II SA/LU 169/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku okresowego na opłacenie opieki, uznając, że skarżąca nie wykazała szczególnie uzasadnionego przypadku i odmawiała przyjęcia przyznanych jej usług opiekuńczych.
Skarżąca wniosła o przyznanie zasiłku okresowego na opłacenie opieki, jednak organy odmówiły, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego i brak szczególnie uzasadnionego przypadku. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała takiej potrzeby, a nadto odmawiała przyjęcia przyznanych jej usług opiekuńczych, mimo że były one przyznawane w coraz większym wymiarze. Sąd podkreślił, że odmowa przyjęcia usług opiekuńczych przez stronę, która jednocześnie o nie wnosi, nie stanowi podstawy do przyznania zasiłku na ich opłacenie.
Sprawa dotyczyła skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania zasiłku okresowego na opłacenie opieki i pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pieniężnego w wysokości 701 zł miesięcznie, jednak organy obu instancji uznały, że jej dochód przekracza kryterium dochodowe (701 zł dla osoby samotnie gospodarującej). Pomimo tego, organy rozważały możliwość przyznania zasiłku na podstawie art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje przyznanie świadczenia w szczególnie uzasadnionych przypadkach, nawet przy dochodach przekraczających kryterium, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty. Organy uznały jednak, że sytuacja skarżącej nie jest szczególnie uzasadniona, a nadto skarżąca odmawiała przyjęcia przyznanych jej usług opiekuńczych, mimo że były one przyznawane w coraz większym wymiarze. Sąd administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że skarżąca nie wykazała nadzwyczajnych zdarzeń uzasadniających przyznanie zasiłku, a jej odmowa przyjęcia usług opiekuńczych, mimo ich przyznania, podważa zasadność wniosku. Sąd zaznaczył również, że przyznanie zasiłku na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s. wiąże się z obowiązkiem zwrotu świadczenia, co w przypadku skarżącej mogłoby być niemożliwe. Sąd uznał, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, a ustalenia organów są zgodne z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, osobie z dochodem przekraczającym kryterium dochodowe nie przysługuje zasiłek okresowy na opłacenie opieki i pomocy, jeśli nie wykaże ona szczególnie uzasadnionego przypadku i odmawia przyjęcia przyznanych jej usług opiekuńczych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała szczególnie uzasadnionego przypadku, a jej odmowa przyjęcia przyznanych usług opiekuńczych podważa zasadność wniosku o zasiłek na ich opłacenie. Przyznanie zasiłku w takiej sytuacji byłoby nieefektywne i prowadziłoby do niecelowego dysponowania środkami publicznymi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.s. art. 38 § 1 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego, ze względu m.in. na długotrwałą chorobę lub niepełnosprawność.
u.p.s. art. 8 § 1 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej.
u.p.s. art. 41 § pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
Przewiduje możliwość przyznania zasiłku okresowego, celowego lub pomocy rzeczowej osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w szczególnie uzasadnionych przypadkach, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty.
Pomocnicze
u.p.s. art. 102 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Nie jest zgodne z prawem przyznanie usług opiekuńczych, jeśli osoba zainteresowana nie chce ich przyjąć.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny mocy dowodowej materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie wykazała szczególnie uzasadnionego przypadku uzasadniającego przyznanie zasiłku okresowego mimo przekroczenia kryterium dochodowego. Skarżąca odmawiała przyjęcia przyznanych jej usług opiekuńczych, co podważa zasadność jej wniosku o zasiłek na ich opłacenie. Przyznanie zasiłku w sytuacji skarżącej byłoby nieefektywne i prowadziłoby do niecelowego dysponowania środkami publicznymi.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącej dotyczące niewiarygodności oświadczeń urzędników i opiekunek. Zarzuty skarżącej dotyczące braku uwzględnienia wytycznych z poprzedniego wyroku WSA.
Godne uwagi sformułowania
„szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu tego przepisu to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. Przyznawanie tego rodzaju pomocy społecznej wbrew woli osoby zainteresowanej jest przede wszystkim nieefektywne, bo w istocie rzeczy nie niesie jakiejkolwiek realnej pomocy.
Skład orzekający
Brygida Myszyńska-Guziur
sprawozdawca
Grzegorz Grymuza
członek
Joanna Cylc-Malec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście przyznawania zasiłków okresowych oraz odmowy przyjęcia usług opiekuńczych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji skarżącej i jej interakcji z organami pomocy społecznej. Interpretacja pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" może być różna w zależności od okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje trudności w przyznawaniu świadczeń pomocy społecznej, gdy beneficjent odmawia przyjęcia oferowanej pomocy, mimo formalnego wnioskowania o nią. Pokazuje to złożoność relacji między potrzebującym a systemem wsparcia.
“Czy można odmówić zasiłku, gdy pomoc jest oferowana, ale niechciana?”
Sektor
pomoc społeczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 169/22 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2022-05-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-02-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/ Grzegorz Grymuza Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 1011/24 - Postanowienie NSA z 2024-05-23 I OSK 2004/22 - Wyrok NSA z 2023-12-28 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 64 poz 593 art. 38, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 41, art. 102 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska – Guziur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Uzasadnienie T. W. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 14 stycznia 2022 r. w przedmiocie zasiłku okresowego. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z dnia 11 grudnia 2020 r. strona zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach o przyznanie usług opiekuńczych w wymiarze 24 godzin na dobę. W dniu 11 stycznia 2021 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach działający z upoważnienia Wójta Gminy Niemce przyznał stronie odpłatne częściowo usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w wymiarze 5 dni w tygodniu z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych, w ilości 3 godzin dziennie od 1 lutego do 30 czerwca 2021 r. Decyzji w pkt 3 nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 16 kwietnia 2021 r. Wskazane decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 407/21 Wnioskiem z dnia 21 stycznia 2021 r. strona zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach o świadczenie pieniężne na opłacenie opieki i pomocy od 1 lutego 2021 r. w wysokości 701 zł miesięcznie w przypadku niemożności wykonania decyzji z dnia 11 stycznia 2021 r. Pismem z dnia 25 stycznia 2021 r. strona została poinformowana o terminie zgłoszenia się opiekunki. W dniu 1 lutego 2021 r. do skarżącej zgłosiła się U. P., ale nie została przyjęta. W związku prośbą skarżącej, aby nie kontaktować się z nią telefonicznie, pismem z dnia 16 sierpnia 2021 r. zwrócono się do niej o dostarczenie na piśmie informacji w sprawie jej aktualnej sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej. Zaznaczono przy tym, że istotne znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku mają faktury, rachunki za zakupione lekarstwa, czy inne ponoszone wydatki. W odpowiedzi z dnia 18 sierpnia 2021 r. do organu wpłynęła karta informacyjna, w której strona poinformowała, że jej sytuację zdrowotną określa orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 13 lipca 2021 r. oraz orzeczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 9 lipca 2020 r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Sytuacja mieszkaniowa wynika z oświadczenia z dnia 17 sierpnia 2020 r. Decyzją z dnia 9 września 2021 r., wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Niemce przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach odmówiono stronie przyznania zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie opieki i pielęgnacji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w związku z obostrzeniami wynikającymi ze stanu pandemii, organ nie przeprowadzał wywiadu środowiskowego, lecz ustalił stan faktyczny na podstawie innych, zgromadzonych w aktach dokumentów, w tym złożonych przez skarżącą wyjaśnień. Organ I instancji ustalił, że T. W. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje pokój i pomieszczenie gospodarcze ogrzewane centralnym ogrzewaniem (c.o. dogrzewa również pokój męża). W tym samym budynku mieszka jej mąż, z którym pozostaje w separacji sądowej i który prowadzi własne gospodarstwo domowe, udzielając jej pomocy tylko w sprawach urzędowych. Syn obecnie nie kontaktuje się ze stroną. Ustalono ponadto, że dochód strony za lipiec 2021 r., wynosi 1.305,96 zł - składa się na niego emerytura netto - 1.066,30 zł oraz dodatek pielęgnacyjny - 239,66 zł. Wskazano, że z przedłożonego odcinka emerytury wynika, że w lipcu 2021 r. strona dysponowała kwotą 1655,73 zł, gdyż pobrała jeszcze dodatkowe roczne świadczenie oraz świadczenie uzupełniające 500+ (potrącenia egzekucyjne wynoszą 150,23 zł). Skarżąca jest osobą przewlekle chorą, systematycznie przyjmuje lekarstwa, jest pod stałą opieką lekarską. Od 9 lipca 2020 r. legitymuje się orzeczeniem ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji, a od 13 lipca 2021 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji nie kwestionuje złego stanu zdrowia strony, jednak z posiadanych informacji wynika, że skarżąca jest w miarę sprawna fizycznie, nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się, jest widywana w sklepie w centrum [...], samodzielnie nosi zakupy, chodzi również do biblioteki. Organ I instancji podniósł, że wniosek z dnia 20 stycznia 2021 r. wskazuje, że strona oczekuje przyznania świadczenia na opiekę i pielęgnację w przypadku niemożności wykonania decyzji z dnia 11 stycznia 2021 r. Do skarżącej zgłosiły się osoby gotowe do świadczenia usług opiekuńczych, jednak jej postępowanie uniemożliwiające zatrudnienie opiekunki, zdaniem organu I instancji wyraźnie świadczy o braku zainteresowania faktycznym świadczeniem usług opiekuńczych. Dla osoby rzeczywiście wymagającej pomocy nawet kilka godzin dziennie świadczonych usług ma duże znaczenie, gdyż pozwala to na wykonanie cięższych prac domowych, zrobienie zakupów itp. Od sierpnia 2020 r. do lipca 2021 r. usługi były przyznawane trzykrotnie. Organ I instancji podkreślił, że strona korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej od około 30 lat. Strona łącznie w 2020 r. otrzymała świadczenia w wysokości 2.550 zł. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podzielając jego stanowisko i ustalenia. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Kolegium powołało treść art. 2 ust.1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 7, art. 8 oraz art. 38 ust. 1 pkt 1 oraz art. 41 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268, ze zm. – dalej jako "u.p.s.") i art. 15o ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) i wyjaśniło, że w świetle art. 8 ust. 4 u.p.s. do dochodu (ustalanego dla potrzeb oceny, czy skarżąca nie przekracza kryterium dochodowego wynoszącego 701 zł) podlegał doliczeniu dodatek pielęgnacyjny (przepis ten określa ściśle jakiego rodzaju dochody nie podlegają doliczeniu, wśród tych dochodów nie ma dodatku pielęgnacyjnego). Jednocześnie Kolegium wskazało, że stosownie do art. 8 ust. 4a u.p.s. - w dochodzie osoby lub rodziny nie uwzględnia się świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. poz. 1622). Kolegium uznało, że z uwagi na osiągany dochód, wynoszący 1305,95 zł, przekraczający kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 701,00 zł, skarżącej nie przysługuje zasiłek okresowy z art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., jednakże art. 41 pkt 2 u.p.a. przewiduje w szczególnie uzasadnionych przypadkach, że osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków rzeczowych. Logicznym więc jest, zdaniem organu odwoławczego, iż przyznanie ewentualnej pomocy w tej formie należy rozważać jedynie dopiero po uznaniu, że sytuacja strony stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt 2 u.p.s. Precyzując ustalenia organu I instancji Kolegium wskazało, że skarżąca miała przyznawane usługi opiekuńcze: decyzją z dnia 11 stycznia 2021r. w okresie od 1 lutego 2021r. do 30 czerwca 2021r., decyzją z dnia 23 lipca 2021r. - od 2 sierpnia 2021r. do 31 grudnia 2021r. i po uchyleniu jej przez SKO organ I instancji decyzją z decyzją z dnia 14 października 2021r. - od 18 października 2021 r. do 31 grudnia 2021r. oraz decyzją Kolegium z dnia 14 stycznia 2022 r. - od 18 października 2021 r. w wymiarze 5 dni w tygodniu po 4 godziny, a od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 czerwca 2022 r. w wymiarze 5 dni w tygodniu po 8 godzin (w wymiarze wskazanym przez lekarza i zgodnym z jej żądaniem). Podkreślono, że strona miała zapewnione usługi opiekuńcze, jednak odmawiała przyjęcia opiekunek zgłaszających się do pracy, nie rozmawiała z nimi, upoważniła do tego męża Z. W.. Kolegium stwierdziło, że powyższe zachowanie rodziło wątpliwości, czy rzeczywiście stronie zależy na świadczeniu przyznanych usług opiekuńczych. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 41 pkt 2 u.p.s. uzasadniającym przyznanie zasiłku okresowego na opłacenie opieki i pomocy od 1 lipca 2021 r. i na załatwienie osoby w sprawie usług opiekuńczych, ponieważ usługi opiekuńcze przyznawane w miarę pogarszania się stanu zdrowia w coraz większym wymiarze (finalnie do 5 dni w tygodniu po 8 godzin usług) ale mniejszym niż oczekiwany przez stronę, zaspokajałyby jej minimalne podstawowe potrzeby, gdyby zdecydowała się na przyjęcie świadczenia tych usług przez opiekunki. W powołanej na wstępnie skardze do tut. Sądu strona zarzucała m.in., że Kolegium w uzasadnieniu decyzji wymienia decyzje z dnia 16 kwietnia 2021 r. dotyczącej usług opiekuńczych przyznanych do 30 czerwca 2021 r. i pomimo posiadanej wiedzy o wyroku Sądu o sygn.. akt II SA/Lu 407/21 z 13 października 2021 r. nie wspominało o nim. Podniosła, że opiekunki składały oświadczenia na jej szkodę, działając we współpracy z OPS. Wskazała, że jej mąż "odprawiał te panie od usług", które proponowały 50% dl opiekunki własnej z zarobku za 2-3 wizyty w miesiącu, po pół godziny". Zdaniem skarżącej, opiekunki powinny być nadzorowane tylko przez agencję opiekuńczą, a nie organ. Strona nie zgodziła się zarówno z twierdzeniami organu, jak i Kolegium co do oświadczeń opiekunek. Podniosła kwestie związane z obsługą przez opiekunki kotła C.O., a także opisała choroby z jakimi się zmaga (m.in. astma, choroby układu krążenia, oskrzeli i inne z "niewydolnością") oraz oczekiwania wobec potencjalnych opiekunek. W piśmie z dnia 28 marca 2022 r. strona wskazała, ze decyzja przyznająca świadczenie od 1 lutego 2021 do 30 czerwca 2021 r. zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem o sygn. akt II SA/Lu 407/21. Przedstawiła zarzuty do Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach w kwestii opiekunek i ich oświadczeń W kolejnym piśmie z 25 kwietnia 2022 r. skarżąca zarzucała brak odpowiednich kwalifikacji opiekunek wyznaczonych przez GOPS do pełnienia usług opiekuńczych zwykłych i specjalistycznych (czynności w zakresie ogrzewania wykonywał mąż skarżącej). Skarżąca została obciążona odpłatnością w wysokości 25% za usługi, które faktycznie nie były świadczone, również Gmina ponosiła koszty usług niewykonanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że na wniosek organu i wobec niezgłoszenia sprzeciwu przez stronę skarżącą, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Sądy administracyjne co do zasady sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada wyłącznie to, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując skargę w niniejszej sprawie w takim zakresie Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzje organów obu instancji nie naruszają obowiązujących przepisów. Skarżąca we wniosku z dnia 21 stycznia 2021 r. strona zwróciła się o przyznanie świadczenia pieniężnego na opłacenie opieki i pomocy od 1 lutego 2021 r. w wysokości 701 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu przedmiotowe wnioski zostały prawidłowo zakwalifikowany jako wnioski o zasiłek okresowy. Zgodnie z art. 38 ust.1 pkt 1 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Przyznanie takiego świadczenia uzależnione jest od wysokości dochodu, co wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., który nie może przekroczyć ustalonej przez ustawodawcę sztywno kwoty tzw. kryterium dochodowego. W dacie orzekania w niniejszej sprawie, w przypadku osoby samotnie gospodarującej (taką osobą jest skarżąca) wynosiło ono 701 zł (stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. z 2018 r., poz. 1358). Stosownie zaś do art. 41 pkt 2 u.p.s. - w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, że "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu tego przepisu to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. O tym, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (por. wyrok NSA z 29 czerwca 2016 r., I OSK 1077/16, publ. Lex nr 2082436). Tego rodzaju nadzwyczajnych zdarzeń w przedmiotowej sprawie strona nie wykazała, a organ odwoławczy prawidłowo ocenił okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt, że skarżąca miała zapewnione usługi opiekuńcze w wymiarze wynikających z aktualnych jej sytuacji w jakich się znajdowała. Natomiast strona odmawiała przyjęcia osób zgłaszających się do pracy. Z opiekunkami rozmawiał tylko mąż strony. W związku z powyższym, w ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 41 pkt 2 u.p.s. Sąd podkreśla ponadto, że zasiłek okresowy z art. 41 pkt 2 u.p.s. może być przyznany pod warunkiem zwrotu w całości lub w części. W tym miejscu wyjaśnić należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 41 u.p.s. jest decyzją uznaniową, co oznacza, że organ może, ale nie musi przyznać świadczenia, nawet jeśli w sprawie występuje szczególnie uzasadniona sytuacja, o której mowa w tym przepisie. Odmawiając przyznania świadczenia organ powinien jednak rozstrzygnięcie szczegółowo, obszernie uzasadnić. Sądowa kontrola takiej decyzji nie obejmuje natomiast słuszności podjętego przez organ rozstrzygnięcia, lecz dotyczy wyłącznie tego, czy postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, wyczerpująco, czy należycie ustalono stan faktyczny i czy przekonująco, logicznie i spójnie odmowę uargumentowano. Rozpatrując skargę należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji odpowiadają tym warunkom, a organom nie można zarzucić przekroczenia granic przysługującego im uznania. Bezsporne okazały się ustalenia organów co do wysokości dochodu skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w grudniu 2020 r. dochód wyniósł 1254,91 zł i przekroczył kryterium dochodowe. Organy prawidłowo zatem stwierdziły, że nie ma podstaw do przyznania skarżącej zasiłku okresowego, o którym mowa w art. 38 ust.1 pkt 1 u.p.s. Zasadnie w tej sytuacji organy rozważały możliwość przyznania jej zasiłku okresowego, niezależnego od dochodu i spełnienia kryterium dochodowego zgodnie z art. 41 u.p.s., a wobec stwierdzenia, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, odmówiły przyznania zasiłku. Podkreślić należy, że zasiłek okresowy z art. 41 pkt 2 u.p.s. może być przyznany pod warunkiem zwrotu w całości lub w części. Jak słusznie zwrócił uwagę organ I instancji przyznanie takiej pomocy skarżącej działałoby na zasadzie pożyczki, której zwrot dla nie byłby przez nią możliwy. Jak informuje sama strona w przedkładanych w OPS pismach systematycznie zaciągała długi, których nie może uregulować. Uchwała Rady Gminy Nr VII/44/07 z 28 marca 2007 r. o zasadach zwrotu wydatków za wybrane świadczenia z pomocy społecznej pozwala na odstąpienie od żądania takiego zwrotu w szczególnie uzasadnionych przypadkach, jednak przypadek skarżącej nie może być uznany za szczególnie uzasadniony, biorąc pod uwagę jej dochód i oraz brak udokumentowanych poważniejszych wydatków. Zdaniem Sądu postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 k.p.a. Podejmowano próby skontaktowania się bezpośredniego ze skarżącą, co okazało się jednak niemożliwe. Organ uprawniony był w tej sytuacji do skorzystania z trybu ustawy covidowej, która umożliwia ustalenie stanu faktycznego bez konieczności przeprowadzania wywiadu środowiskowego, na podstawie złożonych na piśmie oświadczeń i dokumentów. Sąd nie stwierdza naruszeń w zakresie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do wydania decyzji na podstawie art. 41 u.p.s. Ponadto Sąd stwierdza, że argumentacja organów jest przekonująca i stanowi odzwierciedlenie dokonanych ustaleń, a także faktów wynikających ze zgromadzonych w toku postępowania dokumentów. Organy obu instancji rozważając możliwość przyznania skarżącej zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie opieki i pomocy od 1 lipca 2021 r. oraz z przeznaczeniem na załatwienie osoby w sprawie usług opiekuńczych wzięły od uwagę całokształt okoliczności występujących w sprawie. W związku z tym organy w szczególności wskazały, że począwszy od sierpnia 2020r. skarżąca miała przyznane usługi opiekuńcze: dotyczy to okresu pięciu miesięcy w 2020r. (od VIII do XII), jedenastu miesięcy w 2021r. (od II do VI i od VIII do XII), a także od 1 stycznia do 22 czerwca 2022r. – w dacie wydawania zaskarżonej decyzji skarżąca miała zapewnione usługi opiekuńcze, w tym począwszy od 1 lutego 2022 r. w wymiarze zgodnym z orzeczeniami lekarskimi. Wiarygodnie przy tym organy ustaliły, że skarżąca nie chciała korzystać z przyznanych usług i nie wpuszczała do mieszkania wyznaczonych opiekunek; nie przedstawiając przy tym racjonalnych powodów odmowy przyjęcia udzielonej jej pomocy. Stanowisko organów znajduje potwierdzenie w dokumentach sprawy. W aktach administracyjnych znajduje się mianowicie oświadczenie specjalisty pracy socjalnej – T. L. (k.53 akt admin.), z którego wynika, że zatrudniona przez GOPS opiekunka – M. G. – L. w dniu 28 kwietnia 2021r. zgłosiła się do skarżącej w celu świadczenia usług, jednak nie została wpuszczona. Rozmawiał z nią mąż skarżącej, który podkreślał, że do obowiązków opiekunki należy m.in. palenie w piecu-kotle, przygotowywaniu opału, rąbanie drzewa, którym prawdopodobnie wskazana opiekunka by nie podołała. Ponadto złożył jej propozycję wzięcia udziału w "kombinacjach finansowych" związanych z opłatami za usługi. W związku z tym opiekunka oświadczyła, że nie wyraża zgody na dalsze świadczenie usług dla skarżącej. W ocenie Sądu, w świetle powyższych okoliczności, wątpliwości organów co do tego, czy faktycznie w tej sytuacji w ogóle istniała uzasadniona potrzeba korzystania przez skarżącą z usług innych osób, niż wyznaczone przez Ośrodek, były usprawiedliwione. Skarżąca w pismach złożonych do Sądu, podkreśla, że konieczna jej była pomoc przy rozpalaniu kotła c.o., czego ze względu na silną astmę nie mogła robić samodzielnie; w związku z tym w tych czynnościach musiał pomagać jej mąż Z. W.. W tym miejscu należy podkreślić, że decyzje przyznające stronie usługi opiekuńcze wskazywały, że przyznane usługi obejmowały także pomoc przy paleniu w piecu. Z akt nie wynika, by czynności tych nie były w stanie wykonywać wyznaczone przez organ opiekunki, obawy skarżącej są więc nieuzasadnione. Ponownie podkreślić należy, że skarżąca miała przyznane usługi opiekuńcze począwszy od sierpnia 2020 r. Natomiast nie chce korzystać z tych usług podważając kompetencje, wiek osób, które zgłaszały się do niej by świadczyć jej usługi opiekuńcze. Odmawia przyjęcia opiekunek, nie rozmawia, upoważnia do tego jedynie męża, który jak wynika z oświadczeń opiekunek proponował jedynie podział środków za opiekę. Odnosząc się do wskazanych zarzutów skargi dotyczących wiarygodności oświadczeń urzędników (pracowników socjalnych), a także działających na ich zlecenie opiekunek należy podnieść, że oświadczenia takich osób, zawarte na piśmie, stanowią dokumenty urzędowe, korzystające z domniemania prawdziwości. Podważenie treści zawartej w takim dokumencie wymaga udowodnienia przez osobę, która zarzuca dokumentom fałsz. Skarżąca tylko ogólnie nazywa te dokumenty "piśmidłami", natomiast w żaden sposób nie podważa, że okoliczności w nich wskazane nie miały miejsca (dotyczy to oświadczenia pracownika socjalnego T. L.). Również zarzut skarżącej, że organy obu instancji nie uwzględniły obecnie wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie sformułowanych w wyroku w sprawie II SA/Lu 407/21, nie jest trafne. We wskazanym wyroku tut. Sąd wyraził pogląd, że "w świetle art. 102 ust. 1 u.p.s. nie jest zgodne z prawem przyznanie usług opiekuńczych, jeśli osoba zainteresowania nie chce ich przyjąć. Przyznawanie tego rodzaju pomocy społecznej wbrew woli osoby zainteresowanej jest przede wszystkim nieefektywne, bo w istocie rzeczy nie niesie jakiejkolwiek realnej pomocy. Dodatkowo prowadzi do niecelowego dysponowania środkami publicznymi przeznaczonymi na pomoc społeczną, niezgodnie z potrzebami społecznymi w tym zakresie. Przyjmuje się nawet, że w takich sytuacjach może dochodzić do marnotrawstwa środków publicznych (por. opracowanie komentatorskie do art. 102 u.p.s., I. Sierpowska, dostępne w systemie elektronicznym LEX)". Sąd podziela ten pogląd, podkreślając jednak dodatkowo, że przepis art. 102 u.p.s. należy odnosić do etapu wydawania decyzji o przyznaniu usług opiekuńczych, w tym określenia jej zakresu i wymiaru, a nie do etapu jej wykonywania (świadczenia usług przez wskazanych opiekunów). Jeśli strona nie chce skorzystać z przyznanych usług, powinna formalnie z nich zrezygnować, składając do organu stosowne pismo. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła. Skarżąca pomimo korzystania z pomocy męża, konsekwentnie ubiegała się o przyznanie jej usług opiekuńczych przez GOPS, a pomimo tego, że nie przyjmowała wskazanych opiekunek, nie złożyła wniosków o rezygnację z przyznanych usług, lecz wnosiła odwołania domagając się usług w większym wymiarze. Skarżąca systematycznie zgłaszała potrzebę udzielania jej pomocy polegającej na usługach opiekuńczych, a następnie pomocy nie przyjmowała, nie przedstawiając racjonalnych, obiektywnych powodów nieskorzystania z udzielonej jej pomocy. Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W powyższych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.). W świetle powyższego zarzuty skargi okazały się niezasadne, dlatego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI