II SA/Lu 13/25

II SA/Lu 13/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 10 § 1, art. 145 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2024 r, znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz D. A. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
D. A. (dalej jako "strona", "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2024 r. w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika następujący stan faktyczny i prawny:
W dniu 27 listopada 2019 r. do Urzędu Gminy w C. wpłynął wniosek R. M. dotyczący wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm. – dalej jako "P.w.") oraz art. 26 ust.2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2020 r. poz. 797 z późn. zm.) w sprawie uregulowania zmienionych stosunków wodnych poprzez przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego oraz usunięcia z miejsca nieprzeznaczonego do ich składania i magazynowania.
Pismem z dnia 17 grudnia 2019 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia stosunków wodnych poprzez podniesienie rzędnych poziomu gruntu na działce nr [...] położonych w obrębie P., gm. C..
W wyniku przeprowadzonego postępowania Wójt Gminy C. decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r. orzekł w pkt:
1. nakazać właścicielowi działek nr [...], położonych w [...], gm. C. przywrócenie stosunków wodnych do stanu poprzedniego poprzez usunięcie mas. ziemnych i przywrócenie pierwotnych rzędnych terenu;
2. przywrócenie pierwotnych rzędnych terenu polegać ma na usunięciu nasypu antropogenicznego z północnej części działek [...] do osiągnięcia gruntu rodzimego tj. gleby zgodnie z przekrojami poprzecznymi działek [...], [...], [...] i [...] stanowiącymi załącznik nr 3 do opinii technicznej wykonanej przez Biuro Usług Inżynierskich "U. " S. J. z R. szt. 2 (załącznik nr 1, 2 do decyzji);
3. czynności objęte nakazem strona powinna zakończyć w terminie do dnia 31.12.2022r.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją D. A. w odwołaniu wskazała, że organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie analizy zebranego materiału dowodowego w zakresie jednoznacznej oceny, czy nastąpiła szkodliwa zmiana stanu wody na gruncie, pominięcia wskazań zawartych w poprzednich decyzjach organu odwoławczego, bezpodstawne połączenie postępowania w sprawie usunięcia odpadów z postępowaniem w sprawie naruszenia stanu wody na gruncie.
W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. w pkt:
1. uchyliło zaskarżoną decyzję w punkcie 3;
2. nakazało właścicielowi działek nr [...], położonych w [...], gm. C. przywrócenie stosunków wodnych do stanu poprzedniego poprzez usunięcie mas ziemnych i przywrócenie pierwotnych rzędnych terenu do poziomu gruntu rodzimego, zgodnie z przekrojami poprzecznymi działek [...], stanowiącymi załącznik nr 3 opinii wykonanej przez S. J., w terminie do 31 maja 2023 r.(pkt 2 decyzji).
W wyniku rozpatrzenia skargi D. A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wskazana decyzja została uchylona wyrokiem z 7 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 549/23.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium wydało w dniu [...] czerwca 2024 r.. decyzję kasatoryjną w sprawie o sygn. akt [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Następnie w wyniku sprzeciwu R. M. wyrokiem z 7 sierpnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 566/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Kolegium i wskazał, że skorzystanie przez organ odwoławczy z trybu art. 138 § 2 k.p.a. było nieprawidłowe, a ocena stanu faktycznego sprawy powinna nastąpić w postępowaniu odwoławczym, ewentualnie po uzupełnieniu materiału dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. Z uwagi na wydane przez sąd orzeczenie Kolegium zobowiązane było do ponownego rozpatrzenia sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 listopada 2024 r. w pkt:
1. uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 3 i ustaliło termin wykonania obowiązku nałożonego na D. A. do dnia 31 stycznia 2025 r.
2. w pozostałej części pozostawiło decyzje bez zmian.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało treść art. 234 P.w. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące zastosowania wskazanego przepisu, w tym prowadzenia postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że podstawą oceny stanu faktycznego sprawy była opinia sporządzona przez S. J. oraz opinia sporządzona przez T. N.. Podał, że opinia sporządzona przez S. J. obejmuje analizę pierwotnego stanu terenu, stanu aktualnego i przyczyn niewłaściwej gospodarki wodnej, ustalenia czy w sprawie doszło do szkodliwej zmiany stanu wody, określenia jej przyczyn i podmiotów odpowiedzialnych, a także przedstawienie ewentualnych sposobów przywrócenia stanu wody zgodnego z prawem. Biegły stwierdził m.in., że podwyższenie ich terenu powoduje szkody dla gruntów sąsiednich polegające na podniesieniu się poziomu wód gruntowych oraz dłuższym stagnowaniu wody na jej powierzchni, po wystąpieniu opadów atmosferycznych i tym samym stwarza możliwość zalewania istniejącej tam plantacji malin. Modyfikacja ukształtowania terenu w tym przypadku ma wpływ na kierunek i natężenie spływu wód opadowych. Podniesienie terenu stwarza realne zagrożenie napływu wód opadowych powstających w obszarze podwyższonych działek na nieruchomość nr ewid. [...]. Wskazano, że w swoich konkluzjach biegły zaproponował rozwiązania, których wykonanie miałoby doprowadzić do prawidłowego stanu wody na gruncie. Biegły stwierdził jednak, że zaproponowane rozwiązanie należy traktować jako tymczasowe, w momencie zabudowy sztucznie podwyższonych działek projekt ich zagospodarowania musi bowiem uwzględniać odprowadzenie wód opadowych, w tym z powierzchni utwardzonych i połaci dachowych za pomocą kanalizacji deszczowej do rowu melioracyjnego. Z opinii uzupełniającej wynika ponadto, że zmienił się pierwotny kierunek spływu wód opadowych, który dotychczas odbywał się w stronę rowu melioracyjnego. Podniesienie poziomu przedmiotowych działek powoduje, że część wód opadowych z ich powierzchni bezpośrednio kierowana jest na działkę o nr [...] i [...], co zwłaszcza w czasie intensywnych opadów powoduje ich zalewanie. Zmiana ukształtowania terenu ma charakter trwały i ingeruje w dotychczasowy sposób zagospodarowania wód na całym analizowanym terenie.
Kolegium wyjaśniło, że ustalenia opinii S. J. potwierdza opinia wykonana przez T. N., z której wynika, iż doszło do naruszenia stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki o nr [...]. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest nawiezienie mas ziemnych i wykonanie nasypu na działkach o nr [...] W konsekwencji spowodowało to zmianę naturalnego spływu wód, a w wyniku utwardzenia w/w działek zwiększeniu uległo natężenie odpływu wód z tych działek na teren sąsiedni.
Organ odwoławczy wskazał także, że Wójt równolegle do postępowania wynikającego ze zmiany stanu wody prowadził postępowanie w zakresie składowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. W celu dokonania oceny geologicznej oraz wykonania badań laboratoryjnych na zawartość substancji zgromadzonych na przedmiotowych działkach wykonano 12 odkrywek, do głębokości 0,5m każda, pobierając 12 próbek. Ustalono także, że działki są obecnie wyraźnie podniesione w stosunku do poziomu działek sąsiednich. Opierając się na ocenie makroskopowej oraz dostępnych opracowaniach stwierdzono, że nawieziony materiał pochodzi z różnych miejsc. Kolegium wyjaśniło, że w sporządzonej opinii P. M. – eksperta z zakresu gospodarowania odpadami, która została przez organ I instancji dopuszczona jako dowód w przedmiotowym postępowaniu, dokonano szczegółowego opisu składu próbek wskazując, że zawierają one m.in. okruchy węgla, wapieni, gliny. Wynika z nich, że zdeponowana na działkach ziemia jest bardzo zróżnicowana pod względem budowy geologicznej i stanowią ją w większości nasypy niekontrolowane (grunty antropogeniczne), czyli grunty utworzone z produktów gospodarczej i przemysłowej działalności człowieka. Ponadto, warstwę powierzchniowa stanowią także gleba próchnicza, pyły, czy namuły. Nawiezione masy ziemne zostały dodatkowo przemieszane oraz mechanicznie zagęszczone, co sprawia, że precyzyjne określenie wartości współczynnika filtracji jest trudne, a ewentualne badania laboratoryjne w tym zakresie byłyby niemiarodajne. W podłożu przedmiotowych działek występują piaski pylaste, piaski gliniaste lub gliny, utrudniające infiltrację wód opadowych. Zatem w pełni uzasadnione jest stwierdzenie, że zmiana w zakresie ukształtowania powierzchni przedmiotowych działek została spowodowana nawiezieniem obcych mas ziemnych i ich ukształtowaniem przez właścicielkę działek [...] Nie wynikała ona w objętym postępowaniem zakresie z wykonania stawu i zagospodarowania pochodzących z niego mas ziemnych na potrzeby własne.
Kolegium wskazało również, że przedmiotowe działki objęte są postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy C. wprowadzonego uchwałą Nr XXVIII/173/01 Rady Gminy C. z dnia 16 listopada 2001 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy C.. Znajdują się one również w obrębie C. O. Chronionego Krajobrazu, ustanowionego w oparciu o rozporządzenia Nr 49 Wojewody L. z dnia 28 lutego 2006 r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Lub. z 2006 r. Nr 69, poz. 1287) w celu ochrony środowiska. Zgodnie z treścią tego rozporządzenia na jego obszarze zakazuje się realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 51 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska; wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z( wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych; dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalna spodarka wodna lub rybacka.
Zdaniem Kolegium w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można nie zakwalifikować wykonanego przez skarżącą nasypu oraz zmiany powierzchni przedmiotowych działek jako naruszającego wskazane wyżej zakazy. W szczególności wykonane prace zmienne spowodowały trwałe zniekształcenie rzeźby terenu i nie miało na celu zabezpieczenie przeciwsztormowe, przeciwpowodziowe lub przeciwosuwiskowe oraz nie było związane z utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych. Ponadto wywołały one (co wynika z ustaleń opinii hydrologicznej) zmianę stanu wody na gruncie, która nie służy celom związanym z ochroną przyrody lub zrównoważonego wykorzystania użytków rolnych i leśnych oraz racjonalnej gospodarki wodnej lub rybackiej. Z tego powodu, w ocenie Kolegium należało uznać, że całość zdeponowanych na przedmiotowych działkach mas ziemnych podlegać powinna usunięciu z ich terenu nie tylko zatem jako odpadów, które nie powinny być na nich gromadzone i powinny tym samym podlegać zagospodarowaniu poza terenem nieruchomości w sposób wynikających z przepisów obowiązujących, ale również jako przyczyny szkodliwej zmiany stanu wody na gruntach sąsiednich.
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że na nieruchomości należącej do skarżącej zdeponowano w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami masy ziemi, w wyniku czego doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej. Z informacji z dnia 21 października 2024 r. uzyskanej od organu I instancji w trybie at. 136 k.p.a. wynika, że pomimo ostatecznej decyzji zobowiązującej skarżącą do usunięcia przedmiotowych mas ziemnych jako odpadów - vide decyzja [...] oraz wyrok II SA/Lu 889/22 z 14 kwietnia 2023 r., skarżąca nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Kolegium podkreśliło, że stan niezgodny z prawem występuje zatem w sprawie niniejszej zarówno z uwagi na przepisy prawa wodnego, jak i przepisy odnoszące się do gospodarki odpadami. Zauważyć także należy, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w całości ten stan rzeczy potwierdza. Opinie biegłych są zgodne odnośnie do konkluzji i wniosków, nie występują między nimi sprzeczności, które powodowałyby konieczność pozyskania dodatkowych źródeł dowodowych. Przy tym skoro odpadów (stanowiących masy ziemne) w dalszym ciągu skarżąca nie usunęła, to wnioski i zalecenia odnoszące się do przywrócenia stanu wody zgodnego z prawem pozostają aktualne. Nie doszło tym samym do ewentualnej zmiany stanu faktycznego, który wymagałby zaktualizowania przedmiotowych opinii biegłych w takim zakresie, który uzasadniałby powrót postępowania do pierwszej instancji.
Końcowo Kolegium stwierdziło, że z uwagi na czas trwania postępowania odwoławczego Kolegium postanowiło określić termin zrealizowania obowiązku nałożonego na właściciela działek o nr ewid.[...] i [...] do 31 stycznia 2025 r. W pozostałej części Kolegium pozostawiło więc zaskarżoną decyzję w mocy.
W skardze do tut. Sądu D. A. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
I. przepisów procedury administracyjnej tj.:
1. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, jego dowolną ocenę, niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia aktualnego stanu faktycznego, a przede wszystkim zaniechanie zbadania stanu zawilgocenia (nawodnienia) działki nr [...] w dacie wydanie pierwszej opinii biegłego i porównania tego stanu z nawodnieniem na działkach nr [...]; nr [...] i nr [...] (przed wydaniem decyzji), a związanego ze stosunkami wodnymi w obrębie działek nr [...]; nr [...] i nr [...] i nr [...] oraz merytoryczne rozstrzygniecie sprawy w oparciu o:
- nieuzasadnione przyjęcie, że stan faktyczny sprzed pięciu lat w zakresie stanu wód nadal stanowi zagrożenie dla stosunków wodnych na działce nr [...] powodującą ich hipotetyczne naruszenie, a skutkujące powstaniem szkody mimo braku jakichkolwiek dowodów, aby okresie od 2019 r. do chwili obecnej skutkowało to tworzeniem się wylewisk i namoknięciem ponad pierwotny stan działki nr [...], a w konsekwencji powstanie szkody wynikającej z naruszenia stosunków wodnych w sytuacji, że szkodliwe oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na gruntach sąsiednich to proces długotrwały, wymagający nawet kilkuletniej obserwacji w konsekwencji, nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych oględzin;
- bezpodstawne objęcie skarżoną decyzją działki nr [...], która nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwem działki nr [...] i jej podwyższenie w żaden sposób nie ma wpływu na stan stosunków wodnych na działce nr [...];
- zaniechanie analizy wniosków zawartych w opiniach biegłych, tj. opinii S. J. i T. N. dotyczących wykonania prac zabezpieczających przed spływem wód deszczowych na działkę [...], a którzy nie wskazali konieczności usunięcia mas ziemnych jako najbardziej radyklanego sposobu naprawy stosunków wodnych przewidzianych w art. 234 § 3 P.w.;
- zaniechanie analizy argumentacji zawartej w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy C. z dnia 30 czerwca 2022 r. i zaniechanie wskazania przesłanek, uzasadniających uznanie za niezasadne podniesionych w odwołaniu argumentów na rzecz zasadności uchylenia i zmiany tej decyzji;
- dowolną ocenę wniosków zawartych w opiniach biegłych mających swoją podstawę w dyspozycji art. 234 § 2 P.w., a wskazanych jako wystarczające działania zapobiegające naruszeniu stosunków wodnych;
2. art. 8 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w obrocie prawnym może pozostać decyzja nieprecyzująca obowiązków nakładanych na stronę i która pozostawia stronę w niepewności, co do tego, czy podjęte przez nią działania będą oceniane jako zgodne z rozstrzygnięciem decyzji;
3. art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pomimo zawiadomienia organu I instancji o zmianie właścicieli nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i nr [...] nie umożliwiono im udziału w postępowaniu przed organem II instancji, co doprowadziło do pozbawienia ich możliwości czynnego udziału w postępowaniu, bowiem w dniu od [...] grudnia 2023 r. na mocy zawartej umowy właścicielem nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i nr [...] stali się D. A. i jej mąż K. A. w ramach ustawowej wspólności majątkowej;
4. art. 136 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez Kolegium uzupełniających dowodów w postaci oględzin oraz opinii biegłych celem ustalenia, jaki jest stan stosunków wodnych objętych postępowaniem działek po upływie pięciu lat od podwyższenia powierzchni gruntów na działkach nr [...] i nr [...] w drodze zagospodarowania mas ziemnych pochodzących z budowy zbiornika wodnego celem wydania orzeczenia na podstawie aktualnego stanu faktycznego w dacie wydawania decyzji przez organ II instancji;
5. art. 140 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, w tym ustaleń dokonanych we wcześniejszych decyzjach Kolegium, a tym samym zaniechanie ich uwzględnienia w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
6. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wydanej w sprawie decyzji administracyjnej w sposób niespełniający wymogów ustawowych, a w szczególności nieprzekonywujące wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierowało się Kolegium wydając skarżoną decyzję w kontekście uzasadnienia wcześniejszej decyzji z dnia [...] czerwca 2024 r. w sprawie znak: [...] uchylającej w całości decyzję z dnia 30 czerwca 2022 r. Wójta Gminy C. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji;
7. art. 136 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia stanu faktycznego zaistniałego na wszystkich nieruchomościach objętych postępowaniem przed dniem wydania skarżonej decyzji;
8. art 138 k.p.a. poprzez zaakceptowanie poprzez Kolegium nieprecyzyjnie sformułowanej i faktycznie niewykonalnej decyzji wydanej przez Wójta z dnia 30 czerwca 2022 r.:
- która wskazuje cześć północną działek bez wskazania parametrów odległościowych tj. nie zakreślając długości i szerokości likwidacji nasypu, nie wskazujących w jaki sposób likwidować wieloletni naturalny drzewostan oraz zbiornik wodny, które to obiekty w związku z likwidacją nasypu muszą być zlikwidowane, a nadto nie zaznacza, czy te czynności będą wymagać pozwolenia stosownych władz i w jaki sposób zobowiązany ma sprawdzić likwidację nasypu do pierwotnych rzędnych działek nr [...]; nr [...]; nr [...] i nr [...].,a organ dokonać sprawdzenia wykonania decyzji;
- nie wskazuje konkretnej podstawy prawnej posługując się ogólnym stwierdzeniem, że dotyczy to art. 234 P.w., który składa się z kilku postanowień określających konkretne sytuację i sprecyzowane obowiązki, a zatem brak jest jednoznacznego stwierdzenia czy decyzja dotyczy ust. 2 czy ust. 3 tego przepisu;
II. prawa materialnego, tj. art. 234 ust. 3 P.w. przez:
błędną wykładnię pojęcia “szkodliwy wpływ" wyrażającą się w tym, że wbrew intencji ustawodawcy i stosując interpretację rozszerzającą, sprzeczną z literalną treścią przepisu oraz jego celem, a Kolegium uznał, iż zachodzi relacja ekwiwalentności pomiędzy pojęciami “szkodliwy wpływ" i "szkoda", przez co następczo błędnie przyjął, że powstała szkoda na działce o nr ewid. [...] wynikająca ze zmiany stanu wód w obrębie działek gruntu o numerze ewid. [...], w sytuacji, gdy powstanie szkody może być potwierdzone tylko długotrwałą obserwacją i winna mieć charakter namacalny, realny, wyrażający się nie tylko w "szkodliwym wpływie" zmiany stanu wód, lecz także w dokonaniu w obrębie działki gruntu oznaczonej numerem ewid. [...] zmian mających charakter widoczny (rozlewiska, nadmierne nawodnienie), a w dotychczasowym postępowaniu toczącym się od 2019 r. zaniechano przeprowadzono postępowania dowodowego poprzez ponowne zbadanie przez biegłych stanu wód na gruncie w związku z upływem czasu, a stan wód na gruncie z 2020 r. nie jest miarodajny, gdyż tylko kilkuletnia obserwacja stanu wód pozwoliłaby na jednoznaczne ustalenie negatywnego wpływu na stosunki wodne faktu podwyższenia powierzchni działek nr [...] i nr [...], a nadto fizyczne i naoczne stwierdzenie ewentualnych szkód wywołanych zmianą stosunków wodnych w zakresie zniszczenia upraw na działce nr ewid. [...];
uznaniu, że właściciel działki nr [...] składając wniosek o wszczęcie postępowania wykazał powstanie szkody wynikającej ze zmiany konfiguracji powierzchni działek nr [...] i nr [...], a nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalniało strony postępowania (wnioskodawcy) od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.
zastosowanie przepisu nie może dotyczyć tylko przyszłego i hipotetycznego naruszenia stosunków wodnych.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego i według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie natomiast do treści przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związane granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. obliguje do wyeliminowania takiego aktu z obrotu prawnego.
Należy wskazać, że podstawowym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania, a następnie zapewnienie im czynnego w nim udziału. Powyższe wynika z art. 10 § 1 k.p.a., który stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zadaniem organu jest zatem ustalenie, w oparciu o stosowne przepisy prawa materialnego, jakim podmiotom przysługuje przymiot stron danego postępowania, następnie zawiadamianie ich o wszelkich dokonywanych w tym postępowaniu czynnościach, w tym m. in. o zamiarze przeprowadzenia poszczególnych dowodów (art. 79 § 1 k.pa.). Określona okoliczność faktyczna może być bowiem - według art. 81 k.p.a. - uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.
Z przedłożonego na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r. odpisu księgi wieczystej oraz uproszczonego wypisu z rejestru gruntów właścicielem spornych działek o nr ewid.[...] i nr [...] jest D. A. oraz K. A.. Jak wynika z akt sprawy K. A. bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu odwoławczym i nie została mu doręczona zaskarżona decyzja. Tym samym organ odwoławczy nie dopełnił obowiązku prawidłowego ustalenia stron postępowania. Naruszenie tego obowiązku stanowi wadę procesową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a, a która jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego, co w konsekwencji stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2024 w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego (por. wyrok z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200/01, OSNPUS 2003, nr 24, poz.582) dla obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art.. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zapewni stronom czynny udział w prowadzonym postępowaniu.
Z uwagi na charakter niniejszego orzeczenia - uchylenie zaskarżonej decyzji - Sąd odstąpił od merytorycznej oceny zawartych w skardze zarzutów, bowiem jest to na obecnym etapie postępowania przedwczesne.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.; zasądzając na rzecz skarżącej kwotę [...]zł, która obejmuje uiszczony wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika.