taki nie wynika także jego zdaniem z treści § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 maja 1968 r., który w jego ocenie w tym zakresie stanowi o fakultatywności ujęcia tych danych, w miarę możliwości. Przeciwny pogląd wyraża natomiast skarżący, który to pogląd Sąd podziela.
Paragraf 2 ust. 1 zd. pierwsze przywołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości ( wydanego na podstawie art. 3 ustawy z 9 kwietnia 1968 r.) stanowi, że "decyzja, o której mowa w § 1, dotycząca nieruchomości powinna zawierać imię i nazwisko (nazwę) dotychczasowego właściciela, miejsce położenia nieruchomości ze wskazaniem w miarę możliwości ulicy i numeru nieruchomości, jak również jej oznaczenia w księdze wieczystej. W ocenie składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie zgodzić się należy z Prezydentem [...], że użyte w redakcji cytowanego przepisu sformułowanie "w miarę możliwości" odnosić należy wyłącznie do tych elementów, które obrazują lokalizację nieruchomości, tj. danych adresowych (ulicy, numeru nieruchomości). Tylko one wszak nie są szczególnie istotne przy identyfikowaniu nieruchomości. Tymczasem wydawana na gruncie ustawy z 1968 r. decyzja, skoro miała stanowić podstawę ujawnienia w księdze wieczystej tytułu Skarbu Państwa do nieruchomości, winna tę nieruchomość w sposób jednoznaczny wskazywać. Temu właśnie służą identyfikujące ją oznaczenia geodezyjno-katastralne, w postaci numeru działki, obrębu geodezyjnego w jakim jest położona, a także oznaczenie jej powierzchni. Numer działki jest wszak - jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - desygnatem konkretnej powierzchni gruntu - nieruchomości z wszelkimi tego konsekwencjami wynikającymi z przepisów prawa. Funkcjonuje on w obrocie prawnym jako nazwa własna, określająca konkretną wielkość i ukształtowanie terenu, z czym wiążą się konkretne prawa.(por. wyrok NSA z 31 maja 2019 r. II OSK 1747/17, Lex nr 2737030). Bez takiej identyfikacji, wątpliwa staje się więc nawet możliwość wykonania takiej decyzji. Rozstrzygnięcie decyzji administracyjnej musi zaś być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji, a jego rzeczywistej treści nie można domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia decyzji. Uwzględniając zatem cel w jakim ma być wydawana decyzja Ministra Finansów, przepis § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości wykładać należy w ten sposób, że jako element obligatoryjny decyzji wymienia on: imię i nazwisko (nazwę) dotychczasowego właściciela; miejsce położenia nieruchomości (tj. miejscowość gdzie ona się znajduje) oraz oznaczenie w księdze wieczystej. Fakultatywnie natomiast (o ile jest to możliwe) należy podać tzw. adres policyjny nieruchomości.
Stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że to ewentualnie gospodarujący zasobem nieruchomości Skarbu Państwa Prezydent [...] (jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej), wnioskując o założenie księgi wieczystej, względnie o dokonanie odpowiedniego wpisu w księdze już istniejącej, miałby dopiero dane identyfikujące przedmiotową nieruchomość precyzować, jest o tyle nieuprawnione, że prowadziłoby to de facto do swoistego dookreślania przez niego przedmiotu rozstrzygnięcia, ujętego w decyzji Ministra Finansów, a tym samym formułowania wniosku wieczystoksięgowego nie tyle w oparciu o tę decyzję - jak wymaga tego art. 2 ustawy z 1968 r. oraz § 1 ww. rozporządzenia - ale w oparciu o własne ustalenia faktyczno-prawne, które w skrajnych wypadkach mogły by wręcz prowadzić do wypaczenia jej treści. Zwłaszcza, gdy jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, decyzja Ministra w jej części dyspozytywnej nie określa jednoznacznie przedmiotu postępowania, nie precyzuje nawet powierzchni nieruchomości oznaczonej hip. [...], brak jest oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej czyli ustalenia dawnych i aktualnych oznaczeń hipotecznych.
Organ, wziąwszy pod uwagę treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie określił granic hipotecznych, nie dokonał analizy dokumentacji archiwalnej oraz zapisów dawnych ksiąg hipotecznych, zbiorów dokumentów i akt własnościowych nieruchomości uznając to za czynność złożoną, której dokonać powinien wykonawca prac geodezyjnych. Zdaniem organu ustala on dane wieczystoksięgowe jedynie "w miarę możliwości", a są one istotne na etapie składania wniosku o wpis tytułu własności nieruchomości do ksiąg wieczystych. Z taką argumentacją nie sposób się zgodzić. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w wyroku tutejszego Sądu z dnia 18 czerwca 2019 r. sygn. I SA/Wa 2039/18, że organ miał możliwości do poczynienia ww. ustaleń i winien ich dokonać. Z przepisu art.1 omawianej ustawy wynika bowiem wprost, że to organ (nie geodeta) ma obowiązek dokładnego określenia nieruchomości, której postępowanie dotyczy i której dotyczy wpis na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności oraz innych uprawnień. Zdaniem Sądu niedopuszczalna jest przedstawiona przez Ministra interpretacja ww. przepisu ustawy.
Reasumując, zarzuty skargi w zakresie braku określenia nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, wobec braku podjęcia przez organ czynności mających za zadanie identyfikację nieruchomości, w tym poprzez określone prawem dokumenty czy opinie geodezyjne, Sąd uznał za w pełni uzasadnione.
Zdaniem Sądu brak powyższych ustaleń oznacza, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, co uzasadnia jej uchylenie.
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni wskazane wyżej kwestie i podejmie czynności niezbędne dla prawidłowego oznaczenia nieruchomości, a następnie ponownie dokona oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI