II SA/LU 1293/03

Naczelny Sąd Administracyjny2005-06-13
NSAtransportoweWysokansa
drogi publicznepojazd nienormatywnykara pieniężnaprawo administracyjnepostępowanie dowodowewagi samochodoweprawo metrologiczneKPANSA

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję o karze pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym z powodu wadliwości postępowania dowodowego.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na firmę transportową za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. WSA uchylił decyzję organu, wskazując na naruszenie przepisów KPA, w tym brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wątpliwości co do podstawy prawnej pomiaru wagi pojazdu. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że zarządzenie Prezesa GUM nie było źródłem prawa powszechnie obowiązującego, a postępowanie dowodowe było wadliwe.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej od wyroku WSA w Lublinie, który uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej na firmę transportową za przejazd pojazdem nienormatywnym. WSA uznał, że organy administracji naruszyły przepisy KPA, nie wykazując podstaw prawnych pomiaru wagi pojazdu i nie zapewniając prawidłowości procedury ważenia. Sąd I instancji zakwestionował również status prawny Zarządzenia Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar jako źródła prawa powszechnie obowiązującego. NSA, oddalając skargę kasacyjną, potwierdził, że WSA prawidłowo ocenił, iż wspomniane zarządzenie miało charakter prawa wewnętrznego i nie mogło stanowić podstawy do wymierzenia kary pieniężnej. Sąd podkreślił, że nawet jeśli zarządzenie obowiązywało jako prawo wewnętrzne, to czynności dowodowe musiały być prowadzone zgodnie z KPA, a protokół ważenia pojazdu był wadliwy, pozbawiony kluczowych danych i nie pozwalał na zweryfikowanie stanu faktycznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar, jako akt prawa wewnętrznego, nie może stanowić podstawy do wydawania decyzji wobec obywateli i innych podmiotów, a tym samym nie może być podstawą do wymierzenia kary pieniężnej.

Uzasadnienie

Konstytucja RP z 1997 r. określa zamknięty katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Zarządzenia, zgodnie z art. 93 ust. 1 Konstytucji, mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki podległe organowi wydającemu akt. W związku z tym, zarządzenie Nr 39 Prezesa GUM nie mogło być podstawą do nałożenia kary pieniężnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.d.p. art. 13 § 2a

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 13 § 2b

Ustawa o drogach publicznych

Pomocnicze

u.p.o.m. art. 8 § 1

Ustawa Prawo o miarach

Przepis upoważniający Prezesa Urzędu Miar do wydania przepisów metrologicznych, ale w wersji obowiązującej do 30 marca 2001 r.

u.p.o.m. art. 8 § 2

Ustawa Prawo o miarach

Przepis upoważniający Prezesa Urzędu Miar do wydania przepisów metrologicznych, ale w wersji obowiązującej do 30 marca 2001 r.

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 93 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa, że uchwały RM i zarządzenia ministrów mają charakter wewnętrzny.

Konstytucja RP art. 93 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa, że akty prawa wewnętrznego nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kpa art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 77 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 107 § par. 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 67 § par. 2 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 68 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 68 § par. 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.d.p. art. 40b § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Postępowanie dowodowe w sprawie było wadliwe, w szczególności protokół ważenia pojazdu był niepełny i nie pozwalał na ustalenie stanu faktycznego. Naruszenie przepisów KPA (art. 7, 77 par. 1, 80) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skargi kasacyjnej dotycząca prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i postępowania. Argumentacja dotycząca statusu prawnego Zarządzenia Nr 39 jako podstawy prawnej decyzji.

Godne uwagi sformułowania

zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar (...) nie stanowiło źródła powszechnie obowiązującego prawa Konstytucja jest najważniejszym aktem prawnym w systemie prawa i inne akty prawne muszą być z nią zgodne akty prawa wewnętrznego nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli wszelkie czynności dowodowe zmierzające do wykazania odpowiedzialności (...) należało czynić zgodnie z regułami Kodeksu postępowania administracyjnego brak jest elementarnych danych pozwalających na zweryfikowanie tego dowodu i uznanie go za miarodajny

Skład orzekający

Jan Paweł Tarno

sprawozdawca

Joanna Runge - Lissowska

członek

Wojciech Chróścielewski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja statusu prawnego zarządzeń jako aktów prawa wewnętrznego i ich ograniczone zastosowanie w postępowaniu administracyjnym; znaczenie prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym sporządzenia protokołów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o miarach i drogach publicznych obowiązującymi w okresie poprzedzającym wejście w życie nowych rozporządzeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe ustalenie podstawy prawnej i przeprowadzenie postępowania dowodowego. Pokazuje też, jak przepisy wykonawcze i akty prawa wewnętrznego mogą wpływać na rozstrzygnięcia administracyjne.

Czy zarządzenie szefa urzędu może być podstawą kary? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice prawa wewnętrznego.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
OSK 1094/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-08-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno /sprawozdawca/
Joanna Runge - Lissowska
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II SA/Lu 1293/03 - Wyrok WSA w Lublinie z 2004-04-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
art. 13 ust. 2a, art. 13 ust. 2b
Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 87, art. 93 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 174 pkt 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie NSA Joanna Runge Lissowska, Jan Paweł Tarno (spr.), Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 kwietnia 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Lu 1293/03 w sprawie ze skargi Wojciecha J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 12 września 2003 r. (...) w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2004 r. 3/II SA/Lu 1293/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 12 września 2003 r., (...) i utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 19 lipca 2003 r., (...). Decyzjami tymi wymierzono karę pieniężną Wojciechowi J., prowadzącemu firmę transportową, za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, co wykazała kontrola przeprowadzona dnia 19 lipca 2004 r. przez Urząd Celny w K., dokonana w związku z przekroczeniem granicy państwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wskazane decyzje organów administracji zapadły z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 par. 1, 80 oraz 107 par. 3 Kpa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszenia przepisów postępowania Sąd dopatrzył się w tym, że organy nie wykazały, na podstawie jakich uregulowań prawnych dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu, który to pomiar nie może być dowolny, przeprowadzony wyłącznie według kryteriów przyjętych przez organ, ale musi odpowiadać warunkom określonym przez prawo. Sąd uznał, że z protokołu kontroli nie wynika, czy użyta do kontroli waga była prawidłowo ustawiona, a nawet jakiej wagi użyto do określenia obciążenia osi pojazdu. Poza tym dane ważenia zawarte w protokole kontroli diametralnie różnią się od danych wynikających z wydruku komputerowego.
W dalszej części rozważań Sąd zajął się kwestią, czy zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/ jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego w świetle art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, dochodząc do wniosku, że nie może ono być uważne za źródło prawa o takim charakterze. Powołane zarządzenie zostało wydane na podstawie art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 147 ze zm./, który był dwukrotnie nowelizowany, art. 47 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów wykonawczych oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268 ze zm./ i art. 11 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie prac Rady Ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 154 poz. 1800/, które upoważniły Radę Ministrów /ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r./, a następnie ministra właściwego do spraw gospodarki /ustawa z dnia 21 grudnia 2001 r./ do wydania rozporządzenia, o którym mowa w tym przepisie. Żaden z organów nie wykonał upoważnienia ustawowego. Z dniem 1 stycznia 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm./, która upoważniła Ministra właściwego do spraw gospodarki do określenia wymogów metrologicznych przyrządów pomiarowych /a więc kwestii objętych uprzednio art. 8 ustawy z 1993 r./. Rozporządzenie zostało wydane w dniu 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/ i weszło w życie dnia 13 marca 2004 r. Wobec tego, nie było przepisów wykonawczych określających warunki pomiaru, jednakże gdyby nawet ocena ta była nietrafna, to i tak zarządzenie nr 39 mogło obowiązywać do dnia 30 czerwca 2002 r. na mocy art. 51 cytowanej ustawy z dnia 11 listopada 2001 r.- podkreślił Sąd.
W takich okolicznościach sprawy, niezależnie od stwierdzonych nieprawidłowości dyskwalifikujących ustalenia faktyczne, należało uznać, że wobec braku przepisów wykonawczych, metody i warunki, w jakich dokonano pomiarów, były dowolne, uznaniowe i nieobiektywne i nie mogły stanowić podstawy do wymierzenia kary pieniężnej.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Dyrektor Izby Celnej w B., domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi z uwzględnieniem kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa sądowego, bądź uchylenia wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ w związku z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 248/ w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 marca 2001 r., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu związku pomiędzy ustaleniami faktycznymi poczynionymi w toku przedmiotowego postępowania a normą prawną zawartą w naruszonych przepisach,
2/ naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 7, 8, 9, 77 i 80 Kpa oraz art. 40b ust. 1 ustawy o drogach publicznych, poprzez przyjęcie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obowiązek pobrania przedmiotowej kary pieniężnej wynika z art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych i niezastosowanie się organu do tego obowiązku spowodowałoby naruszenie obowiązującego porządku prawnego. Odnośnie zarządzenia nr 39 z 22 grudnia 2000 r., Sąd błędnie uznał, że nie stanowiło źródła prawa powszechnie obowiązującego i nie mogło być podstawą wymierzenia kary, gdyż zostało ono wydane po wejściu w życie Konstytucji RP, na podstawie art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o miarach, która w wersji obowiązującej do dnia 29 marca 2001 r. dawała Prezesowi Urzędu Miar takie upoważnienie, nie mają więc do niego odniesienia, ani art. 241 ust. 6 Konstytucji, ani art. 75 ust. 1-4 ustawy z dnia 22 grudnia 2002 r. o zmianie upoważnień ustawowych, gdyż uchylają one moc obowiązującą tylko tych aktów normatywnych, które wydane zostały przed wejściem w życie ustawy zasadniczej. Ustawa z dnia 11 maja 2003 r. Prawo o miarach w art. 29 stwierdza, że do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej niż przez rok od dnia jej wejścia w życie, zatem do dnia 1 stycznia 2004 r. Jednakże z art. 27 tej ustawy wynika, że przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy i niespełniające wymagań jej przepisów, mogą być nadal legalizowane o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Natomiast świadectwo legalizacji urządzeń wagowych zostało wydane z dniem 31 października 2001 r., czyli w dacie obowiązywania zarządzenia nr 39.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 par. 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim /art. 175 par. 1-3 p.p.s.a/. Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną ich wykładnię zamieszczone w skardze kasacyjnej koncentrują się na zwalczaniu stanowiska Sądu I instancji, przyjmującego, iż zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/ nie stanowiło źródła powszechnie obowiązującego prawa, a przez to niemożności zastosowania tegoż aktu prawnego w przedmiotowej sprawie przez organy orzekające.
Odnosząc się do tej grupy zarzutów podkreślić należy, iż w dniu 17 października 1997 r. weszła w życie ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Konstytucja jest najważniejszym aktem prawnym w systemie prawa i inne akty prawne muszą być z nią zgodne. Konstytucja z 1997 r. przyjmuje przedmiotowo i podmiotowo zamknięty system źródeł prawa powszechnie obowiązującego przez przyjęcie i wyliczenie form aktów normatywnych oraz podmiotów upoważnionych do ich wydania. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego - por. wyrok z dnia 28 czerwca 2000 r., K 25/99 /OTK 2000 nr 5 poz. 141/. Według art. 87 Konstytucji źródłami prawa są Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia.
Natomiast zgodnie z art. 93 ust. 1 Konstytucji uchwały Rady Ministrów i zarządzenia Prezesa RM i ministrów mają charakter wewnętrzny. Normy aktów prawa wewnętrznego mogą więc obowiązywać tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu ten akt. Akty te natomiast nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów /art. 93 ust. 2/. Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z 28 czerwca 2000 r. nie wypowiedział się co do przepisu art. 241 pkt 6 Konstytucji. Przepis ten bowiem określa, że w terminie 2 lat od dnia wejścia w życie Konstytucji Rada Ministrów ustali, które z uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń ministrów lub innych organów administracji rządowej podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji wymagają stosownie do warunków określonych w art. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji - zastąpienia ich przez rozporządzenia wydane na podstawie upoważnienia ustawy, której projekt Rada Ministrów miała przedstawić Sejmowi.
Bezsporną okolicznością jest, że w terminie do 17 października 1999 r. stosownie do powołanego przepisu Rada Ministrów nie ustaliła, które zarządzenia ministrów lub innych organów administracji rządowej wymagają zastąpienia przez rozporządzenia. Ani Konstytucja, ani inne przepisy prawa nie określiły, aby wydane zarządzenia utraciły moc prawną po upływie 2 lat od wejścia w życie Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dmą 10 lipca 2001 r. P 4/00 /OTK 2001 nr 5 poz. 126/ stwierdził, że zarządzenia nie utraciły automatycznie mocy prawnej. "Akty te nadal obowiązują do czasu dostosowania ich do przewidzianego w Konstytucji systemu źródeł prawa w drodze legislacji lub w procesie wykładni i stosowania prawa". Zarządzenie nie stanowi zaś źródła powszechnie obowiązującego prawa.
Tym samym przyjęto, iż skoro zarządzenie nie utraciło mocy prawnej z mocy samego prawa, to stało się ono w rozumieniu art. 93 ust. 1 Konstytucji aktem prawa wewnętrznego i jako akt prawa wewnętrznego nie może stanowić podstawy prawnej wydawanej decyzji, a obowiązuje tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu ten akt.
Rozważania powyższe należy odnieść do zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Miar nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu. Zarządzenie to zostało wydane po wejściu w życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. na podstawie delegacji zawartej w art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 248 ze zm./, która w wersji obowiązującej do 30 marca 2001 r. upoważniała Prezesa Urzędu Miar, do wydania przepisów metrologicznych, określających wymagania jakim powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego stosowania tych przepisów oraz okresy ważności dokonywanych kontroli, jak też określenia metod sprawdzenia zgodności właściwości przyrządów pomiarowych z wymaganiami prawnymi.
Zatem nie mają do przepisów wskazanego wyżej zarządzenia Nr 39 odniesienia zawarte w art. 241 ust. 6 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także unormowania art. 75 ust. 1-4 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych dla wykonania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268/, jak też przepis art. 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz zakresie działania ministrów ustawy o działach administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 154 poz. 1800/.
Podkreślić należy, iż system aktów prawa wewnętrznego ma w przeciwieństwie do systemu aktów będących źródłami prawa powszechnie obowiązującego - charakter systemu otwartego, w każdym razie w zakresie podmiotowym. Trzon tego systemu stanowią akty wymienione w art. 93 ust. 1, ale nie ma konstytucyjnego zakazu, by przepisy ustawowe upoważniały także inne podmioty do stanowienia zarządzeń czy uchwał, bądź też nawet aktów inaczej nazwanych, ale też odpowiadających charakterystyce aktu o charakterze wewnętrznym.
Zarazem jednak wszystkie te akty mieścić się muszą w modelu określonym w art. 93 Konstytucji. Przepis ten stanowi bowiem nie tylko podstawę do wydawania uchwał przez Radę Ministrów oraz zarządzeń przez premiera i ministrów, ale też traktowany być musi jako ustanawiający ogólny - i bezwzględnie wiążący - model aktu o charakterze wewnętrznym. Każdy taki akt może więc obowiązywać tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu ten akt /art. 93 ust. 1/, każdy może być wydany tylko na podstawie ustawy /art. 93 ust. 2/, każdy podlega kontroli co do jego zgodności z powszechnie obowiązującym prawem /art. 93 ust. 3/, żaden nie może stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów /art. 93 ust. 2/. Za podstawowy element tego modelu trzeba uznać zakres aktu wewnętrznego, który w żadnym wypadku nie może dotyczyć jakichkolwiek podmiotów, które nie są podległe organowi wydającemu taki akt /porównaj Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 grudnia 1998 r. K 21/98 - OTK 1998 nr 7 poz. 116/.
Tym samym uznać należy, iż skoro Prezes Głównego Urzędu Miar na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach wydał zarządzenie Nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r., które skierował do podmiotów ważących pojazdy w ruchu, a przepisy tego zarządzenia nie stanowiły podstawy materialnoprawnej wydawanych w tej sprawie decyzji, tym samym nie budzi wątpliwości składu orzekającego w sprawie, iż powoływane zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar stanowiło akt o charakterze wewnętrznych. W tych zatem okolicznościach należy skonstatować, iż przepisy tego aktu prawa wewnętrznego obowiązywały organy dokonujące ważenia pojazdów w ruchu w chwili podejmowania zakwestionowanych decyzji, stąd też można było podejmować decyzję w trybie art. 13 ust. 2a i 2b ustawy o drogach publicznych.
Należy zgodzić się tylko z zarzutem skargi kasacyjnej podnoszącym wadliwość stanowiska Sądu I instancji kwestionującego niemożność stosowania przez organy wskazanego zarządzenia Nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r., skoro był to akt prawa wewnętrznego nie stanowiący podstawy materialnoprawnej wydawanych rozstrzygnięć w sprawie. Lecz co do zasady uznać należy, iż Sąd trafnie przyjął, że nie stanowi ono źródła powszechnie obowiązującego prawa.
Jeżeli się również uwzględni fakt, że pod rządami ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach, ani Rada Ministrów ani Minister właściwy do spraw gospodarki, nie wydali stosownego rozporządzenia na podstawie art. 8 pkt 1 cyt. ustawy Prawo o miarach, to należy przyjąć, iż omawiane zarządzenie Nr 39 obowiązywało wyłącznie jako akt prawa wewnętrznego. Dopiero z dniem 13 marca 2004 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/ podjęte już na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach. Dopiero to rozporządzenie w świetle uregulowań Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej można uznać za akt prawa powszechnie obowiązującego.
Chociaż więc w chwili podejmowania czynności procesowych dotyczących ważenia pojazdu, organy związane były wewnętrznym zarządzeniem Nr 39, to jednak wszelkie czynności dowodowe zmierzające do wykazania odpowiedzialności za przejazd drogą publiczną pojazdem "nienormatywnym" należało czynić zgodnie z regułami Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak trafnie powołał w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, odpowiedzialność za przejazd drogą publiczną pojazdem "nienormatywnym" jest uzależniona od winy podmiotu dokonującego przejazd. Niewątpliwie wymierzenie kary pieniężnej w takiej sytuacji wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny w myśl zasad określonych w przepisach art. 7, 77 par. 1 i 80 Kpa.
Niespornym jest, że podstawowym dowodem w tej sprawie jest dowód z oględzin w postaci ważenia pojazdu, z którego należy sporządzić protokół /art. 67 par. 2 pkt 3 Kpa/. Zgodnie z art. 68 par. 1 Kpa protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało kto, kiedy, gdzie i w jakich, czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Protokół, stosownie do treści art. 68 par. 2 Kpa odczytuje się wszystkim osobom obecnym biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny protokół podpisać. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że w protokóle z kontroli pojazdu w tej sprawie, dokonanej w 8 stycznia 2004 r. brak jest elementarnych danych pozwalających na zweryfikowanie tego dowodu i uznanie go za miarodajny do ustalenia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy. Nie wiadomo, który z funkcjonariuszy celnych przeprowadzał powyższe czynności i czy był to funkcjonariusz posiadający do tego uprawnienia, co dodatkowo statuuje przepis art. 40b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Tylko bowiem osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego są uprawnione do kontroli pojazdów w zakresie masy, nacisków lub wymiarów. Brak w nim także informacji, jakiej wagi użyto do określenia obciążenia osi pojazdu.
W tym stanie rzeczy, nie można zatem zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie ocenił charakter zarządzenia Nr 39. Jako akt prawa wewnętrznego nie mogło ono eliminować ustanowionych przez Kpa, podstawowych reguł prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie.
Natomiast podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. jest całkowicie niezasadny, ponieważ przepis ten nie został zastosowany w niniejszej sprawie. WSA w Lublinie wydał bowiem zaskarżony wyrok na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" powołanej ustawy. Jak już zostało powiedziane wcześniej NSA, jako sąd kasacyjny nie może wyjść poza granice skargi kasacyjnej. Tym samym błędne sformułowanie w niej podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., uniemożliwia temu Sądowi zbadanie, czy sąd I instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI