II SA/LU 1384/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, stwierdzając brak podstawy prawnej dla stosowanej procedury ważenia.
Skarżący Z. N. został ukarany karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogę. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymały decyzję w mocy. Skarżący zarzucił nieprawidłowości w funkcjonowaniu wagi i brak dokumentów legalizacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na brak podstawy prawnej dla stosowanej procedury ważenia oraz na to, że zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar nie stanowiło źródła powszechnie obowiązującego prawa.
Sprawa dotyczyła skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd drogą wojewódzką pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Kontrola wykazała przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogę. Skarżący kwestionował prawidłowość działania wagi samochodowej i brak dokumentów legalizacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, rozpoznając skargę, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że choć kary pieniężne za przejazd pojazdami nienormatywnymi bez zezwolenia są przewidziane prawem, to w tym konkretnym przypadku decyzje zapadły z naruszeniem przepisów. Kluczowym argumentem sądu było stwierdzenie, że procedura ważenia pojazdu, która stanowiła podstawę do wymierzenia kary, nie miała oparcia w obowiązujących przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Sąd wskazał, że zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar, na podstawie którego przeprowadzono ważenie, nie stanowiło źródła prawa powszechnie obowiązującego, a wobec braku stosownych przepisów wykonawczych, metody i warunki ważenia nosiły cechy dowolności. W związku z tym, wyniki ważenia nie mogły stanowić podstawy do wymierzenia kary pieniężnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 87 i 92 Konstytucji RP, zgodnie z którymi źródłami prawa powszechnie obowiązującego są Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe i rozporządzenia. Zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (31)
Główne
u. o drogach publicznych art. 13 § ust. 2a i ust. 2b
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u. Prawo o ruchu drogowym art. 61 § ust. 1 i ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. "a" i "c"
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 92 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 93
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 93 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
u. Prawo o miarach art. 8 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
rozp. MI art. 5
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u. Prawo o miarach art. 14
Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach
u. Prawo o miarach art. 47 § pkt 3
Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach
u. o zmianie upoważnień art. 47 § pkt 3
Ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw
u. o zmianie ustawy o RM art. 11
Ustawa z dnia 21 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw
u. Prawo o miarach art. 78
Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach
u. Prawo o miarach art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach
u. Prawo o miarach art. 9 § pkt 3
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach
u. Prawo o miarach art. 29
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
u. o drogach publicznych art. 19 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u. o drogach publicznych art. 20 § pkt 8
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstawy prawnej dla stosowanej procedury ważenia pojazdu. Zarzadzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Metody i warunki ważenia nosiły cechy dowolności.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące nieprawidłowości w funkcjonowaniu wagi samochodowej i braku dokumentów legalizacyjnych nie zostały uwzględnione jako główne podstawy uchylenia decyzji, choć sąd wskazał na ogólne wady procedury. Argumenty organów o charakterze decyzji związanej i odpowiedzialności obiektywnej.
Godne uwagi sformułowania
decyzje wydawane na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b ustawy o drogach publicznych mają charakter decyzji 'związanych' Odpowiedzialność, o której mowa w art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych, ma charakter obiektywny podstawę wszelkich ustaleń faktycznych mogą stanowić wyłącznie dowody dopuszczone prawem zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar Nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa metody i warunki, w jakich dokonano pomiaru obciążenia osi pojazdu w ruchu – noszą cechy dowolności
Skład orzekający
Maria Wieczorek
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Marcinowski
sędzia
Jadwiga Pastusiak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność zarządzeń jako aktów wykonawczych i wymogi proceduralne przy nakładaniu kar pieniężnych na podstawie przepisów o drogach publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku obowiązujących przepisów wykonawczych w momencie kontroli i ważenia pojazdu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur i posiadanie solidnych podstaw prawnych, nawet w rutynowych sprawach administracyjnych. Pokazuje też, że nawet pozornie techniczne kwestie (jak legalizacja wag) mogą mieć fundamentalne znaczenie prawne.
“Czy kara za przejazd nienormatywnym autem mogła być niesłuszna? Sąd wskazał na lukę w prawie!”
Dane finansowe
WPS: 13 080 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 1384/03 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2004-05-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak
Jerzy Marcinowski
Maria Wieczorek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
603 Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
OZ 1281/04 - Postanowienie NSA z 2005-02-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 55 poz 248
Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant St. ref. Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2004 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie kara pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Zarządu Województwa przez Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich znak [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2003r., 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie 1 nie podlegają wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Z. N. kwotę 3.675 złotych (słownie: trzy tysiące sześćset siedemdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 13 ust. 2a i ust. 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) oraz art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. Nr 32, poz. 262), po rozpatrzeniu odwołania Z. N. od decyzji wydanej z upoważnienia Zarządu Województwa przez Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich znak: [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w kwocie 13 080 zł za przejazd drogą wojewódzką nr [...] pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu [...] kwietnia 2003 r. upoważnieni inspektorzy Zarządu Dróg Wojewódzkich działający w imieniu zarządcy drogi, jakim jest Zarząd Województwa, przeprowadzili kontrolę pojazdu członowego składającego się z ciągnika marki Renault 385 TI Major o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy marki VAN HOOL ONO o numerze rejestracyjnym [...] których właścicielem i jednocześnie korzystającym z nich przewoźnikiem jest Z. N. Zmierzono wysokość, długość i szerokość, naciski na poszczególne osie oraz masę całkowitą pojazdu. Z kontroli pojazdu sporządzono protokół, w którym zamieszczono wyniki pomiarów. Ustalono, iż nacisk na drugą oś pojazdu przekracza dopuszczalną normę o 35,26 kN, zaś na piątą oś o 9,50 kN. Zarówno waga, jak i przyrządy do pomiaru długości i szerokości pojazdu posiadały aktualne dokumenty legalizacyjne. Ponieważ kierowca nie dysponował zezwoleniem na przejazd pojazdem o takich naciskach na osie po drodze wojewódzkiej, organ pierwszej instancji wymierzył Z. N. karę pieniężną.
Z. N. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając nieprawidłowości w funkcjonowaniu wagi samochodowej oraz zwracając uwagę na analogiczne przypadki wyników wykazujących przekroczenie norm w odniesieniu do pojazdów innych przewoźników, którzy następnie dokonali ważenia innymi urządzeniami nie stwierdzając przekroczenia norm.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów odwołującego się i decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wykazał, że według art. 61 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Zgodnie zaś z art. 61 ust. 2 pkt 1 tej ustawy ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Dopuszczalne naciski określa § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. W myśl art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych za przejazd po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, pobiera się kary pieniężne.
Organ odwoławczy podniósł również, że waga samochodowa, którą dokonano pomiaru, posiadała aktualne świadectwo legalizacji. Zarzut uszkodzenia wagi jest bezzasadny. Przytoczone przez Z. N. wyniki ważeń pojazdów innych przewoźników nie mogą być porównywalne z wynikami ważeń dokonanych przez inspektorów Zarządu Dróg Wojewódzkich, ponieważ zostały wykonane na wagach statycznych, a nie dynamicznych.
Na decyzję organu odwoławczego Z. N. w dniu [...] wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez niezałączenie do protokołu kontroli pojazdu dokumentów legalizacyjnych wagi oraz poprzez oparcie decyzji na tych przepisach w sytuacji, gdy w Polsce nie ma możliwości skontrolowania pojazdu pod kątem konieczności wystąpienia o wydanie zezwolenia wynikającego z Prawa o ruchu drogowym, a także naruszenie art. 2 Konstytucji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając skargę, zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z podstaw w niej zawartych.
Na wstępie zgodzić się należy z prezentowanym przez organy pierwszej i drugiej instancji poglądem, że decyzje wydawane na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) mają charakter decyzji "związanych", w których jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony w przepisach prawnych stan rzeczy, zobowiązany jest wymierzyć karę pieniężną w przewidzianej tymi przepisami wysokości. Zgodnie bowiem z powołanymi wyżej przepisami ustawy z 1985 r. za przejazd po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym, pobiera się kary pieniężne, których wysokość określono w załączniku do tej ustawy. Natomiast w art. 20 pkt 8 ustawy postanowiono, iż do kompetencji zarządcy drogi, jakim jest zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy Zarząd Województwa, należy między innymi pobieranie opłat i kar pieniężnych. Bezsporne jest więc, że w myśl obowiązujących przepisów za przejazd drogami publicznymi, określonymi w odpowiednich przepisach, bez wymaganego zezwolenia, upoważnione podmioty zobligowane są do pobrania kary pieniężnej. Odpowiedzialność, o której mowa w art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych, ma charakter obiektywny, nie jest więc warunkowana winą podmiotu wykonującego przejazd; na organie administracyjnym, nakładającym karę pieniężną, nie ciąży zatem obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez przewoźnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2003 r., sygn. akt II SA 1825/2002 – niepublikowany).
Mimo powyższego zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja Zastępcy Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich nie mogą zostać utrzymane w mocy z uwagi na fakt, że zapadły z naruszeniem przepisów mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować ich uchyleniem.
Prawidłowe rozstrzygniecie indywidualnej sprawy, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, uzależnione jest od uprzedniego dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny, w myśl zasad określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Zastosowanie się do tych zasad powinno znaleźć odzwierciedlenie między innymi w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do art. 107 § 3 kodeksu.
Analizując materiał dowodowy z akt sprawy stwierdzić należy, że decyzje administracyjne zostały wydane z naruszeniem wyżej powołanych przepisów kodeksu. Zgodnie bowiem z zasadami postępowania administracyjnego "organ administracji publicznej ustalając stan faktyczny sprawy związany jest zasadą praworządności, a zatem nie może podejmować takich czynności, które przyczyniłyby się do ustalenia stanu faktycznego, ale były niezgodne z prawem" ("Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2004, str. 70). Zatem podstawę wszelkich ustaleń faktycznych mogą stanowić wyłącznie dowody dopuszczone prawem, które zostały właściwie przeprowadzone, prawidłowo utrwalone i które mogą zostać poddane weryfikacji.
Wymierzając karę pieniężną decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., organ pierwszej instancji nie wykazał, na podstawie jakich uregulowań prawnych dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu, co umożliwiałoby weryfikację poczynionych ustaleń. Dokonywanie takiego pomiaru, mogące skutkować wymierzeniem kary pieniężnej, nie może być czynione według kryteriów przyjętych w sposób dowolny przez organ dokonujący pomiaru. Pomiar taki powinien odpowiadać kryteriom wyznaczonym przez odpowiedni akt normatywny wydany przez właściwy organ administracji rządowej.
Obecnie obowiązującym aktem prawnym regulującym prawną kontrolę metrologiczną przyrządów pomiarowych jest ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2001 r. Nr 63, poz. 636), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Zdefiniowano w niej pojęcie prawnej kontroli metrologicznej jako działanie zmierzające do wykazania, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania metrologiczne określone we właściwych przepisach. W art. 8 ust. 1 powoływanej ustawy postanowiono, że prawnej kontroli metrologicznej podlegają przyrządy pomiarowe, stosowane między innymi przy pobieraniu opłat, podatków i niepodatkowych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń, oraz przy wykonywaniu kontroli celnej.
W ustawie tej umieszczono szereg upoważnień ustawowych skierowanych do ministra właściwego do spraw gospodarki do wydania aktów wykonawczych do przepisów ustawy precyzujących wykonywanie prawnej kontroli metrologicznej. I tak zgodnie z art. 9 pkt 3 "minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia, wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, uwzględniając rodzaje dowodów tej kontroli, a także warunki właściwego stosowania i warunki techniczne ich użytkowania". W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 3 października 2003 r. rozporządzenie w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 183, poz. 1791). Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 12 listopada 2003 r., w związku z czym w przedmiotowej sprawie nie było obowiązującym prawem w dniu wydania przez organ pierwszej instancji decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej. Sytuacje takie, tj. zasady stosowania aktów wykonawczych w okresie przejściowym, reguluje art. 29 ustawy z 2001 r. Prawo o miarach, zgodnie z którym do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż przez 1 rok od dnia wejścia w życie ustawy Prawo o miarach. Zatem na dzień przeprowadzenia pomiaru nacisku osi przedmiotowego pojazdu, w następstwie czego została wydana decyzja z dnia [...] o wymierzeniu kary pieniężnej, obowiązywały przepisy wcześniejsze.
Wcześniejsze akty prawne dotyczące wymogów technicznych odnośnie wag samochodowych zostały wydane na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy Prawa o miarach uchwalonej w dniu 3 kwietnia 1993r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 55, poz. 248 z późn. zm.), a dokładniej na podstawie art. 8 pkt 1 i 2 tej ustawy. Zgodnie z tymi przepisami w brzmieniu przed zmianą z dnia 30 marca 2001 r. (dokonaną art. 47 pkt 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2000 r. Nr 120, poz. 1268), w którym zmieniono organ uprawniony do wydawania przepisów wykonawczych z Prezesa Głównego Urzędu Miar na Radę Ministrów) upoważnienie do wydania przepisów metrologicznych, określających wymagania, jakim powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego stosowania tych przyrządów oraz okresy ważności dowodów kontroli oraz do określenia metod sprawdzania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych z wymaganiami przepisów miał Prezes Głównego Urzędu Miar. Potwierdza to art. 78 powołanej wyżej ustawy z 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw, zgodnie z którym akty wydane na postawie upoważnień ustawowych zmienionych ustawą z 2000 r. zachowują moc do czasu ich zastąpienia przez akty wydane na podstawie tej ustawy.
W rozważaniach nad przepisami wykonawczymi regulującymi wymagania, jakim powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, należy zatem cofnąć się do aktu prawnego wydanego na podstawie art. 8 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach, jakim jest Zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa z 2000 r. Nr 6, poz. 40). Akt ten precyzuje wymagania, jakim powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego ich stosowania, metody ich sprawdzania oraz okresy ważności dowodów kontroli metrologicznej, a tym samym warunki, od których spełnienia uzależnione jest prawidłowe określenie masy pojazdu, masy przewożonego ładunku oraz oznaczenie obciążenia osi pojazdu w ruchu i ma stanowić podstawę oceny poprawności zainstalowania i użytkowania wagi i legalności pomiarów, których skutkiem może być wymierzenie kary pieniężnej.
Jedynym środkiem dowodowym, na podstawie którego wydano decyzję o wymierzeniu kary pieniężnej z dnia [...] czerwca 2003 r., stanowiącym świadectwo przeprowadzonej na przedmiotowym pojeździe kontroli i podlegającym weryfikacji na podstawie powołanego wyżej zarządzenia, jest protokół zatrzymania i kontroli pojazdu sporządzony w dniu kontroli, tj. w dniu [...] kwietnia 2003r. Z protokołu tego wynika, że pomiaru nacisków osi i masy całkowitej przedmiotowego pojazdu dokonano przenośną wagą do pomiarów dynamicznych o numerach fabrycznych 720, posiadającą zatwierdzenie typu i legalizację Urzędu Miar.
Należy stwierdzić, że na podstawie protokołu kontroli nie jest możliwe ustalenie, czy konstrukcja i zainstalowanie wagi użytej do pomiaru odpowiadały wymogom §§ 2-4 oraz 6 Zarządzenia Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 2 grudnia 2000 r., oraz czy dokonując pomiaru spełniono warunki właściwego stosowania wag przewidziane w § 7 tego zarządzenia, co więcej nie jest możliwe ustalenie nawet faktu, czy użyta waga była wagą klasy dokładności 1 lub 2, a tylko takie, zgodnie z § 7 ust. 1 zarządzenia, mogą być stosowane w czynnościach urzędowych do wyznaczania obciążenia osi pojazdu lub jego masy, stanowiących podstawę do określenia wysokości opłaty lub kary za przekroczenie dopuszczalnego obciążenia osi i całego pojazdu.
Przy rozpatrywaniu warunków pomiaru uwagę zwraca również przepis § 2 ust. 3 zarządzenia, zgodnie z którym obciążenie maksymalne wagi powinno wynosić co najmniej 10 ton i nie przekraczać 15 ton, natomiast dla specjalnych zastosowań mogą być ustalone, w decyzji o zatwierdzeniu typu, inne wartości maksymalne.
Wobec powyższego uzyskane wyniki ważenia nie mogły być miarodajne i stanowić podstawy do wymierzenia kary pieniężnej z uwagi na naruszenie zasady działania przez organy administracji na podstawie przepisów prawa, określonej w art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego, zasady zaufania obywateli do organów Państwa, określonej w art. 8 kodeksu, zasad postępowania dowodowego określonych w art. 77 § 1 oraz art. 80 kodeksu, a także z uwagi na naruszenie art. 14 zdanie pierwsze ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach.
Abstrahując jednakże od wadliwej, niezgodnej z przepisami dotyczącymi przepisów metrologicznych o wagach samochodowych, procedury ważenia pojazdu, należy w tym miejscu rozstrzygnąć kwestię, czy zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483) źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Stosownie zaś do art. 92 ust. 1 Konstytucji rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. W myśl art. 92 ust. 2 Konstytucji organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazywać swoich kompetencji, o których mowa w ust. 1, innemu organowi. Natomiast inny przepis Konstytucji, art. 93, reguluje materię zarządzeń Prezesa Rady Ministrów i ministrów. Zgodnie z nim uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty. Istotne znaczenie ma również przepis art. 93 ust. 2, według którego zarządzenia są wydawane tylko na podstawie ustawy i nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów.
W kontekście przytoczonych norm konstytucyjnych wyżej wymienione zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar Nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa.
Jak już wspomniano, zarządzenie to wydano na podstawie art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993r. Prawo o miarach. Przepis ten był nowelizowany dwukrotnie. Podczas pierwszej nowelizacji przyznano w nim upoważnienie do wydania aktu wykonawczego Radzie Ministrów, podczas drugiej - ministrowi właściwemu do spraw gospodarki (art. 47 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw i art. 11 ustawy z dnia 21 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw – Dz. U. Nr 154, poz. 1800). Stwierdzić jednakże należy, iż pod rządami ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach ani Rada Ministrów, ani minister właściwy do spraw gospodarki nie wydali stosownego rozporządzenia na podstawie art. 8 pkt 1 i 2 tej ustawy.
Z uwagi na powyższe w dacie wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. przez Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, nie było w polskim porządku prawnym aktu wykonawczego pozwalającego weryfikować ważenie pojazdów w ruchu i mogącego stanowić źródło powszechnie obowiązującego prawa, natomiast zarządzenia wykonawcze należy traktować jako zarządzenia wewnętrzne, nie mogące stanowić podstawy wydania decyzji wobec obywateli, osób prawnych lub innych podmiotów.
Niezależnie zatem od wynikających z przepisów o drogach publicznych regulacji dotyczących wymierzania kar pieniężnych za przejazd drogami publicznymi pojazdami nienormatywnymi bez zezwolenia oraz niezależnie od wykazanych nieprawidłowości dokonanego w przedmiotowej sprawie pomiaru, zauważyć należy, że wobec braku stosownych przepisów wykonawczych, metody i warunki, w jakich dokonano pomiaru obciążenia osi pojazdu w ruchu – noszą cechy dowolności, w związku z czym nie mogły stanowić podstawy do wymierzenia kary pieniężnej.
Z tych też względów na podstawie art. 134, art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.
Rozstrzygnięcia zawarte w punktach 2 i 3 sentencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uzasadnia przepisami art. 152 i art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI