II SA/LU 122/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącej M. S. dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci Ł. i M.. Organy administracji uznały, że skarżąca, będąc zamężna, nie spełnia definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, mimo że biologiczny ojciec dzieci zmarł, a jej obecny mąż nie jest ich ojcem biologicznym. Skarżąca odwołała się do wcześniejszego orzeczenia WSA w swojej sprawie, które przyznało jej te dodatki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że literalna wykładnia art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wyklucza osoby zamężne z definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, jest nieprawidłowa. Sąd, odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, stwierdził, że zawarcie związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko z poprzedniego związku nie wpływa na jego status jako rodzica samotnie wychowującego, jeśli nowy małżonek nie sprawuje nad tym dzieckiem władzy rodzicielskiej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji w części odmawiającej przyznania dodatków, nakazując ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem przedstawionej wykładni.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie linii orzeczniczej dotyczącej interpretacji pojęcia 'osoby samotnie wychowującej dziecko' w kontekście rodzin zrekonstruowanych i osób pozostających w nowych związkach.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dodatkami do zasiłku rodzinnego i może być stosowane w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba zamężna, która samotnie wychowuje dziecko z poprzedniego związku (biologiczny ojciec nie żyje), może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba zamężna, która samotnie wychowuje dziecko z poprzedniego związku, może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, jeśli jej obecny małżonek nie sprawuje nad tym dzieckiem władzy rodzicielskiej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zawarcie związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko z poprzedniego związku nie pozbawia go statusu osoby samotnie wychowującej, jeśli nowy małżonek nie sprawuje nad tym dzieckiem władzy rodzicielskiej. Kluczowa jest wykładnia systemowa i celowościowa przepisów, a nie tylko literalne brzmienie.
Jak należy interpretować pojęcie 'rodziny' na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście rodziny zrekonstruowanej?
Odpowiedź sądu
Rodzinę tworzą małżonkowie, ich dzieci (także z poprzednich związków), a także inne osoby pozostające na utrzymaniu. W przypadku rodziny zrekonstruowanej, dochody wszystkich członków rodziny wliczane są do dochodu rodziny.
Uzasadnienie
Definicja rodziny na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych obejmuje szerszy krąg osób niż tylko rodzice biologiczni. Wliczanie dochodów nowego małżonka jest racjonalne dla oceny sytuacji materialnej rodziny, nie wyklucza to jednak uznania jednego z rodziców za osobę samotnie wychowującą dziecko w kontekście innych przepisów.
Przepisy (11)
Główne
u.ś.r. art. 3 § pkt 16 i pkt 17a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja rodziny oraz osoby samotnie wychowującej dziecko. Sąd uznał, że osoba zamężna może być uznana za samotnie wychowującą dziecko, jeśli jej małżonek nie sprawuje nad nim władzy rodzicielskiej.
u.ś.r. art. 11a § ust.1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Warunki przyznawania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji w przypadku naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres orzekania sądu administracyjnego.
k.r.o. art. 23
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązki małżonków względem siebie i rodziny.
k.r.o. art. 24
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Wspólne rozstrzyganie istotnych spraw rodziny.
k.r.o. art. 27
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.
k.r.o. art. 144 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Roszczenia alimentacyjne dziecka wobec ojczyma/macochy.
k.r.o. art. 95 § ust.1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek i prawo do wychowania dziecka jako element władzy rodzicielskiej.
k.r.o. art. 93 § ust.1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Władza rodzicielska przysługująca rodzicom.
k.r.o. art. 94 § ust.1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Władza rodzicielska przysługująca drugiemu z rodziców, gdy jedno z rodziców nie żyje.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zawarcie związku małżeńskiego przez rodzica nie pozbawia go statusu osoby samotnie wychowującej dziecko, jeśli nowy małżonek nie sprawuje nad nim władzy rodzicielskiej. • Wykładnia art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna uwzględniać aksjologię prawa pomocy społecznej i wartości konstytucyjne. • Sytuacja dziecka wychowującego się w rodzinie zrekonstruowanej nie powinna prowadzić do utraty statusu dziecka wychowywanego przez samotnego rodzica.
Odrzucone argumenty
Osoba zamężna nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko z uwagi na literalne brzmienie art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. • Obowiązki małżonków wynikające z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz definicja rodziny w ustawie o świadczeniach rodzinnych wykluczają przyznanie dodatku.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, że taka wykładnia omawianego przepisu nie może zostać uznana za prawidłową. • Prawidłowa wykładnia art. 3 pkt 17a u.ś.r., dokonana przy zastosowaniu wykładni systemowej uwzględniającej również przywołane regulacje k.r.o., prowadzi do wniosku, że osobą samotnie wychowującą dziecko jest każdy rodzic, który wychowuje swoje dziecko bez udziału drugiego rodzica tego dziecka. • Dla zachowania tego statusu nie musi więc pozostawać osobą samotną, tzn. niezamężną ani niepozostającą w związku nieformalnym.
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący
Jerzy Drwal
członek
Bartłomiej Pastucha
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej dotyczącej interpretacji pojęcia 'osoby samotnie wychowującej dziecko' w kontekście rodzin zrekonstruowanych i osób pozostających w nowych związkach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dodatkami do zasiłku rodzinnego i może być stosowane w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń rodzinnych i interpretacji przepisów w kontekście zmieniających się struktur rodzinnych (rodziny zrekonstruowane). Wyrok jest korzystny dla osób w trudnej sytuacji życiowej.
“Czy zawarcie nowego związku małżeńskiego odbiera prawo do dodatku dla samotnych rodziców? Sąd Administracyjny odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.