IV SA/Po 852/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2009-04-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowyprawo administracyjnepostępowanie administracyjnedecyzja uznaniowakryterium dochodoweMOPSSKOWSA

WSA w Poznaniu oddalił skargę na decyzję SKO uchylającą decyzję MOPS w sprawie zasiłku celowego, uznając zasadność decyzji kasacyjnej organu odwoławczego.

Skarga dotyczyła decyzji SKO, która uchyliła decyzję MOPS w przedmiocie zasiłku celowego i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzucała naruszenie zakazu reformationis in peius oraz niespójność i arbitralność decyzji. WSA w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że decyzja kasacyjna SKO była uzasadniona ze względu na rażące naruszenia prawa procesowego przez organ pierwszej instancji, w tym sprzeczne rozstrzygnięcia w tej samej sprawie.

Sprawa dotyczyła skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., która uchyliła decyzję Kierownika Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. w przedmiocie zasiłku celowego i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Skarżąca wnioskowała o przyznanie zasiłku na wiele potrzeb bytowych, jednak organ pierwszej instancji przyznał pomoc tylko częściowo, a na inne potrzeby odmówił jej udzielenia, mimo identycznego stanu faktycznego. SKO uchyliło tę decyzję, wskazując na naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o pomocy społecznej, w tym brak spójności w rozstrzygnięciu i brak kontraktu socjalnego. Skarżąca zarzuciła w skardze naruszenie zakazu reformationis in peius oraz niespójność decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że decyzja kasacyjna SKO była prawidłowa. Sąd podkreślił, że organ pierwszej instancji dopuścił się rażących naruszeń prawa procesowego, co uzasadniało wydanie decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy. Sąd zaznaczył, że decyzja kasacyjna jest dopuszczalna, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co miało miejsce w tym przypadku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co miało miejsce w przypadku rażących naruszeń prawa procesowego przez organ pierwszej instancji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ pierwszej instancji dopuścił się rażących naruszeń prawa procesowego, wydając sprzeczne rozstrzygnięcia w tej samej sprawie na podstawie identycznego stanu faktycznego. W związku z tym, decyzja kasacyjna organu odwoławczego była uzasadniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 11 § ust. 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 39 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 39 § ust. 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 139

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.k.o. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

u.p.s. art. 108 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" art. 6 § § 6

Ustawa z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" art. 5 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie weryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej art. 1 § § 1

Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 października 2005r. w sprawie progu interwencji socjalnej art. 3 § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy słusznie zauważył, że decyzja I instancji nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 kpa. Organ odwoławczy słusznie wskazał na brak zaakceptowanego przez skarżącą kontraktu socjalnego. Organ pierwszej instancji dopuścił się rażących naruszeń prawa procesowego, co stanowiło podstawę do wydania decyzji kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia zakazu reformationis in peius przez uchylenie korzystnej dla skarżącej części decyzji. Zarzut niespójności i arbitralności decyzji organów I i II instancji. Zarzut naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej i przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę. organ w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej nie może dowolnie stosować przepisów ustawy o pomocy społecznej i według własnego uznania raz uwzględniać postanowienia zawarte w/w przepisach, a innym razem w ogóle się do nich nie ustosunkowywać. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.

Skład orzekający

Ewa Kręcichwost-Durchowska

przewodniczący

Ewa Makosz-Frymus

sprawozdawca

Maciej Dybowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasiłków celowych, zasady prowadzenia postępowania administracyjnego przez organy pomocy społecznej, dopuszczalność decyzji kasacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej; orzeczenie kasacyjne nie rozstrzyga meritum sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne w postępowaniach o świadczenia z pomocy społecznej, w tym błędy organów pierwszej instancji i rolę organu odwoławczego oraz sądu administracyjnego w ich korygowaniu.

Błędy organów administracji w sprawach o zasiłki – jak sąd koryguje niesprawiedliwość?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 852/07 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2009-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Ewa Kręcichwost-Durchowska /przewodniczący/
Ewa Makosz-Frymus /sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OZ 60/09 - Postanowienie NSA z 2009-02-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, 77 pat. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 138 par. 2, art. 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus (spr.) WSA Maciej Dybowski Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/M.Dybowski /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus
Uzasadnienie
Pismem z dnia (...) K. P. złożyła wniosek o przyznanie na miesiące marzec, kwiecień i maj (...) zasiłku na: wyżywienie w kwocie (...) zł na każdy z w/w miesięcy, prywatne wizyty u lekarzy, leki i rekonwalescencję w kwocie około (...)zł na każdy z w/w miesięcy, opłatę za mieszkanie na każdy z w/w miesięcy (opłata miesięczna wynosi (...) zł), świece w kwocie (...) zł na każdy z w/w miesięcy, opłatę za gaz w kwocie (...) zł na każdy z w/w miesięcy oraz kwotę (...) zł na zapłacenie faktur za okres od stycznia (...) do listopada (...), środki czystości w kwocie (...) zł na każdy z w/w miesięcy, bilety na przejazdy miejskimi środkami komunikacji miejskiej w kwocie (...) zł na każdy z w/w miesięcy, opłacenie kosztów sporządzania pism procesowych i odpisów dokumentów w kwocie (...) zł na każdy z w/w miesięcy oraz uzupełnienie domowej apteczki w kwocie (...) zł na każdy z w/w miesięcy.
Decyzją z dnia (...) nr (...), działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P., Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., na podstawie art. 2 ust. 1 i 4, art. 4 ust. 1, art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3 oraz art. 11 ust. 2 w związku z art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 4, art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 ze zm., dalej jako ustawa o pomocy społecznej), § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186) oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie weryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako kpa) postanowił przyznać zasiłek celowy na: żywność w wysokości (...) zł w miesiącu maju br., opłatę czynszu w wysokości (...) zł miesięcznie, w okresie od marca do kwietnia br., zakup świec w kwocie (...) zł w miesiącu maju br., opłatę gazu w wysokości (...) zł w miesiącu maju br (za fakturę z miesiąca maja (...)), zakup środków czystości w wysokości (...) zł w miesiącu maju br. oraz postanowił odmówić przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na: opłatę prywatnych wizyt lekarskich, leki i rekonwalescencję w kwocie po (...) zł w okresie od marca do maja br., zakup biletów MPK w kwocie po (...) zł miesięcznie, w okresie od marca do maja br., koszty sporządzania pism procesowych i odpisów dokumentów w kwocie po (...) zł miesięcznie, w okresie od marca do maja br., uzupełnienie domowej apteczki w kwocie po (...) zł miesięcznie, w okresie od marca do maja br., zakup żywności w wysokości po (...) zł miesięcznie, w okresie od marca do kwietnia br., zakup środków czystości w wysokości po (...) zł miesięcznie, w okresie od marca do kwietnia br., opłatę gazu w kwocie po (...) zł miesięcznie, w okresie od marca do maja br., oraz na opłatę czynszu w pełnej wysokości (...) zł w miesiącu maju br.
W uzasadnieniu podano, że K. P. jest osobą samotnie gospodarującą, zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnego dochodu. Wskazano też, że w okresie od (...) do (...) przyznano jej dodatek mieszkaniowy w wysokości (...) zł. Zdaniem organu, dochód wnioskodawczyni w miesiącu poprzedzającym złożenie przedmiotowego wniosku stanowiło w/w świadczenie. i w związku z tym spełnia ona kryteria dochodowe zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, co stanowi przesłankę do przyznania zasiłku celowego. Dalej wskazano, iż z wywiadu aktualizującego przeprowadzonego w dniu (...) wynika, że wnioskodawczyni miała możliwość żywienia się u znajomych, zatem zdaniem organu, w okresie od marca do kwietnia br. miała możliwość zaspokojenia tej potrzeby we własnym zakresie. Jednocześnie organ wskazał, że wnioskodawczyni nie zgłaszała podczas wywiadu jakichkolwiek zadłużeń finansowych na zakup żywności i w związku z tym przyznano jej pomoc na żywność w miesiącu maju br. Organ podał również, iż potrzeby w zakresie zakupu środków czystości oraz świec w miesiącu marcu i kwietniu wnioskodawczyni zaspokoiła we własnym zakresie mając dostęp do środków finansowych, na co wskazuje chociażby fakt korzystania z komputera i drukarki przy sporządzaniu wielu obszernych pism, a to z kolei wiąże się z koniecznością zakupu tuszu, taśm i papieru. Ponadto organ wskazał, iż od dnia (...) wnioskodawczyni nie posiada w mieszkaniu licznika energii, dlatego zasadnym było przyznanie pomocy w kwocie (...) zł na zakup świec w miesiącu maju br. Zdaniem organu, należało przyznać wnioskodawczyni, również pomoc finansową w celu opłacenia faktury za gaz wystawionej w dniu (...) (odczyt z marca (...)) opiewającej na kwotę (...) zł wraz z odsetkami w kwocie (...) zł. Natomiast przyznanie pomocy w kwocie (...) zł w miesiącu marcu, kwietniu i maju na opłacenie faktury za gaz, jest w ocenie organu bezzasadne, ponieważ wnioskodawczyni nie przedłożyła bieżącej faktury. Ponadto organ podał, iż K. P. do dnia (...) br. ma przyznany zasiłek mieszkaniowy w kwocie (...) zł, dlatego wysokość opłat czynszu umniejszono o w/w kwotę i w związku z tym wysokość pomocy finansowej na ten cel przyznano w wysokości (...) zł. miesięcznie od marca do kwietnia br. Wskazano również, iż wnioskodawczyni nie złożyła wniosku o kontynuację świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego i w związku z tym organ odmówił przyznania pomocy finansowej na opłatę czynszu w wysokości (...) zł w miesiącu maju. Ponadto organ podkreślił, iż postawa wnioskodawczyni pomimo braku jakichkolwiek dochodów własnych nie uzasadnia przyznania pomocy pieniężnej na wskazane w przedmiotowym wniosku cele w podanym okresie. W/w była wielokrotnie zobowiązywana przez organ pomocy społecznej do poszukiwania pracy, informowano ją o konieczności dokumentowania działań związanych z jej poszukiwaniem. Podczas korzystania z pomocy społecznej swoją aktywność w poszukiwaniu pracy wnioskodawczyni dokumentowała jedynie terminarzem wizyt (jedna wizyta na dwa miesiące) w PUP, co zdaniem organu nie uzasadnia przyznania zasiłku na zakup biletów we wskazanej kwocie, W ocenie organu za niezbędną nie może być uznana również pomoc w opłaceniu pism procesowych, ponieważ wnioskodawczyni może złożyć do Sądu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto organ wskazał, że w/w jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna podlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu i w związku z tym ma prawo do korzystania z bezpłatnej opieki lekarskiej i zdaniem organu, pomocy, o jaką wnioskuje w/w na opłacenie kosztów związanych z prywatnymi wizytami lekarskimi nie można uznać za niezbędną. Tym bardziej że nie dokumentuje ona swojego stanu zdrowia stosownymi zaświadczeniami lekarskimi, receptami czy fakturami za wykupione leki.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. podniosła, iż w sprawie doszło do nieuzasadnionej przewlekłości postępowania, bowiem wniosek o przyznanie pomocy złożyła w dniu (...) a decyzję wydano dopiero w dniu (...). Ponadto wskazała, iż w znacznej mierze pominięto § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 października 2005r. w sprawie progu interwencji socjalnej. W dalszej części odwołania podniosła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu wyrażonym w zaskarżonej decyzji, wskazując na swoją trudną sytuację materialną.
Decyzją z dnia (...) nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 2, art. 75, art. 77,art. 80, art. 107 § 3 kpa oraz art. 2 ust. 1, art. 11, art.39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu podkreślono, iż organ I instancji rozpatrując zasadność wniosku odwołującej o udzielenie pomocy finansowej, zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, przyznał pomoc finansową na niektóre wnioskowane potrzeby a na część z nich odmówił jej udzielenia w wyniku tego samego postępowania administracyjnego. Ponadto organ odwoławczy wskazał na brak załączonego do wywiadu kontraktu socjalnego z zaakceptowanymi przez odwołującą warunkami oraz na rozbieżności związane z ustaleniem ostatecznego terminu do składania wniosków o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Podkreślił także, iż ten sam organ w tej samej sytuacji prawnej udzielił pomocy finansowej odwołującej z tytułu zasiłków celowych – nie uwzględniając argumentacji związanej z art. 2 ust. 1 i art. 11 ustawy o pomocy społecznej – którą posłużył się przy odmowie udzielenia pomocy finansowej w tej samej decyzji.
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) nr (...) skarżąca zarzuciła, iż decyzja ta wydana została z naruszeniem zakazu reformationis in peius, ponieważ uchylono korzystną dla nie część decyzji. Ponadto zarzuciła iż jest ona niespójna i arbitralna. Dalej wskazała, iż organy I jak i II instancji naruszyły przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art.16, art.17, art.18, art.20 i art. 9 i przekroczyły granice "uznania administracyjnego".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych( Dz. U. z 2002 r.. nr 153, poz. 1269, dalej: u. s .a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 2 u. s. a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 u. s. a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym.
W niniejszej sprawie przedmiotem jest świadczenie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego.
Art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ust. 2 tego artykułu precyzuje, iż zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wykładnia przepisów regulujących przesłanki udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dokonywana musi być z uwzględnieniem treści art.2 ust. 1 oraz 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Analiza tych przepisów prowadzi do konkluzji, iż organy realizujące zadania w zakresie pomocy społecznej, korzystające ze środków publicznych o ograniczonym zakresie, obowiązane są do analizy zgłoszonego wniosku pod kątem jego rzeczywistej niezbędności dla zaspokojenia potrzeb bytowych.
Jak wynika z powołanych przepisów, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę. W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy słusznie zauważył, iż decyzja I instancji nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 kpa. Istotnie rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne nie zawiera dostatecznie wyjaśnionej podstawy prawnej i faktycznej, a ponadto co jest niedopuszczalne, zawiera dwa różne rozstrzygnięcia, które oparte zostały na identycznym stanie faktycznym. K. P. w dniu (...) złożyła wniosek, w którym domagała się przyznania na miesiąc marzec, kwiecień i maj zasiłku na żywność, prywatne wizyty lekarskie, leki i rekonwalescencję, opłatę mieszkania, świece, gaz, środki czystości, bilety na przejazdy miejskimi środkami komunikacji miejskiej, koszty sporządzania pism procesowych i odpisów dokumentów oraz na uzupełnienie domowej apteczki. Organ I instancji wskazał, iż skarżąca spełnia kryterium dochodowe zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nie pracuje, jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna, bez uprawnień do pobierania zasiłku dla bezrobotnych i decyzją z dnia (...) przyznał skarżącej zasiłek celowy na miesiąc marzec, kwiecień i maj, na niektóre wnioskowane potrzeby, a na niektóre z nich, na w/w miesiące, odmówił jego przyznania. Zdaniem Sąd, organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji postąpił zgodnie z prawem, ponieważ jak wskazano wyżej, w toku tego samego postępowania, na podstawie identycznego stanu faktycznego wydane zostały dwa różne orzeczenia tj. przyznające i odmawiające skarżącej przyznania zasiłku celowego na ten sam okres.
Mimo uznaniowego charakteru decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, organ winien wskazać elementy stanu faktycznego przemawiające jednoznacznie za przyznaniem lub odmową przyznania tego świadczenia wraz z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa i ich wyjaśnieniem. Natomiast jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, organ I instancji przyznając zasiłek celowy na niektóre wnioskowane potrzeby nie uwzględnił przepisów art. 2 ust. 2 i art. 11 ustawy o pomocy społecznej, ale tą samą decyzją, odmawiając przyznania pomocy, powyższe przepisy uwzględnił. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż skarżąca nie współpracowała z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji, ponieważ nieprawidłowo dokumentowała działania związane z poszukiwaniem pracy i w związku z tym, na mocy art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej odmówił skarżącej przyznania świadczeń z pomocy społecznej na zakup biletów MPK w kwocie (...) zł, w okresie od marca do maja br. Ponadto organ I instancji, powołując się na art. 2 ust. 1, odmówił przyznania zasiłku celowego w kwocie (...) zł w miesiącu maju br. na opłatę czynszu, uzasadniając to w ten sposób, iż skarżąca nie wykorzystała własnych możliwości i uprawnień w celu przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji życiowej i zaniedbała kwestię uzyskania dodatku mieszkaniowego na kolejny okres. Wskazać należy, iż organ w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej nie może dowolnie stosować przepisów ustawy o pomocy społecznej i według własnego uznania raz uwzględniać postanowienia zawarte w/w przepisach, a innym razem w ogóle się do nich nie ustosunkowywać.
Ponadto organ II instancji słusznie wskazał, iż w aktach sprawy brak jest zaakceptowanego przez skarżącą kontraktu socjalnego, który zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zawierany jest w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej i w związku z tym, nie może odnieść się do poczynionych przez organ I instancji ustaleń.
Mając na uwadze powyższe należało wskazać, iż organ I instancji nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa (Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne, s. 108). Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.
Ponadto podkreślić należy, iż decyzja organu II instancji wydana została w oparciu o art. 138 § 2 kpa, ma ona zatem charakter decyzji kasacyjnej. Powszechnie w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części (por. wyrok NSA z 2 grudnia 19999r. sygn. akt I SA 632/99, publ.: wyrok NSA z 2 kwietnia 2001r. IV SA 208/99, publ.: LEX 54745; wyrok NSA z 19 września 2006r. sygn. akt I OSK 884/06, publ. : 321129)
Sąd wskazuje, że z powołanego przepisu wynika, że decyzja kasacyjna ma charakter wyjątkowy i dopuszczalna jest jedynie w sytuacjach tam określonych, to jest gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Ponadto art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. daje organowi odwoławczemu możliwość wskazania jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem przeprowadzenie postępowania w pierwszej instancji z rażącym naruszeniem podstawowych norm prawa procesowego, w sposób istotnie naruszający zasadę prawdy obiektywnej, jak i zasadę swobodnej oceny dowodów, skorelowane z popełnieniem w związku z tym istotnych uchybień w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego, stanowiło podstawę do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzji kasacyjnej i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Na marginesie powyższych rozważań Sąd wskazuje, że organ odwoławczy przy wydawaniu decyzji opartej o przepis art. 138 § 2 kpa ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzania postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu. Nie rozstrzyga o meritum spraw, nie przeprowadza merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Stąd też art. 139 kpa wyrażający zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, nie ma zastosowania do decyzji kasacyjnych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 04.05.1998 r., sygn. akt FPS 2/98, publ.: ONSA 1998/3/79,
Końcowo należało podkreślić, iż na skutek wydania zaskarżonej decyzji kasacyjnej wydane zostały przez organ I instancji w dniu (...) dwie decyzje: jedna przyznająca skarżącej zasiłek celowy na: żywność w wysokości (...) zł w miesiącu maju br., opłatę czynszu w wysokości (...) zł miesięcznie, w okresie od marca do kwietnia, zakup świec w kwocie (...) zł w miesiącu maju br., opłatę gazu w wysokości (...) zł w miesiącu maju br. (za fakturę z miesiąca maja (...)), oraz na zakup środków czystości w wysokości (...) zł w miesiącu maju br. i druga odmawiająca przyznania pomocy na: opłatę prywatnych wizyt lekarskich, leków i rekonwalescencję w kwocie (...) zł w miesiącu marcu, kwietniu i maju br., zakup biletów MPK w kwocie (...) zł w miesiącu marcu, kwietniu, maju br., koszty sporządzania pism procesowych i odpisów dokumentów w kwocie po (...) zł w miesiącu marcu, kwietniu, maju br. oraz na uzupełnienie domowej apteczki..
Jednakże wskazać należy, iż decyzje te nie podlegają kontroli Sądu, ponieważ nie mieszczą się w granicach rozstrzygania niniejszej sprawy w rozumieniu art. 134 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji zgodnie z art. 151 p.p.s.a.
za nieobecnego sędziego
/-/M. Dybowski /-/E. Makosz – Frymus /-/E. Makosz –Frymus
mb

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI