II SA/Lu 1142/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-03-06
NSAinneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjnecudzoziemcykarta pobytudostęp do rynku pracyustawa o świadczeniach rodzinnychprawo administracyjneopieka nad niepełnosprawnymKarta Polaka

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę cudzoziemki na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku, uznając, że prawo do świadczenia przysługuje od daty posiadania karty pobytu.

Skarżąca, cudzoziemka, domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku (25 lutego 2022 r.), argumentując, że posiadała legalny pobyt i uprawnienie do pracy, mimo braku adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało świadczenie od 4 lipca 2023 r., daty wydania zezwolenia na pobyt stały. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że ustawa o świadczeniach rodzinnych wymaga posiadania karty pobytu jako warunku przyznania świadczenia, a argumentacja skarżącej opierała się na błędnej interpretacji przepisów.

Sprawa dotyczyła skargi O. S., cudzoziemki, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie, która przyznała jej świadczenie pielęgnacyjne od 4 lipca 2023 r., ale odmówiła przyznania go od daty złożenia wniosku (25 lutego 2022 r.). Skarżąca twierdziła, że spełniała przesłanki do otrzymania świadczenia od daty wniosku, ponieważ jej pobyt w Polsce był legalny, a posiadała Kartę Polaka, która uprawniała ją do pracy, mimo braku adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Sąd uznał, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznanie świadczenia rodzinnego cudzoziemcowi jest uzależnione od posiadania karty pobytu. Sąd podkreślił, że orzecznictwo sądów administracyjnych, na które powoływała się skarżąca, dotyczy sytuacji, gdy cudzoziemiec posiada kartę pobytu, ale brakuje na niej adnotacji o dostępie do rynku pracy, a nie sytuacji, gdy karta pobytu w ogóle nie została wydana. Ponieważ skarżąca otrzymała kartę pobytu dopiero 18 lipca 2023 r., nie mogła być uprawniona do świadczenia przed tą datą. Sąd odrzucił argumentację skarżącej jako sprzeczną z językowym brzmieniem przepisu i orzecznictwem NSA dotyczącym wykładni rozszerzającej przepisów o świadczeniach rodzinnych. Sąd zauważył jednak, że organ odwoławczy błędnie ocenił status skarżącej w dacie wjazdu do Polski, nie uwzględniając faktu posiadania przez nią Karty Polaka, co jednak nie wpłynęło na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla cudzoziemca uzależnione jest od posiadania karty pobytu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga posiadania karty pobytu jako warunku przyznania świadczenia. Argumentacja skarżącej opierająca się na posiadaniu legalnego pobytu i uprawnienia do pracy, mimo braku karty pobytu, jest sprzeczna z językowym brzmieniem przepisu i utrwalonym orzecznictwem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.ś.r. art. 1 § ust. 2 pkt 2 lit. d

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Świadczenia rodzinne przysługują cudzoziemcom, którzy posiadają kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z pewnymi wyłączeniami. Sąd podkreślił, że posiadanie karty pobytu jest warunkiem koniecznym.

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Określa przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

u.ś.r. art. 1 § ust. 2 pkt 2 lit. d

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Sąd podkreślił, że posiadanie karty pobytu jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia, nawet jeśli karta nie zawiera adnotacji "dostęp do rynku pracy".

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.c. art. 87 § ust. 1 pkt 12 lit. c

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.c. art. 87 § ust. 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.ś.r. art. 1 § ust. 3 pkt 2 lit. h

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.p.z. art. 87 § ust. 1 pkt 12 lit. c

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

u.p.z. art. 87 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej art. 1 § § 1

k.r.o.

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Posiadanie karty pobytu jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego cudzoziemcowi, nawet jeśli karta nie zawiera adnotacji "dostęp do rynku pracy". Argumentacja skarżącej opierająca się na posiadaniu legalnego pobytu i uprawnienia do pracy, mimo braku karty pobytu, jest sprzeczna z językowym brzmieniem przepisu i utrwalonym orzecznictwem.

Odrzucone argumenty

Skarżąca argumentowała, że posiadanie legalnego pobytu i Karty Polaka (uprawniającej do pracy) powinno wystarczyć do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku, mimo braku karty pobytu. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących słusznego interesu strony, zaufania do organów, wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

"prawo do uzyskania świadczenia rodzinnego przez cudzoziemca legitymującego się kartą pobytu uzależnione jest nie od wymaganej prawem adnotacji organu "dostęp do rynku pracy", lecz od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium RP" "nie można podzielić stanowiska skarżącej, że organy administracji rozpoznając jej wniosek z 25 lutego 2022 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązane były przyznać jej wnioskowane świadczenie od tej daty, albowiem jej pobyt na terytorium RP był w tej dacie legalny, a zarazem skarżąca była uprawniona w tym czasie do wykonywania pracy w kraju (na podstawie posiadanej Karty Polaka)." "dokonywanie wykładni rozszerzającej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzącej do poszerzanie kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeniach rodzinnych jest sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji oraz zasadą równości obywateli wobec prawa zawartą w art. 32 Konstytucji."

Skład orzekający

Jakub Polanowski

sprawozdawca

Jerzy Parchomiuk

przewodniczący

Robert Hałabis

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa cudzoziemców do świadczeń rodzinnych w Polsce, w szczególności wymogu posiadania karty pobytu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji cudzoziemca ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne i wymaga posiadania karty pobytu, nawet jeśli inne przesłanki (legalny pobyt, uprawnienie do pracy) są spełnione.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami cudzoziemców do świadczeń socjalnych w Polsce, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.

Cudzoziemcu odmówiono świadczenia pielęgnacyjnego. Kluczowa okazała się karta pobytu, nie prawo do pracy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 1142/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-03-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jakub Polanowski /sprawozdawca/
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Asesor sądowy Jakub Polanowski (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi O. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 23 października 2023 r. znak SKO.II.41/1241/ŚR/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 23 października 2023 r., znak: SKO.II.41/1241/ŚR/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie (dalej: organ odwoławczy, organ, Kolegium), po rozpoznaniu odwołania O. S. (dalej: skarżąca, strona) od decyzji Burmistrza Włodawy (dalej: organ I instancji, Burmistrz) z 7 sierpnia 2023 r., znak: 5211.7.2022.PG, o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką K. M., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 3, art. 24 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r.), uchyliło tę decyzję Burmistrza w całości i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką strony od 4 lipca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. w wysokości 2 220,20 zł i od 1 sierpnia 2023 r. w wysokości 2 458,00 zł miesięcznie na czas nieokreślony.
Kolegium wyjaśniło, że wnioskiem z 25 lutego 2022 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nad niepełnosprawną matką. Burmistrz decyzją z 24 marca 2022 r., znak: 5211.6.2022.AD, odmówił przyznania stronie tego świadczenia. Na skutek decyzji kasacyjnej Kolegium z 28 kwietnia 2022 r., znak: SKO.II.41/590/ŚR/2022, sprawa stała się przedmiotem ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Na wniosek strony postanowieniem z 11 maja 2022 r. Burmistrz zawiesił postępowanie, a podjął je postanowieniem z 11 lipca 2023 r. Następnie opisaną wyżej decyzją z 7 sierpnia 2023 r. odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., wskazując, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała później niż do ukończenia 18 r.ż. lub w trakcie nauki w szkole oraz później niż do ukończenia 25 r.ż.
Organ odwoławczy przywołał art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d) i ust. 3 u.ś.r.; art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 poz. 519 ze zm.; dalej: u.c.); art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. h), art. 87 ust. 1 pkt 12 lit. c i art. 87 ust. 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 735 ze zm.; dalej: u.p.z.).; § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1265 ze zm.). Kolegium stwierdziło, że – jak wynika z orzecznictwa – art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d) u.ś.r. przyznaje podmiotowo uprawnienie do uzyskania świadczenia rodzinnego cudzoziemcowi legitymującemu się kartą pobytu, uprawnionemu do wykonywania pracy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, niezależnie od tego, czy uprawnienie to zostało ujawnione przez właściwy organ na karcie pobytu. Dlatego, w kontekście tak rozumianego "dostępu do rynku pracy" należy oceniać spełnienie określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to jest niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zdaniem Kolegium, skarżąca spełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, ale dopiero od daty wydania decyzji Wojewody Lubelskiego z 4 lipca 2023 r., znak: SO-Ch.6152.4.2022.AŻ/MDu, o udzieleniu zezwolenia na pobyt stały na czas nieoznaczony – w oparciu o art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d) u.ś.r. Brak jest podstaw do przyznania tego świadczenia wcześniej, to jest od daty wjazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polski w dniu 23 grudnia 2021 r., albowiem strona przekroczyła wówczas granicę na podstawie wizy krajowej typu "D", co nie uprawniało ją do dostępu do rynku pracy. Jednocześnie skarżąca nie mieści się w katalogu cudzoziemców zwolnionych z obowiązku uzyskania zezwolenia na podjęcie pracy w kraju lub posiadających z mocy prawa dostęp do rynku pracy. Konsekwencją powyższego faktu jest brak obiektywnej możliwości rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Dostęp do rynku pracy jest zaś ustawowym warunkiem uzyskania przez cudzoziemca świadczenia. Niespełnienie tej przesłanki uzasadnia odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo spełnienia pozostałych z nich.
Kolegium stwierdziło, że uwzględniając orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13, uznać trzeba, że w sprawie nie było podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ze względu na to, że niepełnosprawność (w stopniu znacznym) matki strony powstała po ukończeniu przez nią wieku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r.
W związku z tym, Kolegium na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką, od 4 lipca 2023 r. na czas nieokreślony.
We wniesionej do Sądu skardze strona zaskarżyła decyzję Kolegium – w części odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od 25 lutego 2022 r. do 3 lipca 2023 r. Skarżąca zarzuciła, że w tej części decyzja Kolegium narusza:
- art. 7 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, to jest przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką K. M. od 25 lutego 2022 r. (od daty złożenia wniosku o to świadczenie) na czas nieokreślony;
- art. 8 k.p.a., poprzez wydanie decyzji podważającej zaufanie do organów państwowych, która jest nieproporcjonalna, niecelowa i niesprawiedliwa;
- art. 77 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący;
- art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r., poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej od 4 lipca 2023 r., a nie od 25 lutego 2022 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia pojęcia "posiadania karty pobytu z adnotacją" prowadzi do uznania, że prawo do uzyskania świadczeń rodzinnych przez cudzoziemca legitymującego się kartą pobytu uzależnione jest nie od wymaganej prawem adnotacji organu "dostęp do rynku pracy", lecz od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium RP, które to może wynikać bądź z posiadanego zezwolenia na pracę lub z mocy przepisów zwalniających cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Oznacza to, że dla ustalenia wobec cudzoziemca prawa do świadczeń rodzinnych wymagane jest spełnienie łącznie dwóch warunków. Po pierwsze, pobyt tego cudzoziemca na terytorium RP musi być legalny. Po drugie, cudzoziemiec ten musi posiadać uprawnienie do wykonywania na terytorium RP pracy, w oparciu o stosowne zezwolenie na pracę lub wskutek zwolnienia z mocy ustawy cudzoziemca z obowiązku legitymowania się takim zezwoleniem.
W odpowiedzi na skargę Kolegium, popierając stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. świadczenia rodzinne (w tym także świadczenie pielęgnacyjne) przysługują cudzoziemcom, którzy m.in. przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały (lit. c) bądź posiadają kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy (lit. d).
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że od 4 lipca 2023 r. na czas nieokreślony skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką. Przedmiot sporu dotyczy oceny, czy zasadnie organ odwoławczy odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 25 lutego 2022 r. – to jest od daty złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne do 3 lipca 2023 r. – to jest do dnia poprzedzającego wydanie decyzji Wojewody Lubelskiego z 4 lipca 2023 r., znak: SO-Ch.6152.4.2022.AŻ/MDu, o udzieleniu stronie zezwolenia na pobyt stały na czas nieoznaczony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze stoi na stanowisku, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, ale dopiero od daty wydania ww. decyzji Wojewody Lubelskiego z 4 lipca 2023 r. o udzieleniu zezwolenia na pobyt stały – w myśl art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d) u.ś.r. Natomiast skarżąca twierdzi, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że organ powinien był przyznać jej wnioskowane świadczenie od 25 lutego 2022 r., albowiem prawidłowa wykładnia zawartego w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r. pojęcia "posiadania karty pobytu z adnotacją dostęp do rynku pracy" prowadzi do uznania, że prawo do uzyskania świadczeń rodzinnych przez cudzoziemca legitymującego się kartą pobytu uzależnione jest nie od wymaganej prawem adnotacji organu "dostęp do rynku pracy", lecz od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium RP, które to może wynikać bądź z posiadanego zezwolenia na pracę lub z mocy przepisów zwalniających cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Dlatego, jak argumentuje skarżąca, choć nie posiadała ona karty pobytu w okresie od 25 lutego 2022 r. do 3 lipca 2023 r., to dla przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego wymagane jest stwierdzenie, że jej pobyt na terytorium RP jest legalny oraz że posiada uprawnienie do wykonywania na terytorium RP pracy. Skarżąca uważa, że spełnia te warunki, albowiem jej pobyt na terytorium RP jest legalny, gdyż granicę RP przekroczyła na podstawie wizy krajowej typu "D", która była ważna do 9 kwietnia 2022 r., zaś 5 stycznia 2022 r. złożyła nieobarczony brakami formalnymi wniosek o zezwolenie na pobyt stały.
W tak zarysowanym sporze rację przyznać należy organowi odwoławczemu.
Podkreślenia wymaga, że na gruncie wykładni art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r. w orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, że prawo do uzyskania świadczenia rodzinnego przez cudzoziemca legitymującego się kartą pobytu nie jest uzależnione od tego, czy karta ta posiada adnotację "dostęp do rynku pracy", lecz od tego, czy cudzoziemiec ten (posiadający kartę pobytu) ma jednocześnie uprawnienie do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W sytuacji braku stosownej adnotacji na karcie pobytu, na organach spoczywa obowiązek dokonania ustaleń w zakresie uprawnienia cudzoziemca do wykonywania pracy na terytorium Polski. Sądy wyjaśniają przy tym, że oznacza to, że dla ustalenia wobec cudzoziemca prawa do świadczeń rodzinnych wymagane jest spełnienie łącznie dwóch warunków. Po pierwsze, pobyt tego cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej musi być legalny. Po drugie, cudzoziemiec ten musi posiadać uprawnienie do wykonywania na terytorium Rzeczypospolitej pracy, w oparciu o stosowne zezwolenie na pracę lub wskutek zwolnienia ex lege cudzoziemca z obowiązku legitymowania się takim zezwoleniem (zob. przykładowo wyrok NSA z 14 marca 2018 r., I OSK 1164/16, wyrok WSA w Gliwicach z 17 marca 2021 r., II SA/Gl 1380/20, wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2022 r., VII SA/Wa 296/22).
Powyższe stanowisko sądów administracyjnych zostało przywołane w skardze jako uzasadniające – zdaniem strony – ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia, to jest od 25 lutego 2022 r. Skarżąca stwierdziła bowiem, że choć w dniu złożenia tego wniosku nie posiadała karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", to jej pobyt na terytorium RP był w tej dacie legalny, a skarżąca była uprawniona w tym czasie do wykonywania pracy w kraju.
Powyższa argumentacja skarżącej nie jest zasadna. Z powołanego przez stronę skarżącą orzecznictwa sądów administracyjnych wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że dokonana przez sądy wykładnia przepisu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r., opiera się wyraźnie na założeniu, że cudzoziemiec, który ubiega się o świadczenie rodzinne posiada kartę pobytu, lecz karta ta nie zawiera adnotacji "dostęp do rynku pracy". W związku z tym cała argumentacja przywołana dla uzasadnienia przywołanego wyżej stanowiska dotyczy takiej właśnie sytuacji, w której – co należy powtórzyć – wnioskodawca, będący cudzoziemcem, legitymuje się w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego ważną kartą pobytu, jednakże pozbawioną adnotacji "dostęp do rynku pracy".
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie spełniała powyższego warunku w dacie złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia (25 lutego 2022 r.). Karta pobytu została bowiem skarżącej wydana przez Wojewodę Lubelskiego w dniu 18 lipca 2023 r. (zob. k. 8-9 akt sąd.).
Z tego powodu nie można podzielić stanowiska skarżącej, że organy administracji rozpoznając jej wniosek z 25 lutego 2022 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązane były przyznać jej wnioskowane świadczenie od tej daty, albowiem jej pobyt na terytorium RP był w tej dacie legalny, a zarazem skarżąca była uprawniona w tym czasie do wykonywania pracy w kraju (na podstawie posiadanej Karty Polaka). Ponownie należy podkreślić, że powołany wyżej przepis art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r. dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy wnioskujący o świadczenie rodzinne cudzoziemiec legitymuje się ważną kartą pobytu, przy czym – jak wynika z orzecznictwa – przyznanie świadczenia nie może być uzależnione od tego, czy karta ta posiada adnotację "dostęp do rynku pracy" czy też takiej adnotacji nie posiada, gdyż w sytuacji braku tej adnotacji na karcie pobytu, to organy powinny ustalić, czy cudzoziemiec ma uprawnienie do legalnego podjęcia zatrudnienia na terytorium RP.
Przyjęcie przeciwnego stanowiska, zaprezentowanego w skardze przez stronę, prowadziłoby do tego, że Sąd – w procesie wykładni przepisu prawa – przyjąłby takie rozumienie zawartej w tym przepisie normy prawnej, które stałoby w całkowitej sprzeczności nie tylko z językowym brzmieniem przepisu, lecz również prowadziłoby do prawotwórczej zmiany tego przepisu, polegającej na eliminacji zawartego w nim zwrotu ustawowego, mającego zasadnicze znaczenie dla rozumienia zawartej w nim normy prawnej, a mianowicie "świadczenia rodzinne przysługują cudzoziemcom, którzy [...] posiadają kartę pobytu". Jest oczywiste, że interpretacja przyjęta przez sądy administracyjne w cytowanych w skardze orzeczeniach, jak wskazano wyżej, opiera się na tym, że cudzoziemiec ubiegający się o świadczenie rodzinne posiada kartę pobytu, która jednak nie spełnia dodatkowego warunku o charakterze procesowym, gdyż karta ta nie zawiera opisanej w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r. adnotacji "dostęp do rynku pracy" (zob. przykładowo wyrok NSA z 12 lipca 2023 r., I OSK 1437/22). Inaczej mówiąc, zaakceptowaniu argumentacji strony skarżącej sprzeciwia się fakt, że choć wykładnia prawa powinna mieć charakter kompleksowy, to jest powinna być przeprowadzana z wykorzystaniem różnych dyrektyw, w celu weryfikacji konkurencyjnych alternatyw interpretacyjnych i ostatecznego wyboru jednej z nich, to wykładnia językowa jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa i zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym (zob. uchwała NSA z 20 marca 2000 r., FPS 14/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 92).
Wskazać zatem trzeba, z uwagi na dyrektywy wykładni językowej, że kryterium legitymowania się kartą pobytu, o jakim mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r., nie stanowi ani wyrażenia nieostrego, ani wieloznacznego. Przepis ten posługuje się określeniem należącym do języka prawnego, którego rozumienie wynika z przepisów ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.; dalej: u.c.). Rozumienie tego kryterium nie może być więc odkodowywane autonomicznie, z odwołaniem się jedynie do zasad języka powszechnego. Prowadzi to do wniosku, że w tym przypadku ustawodawca konstruując przesłankę podmiotową przyznania świadczeń rodzinnych, posłużył się określeniem zdefiniowanym uprzednio w systemie prawa, przez co w tym zakresie (językowym) przepis nie rodzi wątpliwości interpretacyjnych. Zarazem, w ocenie Sądu, nie zachodzą okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny czy poddające w wątpliwość racjonalność albo celowość przyjętego rozwiązania legislacyjnego, a przepis analizowany jest jednoznaczny.
Pamiętać wreszcie należy, że jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 (ONSAiWSA 2013, nr 3, poz. 40), dokonywanie wykładni rozszerzającej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzącej do poszerzanie kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeniach rodzinnych jest sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji oraz zasadą równości obywateli wobec prawa zawartą w art. 32 Konstytucji. Ta ostatnia zasada nakazuje równe traktowanie przez władze publiczne obywateli, poprzez stosowanie takiej samej normy prawa do takiego samego stanu faktycznego. W związku z tym należy podkreślić, że wnioskodawcy, będącego cudzoziemcem, który w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego nie posiadał karty pobytu nie można traktować tak samo jak cudzoziemca, który składając ten wniosek legitymował się ważną kartą pobytu, jednakże pozbawioną adnotacji "dostęp do rynku pracy". Skoro ustawodawca wśród przesłanek rozstrzygających o możliwości ubiegania się przez cudzoziemca o świadczenia rodzinne wskazał posiadanie przez tę osobę karty pobytu, to nie jest rolą Sądu dokonywanie takiej wykładni art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r., która prowadziłaby do eliminacji – w drodze sądowego stosowania prawa – wyraźnie wysłowionego w tym przepisie kryterium ustawowego. Zdaniem Sądu, taka wykładnia omawianego przepisu, wykraczająca poza jego jednoznaczne językowo brzmienie, prowadząca zarazem do rozszerzenia, w sposób naruszający określone przez ustawodawcę kryterium, zakresu podmiotów uprawnionych do świadczeń rodzinnych – jest niedopuszczalna.
Ponadto zauważyć trzeba, że w ocenie Sądu, przyjęte w przepisie art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.ś.r. rozwiązanie legislacyjne nie może zostać uznane za rażące naruszające zasady równości i sprawiedliwości społecznej, albowiem zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma przy tym charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia.
Mając powyższe na uwadze, niezasadne były również podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów procesowych. Podejmując decyzję z 23 października 2023 r. (w zaskarżonej przez stronę części) Kolegium nie uchybiło bowiem zasadzie uwzględniania słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.) ani zasadzie zaufania, proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.), a swoje rozstrzygnięcie oparło na wyczerpująco zgromadzonym materiale dowodowym (art. 77 k.p.a.).
Natomiast z urzędu dostrzec należy, że błędne było stanowisko Kolegium, że w dacie wjazdu na terytorium RP w dniu 23 grudnia 2021 r., strona, która przekroczyła granicę na podstawie wizy krajowej typu "D", nie była uprawniona do dostępu do rynku pracy, gdyż to uprawnienie nie wynikało z posiadanej wizy, a jednocześnie skarżąca nie mieści się w katalogu cudzoziemców zwolnionych z obowiązku uzyskania zezwolenia na podjęcie pracy w kraju lub posiadających z mocy prawa dostęp do rynku pracy. Skarżąca posiadała bowiem wówczas Kartę Polaka (zob. k. 44, 46-47 akt adm.), co oznacza – z mocy art. 87 ust. 1 pkt 12 oraz ust. 2 pkt 6 u.c. – że jako cudzoziemiec zwolniony z obowiązku uzyskania zezwolenia na podjęcie pracy w kraju, była uprawniona do dostępu do rynku pracy. Uchybienie to – z uwagi na podniesioną wyżej argumentację Sądu – nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI