II SA/Lu 1051/23

II SA/Lu 1051/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bartłomiej Pastucha /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 273
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Referent Kinga Kościejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi T. W. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 17 czerwca 2023 r. o sygnaturze akt II SAB/Lu 37/23 I. oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego; II. przyznaje radcy prawnemu M. K. R. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) należnego podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 maja 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 37/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T. W. na bezczynność Wójta Gminy Niemce w przedmiocie wykonania usług opiekuńczych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że skarżąca w złożonej skardze zarzuciła Wójtowi Gminy Niemce bezczynność polegającą na niewykonaniu decyzji tego organu z dnia 9 sierpnia 2022 r. nr OPS 4530/2/2022 - w okresie od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia 31 stycznia 2023 r., oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 5 września 2022 r. nr SKO.41/3639/OS/2022 - w okresie od dnia 24 sierpnia 2022 r. do 23 września 2022 r. W ocenie skarżącej, organ nie wykonał obowiązku świadczenia usług opiekuńczych przyznanych ww. decyzjami i obarcza ją załatwieniem opiekunki do świadczenia usług, która zawrze umowę z OPS Niemce.
W odpowiedzi na powyższą skargę wyjaśniono, że decyzją z dnia 9 sierpnia 2022 r. Wójt Gminy Niemce przyznał skarżącej częściowo odpłatnie usługi opiekuńcze w wymiarze 5 dni w tygodniu po 4 godziny dziennie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych), w okresie od dnia 24 sierpnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. Odpłatność za usługi ustalono na poziomie 25% kosztu realizacji jednej godziny usług, stanowiącego kwotę 30,10 zł. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie zapadła na skutek rozpatrzenia odwołania skarżącej od ww. decyzji organu pierwszej instancji 9 sierpnia 2022 r. Rozstrzygnięciem tym Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy Niemce w całości i przyznało T. W. odpłatnie częściowo usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w wymiarze 5 dni w tygodniu z wyłączeniem sobót niedziel i dni świątecznych w ilości: 4 godz. dziennie, od 24 sierpnia 2022 r. do dnia 23 września 2022 r. , i 8 godzin dziennie, od dnia 26 września 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.
Oceniając podniesiony w skardze zarzut bezczynności organu pierwszej instancji w zakresie wykonania świadczeń przyznanych ww. decyzjami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał go za niezasadny. Sąd wskazał, że z okoliczności sprawy oraz akt postępowania administracyjnego wynika, iż przyczyną niewykonywania przyznanych świadczeń jest postawa samej skarżącej. Jak wynika z notatek znajdujących się w aktach sprawy opiekunka zatrudniona przez OPS w Niemcach podejmowała próby realizacji przyznanych usług opiekuńczych. Skarżąca konsekwentnie odmawiała przyjęcia pomocy w formie usług opiekuńczych świadczonych przez osobę zatrudnioną przez OPS. Sąd podkreślił, że Ośrodek Pomocy Społecznej w reakcji na postawę T. W. podjął próby zatrudnienia innej osoby, która spełniałaby jej oczekiwania. W dniu 21 września 2022 r. została umieszczona oferta zatrudnienia dwóch pracowników do świadczenia usług opiekuńczych, na którą nie odpowiedziała żadna osoba. Skarżąca w swoich pismach kierowanych do OPS podnosiła, że wskaże osobę, która będzie świadczyć usługi opiekuńcze na jej rzecz. W związku z tym organ zwracał się do skarżącej o wskazanie takiej osoby, która mogłaby świadczyć usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania strony. Ośrodek wyraził chęć podpisania z taką osobą umowy. W tym zakresie strona nie udzieliła jednak odpowiedzi, pomimo faktu kierowania do organu pism o różnej treści. Sąd uznał, że swoją postawą skarżąca w dalszym ciągu uniemożliwiała realizację przyznanej jej pomocy w formie świadczeń opiekuńczych. Zwrócił jednocześnie uwagę, że skarżącej od kilku lat przyznawana jest pomoc w formie usług opiekuńczych w różnym wymiarze, jednak ze względu na jej postawę, w tym utrudnianie wykonywania tych usług poprzez nieakceptowanie określonych opiekunek, niewpuszczanie do mieszkania, nie mogą być one realizowane.
Podsumowując Sąd stwierdził, że w świetle przywołanych okoliczności sprawy, brak jest podstaw do przypisania organowi bezczynności w zakresie wykonania powołanych w skardze decyzji.
W dniu 11 sierpnia 2023 r. radca prawny ustanowiony pełnomocnikiem skarżącej w ramach prawa pomocy, złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Od dnia 30 września 2023 r. wyrok stał się prawomocny.
W dniu 21 listopada 2023 r. T. W. wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 17 maja 2023 r., zapadłym w sprawie o sygnaturze akt II SAB/Lu 37/23. W treści skargi jako podstawę wznowienia skarżąca wskazała w pierwszej kolejności przepis art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Skarżąca podniosła, że: "orzeczenie i opinię oparto na fałszu o utrudnianiu wykonania opieki przez OPS Niemce tzn. usług opiekuńczych", zaś "na oszustwo GOPS Niemce nabrał się skład WSA Lublin i zarzucił niewpuszczanie mieszkanki gminy zwanej <
> do budynku dn. 30.12.2022 o 9:00 do świadczenia usług specjalistycznych wg pisma OPS 0420/868/2022"; "skład wymienił (str. 6) ogólnie słowo notatki – nie mają istotnego znaczenia wg kpa adnotacje pomocnicze urzędnika – i miał na uwadze jedyne w aktach: z 08.08.2022, 30.12.2022, 04.01.2023. Te piśmidła/adnotacje są w zakresie usług specjalistycznych z tym, że w adnotacjach <
> z 30.12.2022, 04.01.2023 jest fałsz o celu usług opiekuńczych".
Ponadto skarżąca wskazała, że: "pismo OPS 0420/868/2022 (w zał.), notatki/adnotacje z fałszem sprodukowane 08.08.2022, 30.12.2022, 04.01.2023 (w zał.) dowodzą, że w zakresie usług opiekuńczych nikogo OPS z zatrudnionych (kilkanaście) <
> nie kierował od 01.07.2022 do końca! Pisma 0420/868/2022 celowo nie dołączył OPS do akt!" Skarżąca podała jednocześnie, że: "data wiedzy o notatkach/adnotacjach (treść) dn. 25.09.2023".
W treści skargi skarżąca powołała również przepis art. 274 p.p.s.a., podnosząc w tym kontekście, że: "nie ma możliwości zgłoszenia fałszu (k.k.) do zakończenia w WSA! Fałsz ewidentny w/w i udowodniony, by Gmina oszczędzała! z pomocą WSA Lublin!", zaś "ogłoszenia (oferty) to mydlenie sędziom oczu i bzdury finalne!".
Nadto skarżąca podniosła, że "w składzie WSA asesor do nauki na garbie emeryta, może załatwiać proste bezczynności tzn. nie wydanie decyzji. Wyrok II SAB/Lu 37/23 z litości RP ostał się z zaniechania skargi kasacyjnej. Pouczenie w piśmie WSA z 16.08.2023 np. mecenas z wyboru oznacza bezsens i zmiany prawa przez przew. wydziału lub referenta. Opinia prawna ma wady jak wyrok asesorki WSA!"
Podsumowując skarżąca zwróciła się o "stwierdzenie winy Gminy Niemce (<
>) i przyznanie 7000 zł /m-c=1000 zł/ za okres od 01.07.2022 do 31.01.2023."
Do opisanej wyżej skargi o wznowienie postepowania skarżąca załączyła kopie: notatki służbowej na okoliczność próby rozpoczęcia usług opiekuńczych i T. W. w dniu 8 sierpnia 2022 r., sporządzonej przez specjalistę pracy socjalnej OPS w Niemcach H. L.; własnego oświadczenia z dnia 18 kwietnia 2023 r. w sprawie opłacania opieki; skierowanego do skarżącej pisma Kierownika OPS w Niemcach, informującego o terminie wizyty opiekunki w celu świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych; notatki służbowej z dnia 30 grudnia 2022 r. oraz dwóch notatek służbowych z dnia 4 stycznia 2023 r., sporządzonych przez starszego pracownika socjalnego OPS w Niemcach P. K., przedstawiających informacje uzyskane od opiekunki, dotyczące podjętych odpowiednio w dniu 30 grudnia 2022 r. i w dniu 4 stycznia 2023 r. prób świadczenia usług opiekuńczych u T. W..
W wykonaniu wezwania Sądu, pełnomocnik skarżącej ustanowiony w ramach prawa pomocy pismem z dnia 22 grudnia 2023 r. uzupełnił skargę o wznowienie postępowania wskazując, że skarżąca domaga się uchylenia wyroku z dnia 17 maja 2023 r. wydanego w sprawie o sygnaturze akt II SAB/Lu 37/23 oraz ponownego rozpoznania sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 maja 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 37/23, nie zasługuje na uwzględnienie.
Wyjaśnić na wstępie należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z treści art. 280 § 1 p.p.s.a. Etap pierwszy dotyczy badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, lecz o stwierdzenie, czy strona skarżąca wskazała w skardze podstawę wznowienia oraz, czy wskazana przez nią podstawa odpowiada jednej z przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia, przewidzianych w przepisach p.p.s.a. W przypadku niespełnienia jednej z tych przesłanek sąd odrzuca skargę. Jeżeli natomiast wskazane wyżej wymogi zostały spełnione, sąd przystępuje do drugiego etapu, wyznaczając rozprawę (por. K. Sobieralski, Glosa do postanowienia WSA w Gliwicach z dnia 16 maja 2011 r., sygn. akt II SA/GL 82/11, OSP z 2012 r., nr 10, poz. 102a, a także postanowienie NSA z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 2120/13, dostępne w CBOSA).
W niniejszej sprawie skarżąca zachowała wymogi formalne skargi o wznowienie postępowania, określone w art. 279 p.p.s.a., oznaczając w treści skargi zaskarżone orzeczenie i wskazując podstawy wznowienia, które poparła uzasadnieniem, a także podając okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi. W wyniku uzupełnienia skargi złożyła też stosowne żądanie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.
Sąd stwierdził natomiast, że skarżąca zachowała termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, który wynosi trzy miesiące i biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia (art. 277 p.p.s.a.). W treści skargi wyjaśniła bowiem, że o okolicznościach (dowodach) powołanych w ramach podstaw wznowienia, dowiedziała się w dniu 25 września 2023 r., natomiast przedmiotową skargę złożyła – jak wskazano na wstępie – w dniu 21 listopada 2023 r. Jednocześnie wskazane w skardze podstawy wznowienia odpowiadają podstawom ustawowym przewidzianym w p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania podlegała zatem merytorycznemu rozpoznaniu.
Przechodząc do merytorycznej oceny powołanych w skardze podstaw wznowienia, wyjaśnić na wstępie trzeba, że skarga o wznowienie postępowania nie jest środkiem odwoławczym, lecz nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Skarga o wznowienie nie jest zatem środkiem umożliwiającym ponowną ocenę, w pełnym zakresie zarzutu bezczynności, który był przedmiotem skargi rozpoznanej przez sąd prawomocnym wyrokiem wydanym w poprzedniej sprawie. Skarga o wznowienie stanowi odstępstwo od zasady związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (art. 170 p.p.s.a.), dlatego zakres orzekania w sprawie zainicjowanej taką skargą jest ściśle zdeterminowany podstawami wznowienia przywołanymi w skardze.
Skarżąca jako podstawę prawną wznowienia wskazała w pierwszej kolejności art. 273 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Zauważyć należy, że uwzględnienie skarg o wznowienie postępowania opartej na tej podstawie, wymagałoby stwierdzenia, że przedstawione przez skarżącą wraz rozpoznawaną skargą dokumenty, stanowią takie okoliczności faktyczne albo środki dowodowe, które nie zostały ujawnione w zakończonym postępowaniu sądowoadministracyjnym, tj. nieznane w jego trakcie stronom i z których strona nie mogła skorzystać. Przepis ten obejmuje zatem środki dowodowe i fakty stronie nieznane i dla niej niedostępnie. Natomiast fakty i środki dowodowe ujawnialne, czyli takie, które strona powinna znać, gdyż miała możliwość do nich dostępu, nie są objęte hipotezą tego przepisu. Analiza art. 273 § 2 p.p.s.a. prowadzi zatem do wniosku, że podstawa do wznowienia postępowania sądowego określona w tym przepisie nie zachodzi wówczas, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na okoliczności faktyczne lub środki dowodowe w poprzednim postępowaniu (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 84/09, opubl. w CBOSA). Dodatkowo okoliczności te lub środki dowodowe muszą pozostawać w związku z prawomocnym orzeczeniem, które jest przedmiotem postępowania wznowieniowego, tzn. muszą być tego rodzaju, że mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w poprzednim postępowaniu. Innymi słowy, chodzi o sytuację, w której przy wiedzy sądu o tych faktach czy dowodach w momencie orzekania zapadłoby rozstrzygnięcie innej treści.
