II SA/LU 1062/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-02-01
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznausługi opiekuńczewywiad środowiskowyprawo administracyjnepostępowanie administracyjneodmowa świadczeniawspółdziałanie strony

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania usług opiekuńczych, uznając, że skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie niezbędnego wywiadu środowiskowego.

Skarżąca T. W. wniosła o przyznanie usług opiekuńczych, jednak organ I instancji odmówił jej świadczenia, ponieważ uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca odwołała się do WSA, zarzucając błędy proceduralne i wrogie nastawienie organów. Sąd uznał, że odmowa przyznania świadczenia była uzasadniona, ponieważ skarżąca nie współpracowała przy aktualizacji wywiadu środowiskowego, co jest wymogiem ustawowym.

Sprawa dotyczyła skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, które utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania usług opiekuńczych. Organ I instancji odmówił świadczenia, ponieważ skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, mimo wcześniejszego powiadomienia i próby jego przeprowadzenia w asyście Policji. Skarżąca zarzucała błędy proceduralne, w tym odmowę wyłączenia pracowników socjalnych, oraz wrogie nastawienie organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Sąd uznał, że przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego było niezbędne do ustalenia sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej, a tym samym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie usług opiekuńczych. Ponieważ skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie tej czynności, organy postąpiły słusznie, odmawiając przyznania świadczenia zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących wyłączenia pracowników socjalnych, uznając je za niezasadne, a także do załączonego postanowienia prokuratora, które nie miało związku ze sprawą.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa przyznania usług opiekuńczych jest uzasadniona, jeśli strona uniemożliwiła przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, co stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

Uzasadnienie

Przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego jest kluczowe dla ustalenia sytuacji majątkowej i zdrowotnej strony ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej. Niewyrażenie zgody na wywiad lub jego uniemożliwienie, zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej, uzasadnia odmowę przyznania świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.p.s. art. 50 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa przesłanki przyznania usług opiekuńczych osobie samotnej.

u.p.s. art. 50 § 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa przesłanki przyznania usług opiekuńczych osobie, która wymaga pomocy, a rodzina nie może jej zapewnić.

u.p.s. art. 50 § 3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Definiuje zakres usług opiekuńczych.

u.p.s. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Wskazuje na konieczność przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego.

u.p.s. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa, kto przeprowadza wywiad środowiskowy i możliwość udziału drugiego pracownika socjalnego.

u.p.s. art. 107 § 3a

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Dopuszcza możliwość asysty funkcjonariusza Policji przy wywiadzie środowiskowym.

u.p.s. art. 107 § 4

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa zasady sporządzania aktualizacji wywiadu środowiskowego.

u.p.s. art. 107 § 4a

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Stanowi, że niewyrażenie zgody na wywiad środowiskowy lub jego aktualizację jest podstawą do odmowy przyznania świadczenia.

u.p.s. art. 6 § 9

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Definicja osoby samotnej.

u.p.s. art. 50 § 5

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Obowiązek ustalenia zakresu, okresu i miejsca świadczenia usług opiekuńczych oraz odpłatności.

u.p.s. art. 50 § 6

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Delegacja ustawowa dla rady gminy do określenia warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze.

u.p.s. art. 11 § 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Współdziałanie osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa możliwość utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny materiału dowodowego.

k.p.a. art. 136

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy.

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niemożność przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego z winy strony stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w asyście Policji jest zgodne z prawem. Osoba pozostająca w związku małżeńskim, mimo orzeczonej separacji, nie jest osobą samotną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.

Odrzucone argumenty

Wadliwość postanowień organu I instancji w przedmiocie odmowy wyłączenia pracowników socjalnych. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymaganiom prawa. Działania organów noszą znamiona naruszenia prawa, w tym 'napaści bandytów'.

Godne uwagi sformułowania

"najścia" pracowników socjalnych w asyście funkcjonariuszy Policji naruszają prawo działalność organów nosi znamiona 'napaści bandytów' Kolegium działa wobec niej w sposób 'wrogi', mający charakter 'patologii'

Skład orzekający

Jakub Polanowski

sprawozdawca

Jerzy Parchomiuk

członek

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej z powodu braku współpracy strony w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego oraz dopuszczalność asysty Policji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku współpracy strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym świadczeń z pomocy społecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważny aspekt postępowania administracyjnego dotyczącego pomocy społecznej – obowiązek współpracy strony z organem i konsekwencje jego braku. Jest to istotne dla prawników procesowych i specjalistów z zakresu pomocy społecznej.

Uniemożliwiłeś wywiad środowiskowy? Stracisz pomoc społeczną!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 1062/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-02-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jakub Polanowski /sprawozdawca/
Jerzy Parchomiuk
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 50, art. 107, art. 11
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
artl 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Jakub Polanowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 lutego 2024 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 24 października 2023 r., znak: SKO.41/5702/OS/2023, w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 24 października 2023 r., znak: SKO.41/5702/OS/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej: organ odwoławczy, Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania T. W. (skarżąca, strona), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 50 ust. 1, ust. 3, ust. 6, art. 107 ust. 1, ust. 4, ust. 4a ustawy z 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 901; dalej: u.p.s.), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Niemce przez Zastępcę Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach (dalej: organ I instancji, Kierownik) z 11 września 2023 r., znak: OPS.450.39.2023, w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych.
W uzasadnieniu swej decyzji Kolegium wskazało, że opisaną na wstępie decyzją organ I instancji, po rozpoznaniu wniosku z 9 sierpnia 2023 r., odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż uniemożliwiła ona przeprowadzenie w sprawie wywiadu środowiskowego. Kierownik wskazał, że pismem z 16 sierpnia 2023 r. poinformowano stronę o dacie i godzinie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania. Pouczono też stronę, że w przypadku zaistnienia konieczności zmiany terminu wywiadu jest proszona o kontakt telefoniczny z organem I instancji. Wizyta została zaplanowana z udziałem dwóch pracowników socjalnych oraz w asyście funkcjonariuszy Policji w Niemcach, z uwagi na fakt, że zamieszkujący pod tym adresem małżonek strony wykazuje zaburzenia psychiczne. W dniu 30 sierpnia 2023 r. o godzinie 9:15 dwoje pracowników socjalnych oraz dwóch funkcjonariuszy Policji udało się do miejsca zamieszkania skarżącej. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego okazało się jednak niemożliwe, gdyż nikt nie otworzył im drzwi domu, a strona nie zawiadomiła na piśmie ani nie zgłosiła telefonicznie potrzeby zmiany terminu wywiadu środowiskowego ustalonego na dzień 30 sierpnia 2023 r. na inny, dogodny dla niej termin.
Utrzymując w mocy tę decyzję, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie zaszła konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, gdyż ostatnimi danymi dotyczącymi sytuacji majątkowej strony (wysokość uzyskiwanego dochodu), którymi dysponuje organ I instancji były dane z 20 lutego 2023 r. Kolegium zauważyło, że strona pobiera emeryturę wypłacaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, której wysokość w lutym 2023 r. wyniosła 1 736,63 zł. Jednakże w miesiącu marcu 2023 r. miała miejsce, jak co roku, waloryzacja rent i emerytur wypłacanych przez ZUS. Organ I instancji wobec biernej postawy strony, zarówno w zakresie złożenia informacji o waloryzacji emerytury, jak i nieotwarciu drzwi do swojego domu, nie mógł uzyskać niezbędnych danych dotyczących sytuacji majątkowej, jak i zdrowotnej strony. Na podstawie powyższych informacji nie był więc w stanie ustalić zakresu wnioskowanej pomocy w postaci usług opiekuńczych, jak i ewentualnej odpłatności za powyższe usługi. Organ odwoławczy, opierając się na art. 107 ust. 4 u.p.s. stwierdził, że organ I instancji postąpił słusznie uznając, że w sprawie niezbędne dla procedowania wniosku jest uzupełnienie materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Kolegium podkreśliło, że stosownie do art. 107 ust. 4a u.p.s., niewyrażenie przez stronę zgody na przeprowadzenie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego uzasadniało odmowę przyznania jej wnioskowanego świadczenia.
W skardze do Sądu na decyzję Kolegium skarżąca zarzuciła, że wadliwe są postanowienia organu I instancji z 14 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia pracowników tego organu. Zarzuciła również, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymaganiom prawa. Wskazała, że pismo z 16 sierpnia 2023 r. informujące o dacie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie określa danych socjalnego pracownika powołanego do aktualizacji wywiadu ani podstawy prawnej przeprowadzenia tej czynności. Podkreśliła, że działania organów obu instancji stanowią permanentne zagrożenia dla zdrowia i życia strony oraz jej męża. Oceniła, że działalność organów nosi znamiona "napaści bandytów", zaś "najścia" pracowników socjalnych w asyście funkcjonariuszy Policji naruszają prawo, w tym "ustawę o ochronie zdrowia psychicznego i bezpieczeństwo emerytów". Strona stwierdziła, że w dniu 30 sierpnia 2023 r. opisane wyżej osoby nie weszły do jej domu, z wyżej opisanych uchybień, przy czym "najścia przestępczego" dokonały w tym dniu osoby, których wyłączenia domagała się strona. Wskazała, że "najście przestępcze z Policją" rażąco narusza prawo. Wskazała, że Kolegium działa wobec niej w sposób "wrogi", mający charakter "patologii". Zarzuciła, że nie ustalono jej stanu zdrowia ani sytuacji mieszkaniowo-posesyjnej. Strona podniosła też, że rodzinny wywiad środowiskowy po raz pierwszy miał miejsce w jej domu w 1994 r. Stwierdziła, że w jej ocenie, w rzeczywistości powodem odmowy przyznania jej świadczenia był "wrogie nastawienie oraz tolerowanie trybu prowizyjnego w OPS bezinteresownie dla korzyści Gminy". Do skargi załączyła postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Lublinie z 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt 3Ds 673/11, o odmowie wszczęcia dochodzenia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium, popierając stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), albowiem Kolegium wniosło o to w odpowiedzi na skargę, a skarżąca w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia jej o tym wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 50 ust. 1 u.p.s., pomoc w formie usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (ust. 2). Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (ust. 3).
Skarżąca nie spełnia przesłanek do otrzymania usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 1 u.p.s., gdyż nie jest osobą samotną. W myśl bowiem art. 6 pkt 9 u.p.s. osoba samotna to osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych. Skarżąca zaś wprawdzie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jednak pozostaje w związku małżeńskim ze Z. W.. Wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z 6 lutego 2004 r., sygn. akt III C 2326/03, orzekający separację pomiędzy stroną i jej współmałżonkiem, nie powoduje ustania ich małżeństwa.
W związku z tym wniosek strony o przyznanie usług opiekuńczych mógł być rozpatrzony na podstawie art. 50 ust. 2 u.p.s. W takim przypadku kontrola Sądu dotycząca tej decyzji sprowadza się zasadniczo do ustalenia, czy organ nie przekroczył granic uznania. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – co do zasady – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Organ zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Obowiązki te ciążą również na organie drugiej instancji, który może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi pierwszej instancji (art. 136 k.p.a.).
Pamiętać jednak trzeba, że wydanie decyzji przyznającej to świadczenie wymaga wnikliwego i wyczerpującego ustalenia zarówno sytuacji majątkowej, jak i zdrowotnej strony. Dopiero bowiem w przypadku, gdy informacje w tym zakresie zostaną wyczerpująco zgromadzone, na ich podstawie organ jest w stanie ustalić, czy w ogóle świadczenie to powinno być wnioskodawcy przyznane, następnie w jakim zakresie wnioskodawca wymaga pomocy w postaci usług opiekuńczych oraz czy wnioskodawca będzie ponosić odpłatność za powyższe usługi, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Niewątpliwie zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego służącego ustaleniu kluczowych z tego punktu widzenia okoliczności ma podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku strony o przyznanie opisanego świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej.
W sprawach z zakresu pomocy społecznej – z woli ustawodawcy – postępowanie wyjaśniające zostało ukształtowane w specyficzny sposób. Mianowicie, jak wskazuje przepis art. 107 ust. 1 u.p.s., przeprowadza się w tym zakresie u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej rodzinny wywiad środowiskowy, służący ustaleniu ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza pracownik socjalny, również na potrzeby jednostki organizacyjnej pomocy społecznej z terenu innej gminy, po okazaniu legitymacji pracownika socjalnego (ust. 3). Przy przeprowadzaniu rodzinnego wywiadu środowiskowego może uczestniczyć drugi pracownik socjalny. Rodzinny wywiad środowiskowy może się odbywać w asyście funkcjonariusza Policji (ust. 3a).
Wskazać należy, rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym środkiem dowodowym mającym zastosowanie w postępowaniu w sprawach z zakresu pomocy społecznej, na który składa się szereg czynności organu wykonywanych przez pracownika socjalnego, takich jak m.in. przesłuchanie strony i jej rodziny pod rygorem odpowiedzialności karnej za udzielenie nieprawdziwych informacji, wykorzystanie istotnych dla sprawy dokumentów oraz przeprowadzenie własnych obserwacji w celu zweryfikowania informacji uzyskanych z innych źródeł dowodowych.
Z uwagi na rolę, jaką odgrywa rodzinny wywiad środowiskowy w sprawach z zakresu pomocy społecznej, ustawodawca przesądził jednoznacznie, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 107 ust. 4a u.p.s.).
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości Sądu, że wbrew twierdzeniom strony, zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w postaci aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, z uwagi na fakt, że ostatnimi danymi dotyczącymi sytuacji majątkowej strony, to jest wysokości uzyskiwanego dochodu, którymi dysponował organ I instancji były dane aktualne na dzień 20 lutego 2023 r. Jak słusznie podniosło Kolegium, choć organ I instancji znał wysokość świadczenia emerytalnego strony w lutym 2023 r., to w marcu 2023 r. miała miejsce coroczna waloryzacja rent i emerytur wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Konieczne było również ustalenie zakresu przedmiotowego świadczenia. Co więcej, w świetle art. 107 ust. 4 u.p.s.a., w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej – nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Oczywiste jest więc, że w sprawie zachodziła potrzeba przeprowadzenia aktualizacji tego wywiadu.
Pamiętać przy tym trzeba, że ośrodek pomocy społecznej, zgodnie z art. 50 ust. 5 u.p.s., przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia, a także rozstrzyga w przedmiocie odpłatności za te usługi, na podstawie wydanej w oparciu o art. 50 ust. 6 u.p.s. uchwały rady gminy. W świetle art. 50 ust. 6 u.p.s., rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania. Na podstawie tej delegacji ustawowej, Rada Gminy Niemce podjęła uchwałę nr XVI/155/2015 z 29 stycznia 2016 r. w sprawie ustalenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Lubel. z 2016 r., poz. 1179). W uchwale tej określone zostały warunki na podstawie, których możliwe jest przyznawanie usług opiekuńczych jak i zasady odpłatności za nie.
W rozpoznawanej sprawie, stosownie do treści tej uchwały, konieczne było zatem ustalenie wysokości dochodu osoby ubiegającej się o usługi opiekuńcze, gdyż wysokość dochodu tej osoby pozwala na ustalenie, czy usługi opiekuńcze będą świadczone odpłatnie czy też nieodpłatnie, a w przypadku ustalenia odpłatności za te usługi, kwota dochodu wnioskodawcy determinuje wysokość odpłatności za 1 godzinę świadczonej usługi opiekuńczej. Z powyższego wynika, że bez ustalenia stanu zdrowia strony oraz wysokość jej dochodu, nie jest możliwe procedowanie wniosku o przyznanie usług opiekuńczych. Bezsprzecznie zatem, dla rozstrzygnięcia sprawy wymagane było wyjaśnienie tych kwestii, w drodze aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić organom administracji naruszenia prawa, wskutek wydania decyzji odmawiającej przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. Prawidłowe rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, zaś skarżąca uniemożliwiła skuteczne zrealizowanie tej czynności.
W sprawie jest poza sporem, że organ I instancji pismem z 16 sierpnia 2023 r., nr OPS.0420.378.2023, poinformował stronę o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, ustalając termin na dzień 30 sierpnia 2023 r. w godzinach 9:00-10:00. Jednocześnie organ poinformował stronę, że w przypadku zaistnienia konieczności zmiany terminu wywiadu strona winna skontaktować się telefonicznie lub listownie z Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Niemcach celem uzgodnienia innego terminu. W treści pisma pouczono stronę, że przy przeprowadzania wywiadu środowiskowego może uczestniczyć drugi pracownik socjalny, a także, że rodzinny wywiad środowiskowy oraz świadczenie pracy socjalnej w środowisku może się odbywać w asyście funkcjonariusza Policji (k. 8 akt adm. I inst.). Pismo to zostało doręczone stronie 18 sierpnia 2023 r. (k. 9 akt adm. I inst.), co oznacza, że organ I instancji doręczył stronie pismo zawierającej powiadomienie o planowanym wywiadzie środowiskowym z odpowiednim wyprzedzeniem. Niewątpliwie zarazem – mając na uwadze art. 107 ust. 3 i 3a u.p.s. – wbrew temu co twierdzi strona, pracownicy organu I instancji podejmując 30 sierpnia 2023 r. próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w asyście funkcjonariuszy Policji, działali w granicach prawa. Z załączonej do akt sprawy notatki służbowej z 30 sierpnia 2023 r. wynika, że pracownicy OPS w Niemcach (M. B. i E. W.) w asyście dwóch funkcjonariuszy Policji z Komisariatu Policji w Niemcach udali się do miejsca zamieszkania strony. Z notatki tej wynika również, że nikt z lokatorów budynku nie pojawił się, pomimo użycia przez pracowników organu pomocowego dzwonka przy drzwiach oraz kilkunastominutowego oczekiwania pod domem T. W. (k. 13 akt adm. I inst.). Z tego powodu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego było niemożliwe. Sama skarżąca nie dołączyła wymaganych i niezbędnych dokumentów do rozpatrzenia sprawy. Z akt sprawy nie wynika nadto, aby skarżąca zawiadomiła na piśmie lub też zgłosiła telefonicznie od organu I instancji, potrzebę zmiany terminu wywiadu środowiskowego ustalonego na 30 sierpnia 2023 r. na inny termin.
W orzecznictwie podkreśla się, że niewyrażenie przez stronę zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, a za takie należy uznać uchylanie się od przeprowadzenia tej czynności, oznacza brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.p.s. i – zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s. – stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Wskazuje się również, że jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym, o jakim mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s., jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego bądź aktualizacji wywiadu (zob. wyroki NSA z: 24 sierpnia 2016 r., I OSK 95/15; 5 października 2016 r., I OSK 329/15; 6 czerwca 2019 r., I OSK 3598/18; 15 listopada 2023 r., I OSK 2351/21).
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a rozstrzygnięcie w konkretnych uwarunkowaniach tej indywidualnej sprawy, nie może być potraktowane jako naruszające prawo. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został przez organy obydwu instancji oceniony prawidłowo, w zakresie niezbędnym do ustalenia przesłanek zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia wymagań wynikających z art. 107 § 3 k.p.a.
Niezasadne są też pozostałe zarzuty podniesione w skardze. Wniosek skarżącej o wyłączenie pracowników socjalnych OPS w Niemcach wskazanych w piśmie strony z 9 sierpnia 2023 r. (zob. k. 1v akt adm. I inst.) został rozpoznany przez organ I instancji, który trzema postanowieniami z 14 sierpnia 2023 r., znak: OPS.4503.20.2023, OPS.4503.21.2023 i OPS.4503.22.2023, odmówił wyłączenia tychże pracowników od udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie. Skarżąca nie wykazała, aby postanowienia te naruszały prawo, zaś Sąd nie dopatrzył się uchybień, które uzasadniałyby ich uchylenie. Jak wspomniano wyżej, wbrew twierdzeniom skarżącej, przepisy u.p.s. umożliwiają przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (jego aktualizacji) przez dwóch pracowników socjalnych w asyście funkcjonariuszy Policji. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, a tym bardziej nie naruszają prawa w sposób rażący. Dołączone do skargi postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Lublinie z 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt 3Ds 673/11, o odmowie wszczęcia dochodzenia nie dotyczy skarżącej, z oczywistych względów nie mogło więc mieć jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie strona nie składała w toku postępowania odwoławczego wniosku o wyłączenie członków Kolegium. Istnienia uzasadnionych podstaw do wyłączenia pracowników organu odwoławczego nie dostrzegł również Sąd z urzędu.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI