IV SA/GL 481/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2007-03-15
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenia rodzinnedodateksamotne wychowywanie dzieckarozporządzeniedelegacja ustawowaKonstytucja RPniekonstytucyjność przepisuuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przedłużenia dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, uznając przepis rozporządzenia o terminie złożenia oświadczenia za niezgodny z ustawą i Konstytucją.

Skarżąca U. C. domagała się przedłużenia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organy administracji odmówiły, powołując się na niezłożenie wymaganego oświadczenia w terminie określonym w rozporządzeniu. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że przepis rozporządzenia wykracza poza delegację ustawową i narusza Konstytucję, co uzasadnia odmowę jego zastosowania.

Sprawa dotyczyła odmowy przedłużenia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka dla skarżącej U. C. Decyzje organów I i II instancji opierały się na fakcie niezłożenia przez skarżącą oświadczenia w terminie określonym w § 22 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej. Sąd administracyjny uznał jednak, że wskazany przepis rozporządzenia wykroczył poza delegację ustawową zawartą w art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Sądu, delegacja ta nie uprawniała Ministra do uzależnienia nabycia prawa do dodatku od złożenia oświadczenia w określonym terminie. Wprowadzenie takiego dodatkowego ograniczenia, nie wynikającego z ustawy, stanowiło naruszenie art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd, działając na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji, odmówił zastosowania niekonstytucyjnego przepisu podustawowego i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z pominięciem wadliwego wymogu. W związku z tym uchylono decyzje obu instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis rozporządzenia wykonawczego wykroczył poza delegację ustawową i naruszył Konstytucję RP, w związku z czym Sąd odmówił jego zastosowania.

Uzasadnienie

Delegacja ustawowa nie uprawniała Ministra do wprowadzenia dodatkowego ograniczenia w postaci terminu złożenia oświadczenia, które nie wynikało z ustawy. Wprowadzenie takiego wymogu stanowiło naruszenie art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.ś.r. art. 60 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Pomocnicze

u.ś.r. art. 23 § ust. 5

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Delegacja ta nie uprawniała do wprowadzenia dodatkowych ograniczeń w zakresie nabycia prawa do dodatku.

rozp. MPSp. § § 22

Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

Uznany za niezgodny z ustawą i Konstytucją z powodu wyjścia poza delegację ustawową.

Konstytucja RP art. 92 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis rozporządzenia został wydany z naruszeniem tego przepisu.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa prawna dla odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu podustawowego przez Sąd.

PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis § 22 rozporządzenia wykonawczego narusza delegację ustawową i Konstytucję RP, wprowadzając nieuzasadnione ograniczenie czasowe. Sąd ma prawo odmówić zastosowania przepisu podustawowego niezgodnego z Konstytucją.

Godne uwagi sformułowania

Przepis ten wykroczył bowiem poza delegację ustawową z art. 23 ust. 5 wymienionej ustawy, w oparciu o którą to rozporządzenie zostało wydane. W żadnym razie delegacja ta nie uprawniała Ministra do uzależnienia możliwości nabycia prawa do omawianego dodatku, na warunkach przewidzianych w art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, od złożenia przez stronę w określonym terminie oświadczenia, że sytuacja w jej rodzinie nie uległa zmianie. W rezultacie należy uznać, że ów § 22 rozporządzenia został wydany z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Ponieważ zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji sędziowie podlegają tylko konstytucji oraz ustawom, dlatego Sąd może odmówić zastosowania niekonstytucyjnego przepisu podustawowego.

Skład orzekający

Szczepan Prax

przewodniczący-sprawozdawca

Beata Kalaga-Gajewska

członek

Teresa Kurcyusz-Furmanik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych, kontrola zgodności przepisów wykonawczych z ustawą i Konstytucją, zasady stosowania prawa przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz przepisami rozporządzenia, które w międzyczasie mogły ulec zmianie lub uchyleniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne mogą kwestionować przepisy wykonawcze, jeśli wykraczają one poza upoważnienie ustawowe i naruszają Konstytucję, co jest ważnym aspektem kontroli praworządności.

Sąd: Rozporządzenie niezgodne z Konstytucją. Kluczowy przepis stracił moc.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 481/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Szczepan Prax /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Kurcyusz-Furmanik
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2007r. sprawy ze skargi U. C. na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. nr [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Wydziału Świadczeń Rodzinnych, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 3 pkt 17, art. 12, art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz. 881 ) odmówił U. C. przedłużenia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, iż w świetle § 22 ww. rozporządzenia, aby otrzymać dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od 1 maja 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r. w wysokości [...]zł miesięcznie należało złożyć oświadczenie do dnia 31 sierpnia 2005 r., iż sytuacja strony nie uległa zmianie. Z kolei wymagane oświadczenie, złożone zostało przez stronę dopiero w dniu [...] stycznia 2006 r. Dlatego też z uwagi na termin złożenia przedmiotowego oświadczenia oraz z uwagi na brak zmiany sytuacji rodzinnej strony, organ odmówił jej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego na okres od 1 maja 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji U. C. wyraziła swe niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podała, iż wymagane oświadczenie wypisywała po dniu 20 czerwca 2005 r., wniosła też o ponowne rozpatrzenie jej sprawy.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podano, iż w aktach sprawy brak jest stosownego oświadczenia złożonego w oparciu o § 22 rozporządzenia. W dalszej kolejności wskazano, iż w aktach znajduje się co prawda oświadczenie U. C. z dnia [...] kwietnia 2005 r., w którym opisuje swą trudną sytuację rodzinną, jednak nie może ono zostać uwzględnione jako złożone w związku z § 22 rozporządzenia. Dotyczyło bowiem wniosku strony o zmianę decyzji określającej okres na jaki przyznano dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W wyniku przedmiotowego oświadczenia organ I instancji wydał decyzję z dnia [...]r. mocą, której skrócono okres na jaki przyznano przedmiotowy dodatek z okresu od 1 stycznia 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r. do okresu od 1 stycznia 2005 r. do dnia 2005 r. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że możliwość przedłużenia okresu pobierania przedmiotowego dodatku do dnia 31 sierpnia 2005 r. pojawiła się dopiero w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie 1 czerwca 2005 r., natomiast wymogi formalne dotyczące wymaganego oświadczenia ustalone zostały w rozporządzeniu, które weszło w życie 30 czerwca 2005 r., zatem oświadczenie złożone w dniu [...] kwietnia 2005 r. – w ocenie organu – nie może zostać uznane za złożone zgodnie z wymogami ustalonymi w przepisach, które weszły w życie w okresie późniejszym. Organ wskazał również, iż strona na okoliczność podnoszonej kwestii złożenia oświadczenia po dniu 20 czerwca 2005 r. nie przedstawiła żadnych dowodów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Powtórnie wskazała, iż wymagane oświadczenie "wypisywała po 20 czerwca 2005 r.", jednak dokładnej daty nie pamięta. Na koniec wyraziła ogólne niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu II instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Otóż z ustaleń organów administracyjnych obu instancji wynika, że skarżąca może spełniać określone w art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki, od których uzależnione było nabycie prawa do przedmiotowego dodatku do 31 sierpnia 2005 r. Negatywna decyzja wynikła jedynie z przekroczenia terminu do złożenia oświadczenia, wyznaczonego w § 22 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Należy w tej sytuacji stwierdzić, że wskazany przepis rozporządzenia nie może stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy. Przepis ten wykroczył bowiem poza delegację ustawową z art. 23 ust. 5 wymienionej ustawy, w oparciu o którą to rozporządzenie zostało wydane. W żadnym razie delegacja ta nie uprawniała Ministra do uzależnienia możliwości nabycia prawa do omawianego dodatku, na warunkach przewidzianych w art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, od złożenia przez stronę w określonym terminie oświadczenia, że sytuacja w jej rodzinie nie uległa zmianie. § 22 rozporządzenia wprowadził więc nie wynikające z ustawy dodatkowe ograniczenie w zakresie uprawnienia nabywanego z mocy prawa – art. 60 ust. 2 cyt. ustawy. W dodatku przepis ten został umieszczony wśród przepisów przejściowych i dostosowujących, a zatem tam też musiałaby się znaleźć delegacja do wydania aktu wykonawczego precyzującego warunki nabycia omawianego prawa. W rezultacie należy uznać, że ów § 22 rozporządzenia został wydany z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Ponieważ zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji sędziowie podlegają tylko konstytucji oraz ustawom, dlatego Sąd może odmówić zastosowania niekonstytucyjnego przepisu podustawowego. Oznacza to w niniejszej sprawie, że winna być ona ponownie rozpatrzona z pominięciem przewidzianego w
§ 22 rozporządzenia warunku złożenia oświadczenia w terminie do 31.VIII.2005 r. Wypadnie przy tym zauważyć, że przepis ten został już uchylony rozporządzeniem zmieniającym z dnia 27 marca 2006 r. ( Dz. U. Nr 58, poz. 401 ).
Zachodzi więc konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przesłanek z art. 60 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co uzasadnia uchylenie decyzji obu instancji, zwłaszcza że sytuacja, którą należy podciągnąć pod pojęcie naruszenia prawa materialnego, w równym stopniu odnosi się do tych dwóch decyzji.
Z powyższych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI