II SA/Lu 207/21

II SA/Lu 207/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Parchomiuk
Marcin Małek
Marta Laskowska-Pietrzak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1586/21 - Wyrok NSA z 2022-06-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17, art. 24 ust. 2 i 4, art. 27 ust. 5, art. 32 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor WSA Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. M. od decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad J. M., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., aktualny t.j. – Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 3 i ust. 3a oraz art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej jako "u.ś.r."), uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości oraz orzekło co do istoty sprawy, przyznając E. M. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną J. M., od dnia 1 grudnia 2020 r. na czas nieokreślony, w wysokości 1.830 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następująco okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
W dniu [...] lipca 2020 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wpłynął wniosek E. M. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką J. M.. Do wniosku wnioskodawca załączył orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności w H. z dnia [...] września 2017 r., znak: [...], zaliczające J. M. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W treści tego orzeczenia stwierdzono, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] sierpnia 2017 r. Orzeczenie wydane zostało na stałe.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działając z upoważnienia Wójta Gminy M., decyzją [...] sierpnia 2020 r. odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że w sprawie nie zostało zachowane kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, zawarte w art. 17 ust. 1b u.ś.r., a nadto, że sprawie zachodzi przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.ś.r., albowiem E. M. ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W odwołaniu od powyższej decyzji E. M. wniósł o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołujący podkreślił, że jego matka jest osobą niepełnosprawną, która wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji.
Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało je za zasadne.
Kolegium zakwestionowało stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie, w jakim organ ten uznał, że zachodzą podstawy do odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia z powołaniem się na niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Podkreśliło, że w świetle poglądów orzecznictwa, wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Oceniając zaś sprawę w oparciu o kryteria określone w u.ś.r.,
z pominięciem kryterium z art. 17 ust. 1b, Kolegium uznało, że brak jest podstaw do odmowy przyznania E. M. świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba wymagająca opieki, matka wnioskodawcy J. M., legitymuje się bowiem orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest wdową i ma czworo dzieci. Wszystkie jej dzieci poza synem E. nie mogą jednak sprawować opieki nad matkę ze względu na zobowiązania rodzinne, zawodowe oraz odległość miejsca mieszkania. J. M. kilka lat temu doznała udaru. Ponadto zdiagnozowano u niej białaczkę. Dodatkowo cierpi na przewlekłą niewydolność żylną, miażdżycę i przewlekłą niewydolność krążenia. Z tych przyczyn jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymagającą całodobowej opieki, którą sprawuje zamieszkujący wraz z nią syn E.. Okoliczność sprawowania przez niego opieki nad matką oraz jej zakres wynika z ustaleń starszego specjalisty pracy socjalnej GOPS w M. zawartych w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego.
Organ odwoławczy uznał zatem, że odmowa przyznania stronie wnioskowanego świadczenia z uwagi na brak możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jest niedopuszczalna, zaś analiza akt sprawy potwierdza, że strona spełnia pozostałe przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Powołując się na treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. Kolegium świadczenie to przyznało wnioskodawcy począwszy od miesiąca uchylenia jego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. od dnia 1 grudnia 2020 r. Jednocześnie, mając na względzie dyspozycję ust. 4 powyższego artykułu oraz fakt, że orzeczenie zaliczające J. M. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, zostało wydane na stałe, organ przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo.
E. M., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Lublinie skargę na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,
- art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak
i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce,
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie E. M. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lipca 2020 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie zwrócił się o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że w niniejszej sprawie, nie sposób zgodzić się z zapatrywaniami organu drugiej instancji co do ustalenia okresu, za jaki skarżącemu przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślił, że skarżący we wniosku o przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniósł o uchylenie decyzji przyznającej mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego
w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżący dokonał wyboru świadczenia, stosownie do art. 27 ust. 5 pkt 5 u.s.r., wobec czego nie może zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku, wynikającego z treści art. 24 ust. 2 u.ś.r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie w piśmie przewodnim do przekazanych sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, datowanym na 4 marca 2021 r., Kolegium zawarło wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Z kolei w piśmie z dnia 13 maja 2021 r. Kolegium poinformowało Sąd, że matka skarżącego zmarła w dniu 4 maja 2021 r. Do pisma załączono odpis skrócony aktu zgonu J. M..
Wobec zgodnych wniosków stron co do trybu rozpoznania sprawy, Sąd na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić trzeba, że okoliczność śmierci w toku postępowania sądowego matki skarżącego J. M., w związku z opieką nad którą skarżący domagał się w niniejszej sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pozostaje bez wpływu dla dokonywanej przez Sąd kontroli legalności zaskarżonej decyzji, skoro okoliczność ta zaistniała już po wydaniu tej decyzji, a tym samym po zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie. Okoliczność ta ma natomiast znaczenie dla organów orzekających w sprawie, albowiem winna zostać potraktowana jako podstawa do wszczęcia odrębnego postępowania zmierzającego do uchylenia prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, przy czym wadliwość tego rozstrzygnięcia czyni koniecznym wyeliminowanie go z obrotu prawnego w całości, albowiem uchylenie jej – jak domaga się tego skarżący – jedynie w zakresie objętym zarzutami skargi, tj. w zakresie określonej w tej decyzji daty nabycia uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest dopuszczalne z uwagi na brak możliwości wyodrębnienia tej części decyzji do odrębnego rozstrzygnięcia.
Przypomnieć należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest jednym ze świadczeń rodzinnych uregulowanych w u.ś.r. (art. 2 pkt 2) przysługującym z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie to przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny
i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Ustawodawca w ust. 1b powołanego artykułu uzależnił nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od zachowania określonego tym przepisem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Przepis ten stanowi bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Ponadto, jak stanowi art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do (m.in.) specjalnego zasiłku opiekuńczego. W myśl zaś art. 27 ust. 5 u.ś.r.,
w przypadku zbiegu uprawnień do tych świadczeń, przysługuje jedno z nich wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują
w związku z opieką nad różnymi osobami.
W okolicznościach niniejszej sprawy wymaga też wyjaśnienia, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (ust. 4).
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana przez skarżącego, a także nie budzi zastrzeżeń Sądu, prawidłowość oceny Kolegium wyrażonej w zaskarżonej decyzji, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, niezachowanie kryterium daty powstania niepełnosprawności, określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może być podstawą odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Powołanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem ten przepis za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W orzecznictwie sadów administracyjnych ugruntowane jest natomiast stanowisko, że skutkiem tego orzeczenia winno być pomijanie przez organy administracji przy rozpoznawaniu wniosków o świadczenie pielęgnacyjne tej części omawianego przepisu, którą Trybunał uznał za niezgodną z Konstytucją (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1668/14, z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16, z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16 oraz z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 755/16 i I OSK 1208/16, a także wyroki WSA w Lublinie: z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 910/16, z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1090/16 – dostępne w CBOSA).
W niniejszej sprawie prawidłowe jest również stanowisko organu odwoławczego w zakresie uznania, że jakkolwiek w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.s.r. pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wyklucza możliwość jednoczesnego pobierania przez tę osobę świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego jednego z tych świadczeń w ramach uprawnienia określonego w art. 27 ust. 5 u.ś.r., także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. W niniejszej sprawie skarżący składając wniosek
o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczył jednocześnie, że w przypadku przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego wnosi o uchylenie mu decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Złożenie takiego oświadczenia we wniosku z dnia 17 lipca 2020 r. zasadnie skutkowało wszczęciem postępowania
w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i – w razie spełnienia przesłanek – winno skutkować również wydaniem takiej decyzji z jednoczesnym uchyleniem decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W niniejszej sprawie spełnienie przez skarżącego przesłanek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką (poza niekonstytucyjna przesłanką z art. 17 ust. 1b u.s.r.), nie budzi żadnych wątpliwości. Istota sporu sprowadza się natomiast do ustalenia daty, od której skarżącemu należy przyznać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, ze stanowiskiem, iż świadczenie to należy skarżącemu przyznać dopiero począwszy od miesiąca, w którym uchylono decyzję przyznającą mu specjalny zasiłek opiekuńczy, tj. od grudnia 2020 r., nie można się zgodzić.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że skoro ustawodawca w art. 27 ust. 5 u.ś.r. przewidział sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń, a uprawnienie do konkretnego świadczenia nabywa się dopiero z chwilą wydania ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, to oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek jego uzyskania (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 886/17, dostępny w CBOSA). W rezultacie należy uznać, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń wymienionych w tym przepisie, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego ich pobierania. Wobec tego sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) m.in. specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie,
w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 82/18, dostępny w CBOSA). Użyty w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zwrot "zbieg uprawnień" należy rozumieć jako sytuację, w której dana osoba obiektywnie spełnia przesłanki do otrzymania co najmniej dwóch świadczeń, jak również sytuację, gdy ma już ustalone, na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej, prawo do otrzymania jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie i spełnia jednocześnie przesłanki otrzymania innego świadczenia.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1676/18, wedle którego nie można od strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1676/18,dostępny w CBOSA).
Nie jest zatem uprawnione wymaganie od strony potwierdzenia utraty prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego już w momencie złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne i uzależnianie od tego przyznania stronie korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z zasadą z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. od miesiąca złożenia wniosku. To na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które zagwarantuje wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także w zakresie przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
Ponownie w tym miejscu należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący już we wniosku z dnia 17 lipca 2020 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zawarł żądanie uchylenia decyzji, na mocy której pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, przy czym żądanie to uwarunkował przyznaniem mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem już we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący wyraźnie określił, które ze świadczeń wybiera. W ocenie Sądu, w tej sytuacji zasadne jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres począwszy od miesiąca wpływu wniosku, wraz z którym strona dokonała wyboru świadczenia oraz złożyła oświadczenie równoznaczne z rezygnacją z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, albowiem w taki sposób należy interpretować wniosek o uchylenie decyzji przyznającej skarżącemu to uprawnienie. Przyznając skarżącemu przedmiotowe świadczenie dopiero od dnia 1 grudnia 2020 r. Kolegium naruszyło zatem przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r., co miało wpływ na wynik sprawy.
Należy przy tym zaznaczyć, że konsekwencją przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od lipca 2020 r., winno być równoczesne uchylenie, na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r., decyzji przyznającej skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy wstecz, tj. właśnie od daty, od której przyznano mu korzystniejsze świadczenie pielęgnacyjne, a następnie zobowiązanie strony do zwrotu pobranego w tym okresie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wprawdzie decyzja wydawana na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. ma charakter konstytutywny, przez co często w orzecznictwie kwestionowana jest możliwość jej działania ze skutkiem wstecznym. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela jednak pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 989/13, na gruncie posiadającego tożsame brzmienie przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. W świetle tego poglądu nie można wykluczyć, że decyzje weryfikujące w omawianym trybie decyzje wcześniejsze mogą mieć skutek wsteczny. Dotyczyć to może przede wszystkim sytuacji, w których zastosowanie takiego skutku odbędzie się z korzyścią dla zainteresowanego (co niewątpliwie miałoby miejsce w analizowanym przypadku, albowiem miałoby na celu przyznanie skarżącemu korzystniejszego świadczenia). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną.
Skutkiem takiego rozwiązania procesowego w praktyce winno być natomiast rozliczenie świadczeń przyznanych za ten okres i wypłatę zaległego świadczenia pielęgnacyjnego za zaległy okres w wysokości pomniejszonej o pobrany w tym czasie, a objęty obowiązkiem zwrotu specjalny zasiłek opiekuńczy.
Rozpatrując ponownie sprawę Kolegium uwzględni przedstawione wyżej uwagi i wnioski.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I. sentencji.
Zawarte w punkcie II. sentencji orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie ograniczają się do wynagrodzenia reprezentującego skarżącego pełnomocnika w wysokości 480 zł, znajduje uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).