Takiego waloru nie sposób przypisać okolicznościom podniesionym przez skarżąca w treści skargi o wznowienie postępowania, ani też dołączonym do tej skargi dokumentom. Okoliczności wynikające z załączonych do skargi notatek urzędowych pracowników OPS w Niemcach, dotyczące podjętych odpowiednio w dniach: 8 sierpnia 2022 r., 30 grudnia 2022 r. i 4 stycznia 2024 r., prób realizacji w miejscu zamieszkania skarżącej przyznanych jej usług opiekuńczych, były znane Sądowi orzekającemu w sprawie o sygnaturze II SAB/Lu 37/23, co wprost wynika z uzasadnienia zapadłego w tej sprawie wyroku. Notatki te zostały bowiem przywołane, zaś okoliczności w nich przedstawione opisane, w części uzasadnienia wyroku stanowiącej opis stanu sprawy poprzedzającego wniesienia rozpoznawanej skargi na bezczynność. Na opisane w tych notatkach próby realizacji usług opiekuńczych Sąd powołał się również w swych rozważaniach merytorycznych. Nie są to zatem fakty ani środki dowodowe nieujawnione w postępowaniu zakończonym kwestionowanym wyrokiem, i jako takie nie mogą stanowić podstawy do wzruszenia przedmiotowego wyroku w oparciu o przesłankę wznowieniowa z art. 273 § 2 p.p.s.a.
Podobnie ocenić należy dołączone do skargi pismo OPS w Niemcach z dnia 28 grudnia 2022 r., informujące skarżącą o wyznaczonej na dzień 30 grudnia 2022 r. wizycie opiekunki w celu świadczenia usług opiekuńczych. Skoro pismo to stanowiło korespondencję organu pierwszej instancji, której skarżąca była adresatem, nie można uznać, że stanowi ono materiał dowodowy, z którego skarżąca nie mogła skorzystać w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 17 maja 2023 r.
Oświadczenie skarżącej z dnia 18 kwietnia 2023 r., które – jak należy przypuszczać w związku z zamieszona na nim adnotacją "do mec." - zostało skierowane do pełnomocnika skarżącej ustanowionego w ramach prawa pomocy, niewątpliwie mogło być również przedstawione sądowi przed zakończeniem postępowania. Ponadto należy zauważyć, że w oświadczeniu tym skarżąca przedstawiła własne stanowisko o braku realizacji w okresie od 1 lipca 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. przyznanych skarżącej usług opiekuńczych. Argumenty skarżącej w tym zakresie zostały natomiast obszernie przedstawione w treści skargi rozpoznanej wyrokiem z dnia 17 maja 2023 r., a zatem również były Sądowi znane.
Ubocznie wypada zauważyć, że ww. dokumenty w żaden sposób nie podważają słuszności oceny Sądu wyrażonej w kwestionowanym wyroku, iż przyczyna braku wykonania usług opiekuńczych przyznanych skarżącej decyzją Wójta Gminy Niemce z dnia 9 sierpnia 2022 r. oraz decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 5 września 2022 r., była wyłącznie postawa samej skarżącej. Dokumenty te w istocie zasadność tej oceny potwierdzają, albowiem dowodzą podejmowanych przez organ pierwszej instancji prób realizacji przedmiotowych świadczeń. Przy czym ww. dokumenty nie uzasadniają także twierdzenia skarżącej, jakoby do realizacji usług opiekuńczych były kierowana osoba nieposiadającą wymaganych kompetencji (co, jak należy przypuszczać w świetle twierdzeń skarżącej, miało być przyczyną jej postawy). Twierdzeniu temu wprost przeczy treść notatki z dnia 8 sierpnia 2022 r.
Odnosząc się do ostatniego z przedstawionych przez skarżącą dokumentów, mianowicie postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia dochodzenia w sprawie zdarzenia zaistniałego w dniu 15 marca 2011 r., w ocenie Sądu nie sposób dostrzec jakiegokolwiek związku pomiędzy tym postanowieniem, a przedmiotem postępowania w sprawie II SAB/Lu 37/23, którym była zarzucona organowi pierwszej instancji bezczynność w zakresie realizacji usług opiekuńczych w okresie od 1 lipca 2022 r. do dnia 31 stycznia 2023 r. Nie można wszakże uznać, by sytuacja zaistniała w dniu 15 marca 2011 r., której dotyczyło przedstawione postanowienie, stanowiła uzasadniony powód postawy skarżącej w okresie objętym zarzutem bezczynności.
Jako drugą z podstaw wznowienia postępowania skarżąca powołała art. 274 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów.
Wyjaśnić należy, że powyższy przepis nie stanowi samodzielnej podstawy wznowienia, lecz jest dopełnieniem dyspozycji art. 273 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt I OSK 498/14, dostępny w CBOSA).
W niniejszej sprawie – jak wynika z treści skargi o wznowienie - skarżąca dopatruje się wystąpienia okoliczności, o których mowa w pkt 1 ostatniego z powołanych przepisów. Zarzuca bowiem przerobienie kopii notatek służbowych z 8 sierpnia 2022 r., 30 grudnia 2022 r. i 4 stycznia 2023 r. oraz fałsz w tych notatkach. Kopie przedmiotowych notatek dołączone do skargi o wznowienie, nie potwierdzają jednak tego twierdzenia. Zdaniem Sądu, twierdzenie to oparte jest wyłącznie na subiektywnym przekonaniu skarżącej i jako takiej nie wypełnia podstawy wznowieniowej, o której mowa w art. 273 § 1 pkt 1 w zw. z art. 274 p.p.s.a. Nadto należy zauważyć, że skarżąca w istocie zarzuca ww. notatkom tzw. fałsz intelektualny dokumentu, który jest czymś innym niż przerobienie albo podrobienie dokumentu w rozumieniu powyższego przepisu. Podrobienie dokumentu polega na sporządzeniu dokumentu przy zachowaniu pozorów, jak gdyby dokument i zawarte w nim oświadczenie pochodziło od innej osoby niż ta, w której imieniu został sporządzony. Natomiast przerobienie dokumentu polega na nadaniu mu innej niż pierwotna treści, tj. wpisaniu w jej miejsce innej treści lub poprawieniu istniejącej (zob. postanowienie SN z dnia 6 czerwca 1997 r., sygn. akt III CKN 85/97, OSNC 1997/11, poz. 182). Z kolei fałsz intelektualny polega na poświadczeniu nieprawdy przez osobę, która dokument wystawiła we własnym imieniu i z własnym podpisem. Fałsz intelektualny nie polega na podrobieniu czy przerobieniu dokumentu i z tej przyczyny nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania wskazanej w art. 273 § 1 pkt 1 (por. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 1010/13, opubl. w CBOSA).
W rozpoznawanej skardze o wznowienie postępowania skarżąca dodatkowo zasugerowała wadliwość wyroku z dnia 17 maja 2023 r., wynikającą z udziału w składzie Sądu asesora sądowego, a także zakwestionowała zasadność złożonej przez jej pełnomocnika z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku. Te argumenty należy ocenić pod kątem podstaw wznowieniowych opisanych w art. 271 p.p.s.a. - odpowiednio w pkt 1 i 2 tego artykułu.
Zgodnie z powyższym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności:
1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia;
2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
W odniesieniu do zarzutów skargi odnoszących się do podstawy z pkt 1 art. 271 p.p.s.a., wskazać należy, że są one pozbawione podstaw. Z mocy przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), asesorzy sądowi w wojewódzkich sądach administracyjnych, powołani do pełnienia urzędu na stanowisku asesora sądowego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, wchodzą wraz z sędziami w skład orzeczniczy danego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 5 § 3 i art. 18 § 1 ww. ustawy), i - tak jak sędziowie - są uprawnieni do orzekania we wszystkich sprawach należących do kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego, niezależnie od stopnia zawiłości sprawy.
Dokonując z kolei oceny, czy w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 17 maja 2023 r. zaistniała podstawa wznowienia związana z brakiem należytej reprezentacji strony (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.), przypomnieć należy, że w postepowaniu tym skarżąca była reprezentowana przez radcę prawnego [...], ustanowioną w ramach prawa pomocy. Zastrzeżenia skarżącej odnośnie do złożonej przez tego pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w istocie zaś stanowią próbę zakwestionowania prawidłowości działania tego pełnomocnika, skutkującego uzyskaniem przez kwestionowane orzeczenie waloru prawomocności. Tymczasem w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że ewentualne niewłaściwe wykonywanie obowiązków przez pełnomocnika, nawet prowadzące do negatywnych dla strony konsekwencji, nie mieści się w zakresie przesłanki braku należytej reprezentacji, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Ten pogląd Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela (por. postanowienie NSA z 11 lutego 2005 r., OSK 1160/04; postanowienie NSA z 15 lutego 2012 r., I GSK 155/12; wyrok WSA w Lublinie z 22 lipca 2020 r. II SA/Lu 14/20). Sporządzenie przez pełnomocnika z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie może być zatem uznane za przejaw nienależytego reprezentowania lub pozbawienia możności działania, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że prezentowany przez skarżącą punkt widzenia może nawiązywać do potocznego rozumienia "nienależytej reprezentacji", jednak w języku prawnym ugruntowane jest stanowisko, że chodzi o przypadki braku lub wadliwego umocowania osoby, która miała być pełnomocnikiem, nie zaś o brak skutecznego działania w procesie prawidłowo ustanowionego pełnomocnika. W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, że radca prawny [...] została prawidłowo ustanowiona pełnomocnikiem skarżącej (prawomocne postanowienie referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 16 marca 2023 r., II SPP/Lu 22/23; pismo OIRP w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2023 r. – k. 11 akt sądowych sprawy II SAB/Lu 37/23). O fakcie wyznaczenia pełnomocnika w osobie radcy prawnego [...], jak również o tym, że ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa (art. 244 § 2 p.p.s.a.) skarżąca został przez OIRP poinformowany pismem z dnia 12 kwietnia 2023 r. Powyższe oznacza, że skarżąca posiadała wiedzę o osobie wyznaczonej do jego reprezentowania, a tym samym miała możliwość podjęcia działań w celu ewentualnego zgłoszenia zastrzeżeń co do sposobu działania ustanowionego dla niego pełnomocnika. Korzystający z prawa pomocy może bowiem wystąpić do okręgowej izby radców prawnych z uzasadnioną prośbą o wyznaczenie innego pełnomocnika w sprawie, jednak taka decyzja rady jest autonomiczna i sąd nie ma jakichkolwiek uprawnień do podejmowania działań w tym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt II OZ 409/09, dostępne w CBOSA).
Nadto należy podkreślić, że skarżącej w dniu 30 sierpnia 2023 r. (potwierdzenie odbioru – k. 54 akt sądowych sprawy II SAB/Lu 37/23) doręczono odpis złożonej przez radcę prawnego [...] opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 17 maja 2023 r., wraz z pouczeniem o treści art. 177 § 4 p.p.s.a. Skarżąca nie skorzystała jednak z przysługującego jej z mocy tego przepisu prawa do wniesienia skargi kasacyjnej w terminie 30 dni od dania doręczenia powyższej opinii, co winna była uczynić, jeżeli z opinią tą się nie zgadzała.
Podsumowując, zastrzeżenia mocodawcy do sposobu wypełniania obowiązków przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie mogą być przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Relacje te podlegają przede wszystkim aktom określającym zasady deontologii zawodów prawniczych (kodeksy etyki), a niewłaściwe wypełnianie obowiązków przez pełnomocnika może stać się przyczyną wystąpienia mocodawcy do właściwych organów samorządu zawodowego (w tym przypadku - Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie).
Z tych wszystkich względów, stwierdzając brak ustawowych podstaw wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 17 maja 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 37/23, Sąd skargę o wznowienie tego postępowania oddalił na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a.
Jednocześnie Sąd orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadniając to rozstrzygnięcie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wynagrodzenie radcy prawnego ustalane jest na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2437, dalej jako "rozporządzenie z 3 października 2016 r."). Stosownie zaś do § 2 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia (pkt 1) oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu (pkt 2). Stosownie zaś do § 4 ust. 1 rozporządzenia z 3 października 2016 r., opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4 (...), zaś zgodnie z § 21 ust. 1 lit. "c" rozporządzenia, opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi "w innej sprawie" (do takich należy niniejsza sprawa) wynoszą 240 zł.
Należy jednak odnotować, że wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2023r. (sygn. akt SK 53/22) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż: "§ 4 ust. 1 rozporządzenia z 3 października 2016 r. w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej, niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z 22 października 2015 r."), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".
Powyższy wyrok wszedł w życie z dniem ogłoszenia, czyli 4 maja 2023 r. Jego konsekwencją jest przyznawanie - od tego dnia - radcom prawnym ustanowionym w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia w minimalnej wysokości przewidzianej dla tego samego rodzaju spraw dla radców prawnych ustanowionych z wyboru (we własnym zakresie), a więc na podstawie rozporządzenia z 22 października 2015 r. Zgodnie zaś z § 14 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia – stawka minimalna dla radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w I instancji "w innej sprawie" wynosi 480 zł. Kwota ta, powiększona – zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia z 3 października 2016 r. – o stawkę należnego podatku od towarów i usług (23%), wynosi 590,40 zł.
Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji wyroku.