II SA/Lu 206/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę J. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która uchyliła decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. U. za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2024 r. Organ odwoławczy przyznał świadczenie od 1 września 2024 r., uznając, że skarżąca została ustanowiona opiekunem prawnym dziecka dopiero od 19 września 2024 r. Skarżąca wniosła skargę, podnosząc, że decyzja jest krzywdząca dla dziecka. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Zauważył, że skarżąca od 14 maja 2024 r. sprawowała faktyczną opiekę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu o zabezpieczeniu. Sąd, odwołując się do art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz definicji opiekuna faktycznego z art. 2 pkt 10 tej ustawy, podkreślił, że świadczenie wychowawcze może być przyznane również opiekunowi faktycznemu. Sąd uznał, że literalna wykładnia przepisów, która wyklucza przyznanie świadczenia opiekunowi faktycznemu sprawującemu bieżącą pieczę na mocy orzeczenia sądowego, narusza Konstytucję RP (art. 8, art. 72) i Konwencję o Prawach Dziecka (art. 3, art. 20, art. 27). Sąd podkreślił, że państwo ma obowiązek zapewnić ochronę praw dziecka i pomoc jego opiekunom, a zróżnicowanie traktowania opiekunów faktycznych i prawnych w tej sytuacji nie znajduje obiektywnego uzasadnienia. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części odmawiającej przyznania świadczenia za okres od czerwca do sierpnia 2024 r., nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego w kontekście opieki faktycznej i prawnej, ochrona praw dziecka, zgodność przepisów krajowych z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy piecza nad dzieckiem wynika z postanowienia sądu o zabezpieczeniu, a nie tylko z formalnego ustanowienia opieki prawnej lub faktycznej w rozumieniu ścisłej definicji ustawowej.
Zagadnienia prawne (1)
Czy świadczenie wychowawcze przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka, który sprawuje nad nim bieżącą pieczę na mocy postanowienia sądu o zabezpieczeniu, mimo że nie został jeszcze formalnie ustanowiony opiekunem prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie wychowawcze powinno przysługiwać opiekunowi faktycznemu sprawującemu bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądowego, nawet jeśli nie jest jeszcze formalnie opiekunem prawnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że literalna wykładnia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która wyklucza przyznanie świadczenia opiekunowi faktycznemu sprawującemu pieczę na mocy orzeczenia sądowego, narusza Konstytucję RP i Konwencję o Prawach Dziecka. Państwo ma obowiązek zapewnić ochronę praw dziecka i pomoc jego opiekunom, a zróżnicowanie traktowania opiekunów faktycznych i prawnych w tej sytuacji jest nieuzasadnione.
Przepisy (9)
Główne
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje m.in. opiekunowi prawnemu lub faktycznemu dziecka. Sąd uznał, że wykluczenie opiekuna faktycznego sprawującego bieżącą pieczę na mocy orzeczenia sądowego narusza Konstytucję i Konwencję o Prawach Dziecka.
u.p.p.w.d. art. 2 § pkt 10
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Definicja opiekuna faktycznego jako osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, która wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Sąd rozszerzył tę definicję w świetle Konstytucji i Konwencji.
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Najwyższe prawo Rzeczypospolitej Polskiej, przepisy stosuje się bezpośrednio.
Konstytucja RP art. 72 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa przyznania świadczenia wychowawczego opiekunowi faktycznemu sprawującemu bieżącą pieczę na mocy orzeczenia sądowego narusza Konstytucję RP i Konwencję o Prawach Dziecka. • Państwo ma obowiązek zapewnić ochronę praw dziecka i pomoc jego opiekunom, a zróżnicowanie traktowania opiekunów faktycznych i prawnych w tej sytuacji jest nieuzasadnione.
Odrzucone argumenty
Organ odwoławczy oparł się na literalnej wykładni przepisów ustawy, uznając, że świadczenie przysługuje dopiero od daty ustanowienia formalnej opieki prawnej.
Godne uwagi sformułowania
Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które z jednej strony faktycznie opiekują się dzieckiem, a z drugiej jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. • Regulacja taka pomija bowiem osoby, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. • Wykładnia językowa art. 4 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 2 pkt 10 ustawy, wprowadzając ograniczenie w dostępności do świadczenia wychowawczego dla osób, którym sąd powierzył wykonywanie bieżącej pieczy nad dzieckiem narusza przepisy Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka. • Państwo ma obowiązek tę pomoc zapewnić, w tym również pomoc materialną, a więc przynajmniej w zakresie częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka.
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący
Jacek Czaja
członek
Maciej Gapski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego w kontekście opieki faktycznej i prawnej, ochrona praw dziecka, zgodność przepisów krajowych z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy piecza nad dzieckiem wynika z postanowienia sądu o zabezpieczeniu, a nie tylko z formalnego ustanowienia opieki prawnej lub faktycznej w rozumieniu ścisłej definicji ustawowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony praw dziecka i dostępu do świadczeń socjalnych, pokazując, jak sądy mogą interpretować przepisy w świetle Konstytucji i prawa międzynarodowego, aby zapobiec krzywdzącym skutkom.
“Czy opiekun faktyczny dziecka może dostać świadczenie wychowawcze? Sąd administracyjny odpowiada: TAK, jeśli piecza wynika z orzeczenia sądu!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.