II SA/LU 219/24

II SA/Lu 219/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 27 ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 29 grudnia 2023 r., znak: SKO.PS/40/1169/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
D. Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 29 grudnia 2023 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem złożonym w dniu 1 sierpnia 2023 r. skarżący wystąpił do Wójta Gminy Turbin o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad babcią – K. M. (ur.08.04.1943 r.), legitymującą się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w B. z dnia 3 kwietnia 2023 r., którym to, stwierdzono trwałą niezdolność wymienionej do samodzielnej egzystencji od nie da się ustalić. Orzeczenie wydane zostało na stałe.
Decyzją z dnia 31 sierpnia 2023 r. Wójt Gminy Turobin odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia z powodu niespełnienia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm. - dalej: "u.ś.r.", którą jest powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki, w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, a także z powodu przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., którą jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją z dnia 14 lipca 2023 r. na okres od 1 marca 2023 r. do 31 października 2023 r.
Wnioskodawca wniósł odwołanie od ww. decyzji.
W toku postępowania odwoławczego Kolegium pismem z dnia 7 grudnia 2023 r. poinformowało pełnomocnika skarżącego, że wyłączną przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje jedynie pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazano także, że pozytywne rozpatrzenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wymaga złożenia przez skarżącego do organu I instancji wniosku o uchylenie decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego i przesłaniu jej do Kolegium.
W dniu 27 grudnia 2023 r. do organu I instancji zostało złożone oświadczenie skarżącego, w którym wskazał, że rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego ze skutkiem na dzień poprzedzający wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto skarżący oświadczył, że świadczenie pielęgnacyjne winno być przyznane od dnia złożenia wniosku, albowiem już we wniosku jego pełnomocnik wskazywał, jaka jest wola wnioskodawcy. Tym samym wnioskodawcy należy się wyrównanie.
Następnie w dniu 28 grudnia 2023 r. wpłynęło do organu I instancji pismo skarżącego, w którym oświadczył, że od dnia 1 stycznia 2024 r. rezygnuje z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz wniósł o uchylenie decyzji przyznającej ten zasiłek.
Decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r. Wójt Gminy Turobin uchylił własną decyzję z dnia 8 listopada 2023 r. znak: SR.4046.27.2023 przyznającą D. Z. specjalny zasiłek opiekuńczy. Ww. decyzja została odebrana przez skarżącego w dniu 28 grudnia 2023 r. Skarżący oświadczył, że zrzeka się prawa do wniesienia odwołania od ww. decyzji.
W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 29 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało D. Z. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią – K. M. na okres od 1 stycznia 2024 roku do dnia 31 marca 2024 roku w wysokości ustalonej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mających zastosowanie w sprawie oraz zakwestionował stanowisko organu I instancji co do możliwości oparcia decyzji odmownej na przesłance z art. 17 ust. 1b u.ś.r., z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, którym uznano ww. przepis za niekonstytucyjny.
Kolegium stwierdziło, że w przypadku skarżącego nie występują okoliczności wyłączające przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 5 u.ś.r. Wskazano, że okoliczność sprawowania opieki i jej zakres nad niepełnosprawną K. M. wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 8 sierpnia 2023 r. Z tych ustaleń wynika, że skarżący sprawuje stałą opiekę i pielęgnację nad babcią, która jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Niepełnosprawna cierpi na przewlekłe schorzenia takie jak: zaćma, jaskra, cukrzyca insulino zależna, nadczynność tarczycy po przebytym udarze niedokrwiennym mózgu. Wielokrotnie była hospitalizowana w latach 2006-2015. Z uwagi na stan zdrowia niepełnosprawna wymaga pomocy i wsparcia we wszystkich czynnościach związanych z codziennym funkcjonowaniem. Opiekę w zakresie wymaganym stanem niepełnosprawności babci sprawuje wnuk, który mieszka razem z babcią i jest jedyną osobą, która może sprawować nad nią opiekę. Córka niepełnosprawnej –J. Z. nie może udzielić pomocy matce z uwagi na swój stan zdrowia, legitymuje się orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i również wymaga opieki. W ramach sprawowanej opieki wnioskodawca wykonuje takie czynności jak: robienie zakupów, przygotowywanie i podawanie posiłków, dbanie o higienę osobistą i toaletę, mierzenie ciśnieni, wykupywanie leków, umawianie wizyt lekarskich, dowożenie do przychodni. Z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad babcią wnioskodawca nie może podjąć pracy zarobkowej.
Kolegium nie zakwestionowało, że K. M. wymaga opieki i opieka jest sprawowana przez wnioskodawcę. Wskazując na treść art. 24 ust.2 u.ś.r. organ odwoławczy stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne przyznane zostało począwszy od dnia 1 stycznia 2024 r. tj. z uwzględnieniem informacji, że decyzją z dnia 28 grudnia 2023r. znak: SR.4046.20.37.2023 z dniem 1 stycznia 2024 r. uchylono decyzję z dnia 8 listopada 2023 r. znak: SR.4046.27.2023 przyznającą D. Z. specjalny zasiłek opiekuńczy.
W związku z tym, iż córka K. M. —J. Z. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 4 maja 2020 r., którym to została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności do dnia 31 maja 2021r., którego ważność została przedłużona do dnia 31 marca 2024r. na podstawie art. 23 i art. 26 ustawy z dnia 9 marca 2023r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz innych ustaw (Dz.U.2023 poz. 852 z poźn. zm.), Kolegium orzekło o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego do tej daty.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r. w zw. z art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i wskazanie, iż dopiero od dnia 1 stycznia 2024 r. nie zachodzi negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem od tego miesiąca nie przysługiwał skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy na babkę;
II. art. 24 ust.4 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i wskazanie, że w niniejszej sprawie świadczenie pielęgnacyjne przysługuje do dnia 31 marca 2024 r.;
III. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 k.p.a., 8 § 1 k.p.a., 77 k.p.a., 78§1 k.p.a., 80 k.p.a., 107 §3 k.p.a., 108 k.p.a. poprzez: brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego; przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy; niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący; nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji.
W uzasadnieniu podniesiono, że z treścią skarżonej decyzji nie można się zgodzić w pełni, albowiem datą początkową przyznanego świadczenia winien być początek miesiąca, w którym wpłynął wniosek, tj. sierpień 2023 r., nie zaś 1 stycznia 2024 r. Już we wniosku złożonym w dniu 27 lipca 2023 r. pełnomocnik wnioskodawcy wskazywał, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia winno być przyznane w miejsce dotychczasowego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponadto prawo do świadczenia pielęgnacyjnego winno być przyznane na czas nieokreślony, a nie do dnia 31 marca 2024 r.
Wskazano, że celem zagwarantowania stronie wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., że nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Dopuszcza się zatem jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. To na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które zagwarantuje wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także w zakresie przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Strona przytoczyła stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1823/22.
Mając na uwadze treść art. 24 ust.4 u.ś.r. skarżący podniósł, że orzeczeniem z dnia 3 kwietnia 2023 r. wobec K. M. stwierdzono trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno zatem zostać ustalone na czas nieokreślony.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. daty początkowej przyznania świadczenia - tj. dopiero od dnia 1 stycznia 2024 r. w sytuacji, kiedy świadczenie pielęgnacyjne winno być przyznane w niniejszej sprawie już od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, tj. od sierpnia 2023 r. i tylko do 31 marca 2024 r. podczas gdy świadczenie powinno być przyznane na czas nieokreślony oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 3 kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego wobec wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu z dnia 29 grudnia 2023 r., znak SKO.PS/40/1169/2023, którą zmieniono okres przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 28 lutego 2026 r. podtrzymano skargę, co do okresu od sierpnia 2023 r. do grudnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności
z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga podlega oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy
o świadczeniach rodzinnych.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Kolegium prawidłowo nie podzieliło stanowiska organu I instancji co do podstawy odmowy przyznania świadczenia, gdyż argumentacja Wójta, który częściowo oparł decyzję odmowną na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. WSA w Lublinie, z 7 marca 2019 r., II SA/Lu 55/19 i z 28 marca 2019 r., II SA/Lu 87/19). Stanowisko Kolegium jest w tym zakresie w pełni prawidłowe.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przyznająca skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne. Przy czym w skardze została zakwestionowana wyłącznie data, od której przyznano skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy uznał bowiem, że wnioskowane świadczenie przysługuje skarżącemu dopiero od 1 stycznia 2024 r. z uwagi na to, że decyzja przyznająca skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego została uchylona decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone m.in. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przy czym, w sytuacji, gdy zachodzi zbieg uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną.
Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Z powołanych przepisów wynika zatem, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń, co wyklucza możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres i na tę samą osobę. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest zatem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie.
W myśl natomiast art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zauważyć jednak należy, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis ten stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne/ Komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane).
W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości okoliczność, że babka skarżącego została orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w B. z dnia 3 kwietnia 2023 r. uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, , a ze względu na zakres opieki sprawowanej przez skarżącego, zachodzą przesłanki do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z akt sprawy wynika również, że do 31 grudnia 2023 r. skarżący otrzymywał specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki sprawowanej nad babką, gdyż decyzja przyznająca mu to świadczenie została uchylona decyzją z 28 grudnia 2023 r. Zatem w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (1 sierpnia 2023 r.) decyzja z dnia 14 lipca 2023 r. r. przyznająca skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaną opieką nad K. M. na okres 1 marca 2023 r. do 31 października 2023 r. pozostawała w obrocie prawnym. W toku postępowania odwoławczego Kolegium - pismem z 7 grudnia 2023 r. – poinformowało pełnomocnika skarżącego, że jedyną przeszkodą do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r. Wójt Gminy Turobin uchylił własną decyzję z dnia 8 listopada 2023 r. znak: SR.4046.27.2023 przyznającą D. Z. specjalny zasiłek opiekuńczy. Ww. decyzja została odebrana przez skarżącego w dniu 28 grudnia 2023 r. Ze wskazanej decyzji wynika, że na wniosek skarżącego decyzją z dnia 8 listopada 2023 r. znak: SR.4046.27.2023 przyznano D. Z. specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2023 r. do 31 października 2024 r., czyli na kolejny okres zasiłkowy. Skarżący nie zakwestionował rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji z dnia 28 grudnia 2023 r. w drodze odwołania, nawet złożył oświadczenie o rezygnacji z tego prawa. Tym samym uznać należy, że kwestia utraty prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od momentu wydania decyzji została rozstrzygnięta w sposób wiążący i ostateczny wskazaną decyzją organu I instancji. Ponadto w oświadczeniu skarżącego złożonym w organie I instancji w dniu 28 grudnia 2023 r. (k. 37 akt adm.) skarżący wskazał, że od dnia 1 stycznia 2024 r. rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W związku z powyższym, nie można było przyznać skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od 1 sierpnia 2023 r., bowiem dopóki w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie było możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zakaz kumulowania świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r., wyklucza sytuację, w której osobie uprawnionej przysługiwałoby więcej niż jedno (wybrane przez nią) świadczenie. Nie jest zatem możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia, przy czym, rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki NSA: z 28 marca 2022 r., sygn. I OSK 1263/21; z 2 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 1357/22; z 20 grudnia 2023 r., sygn. I OSK 2029/22), zgodnie z którym dokonanie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie oznacza konieczności natychmiastowej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającej drugie z tych świadczeń, a organ był zobowiązany podjąć działania zmierzające do przyznania wybranego przez wnioskodawcę świadczenia, zwłaszcza, że nie było potrzeby oczekiwania na wniosek o uchylenie prawa do świadczenia mniej korzystnego, skoro wniosek taki został bezsprzecznie złożony i nie było przeszkód w nadaniu mu biegu już w miesiącu złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przyjmuje, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy w sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna lub specjalnego zasiłku opiekuńczego warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2023 r. sygn. I OSK 1727/22). W sytuacji, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi już po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2024 r., I OSK 61/23 opubl. CBOSA).
W związku z powyższym stwierdzić należy, że dopiero od 1 stycznia 2024 r. nie istniały przesłanki negatywne do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., w postaci decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podkreślić należy, że nie istniała możliwość przyznania świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w tym okresie pozostawała w mocy decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy. Warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru dokonanego stosowanie do art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji, na mocy której przyznano wnioskodawcy wcześniejsze konkurencyjne świadczenie.
Mając powyższe rozważania na względzie Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy u.ś.r. Brak jest również podstaw do uznania naruszenia przepisów k.p.a. w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium w sposób dostateczny wykazało, że wszystkie istotne okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona argumentacja dotycząca przyznania analizowanego świadczenia nakazywała uznać, że spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.