VII SA/Wa 558/22

VII SA/Wa 558/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-05-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek /sprawozdawca/
Anna Milicka-Stojek
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 2430/22 - Wyrok NSA z 2024-02-21
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2022 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "[...]WINB", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia E K na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej jako: "PINB dla [...]", "PINB", "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek E K w sprawie dotyczącej podstaw prawnych i stanu faktycznego zabudowy działki publicznej nr ewid. [...] obręb [...] róg [...] w [...], utrzymał w mocy postanowienie I instancji.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 12 listopada 2021 r. do PINB dla [...] wpłynął wniosek E K (dalej jako "skarżąca") z dnia 11 listopada 2021 r. zawierający prośbę o wszczęcie postępowania w sprawie postaw prawnych i stanu faktycznego dotyczącego zabudowy działki publicznej ew. nr [...] z obrębu [...], róg [...] w [...]. W piśmie tym skarżąca wskazała, iż graniczy z przedmiotową działką oraz jest właścicielką budynku w zabudowie szeregowej na działce ew. nr [...] i współwłaścicielką działek ew. nr [...] (działki drogowe) z obrębu [...]. Prace budowlane realizowane przez Urząd Dzielnicy [...] na działce ew. nr [...]odbywały się systematycznie od 2015 r. do 2021 r. na podstawie zgłoszeń. Obiekty na działce ew. nr [...] (m. in. siłownia plenerowa, boisko do streetballu itp.) wywierają bezpośredni, negatywny wpływ na jej nieruchomość naruszając poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, naruszają warunki techniczne dotyczącą odległości 10 m od placów zabaw do stanowisk samochodowych oraz uciążliwości spowodowane przekroczonym poziomem hałasu dla zabudowy jednorodzinnej.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...]PINB dla [...], powołując się na art. 61a § 1 oraz art. 123 k.p.a. a także art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej jako "p.b.") odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek E K w sprawie dotyczącej podstaw prawnych i stanu faktycznego zabudowy działki publicznej ew. nr [...] z obrębu [...] róg [...] w [...], ze względu na wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną.
Organ I instancji przytoczył treść art. 28 k.p.a. oraz art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. Wskazał, że zawarta w przepisach techniczno-budowlanych norma prawna, w zakresie odległości, na co powołuje się skarżąca (§ 40 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), dotycząca wymogu zachowania odległości nie obejmuje zabudowy jednorodzinnej. Nie można więc uznać, iż nieruchomość skarżącej znajduje się w strefie oddziaływania realizowanej zabudowy na działce publicznej nr [...]. Tym samym skarżąca nie posiada interesu prawnego oraz legitymacji strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w sprawie dotyczącej zabudowy działki publicznej ew. nr [...] z obrębu [...] róg [...] w [...].
PINB podkreślił, że urządzenia stanowiące zabudowę działki publicznej nr [...] powstały w oparciu o (skutecznie przyjęte) zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu, w związku z czym nie stanowią samowoli budowlanej.
Zażalenie na to postanowienie w ustawowym terminie złożyła E K. Wskazała, że zgodnie z art. 28 k.p.a. iraz art. 28 ust. 2 p.b. jest stroną postępowania jako właściciel nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu, który wywiera bezpośredni, negatywny wpływ na jej nieruchomość, czym narusza art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b..
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ II instancji wskazał, że podstawę prawną kwestionowanego postanowienia wydanego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania stanowi art. 61 a § 1 k.p.a., zgodnie z którym: "gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania." Omawiany przepis wskazuje na trzy rodzaje przesłanek stanowiących podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności ustawodawca wskazuje na przesłanki o charakterze podmiotowym, tj. sytuacje, gdy podanie wnosi osoba niebędącą stroną. Kolejna przesłanka, tym razem o charakterze przedmiotowym pozostaje w związku z przedmiotem postępowania administracyjnego, czyli sprawą rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Wskazana podstawa do odmowy wszczęcia postępowania zaistnieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu zostanie zawarte takie żądanie, które w ogóle nie może zostać załatwione w formie prawno-administracyjnej. Trzeci rodzaj przesłanek wskazanych w art. 61a Kpa, dających podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, został określony przez ustawodawcę jako "inne uzasadnione przyczyny", do których komentatorzy zaliczają m. in. m.in. żądanie jednostki dotyczące sprawy rozstrzygniętej już decyzją lub żądanie jednostki dotyczące sprawy, w której prowadzone jest postępowanie.
[...]WINB podkreślił, że przepisy dotyczące postępowania w sprawie legalności i prawidłowości prowadzonych robót budowlanych umiejscowione zostały w rozdziale 5a ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. Powyższa jednostka została dodana przez art. 1 pkt 30 ustawy z dnia 13 lutego 2020r. zmieniającej ustawę Prawo budowlane z dniem 19 września 2020r. Zgodnie z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego umiejscowionym w w/w rozdziale: "Postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu." W ocenie [...]W!NB dodanie powyższego przepisu nowelą z dnia 13 lutego 2020r. przesądza, że postępowania w sprawie naruszeń prawa budowlanego są wszczynane wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek.. Skoro znowelizowane przepisy Prawa budowlanego określają, że postępowanie administracyjne w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót z naruszeniem przepisów ustawy wszczynane są z urzędu, to znaczy że PINB dla [...] otrzymując podanie skarżącej z dnia 11 listopada 2021 r., w którym zwróciła się o zbadanie prawidłowości zabudowy znajdującej się na działce ewid. nr [...] obręb [...] róg [...] w [...], zasadnie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w w/w sprawie na wniosek skarżącej. W ocenie [...]WINB art. 53a p.b. stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 k.p.a. Po wskazywanej wyżej nowelizacji prawa budowlanego z dnia 13 lutego 2020 roku (data wejścia w życie dnia 19 września 2020 roku) postępowania w sprawie samowoli budowanych wszczyna się jedynie w urzędu. Ustawodawca zatem jednoznacznie przesądza, iż postępowania w sprawach określonych w art. 48-51 Prawa budowlanego wszczynane są wyłącznie z urzędu. Wcześniej (przed nowelizacją z dnia 13 lutego 2020 roku) obok poglądów o wyłącznej możliwości podejmowania postępowań z urzędu, występowały również odmienne zakładające, możliwość wszczynania przedmiotowych postępowań na wniosek. Obecnie zaś regulacja z art. 53a p.b. rozstrzyga jednoznacznie tą kwestię.
W ocenie [...]WINB trudno zaaprobować stanowisko, zgodnie z którym dodanie do ustawy Prawo budowlane art. 53a nie może niweczyć dotychczasowego dorobku orzeczniczego. Orzecznictwo dopuszczające możliwość wszczęcia postępowania naprawczego na wniosek ukształtowało się na tle brzmienia ustawy Prawo budowlane sprzed nowelizacji, która weszła w życie 19 września 2020 r., a w której ustawodawca nie przesądził, iż postępowanie naprawcze wszczyna się z urzędu. W związku z powyższym, poruszona przez organ I instancji kwestia przysługiwania skarżącej interesu prawnego może być oceniana wyłącznie w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego z urzędu. [...]WINB podkreślił, że niniejszym postanowieniem informuje się, że organ powiatowy powinien ustalić, czy nie zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie dot. prawidłowości zabudowy znajdującej się na działce ewid, nr [...] obręb [...] róg [...] w [...]. Jednocześnie na etapie wszczynania postępowania z urzędu obowiązkiem organu jest prawidłowe ustalenie stanu tego postępowania. W ramach tego postępowania (tj. prowadzonego z urzędu) skarżąca może wnosić przed organem powiatowym o dopuszczenie jej do udziału w nim, a w przypadku jego zakończenia bez takiego udziału skarżącej, otwarta pozostaje droga do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. Z tego względu [...]WINB nie może zająć stanowiska w zakresie zarzutów zażalenia dot. przysługiwania skarżącej przymiotu strony w ramach badanej sprawy.
Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E K, stawiając zarzut oparcia zaskarżonego postanowienia na błędnych przesłankach a w konsekwencji wykluczenie jej z procesu wszczęcia postępowania administracyjnego i braku wszczęcia samego postępowania z urzędu
Podnosząc powyższe, skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia i i postanowienia I instancji oraz wszczęcie postępowania z nią jako stroną postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż art. 53a ust. 1 p.b. nie stanowi, że postępowania dotyczące rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy prowadzi się "wyłącznie z urzędu" (a takie zastrzeżenia spotyka się w praktyce legislacyjnej - np.: art. 248 § 2 pkt 3 Ordynacji podatkowej, art. 17 § 3 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Już z tego powodu należałoby przyjąć, że przepis art. 53a ust. 1 p.b. uprawnia i nakazuje organom prowadzić postępowania legalizacyjne i naprawcze z urzędu, ale nie wyłącza dopuszczalności wszczęcia postępowania na wniosek.
Brak jest dostatecznie uzasadnionych podstaw do wyłączenia dopuszczalności wszczęcia postępowania na żądanie strony przez przyjęcie wyłącznie zasady oficjalności (wszczęcia postępowania z urzędu). W razie gdy jednostka żąda wszczęcia postępowania ze względu na swój interes prawny, to nie można jej tego prawa pozbawić, wywodząc o dopuszczalności wszczęcia postępowania jedynie z urzędu.
Zdaniem skarżącej w państwie prawnym nie jest dopuszczalne zamykanie drogi do postępowania administracyjnego przez stosowanie procedury postępowania skargowo-wnioskowego regulowanego przepisami Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego - a do tego sprowadzałoby się w istocie działanie organu, gdyby żądanie skarżącej strony traktowano w kategoriach pozajurysdykcyjnych. Stanowi o tym expressis verbis art. 233 k.p.a., zgodnie z którym: "Skarga w sprawie indywidualnej, która nie była i nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, powoduje wszczęcie postępowania, jeżeli została złożona przez stronę. Jeżeli skarga taka pochodzi od innej osoby, może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, chyba że przepisy wymagają do wszczęcia postępowania żądania strony". Ustawodawca przyjmuje więc generalną zasadę pierwszeństwa postępowania jurysdykcyjnego przed skargowym oraz transformacji skargi w odpowiedni środek postępowania jurysdykcyjnego. Wniosek skarżącej o wszczęcie postępowania powinien albo prowadzić do wszczęcia takiego postępowania - jeżeli są ku temu uzasadnione podstawy podmiotowe i przedmiotowe - natomiast gdy okaże się, że z wnioskiem występuje osoba nie mająca interesu prawnego (w sposób oczywisty) albo ustalono, że naruszeń uzasadniających postępowanie naprawcze (legalizacyjne) brak, to wówczas dopiero należy odpowiednio zastosować art. 61a § 1 k.p.a. Zarazem nie może być tak, że zasadę oficjalności wyrażoną w art. 53a ust. 1 p.b. czyni się samodzielną podstawą odmowy wszczęcia postępowania.
Zdaniem skarżącej przepis art. 53a ust. 1 p.b. nie mógł stanowić "innej uzasadnionej przyczyny" odmowy wszczęcia postępowania na wniosek skarżącej, w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. Kolokwialnie - nie może przecież być tak, że kwestię merytorycznych nieprawidłowości procesów nadzorowanych przez PINB, może podnieść tylko PINB - nie ma w tym bowiem żadnego interesu, podobnie jak inwestor, tj. Urząd Dzielnicy [...].
W odpowiedzi na skargę organ Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. 2022 r. poz. 329 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że nie narusza ono prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego n z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek E K w sprawie dotyczącej podstaw prawnych i stanu faktycznego zabudowy działki publicznej nr ewid. [...] obręb [...] róg [...] w [...]. Podstawę prawną tych rozstrzygnięć stanowi art. 61a § 1 k.p.a., a powodem jego zastosowania było stwierdzenie przez organ II instancji, że postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowalnych z naruszeniem ustawy wszczyna się wyłącznie z urzędu.
Skarżąca z żądaniem wszczęcie postępowania w sprawie postaw prawnych i stanu faktycznego dotyczącego zabudowy działki publicznej ew. nr [...] z obrębu [...], róg [...] w [...] wystąpoła pismem z dnia 11 listopada 2021 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...].
Wskazać należy, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., powołanym jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia organu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, drugą zaś stanowią inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, niemniej jednak należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania w trybie administracyjnym. W przypadku stwierdzenia przez organ administracji publicznej, że wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego został wniesiony przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn (o charakterze przedmiotowym) postępowanie nie może być wszczęte organ - na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. - wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Może to, zdaniem Sądu, uczynić m.in. wówczas, gdy żądanie do niego skierowane dotyczy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie, którą (zgodnie z regulacjami szczególnymi) wszczyna się wyłącznie z urzędu.
Istotą sprawy jest to, że na mocy art. 1 pkt 42 lit. a ustawy nowelizującej z 13 lutego 2020 r. do ustawy Prawo budowlane został wprowadzony art. 53a ust. 1, zgodnie z którym postępowanie uregulowane w rozdziale 5a ustawy Prawo budowlane wszczyna się z urzędu. W ww. rozdziale 5a uregulowano postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy. Zgodnie zatem z art. 39 ustawy nowelizującej z 2020 r. wprowadzony przepis wszedł w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, a więc z dniem 19 września 2020 r. Z powyższego wynika, że do postępowań inicjowanych po 19 września 2020 r. należy stosować art. 53a ust. 1 p.b. oraz, że po tej dacie uruchomienie jednego z postępowań uregulowanych w rozdziale 5a p.b. następuje wyłącznie z urzędu. Do tej pory kwestia ta, nieuregulowana wprost w ustawie, nie była traktowana jednolicie, na tym tle występowały wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Lublinie z 1 września 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 558/21). W tym zakresie nie można podzielić poglądu wyrażonego m.in. w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 sierpnia 2021 r., II SA/Po 317/21, że wprowadzenie art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego nie ma wpływu na dotychczasowy dorobek orzecznictwa, w którym dopuszczano możliwość wszczęcia postępowań legalizacyjnych i naprawczych na wniosek strony. Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej ustawę Prawo budowlane (druk sejmowy nr 121 z dnia 23 grudnia 2019 r.) wskazano, "Wprowadzenie przepisu art. 53a (a także art. 72a), który przesądza, że postępowania w sprawie naruszeń Prawa budowlanego wszczynane są z urzędu, było konieczne ze względu na pojawiające się w tej kwestii wątpliwości oraz rozbieżności w orzecznictwie. (...) rozstrzygnięcia podejmowane w ramach postępowań dotyczących naruszenia ustawy - Prawo budowlane mają charakter nakazów lub zakazów. Podstawą wszczęcia tych postępowań jest naruszenie przepisów prawa. Dlatego postępowania takie powinny być wszczynane z urzędu (organ ma obowiązek podjąć działania w przypadku stwierdzenia naruszenia Prawa budowlanego), a nie na wniosek. W związku z prowadzeniem postępowań administracyjnych na wniosek pojawiają liczne problemy, np. w zakresie ustalania przez organ, czy wnioskodawca jest stroną lub wycofywania wniosku przez stronę postępowania". W uzasadnieniu projektu wprost więc wskazano, że konieczne jest uregulowanie kwestii wszczęcia postępowań uregulowanych w Rozdziale 5a ze względu na dotychczasowe rozbieżności w orzecznictwie, w którym dopuszczano wszczęcie postępowań legalizacyjnych i naprawczych na wniosek. W ocenie Sądu, cel nowelizacji ustawy w zakresie uregulowanym w art. 53a ust. 1 ustawy jest jasny, wyraźną intencją ustawodawcy było, aby postępowania takie były wszczynane z urzędu, a nie na wniosek. Obecny stan prawny, znajdujący zastosowanie także w niniejszej sprawie, przesądza więc o tym, że postępowanie naprawcze opiera się na zasadzie oficjalności, zważywszy również na charakter nadzorczo-kontrolny tego postępowania. Podobny pogląd wyrażany jest w orzecznictwie (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11 października 2021 r., VII SA/Wa 1225/21, z dnia 19 listopada 2021 r., VII SA/Wa 1660/21).
W sytuacji, gdy postępowanie może być wszczęte wyłącznie z urzędu, niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania na wniosek strony i zasadna jest wówczas odmowa wszczęcia takiego postępowania administracyjnego z wniosku. Nie oznacza to jednak, że taki wniosek nie wywiera żadnych skutków, może bowiem - zdaniem Sądu - stanowić swego rodzaju sygnalizację dla organu do wszczęcia postępowania z urzędu, tj. zawierać informacje o nieprawidłowościach związanych z realizacją określonego procesu budowlanego. Nadto, odmowa wszczęcia postępowania z omawianej przyczyny, nie jest także równoznaczna z pozbawieniem wnioskodawcy statusu strony w ewentualnym postępowaniu wszczętym z urzędu, nie przesądza o przymiocie strony tej osoby w takim postępowaniu. Podkreślić należy, że skarżąca może zwrócić się ewentualnie z prośbą o interwencję w sprawie do prokuratora, któremu w świetle art. 182 k.p.a. służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem.
Skarżąca złożyła wniosek w tej sprawie w dniu 11 listopada 2021 r., a zatem wskazane żądanie skarżącej należało rozpoznać z uwzględnieniem zmiany Prawa budowlanego, która weszła w życie 19 września 2020 r. Tak też uczynił organ odwoławczy w tej sprawie, słusznie w efekcie wskazując, że wobec brzmienia art. 53a ust. 1 p.b. postępowanie, którego wszczęcia domaga się skarżąca może być wszczęte jedynie z urzędu.
W ocenie Sądu, w zaskarżonym postanowieniu organ prawidłowo orzekł na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z ww. art. 53a ust. 1 p.b. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącej. Podkreślić należy, że w przypadku, gdy przepis szczególny (art. 53a ust. 1 p.b.) dopuszcza możliwość wszczynania postępowań uregulowanych w Rozdziale 5a Prawa budowlanego wyłącznie z urzędu, to bezprzedmiotowe jest badanie czy podmiot występujący z żądaniem wszczęcia takiego postępowania ma w tym interes prawny. Interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy art. 28 ust. 2 p.b. musi wykazać się wnioskodawca żądający wszczęcia postępowania, które może być wszczęte na wniosek strony. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, prawidłowo zmodyfikował jego uzasadnienie, uznając, że w tej sprawie odmowa wszczęcia postępowania powinna nastąpić "z innej przyczyny", tj. z tego względu, że przepis szczególny dopuszcza wszczęcie takiego postępowania wyłącznie z urzędu.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.