II SA/Lu 214/21

II SA/Lu 214/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Parchomiuk
Marcin Małek
Marta Laskowska-Pietrzak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 6624/21 - Wyrok NSA z 2025-02-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk, Asesor WSA Marcin Małek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] r. nr [...], znak: [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu K. Ł. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Prezes Sądu Apelacyjnego [...] decyzją [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania R. S. (dalej także jako "skarżący") od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., aktualny t.j. – Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, dalej jako "u.d.i.p."), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Rozstrzygniecie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
We wniosku z dnia [...] listopada 2021 r. (data wpływu: [...] listopada 2020 r.) R. S. zwrócił się do Sądu Okręgowego w R. o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków z uzasadnieniami wydanych przez ten Sąd w 2018 r. w sprawach zarejestrowanych w Repertorium C i Ca pod symbolami 056 i 056s.
W piśmie z dnia [...] grudnia 2020 roku Prezes Sądu Okręgowego w R. poinformował wnioskodawcę, że żądana przez niego informacja publiczna wymaga przetworzenia, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., z uwagi, iż obejmuje obszerny zakres ilościowy dokumentacji niezbędnej do przygotowania, w tym poddania anonimizacji. W związku z powyższym organ wezwał wnioskodawcę do wykazania istnienia szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem mu wnioskowanej informacji, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy jej udostepnienia. Wezwanie to doręczono wnioskodawcy w dniu [...] grudnia 2020 r.
W odpowiedzi na wezwanie R. S. w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. nie zgodził się ze stanowiskiem organu kwalifikującym informacje objęte wnioskiem z dnia [...] listopada 2021 r., jako informację publiczną przetworzoną. Stwierdził, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, anonimizacja orzeczeń i ich uzasadnień nie stanowi przetworzenia informacji publicznej. Wskazując na powyższe podtrzymał wniosek o udostępnienie żądanych dokumentów.
W tym stanie rzeczy Prezes Sądu Okręgowego w R. w dniu [...] grudnia 2020 r. wydał decyzję odmawiającą udostępnienia R. S. informacji publicznej przetworzonej w postaci kopii wyroków z uzasadnieniami wydanych przez Sąd Okręgowy w R. w 2018 r. w sprawach zarejestrowanych w Repertorium C i Ca pod symbolami 056 i 056s.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podtrzymał stanowisko, że żądana informacja publiczna, by mogła zostać udostępniona, wymaga uprzedniego przetworzenia w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W konsekwencji organ odmówił jej udostępnienia z powodu niewykazania przez wnioskodawcę szczególnego interesu publicznego.
R. S. w ustawowym terminie złożył odwołanie od powyższej decyzji, w treści którego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2021 r. (zaskarżoną w niniejszej sprawie) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji
Organ odwoławczy wyjaśnił, że anonimizacja jest procesem przetwarzania treści w taki sposób, aby uniemożliwić identyfikację występujących w dokumencie osób fizycznych. Automatyczna anonimizacja z wykorzystaniem specjalnego programu komputerowego opiera się na wynikach działania różnych algorytmów związanych z przetwarzaniem języka naturalnego, zaś tego typu algorytmy zawsze mają pewien procent sytuacji, w których podejmują błędne decyzję. Każde automatycznie zanonimizowane orzeczenie musi być zatem obowiązkowo sprawdzone przez pracownika sądu, którego zadaniem jest akceptacja bądź poprawienie każdej sugerowanej przez program końcowej frazy orzeczenia oraz sprawdzenie, czy w tekście nie znajdują się inne treści - pominięte przez program - które wymagają anonimizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W ocenie organu, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie jest to zatem wyłącznie czynność kancelaryjno-biurowa, lecz wymaga ona analizy, której dokonuje pracownik sądu.
Prezes Sądu Apelacyjnego ustalił, że zakresem przedmiotowym wniosku skarżącego objęte jest 49 orzeczeń, z których każde przeciętnie obejmuje od kilku do kilkunastu stron. Anonimizacja każdego z tych orzeczeń – jak stwierdził – zajęłaby zatem około 10-20 minut. Uwzględniając ich łączną liczbę organ drugiej instancji uznał, że realizacja wniosku skarżącego zajęłaby ponad 1 dzień roboczy w wymiarze 8 godzin pracy. Zdaniem organu, czynności te prowadziłyby do zakłócenia normalnego toku działania Sądu Okręgowego w R., zwłaszcza, że skarżący nie jest jedynym wnioskodawcą żądającym od tego Sądu udostępnienia informacji publicznej. Organ odwoławczy zaznaczył, że w trakcie roku kalendarzowego do Sądu tego wpływa przeszło 100 wniosków w takim przedmiocie.
Wskazując na powyższe, organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną przetworzoną, a co za tym idzie, że dla ich udostępnienia konieczne jest spełnienie przesłanki istnienia szczególnego interesu publicznego.
W ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego, wnioskodawca został prawidłowo wezwany, na podstawie art. 14 u.d.i.p., do wykazania szczególnego interesu publicznego. W odpowiedzi na wezwanie udzielonej w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. nie wykazał on jednak istnienia tej przesłanki. Podstaw, do uznanie jej za spełnioną nie znalazł również organ odwoławczy. Wyjaśnił, że interes publiczny istnieje wówczas, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa, np. w konsekwencji usprawniałoby działanie jego organów. Tymczasem konieczność zaangażowanie w czynności z zakresu obsługi wniosku skarżącego uszczuplonej obsady kadrowej zaangażowanej w obsługę licznych postępowań sądowych, zwłaszcza w okresie pandemii COVID-19, a co za tym idzie wyłączenie pracowników od innych czynności związanych ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości, zdaniem Prezesa Sądu Apelacyjnego, nie służą interesowi publicznemu.
Ponadto, jak stwierdził organ drugiej instancji, słuszne wydaje się twierdzenie, że celem wnioskodawcy nie jest samo w sobie uzyskanie dostępu do informacji publicznej, gdyż aby zapoznać się z linią orzeczniczą wystarczyłoby kilka wybranych orzeczeń, a nie kilkaset z różnych sądów z całego roku kalendarzowego. Tymczasem do Sądu Apelacyjnego w L. tylko w 2020 r. wpłynęło 16 wniosków R. S. w zakresie udostępnienia informacji publicznej w postaci wydanych przez ten Sąd orzeczeń, a także 2 decyzje z podległych sądów okręgowych. Z kolei do Sądu Okręgowego w R. w ciągu 2 miesięcy wpłynęły trzy wnioski skarżącego, którymi łącznie zażądał kilkuset orzeczeń z lat 2016 - 2018. W ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego, działania te świadczą o nadużywaniu przez skarżącego prawa do informacji publicznej, zwłaszcza, że mają one miejsce w czasie ograniczonych zasobów kadrowych w sądach powszechnych z uwagi na pandemię Covid-19.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji było prowadzone w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy, zaś decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] grudnia 2020 r. w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej zawiera dwie obligatoryjne przesłanki: stwierdza, że informacja żądana przez wnioskodawcę ma charakter przetworzony oraz, że nie istnieje szczególnie ważny interes publiczny przemawiający za jej udostępnieniem. W tej sytuacji odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Na powyższe rozstrzygnięcie R. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, podnosząc że nie zgadza się ze stanowiskiem zajętym w niniejszej sprawie przez Prezesów Sądów obu instancji. W ocenie skarżącego, anonimizacja 49 wyroków z uzasadnieniami nie może przesądzać o zakwalifikowaniu żądanej informacji publicznej jako informacji przetworzonej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem z dnia [...] maja 2021 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w związku ze stanem zagrożenia epidemicznego wywołanego wirusem SARS-CoV-2, mając na uwadze, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842), zarządził skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie niejawnym w składzie trzech sędziów.
W piśmie z dnia [...] maja 2021 r. radca prawny K. Ł., ustanowiony pełnomocnikiem skarżącego w ramach prawa pomocy, poparł skargę w całości. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, które – jak oświadczył – nie zostały zapłacone w całości ani w części. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że z dezaprobata Sądu powinno spotkać się stanowisko organu, jakoby anonimizacja 55 orzeczeń miała prowadzić do zakłócenia normalnego toku działania Sądu, a przez to prowadziła wnioskowanej informacji publicznej za przetworzoną. Ponadto wyraził pogląd, że wobec wywołanego pandemią COVID-19 wzrostu bezrobocia w Polsce, (cyt.) "nic nie stoi na przeszkodzie, ale wręcz wysoce wskazanym jest ze względów społecznych zwiększenie zatrudnienia w sądownictwie na stanowiskach, w których zakresie obowiązków mieści się anonimizacja orzeczeń sądowych, lub też zatrudnienie pracowników sądów w nadgodzinach, co pozwoli uzyskać im dodatkowe, wyższe od normatywnego wynagrodzenie". Wobec tego "aktywność R. S., chociaż łatwo i wygodnie jest mylnie postrzegać jako swoisty przejaw nadużycia prawa, to jednak należałoby ocenić jako działanie społecznie korzystne, przyczyniające się do zmniejszenia bezrobocia oraz poprawy świadomości prawnej społeczeństwa, gdyż raz zanonimizowane orzeczenia można wykorzystać również do publikacji na BIP, z czego korzyść odnieść może dosłownie każdy".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Akt ten reguluje zasady i tryb udostępniania informacji publicznych, określając przy tym również ograniczenia w dostępie do tego rodzaju informacji. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że dostęp do informacji publicznej jest z reguły bezwarunkowy. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego, ani nawet faktycznego. Powyższa zasada doznaje jednak ograniczenia m.in. w sytuacji, gdy udostępnienie określonej informacji publicznej wymaga jej uprzedniego przetworzenia przez adresata wniosku. Jakkolwiek bowiem prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji przetworzonej, to jednak wyłącznie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust 1 pkt 1 u.d.i.p.). Udostępnienie informacji publicznej przetworzonej jest zatem uzależnione od spełnienia tej przesłanki.
W związku z powyższym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że obowiązkiem organu, do którego skierowano wniosek o udostepnienie informacji publicznej, którą organ ten zakwalifikował jako informacje przetworzoną, jest poinformowanie wnioskodawcy o tym fakcie oraz wyznaczenie mu terminu do wykazania istnienia przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., tj. przedstawienia argumentacji świadczącej o istnieniu szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem żądanej informacji przetworzonej. Wykazanie tej przesłanki w wyznaczonym terminie skutkuje powstaniem po stronie adresata wniosku obowiązku udostępnienia żądanej informacji publicznej (po jej uprzednim przetworzeniu). Niewykazanie przez wnioskodawcę przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego skutkuje natomiast wydaniem decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 16 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 3/11, LEX nr 1079760; wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 18 maja 2012 r. sygn. akt IV SAB/Wr 12/12, LEX 1271502 oraz z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wr 109/17, LEX nr 2364529).
Przypomnieć należy, że przedmiotem skierowanego do Prezesa Sądu Okręgowego w R. wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2020 r. jest udostępnienie kopii wszystkich wyroków z uzasadnieniami wydanych przez ten Sąd w 2018 r. w sprawach zarejestrowanych w Repertorium C i Ca pod symbolami 056 i 056s. Podkreślić w tym miejscu wypada, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, iż wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami (jako integralną ich częścią) stanowią informację publiczną (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1106/16; z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 784/16 – dostępne w CBOSA). Ugruntowane jest także stanowisko, że prezesi sądów powszechnych należą do podmiotów obowiązanych do udostepnienia informacji publicznej. Z mocy bowiem art. 10 i art. 173 Konstytucji RP sądom przyznano przymiot władzy publicznej, zaś w świetle art. 21 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 365 ze zm.) organem sądu powszechnego (rejonowego, okręgowego oraz apelacyjnego) jest prezes danego sądu. Zarówno zatem orzekający w niniejszej sprawie jako organ pierwszej instancji Prezes Sadu Okręgowego w R., jak i będący względem niego organem wyższego stopnia Prezes Sądu Apelacyjnego w [...], należą do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1938/10, LEX nr 1092104; z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 933/11, LEX nr 1165432).
Nie kwestionując ciążącego na Prezesie Sądu Okręgowego w R. obowiązku informacyjnego, a także nie podważając publicznego charakteru informacji objętej wnioskiem skarżącego, organ ten ów wniosek rozpatrzył wydając w dniu [...] grudnia 2020 r. decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, którą to decyzję utrzymał następnie w mocy Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] zaskarżona decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2021 r. U podstaw tych rozstrzygnięć legło przekonanie, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zaś skarżący, pomimo wezwania, nie wykazał istnienia szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem przedmiotowej informacji. Wobec tak określonych motywów orzeczonej odmowy, istota sporu sprowadza się zatem
w pierwszym rzędzie do oceny słuszności uznania przez organy obu instancji, że żądana przez skarżącego informacja publiczna ma charakter informacji przetworzonej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że informacją przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., nie jest wyłącznie wytworzona rodzajowo nowa informacja, która nie istniała dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci. Również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy (por. wyroki NSA: z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14, z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14; z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11, opubl. CBOSA). Ponadto przyjmuje się, że z informacją przetworzoną mamy do czynienia, jeżeli jej przygotowanie jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającej użycia dodatkowych sił i środków. Jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów (por. wyroki NSA: z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13; z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1347/05, opubl. CBOSA) na podstawie pierwotnego zasobu danych (por. wyroki NSA: z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2149/12; z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13; z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OSK 747/14, opubl. CBOSA). Informacją przetworzoną będzie również informacja przygotowana wskutek działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu. Należy bowiem mieć na uwadze, że ograniczenie wprowadzone przepisem art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie udzielania informacji publicznej przetworzonej ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupiać się będą nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych kompetencji, lecz na czynnościach związanych z udzielaniem informacji publicznej (por. wyroki NSA z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt: I OSK 953/13 I OSK 866/13, I OSK 865/13)
W świetle przytoczonych poglądów orzeczniczych przyjąć należy, że informacja przetworzona, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., to nie tylko taka, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji, ale nierzadko powstaje ona w wyniku zgromadzenia bądź przekształcenia danych, w tym zanonimizowania i usunięcia tych danych, jakie są objęte tajemnicą prawnie chronioną, co wymaga działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, utrudniających normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i wykonywanie jego zadań. O konieczności przetworzenia informacji publicznej może świadczyć m.in. czasochłonność czynności niezbędnych dla jej udzielenia. Potrzeby odpowiedniego przetworzenia żądanej informacji nie należy zawsze utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji.
Co do zasady słuszne jest przekonanie skarżącego, że anonimizacja pojedynczych dokumentów polegająca na zaciemnieniu (wymazaniu) kilku danych z udostępnianego pisma, nie może uzasadniać twierdzenia o przetworzonym charakterze informacji publicznej. Stwierdzenia takiego nie można jednakże odnosić in gremio do wszystkich przypadków dokonywania anonimizacji informacji publicznych udzielanych w trybie u.d.i.p. Przeciwnie, jeżeli z uwagi na istotę, charakter i zakres koniecznej anonimizacji (przekształcenia) dokumentu niezbędne jest podjęcie dodatkowych czaso- i pracochłonnych czynności, wykonywanych poza bieżącym działaniem konkretnych organów i wymagających podjęcia przez nie dodatkowego nakładu pracy, to tak udzielana informacja również winna zostać uznana za informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Za takim stanowiskiem opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 1466/21, przyjmując, że za przetworzenie może być uznana konieczność obróbki informacji prostej przyjmująca postać anonimizacji, jeśli zostaną spełnione określone warunki. NSA stwierdził przede wszystkim, że anonimizacja nie może być uznana za czynność stricte techniczną, przyjmującą postać jednorazowego aktu. Jest to bowiem w rzeczywistości ciąg działań obejmujących określone czynności intelektualne oraz faktyczne. Proces ten rozpoczyna wyodrębnienie z istniejących zbiorów danych wnioskowanej informacji prostej, następnie jej percepcja i obróbka intelektualna dokonywana pod kątem obowiązującego prawa, przede wszystkim pod kątem ochrony tajemnic prawnie chronionych i gwarantowanego konstytucyjnie prawa do prywatności, ochrony danych osobowych, czy tajemnicy przedsiębiorcy. Czynności te mogą być wykonywane przez różne osoby, co będzie wymagało ich współpracy, a często podjęcia działań kierowniczych ze strony osób zarządzających jednostką zobowiązaną do udzielenia informacji publicznej. Część czynności wewnętrznych związanych z przygotowaniem informacji w tym zakresie może przybrać postać sformalizowaną i pisemną, ze względu na odpowiedzialność prawną związaną z ewentualnym naruszeniem wskazanych wyżej wartości prawnie chronionych. Wykonanie tych czynności wymagać może znacznego czasu i nakładów pracy.
W konsekwencji w powołanym wyroku przyjęto, że uznanie zanonimizowanej informacji prostej za przetworzoną może być uzasadnione zakresem anonimizacji wpływającym na znaczny nakład koniecznej pracy, czy potrzebą dysponowania określonymi środkami technicznymi (urządzeniami i oprogramowaniem) służącymi do zamazania lub fizycznego usunięcia określonych danych podlegających ochronie, np. danych osobowych, jak również koniecznością dysponowania określonymi kompetencjami do obsługi urządzenia i oprogramowania służącego do anonimizacji. Również na tym etapie może dojść do potrzeby współpracy między osobami, które wyodrębniły wnioskowaną informację ze zbioru danych, dokonały jej percepcji i oceny pod kątem zakresu anonimizacji ze względu na tajemnice prawnie chronione i gwarantowane konstytucyjnie prawo do prywatności, ochrony danych osobowych, czy tajemnicy przedsiębiorcy, a osobami, które dokonają faktycznego zamazania lub wycięcia określonych fragmentów wnioskowanej informacji ze względu na powyższe ograniczenia.
Uwzględniając powyższe rozważania w okolicznościach niniejszej sprawy, za prawidłową uznać należy ocenę organów obu instancji, iż informacja objęta wnioskiem skarżącego z dnia [...] listopada 2020 r. spełnia kryteria informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Przesądza o tym obszerny ilościowo zakres wniosku (obejmujący – jak wyjaśniły organy – łącznie 49 orzeczeń), przekładający się na czasochłonność przygotowania wnioskowanej informacji. Uczynienie zadość przedmiotowemu wnioskowi wymagałoby bowiem wyodrębnienia akt sądowych pod kątem wskazanych przez skarżącego kryteriów (tj. symbolu sprawy oraz daty wydania wyroku), a następnie wykonania kserokopii zawartych w nich wyroków i usunięcia z ich treści danych prawnie chronionych, w tym wykreślenia nie tylko elementów formalnych, ale także wszelkich fragmentów stanowiących opis okoliczności sprawy oraz wszelkich innych danych pozwalających na identyfikację danej osoby bądź jednostki. Nie bez znaczenia w tym zakresie pozostaje kategoria spraw, w których wydane zostały wyroki, o których udostępnienie wnioskuje skarżący. Należy bowiem zauważyć, że sprawy rejestrowane w repertorium C i Ca pod symbolami 056 oraz 056s dotyczą ochrony dóbr osobistych. Anonimizacja wyroków i ich uzasadnień, zapadłych w sprawach z tej kategorii, niewątpliwie nie mogłaby przyjąć prostego technicznego charakteru, gdyż celem uniemożliwienia jakiejkolwiek identyfikacji występujących tam stron postępowania, mogłoby okazać się konieczne usunięcie całych fragmentów uzasadnień, co prowadziłoby w istocie do wytworzenia nowego dokumentu
o odmiennej od pierwotnej treści. W konsekwencji udostępnienie wyroków
i uzasadnień w tego typu sprawach wymaga bardziej niż zwykle zaawansowanego procesu anonimizacji, zmierzającego do pozbawienia uzasadnień orzeczeń treści odnoszących się do wskazanych wyżej danych umożliwiających identyfikację osób fizycznych. Wiąże się to z koniecznością dokonania szczególnie wnikliwej analizy treści tych orzeczeń, co nie tylko stanowi o znaczącym nakładzie, ale prowadzi też
w istocie do powstania nowej pod względem jakości informacji (por. wyrok WSA
w Łodzi z dnia 6 października 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 425/20, opubl. CBOSA).
Zasadność kwalifikacji żądanej przez skarżącego informacji publicznej jako przetworzonej przesądza o prawidłowości działań podjętych przez Prezesa Sądu Okręgowego w R. w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2020 r. Wobec takiego charakteru przedmiotu żądania skarżącego zasadne bowiem było wezwanie go do wykazania, w terminie 7 dni, szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem mu żądanej informacji. Wezwanie to doręczono skarżącemu prawidłowo w dniu [...] grudnia 2020 r. (potwierdzenie odbioru w aktach adm.). Bezsporne pozostaje, że w odpowiedzi na to wezwanie (pismo z dnia [...] grudnia 2020 r.) skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności świadczących o istnieniu powyższej przesłanki, a jedynie zakwestionował przyjętą przez organ kwalifikację żądanej informacji.
Podkreślić w tym miejscu należy, że ocena charakteru interesu leżącego u podstaw wniosku o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, winna być dokonywana według kryteriów obiektywnych. Jeżeli więc okoliczności sprawy wskazują, że żądanie udostępnienia informacji zostało zgłoszone jedynie w interesie prywatnym, uznanie przesłanki szczególnego interesu publicznego za spełnioną jest w istocie niemożliwe – zwłaszcza, jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedstawił żadnej argumentacji na poparcie takiego twierdzenia. wezwania, nie przedstawił żadnej argumentacji na poparcie takiego twierdzenia. Wyjaśnić przy tym trzeba, że kwalifikowany – szczególny interes publiczny, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., w świetle poglądów judykatury wystąpić może na przykład wówczas, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 lutego 2006 r., II SA/Wa 1721/05, publ. Prok. i Pr. 2006/5/53).
W konsekwencji niewykazania przez skarżącego, pomimo wezwania, przesłanki szczególnego interesu publicznego, zasadnie organy przyjęły, że warunek ten nie został w niniejszej sprawie spełniony. Istnieniu tej przesłanki przeczy bowiem zarówno niewskazanie przez skarżącego żadnych okoliczności na jej poparcie, jak i kontekst złożonego wniosku, wskazujący, że strona żądanie to złożyła wyłącznie
w prywatnym interesie, jako osoba pozbawiona wolności, celem zapoznania się z poglądami orzecznictwa w sprawach z zakresu jej zainteresowania (prawdopodobnie z racji aktualnej sytuacji życiowej).
Do odmiennych wniosków nie prowadzą argumenty podniesione przez pełnomocnika skarżącego w piśmie z dnia [...] maja 2021 r. Wyjaśnić należy, że szczególny interes publiczny – jako warunek udostępnienia informacji publicznej przetworzonej – w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., związany musi być z samym udostępnieniem takiej informacji wnioskodawcy, a nie upatrywany jako pośredni skutek czynności niezbędnych do wykonania celem jej udostępnienia. Stąd też twierdzenie, że zakres działań niezbędnych do wykonania przy przetworzeniu informacji na potrzeby realizacji wniosku skarżącego, może skutkować zmniejszeniem się bezrobocia w Polsce ze względu na konieczność zatrudnienia w tym celu dodatkowych osób w strukturach sądownictwa, nie może świadczyć o istnieniu szczególnego interesu publicznego w uzyskaniu przez skarżącego dostępu do żądanych dokumentów, niezależnie od tego, że jest to twierdzenie całkowicie dowolne, nie zostało poparte żadną analizą sytuacji kadrowej w sądownictwie, a w szczególności nie uwzględnia realnych możliwości (w tym finansowych) zwiększenia obsady kadrowej w sądach.
Prawidłowym następstwem niespełnienia przez skarżącego przesłanki szczególnego interesu publicznego, określonej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., było podjęcie przez Prezesa Sądu Okręgowego w R. decyzji odmawiającej udostępnienia skarżącemu żądanej informacji publicznej przetworzonej, którą to decyzję następnie zasadnie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją Prezes Sadu Apelacyjnego w L..
Z tych wszystkich względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I. sentencji wyroku
Zawarte w punkcie II sentencji orzeczenie o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, znajduje natomiast uzasadnienie w treści art. 250 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c"" w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 68).