II SA/Lu 104/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-05-09
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbudowabalkontaraszadaszenieobiekt małej architekturypozwolenie na budowęnadzór budowlanyWSA

WSA w Lublinie oddalił skargę na postanowienie PINB wstrzymujące rozbudowę balkonu, uznając ją za samowolę budowlaną wymagającą pozwolenia na budowę.

Skarżący rozbudowali balkon i wykonali nad nim zadaszenie, co organy nadzoru budowlanego zakwalifikowały jako rozbudowę budynku mieszkalnego, wymagającą pozwolenia na budowę. Skarżący twierdzili, że są to obiekty małej architektury. Sąd administracyjny uznał, że zwiększenie powierzchni i kubatury balkonu stanowi rozbudowę budynku, a nie obiekt małej architektury, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi A. B. i A. B. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wstrzymujące rozbudowę balkonu i wykonanie zadaszenia nad tarasem. Organy uznały te prace za rozbudowę budynku mieszkalnego, wymagającą pozwolenia na budowę, a ich wykonanie bez pozwolenia za samowolę budowlaną. Skarżący argumentowali, że wykonali obiekty małej architektury (podest i daszek), które nie wymagają pozwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że zwiększenie powierzchni balkonu o 2,82 m2 oraz wykonanie zadaszenia stanowi rozbudowę budynku, zmieniając jego charakterystyczne parametry (powierzchnię i kubaturę). Sąd podkreślił, że stabilne powiązanie konstrukcji z budynkiem uniemożliwia traktowanie jej jako obiektu małej architektury. W związku z tym, roboty te wymagały pozwolenia na budowę, a ich wykonanie bez niego uzasadniało zastosowanie procedury legalizacyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Rozbudowa balkonu i wykonanie nad nim zadaszenia, które zwiększa powierzchnię i kubaturę budynku mieszkalnego oraz jest stabilnie powiązane z jego konstrukcją, stanowi rozbudowę budynku, a nie obiekt małej architektury.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zwiększenie powierzchni balkonu o 2,82 m2 i wykonanie zadaszenia, które jest stabilnie powiązane z konstrukcją budynku, zmienia charakterystyczne parametry budynku (powierzchnię i kubaturę), co zgodnie z definicją rozbudowy w Prawie budowlanym wymaga pozwolenia na budowę. Obiekty małej architektury są z definicji niewielkie i niepowiązane konstrukcyjnie z budynkiem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

pr. bud. art. 48 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pomocnicze

pr. bud. art. 3 § pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja budowy, obejmująca rozbudowę.

pr. bud. art. 3 § pkt 7a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja przebudowy, od której odróżnia się rozbudowę.

pr. bud. art. 29 § ust. 2 pkt 19

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Zwolnienie z obowiązku pozwolenia na budowę dla obiektów małej architektury.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

rozporządzenie ws. w/t art. 3 § pkt 24 lit. a

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Wliczanie kubatury balkonów i tarasów do kubatury brutto budynku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zwiększenie powierzchni i kubatury balkonu/tarasu stanowi rozbudowę budynku, a nie obiekt małej architektury. Stabilne powiązanie konstrukcji z budynkiem wyklucza kwalifikację jako obiektu małej architektury. Roboty budowlane wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę podlegają procedurze legalizacyjnej z art. 48 Prawa budowlanego.

Odrzucone argumenty

Wykonana konstrukcja (podest i zadaszenie) to obiekty małej architektury, nie wymagające pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Zadaszenie tarasu stanowi obiekt małej infrastruktury, na który nie jest wymagane pozwolenie ani zgłoszenie. Brak podstaw do wydania postanowienia w trybie art. 48 Prawa budowlanego, gdyż nie doszło do samowoli budowlanej.

Godne uwagi sformułowania

Zmiana charakterystycznych parametrów danego obiektu to np. wykonanie nadbudowy nowej kondygnacji lub zwiększenie kubatury obiektu, to powstanie nowej substancji budowlanej, czyli budowa (art. 3 pkt 6 pr. bud.), w tym rozbudowa, natomiast w przypadku przebudowy następuje wyłącznie zmiana parametrów technicznych przez co zmienia się układ funkcjonalny budynku, jednak "parametry charakterystyczne" zachowują wielkość sprzed przebudowy. Rozbudowa to powiększenie budowli lub obszaru zabudowanego, rozszerzenie zasięgu dotychczasowej inwestycji. Powierzchnia zabudowy stanowi rzut bryły budynku na powierzchnię terenu. Do kubatury brutto wlicza się m.in. kubaturę balkonów i tarasów. Obiekt, który wykonali skarżący nie ma cech niezależności, jest stabilnie przymocowany do elementów konstrukcyjnych budynku mieszkalnego.

Skład orzekający

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Drwal

sędzia

Anna Ostrowska

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rozbudowy budynku w kontekście Prawa budowlanego, rozróżnienie od obiektów małej architektury, zastosowanie procedury legalizacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego, gdzie rozbudowa balkonu i zadaszenia znacząco powiększyła parametry budynku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak łatwo można przekroczyć granice samowoli budowlanej, nawet przy pozornie niewielkich pracach, jak rozbudowa balkonu. Pokazuje też, jak ważne jest precyzyjne rozróżnienie między budową a obiektem małej architektury.

Rozbudowałeś balkon? Uważaj, to może być samowola budowlana!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 104/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska
Jerzy Drwal
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2030/23 - Wyrok NSA z 2024-08-28
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 48 uts. 1 pkt 1, art. 3 pkt 6, 7a, art. 29 ust. 2 pkt 19
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. B. i A. B. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 28 listopada 2022r., znak: ZOA-VII.7721.33.2022 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2022r., znak: ZOA-VII.7721.33.2022 Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu zażalenia A. B. i A. B. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Lublin z dnia 4 października 2022r., znak: PNB.IO.II.5160.10.2022 nakazujące im wstrzymanie rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego w zabudowie szeregowej, polegającej na rozbudowie balkonu od strony południowej, w lokalu mieszkalnym A, na działce nr ewid. [...] przy ul. P. w L.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że podczas kontroli w dniu 22 czerwca 2022r. pracownicy organu I instancji ustalili, że skarżący, będący właścicielami wskazanego wyżej lokalu, w kwietniu 2022r. wykonali rozbudowę tarasu rekreacyjnego przez wykonanie konstrukcji drewnianej wspartej na dwóch słupach drewnianych, o wymiarach 14,5 cm x 14,5 cm, przykręconej do płyty tarasowej oraz przykręconej do ściany budynku (belka, na której oparto konstrukcję zadaszenia); wykonali też zadaszenie nad całą powierzchnią tarasu po rozbudowie. Organ stwierdził, że w ten sposób powiększono taras o powierzchnię płyty o ok. 1,15 m na szerokość i ok. 2,45 m na długość (a więc powierzchnia balkonu zwiększyła się o ok. 2,82 m2). Ponadto stwierdzono, że zadaszenie tarasu posiada okap, wystający ok. 50 cm poza konstrukcję (słupy), odwadnianie następuje za pomocą rynny i rury spustowej na teren zielony działki skarżących nr [...]. Rozbudowana część tarasu (po płycie) zlokalizowana jest w odległości ok. 33 cm od ogrodzenia między działką [...] a działką [...], odległość słupa wynosi ok. 38 cm od ogrodzenia.
Z pisma Urzędu Miasta z dnia 29 kwietnia 2022r. wynika, że na tę rozbudowę nie zostało wydane pozwolenie na budowę; inwestorzy nie dokonali też zgłoszenia. Natomiast budynek został wybudowany na podstawie decyzji z dnia 2 listopada 2005r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej T. Sp. z o.o. z siedzibą w L., pozwolenia na budowę trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych /w Zespole Zabudowy Jednorodzinnej Szeregowej/ wraz z wykonaniem instalacji (...). W aktach znajduje się też pismo organu I instancji z 12 września 2006r. potwierdzające przyjęcie zgłoszenia o zakończeniu budowy i przystąpieniu do użytkowania ww. obiektu.
Mając powyższe na uwadze, organ I instancji stwierdził, że skarżący dopuścili się samowoli budowlanej, dlatego wydał - na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2021r., poz. 2351), dalej jako "pr. bud." – wskazane na wstępie postanowienie z 4 października 2022r. o wstrzymaniu spornej rozbudowy, informując ich o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części w terminie 30 dni i obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Dokonując kwalifikacji spornej inwestycji jako rozbudowy organ I instancji wyjaśnił, że nastąpiła zmiana charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego (kubatura, powierzchnia zabudowy, długość, szerokość), a zatem nie można mówić o przebudowie, ani tym bardziej o remoncie.
W zażaleniu skarżący zakwestionowali przyjętą kwalifikację, podnosząc, że jest to obiekt małej architektury, niepowiązany konstrukcyjnie z budynkiem i nieposiadający przegród budowlanych.
Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie uwzględnił zażalenia i podzielając ustalenia i stanowisko organu I instancji, zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ podzielił pogląd, że inwestorzy dokonali rozbudowy istniejącego tarasu budynku mieszkalnego, powiększając taras o powierzchnię ok. 1,15 m szerokości i ok. 2,45 m długości i wykonując nad całą powierzchnią tarasu zadaszenie. Zdaniem organu odwoławczego, nie była to jedynie przebudowa, gdyż przebudowa to wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji (art. 3 pkt 7a pr. bud.). "Zmiana charakterystycznych parametrów danego obiektu" to np. wykonanie nadbudowy nowej kondygnacji lub zwiększenie kubatury obiektu, to powstanie nowej substancji budowlanej, czyli budowa (art. 3 pkt 6 pr. bud.), w tym rozbudowa, natomiast w przypadku przebudowy następuje wyłącznie zmiana parametrów technicznych przez co zmienia się układ funkcjonalny budynku, jednak "parametry charakterystyczne" zachowują wielkość sprzed przebudowy (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 listopada 2019r., sygn. akt VII SA/Wa 874/19). "Rozbudowa to powiększenie budowli lub obszaru zabudowanego, rozszerzenie zasięgu dotychczasowej inwestycji" (zob. wyrok NSA z dnia 15 października 2020r., sygn. akt II OSK. 1735/18). Jeżeli zatem w wyniku robót budowlanych w danym budynku następuje zmiana charakterystycznych parametrów użytkowych np. kubatury, czy powierzchni zabudowy, to powinny one być prowadzone na podstawie pozwolenia na budowę (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2019r., sygn. akt IV SA/Po 775/19). Następnie organ podniósł, że gdy chodzi o ustalanie wielkości "powierzchni zabudowy", jako charakterystycznego parametru obiektu budowlanego, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że wobec braku ustawowej regulacji należy mieć na uwadze Polską Normę PN-ISO 9836:1997 "Właściwości użytkowe w budownictwie. Określanie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych" (aktualnie PN-ISO 9836:2022-07), a ponadto w zakresie ustalenia powierzchni zabudowy budynku także zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1679). Tak więc zgodnie ze wskazaną polską normą, przez "powierzchnię zabudowy" rozumie się powierzchnię terenu zajmowaną przez budynek w stanie wykończonym (pkt 5.1.2.1). Powierzchnię zabudowy wyznacza się przez rzut bryły budynku na powierzchnię terenu (pkt 5.1.2.2.), przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się powierzchni: elementów budynku ani ich części niewystających ponad powierzchnię terenu; elementów drugorzędnych budynku, np. schodów zewnętrznych, ramp i pochylni, daszków, markiz, okapów dachowych, oświetlenia zewnętrznego; zewnętrznych obiektów pomocniczych, np. szklarni i przybudówek.
W rozpatrywanej sprawie zmieniła się powierzchnia zabudowy: pierwotne wymiary tarasu wynosiły ok. 1,2 m x ok. 3,23 m, natomiast skarżący je zwiększyli odpowiednio o ok. 1,15 m x 2,45 m; dodatkowo nad nowopowstałą powierzchnią tarasu zostało wykonane zadaszenie. Powierzchnia zabudowy spornego budynku stanowi rzut bryły budynku na powierzchnię terenu, co oznacza, że budynek ten zajmuje obecnie większą powierzchnię, niż przed wykonaniem wyżej opisanych robót budowlanych. Ponadto powiększenie powierzchni tarasu spowodowało również powiększenie jego kubatury brutto w rozumieniu § 3 pkt 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022r., poz. 1225), dalej jako "rozporządzenie ws. w/t". Zgodnie z tym przepisem, do kubatury brutto wlicza się m.in. kubaturę balkonów i tarasów.
W związku z tym zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo przyjął, że skarżący dokonali rozbudowy spornego budynku bez wymaganego pozwolenia na budowę, a zatem należało wdrożyć procedurę legalizacyjną wynikającą z art. 48 pr. bud., która obejmuje m.in. wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy wraz z pouczeniem o prawie złożenia wniosku o legalizację i uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Organ odwoławczy wyjaśnił obszernie w uzasadnieniu na czym polega postępowanie legalizacyjne i jaki jest jego cel, wskazał, że skutkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy i upływu określonych terminów na złożenie wniosku o legalizację oraz uzupełnienie wskazanych dokumentów, jest wydanie decyzji o rozbiórce. Za prawidłowe uznał skierowanie postanowienia do A. B. i A. B., którzy są nie tylko inwestorami, ale także właścicielami lokalu w spornym budynku (stosownie do art. 52 ust. 1 pr. bud.).
Organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania tj. art. art.7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. Stwierdził, że taras stanowi całość funkcjonalno-użytkową z budynkiem mieszkalnym, zapewniając jego obsługę. Nie ma podstaw, aby wykonanie konstrukcji drewnianej opartej na słupach drewnianych - posadowione za pomocą kotew oraz przykręcone do istniejącej płyty tarasu oraz do ściany nośnej budynku, uznać za obiekt małej architektury (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2017r., sygn. akt II OSK 1220/15). Ponadto samo wykonanie zadaszenia tarasu związanego integralnie z konstrukcją budynku nie pozwala na traktowanie tego tarasu jako obiektu małej architektury.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. B. i A. B. domagali się uchylenia postanowień organów obu instancji i umorzenie postępowania, zarzucając organom naruszenie:
1. art. 77 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niezebranie wystarczającego materiału dowodowego oraz brak analizy spornego obiektu, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżący dokonali rozbudowy balkonu, zmieniając parametry użytkowe lub techniczne istniejącego budynku, podczas gdy umiejscowienie, rozmiar i przeznaczenie tego obiektu przemawiają za przyjęciem, że jest to drewniany podest (obiekt małej architektury);
2. art. 3 ust. 4 pr. bud., który zawiera definicję "obiektu małej architektury", poprzez jego pominięcie i niezastosowanie,
3. art. 28 pr. bud. poprzez bezzasadne przyjęcie, że sporny obiekt powinien być realizowany na podstawie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, pomimo tego, że jako obiekt małej architektury, niepowiązany konstrukcyjnie z budynkiem i nieposiadający przegród budowlanych, w ogóle nie podlega reglamentacji organów architektonicznych
4. art. 48 ust. 1 pr. bud. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie dopuszczono się samowoli budowlanej.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że faktycznie wykonali podest (na balkonie) i zadaszenie (nad tarasem), a więc lekkie obiekty małej architektury.
Przepisy Prawa budowlanego oraz innych aktów prawnych nie definiują pojęcia "podest", jednak przyjmuje się, że podestem jest konstrukcja umożliwiająca przebywanie na pewnej powierzchni. Fakt przylegania podestu do istniejącego balkonu/tarasu, jak również wykonanie go na lekkiej konstrukcji drewnianej nie niweczy jego charakteru jako obiektu małej architektury, gdyż nie jest połączony bezpośrednio z pomieszczeniami wewnętrznymi budynku mieszkalnego. Cała inwestycja ma niewielkie rozmiary, służy codziennej aktywności i odpoczynkowi.
Z kolei gdy chodzi o daszek, to w świetle Polskiej Normy PN- ISO 9836:2022-07, do powierzchni budynku nie zalicza się daszków, a więc organy błędnie przyjęły, że jego wykonanie stanowi rozbudowę budynku. Zgodnie z orzecznictwem sądowym zadaszenie tarasu stanowi obiekt małej infrastruktury, na budowę którego nie jest wymagane ani pozwolenie na budowę, ani też zgłoszenie (tak: wyrok WSA w Gliwicach z 9 marca 2011r., sygn. akt II SA/GI 1249/10). Bez znaczenia również jest czy zadaszenie to oparte jest na konstrukcji, tj. podparte słupami, czy nie.
Dodali, że istnieje możliwość demontażu podestu (poprzez rozbiórkę kilku desek) bez jednoczesnego demontażu daszku, co ich zdaniem potwierdza brak podstaw do wydania postanowienia w trybie art. 48 pr. bud. odnoszącego się do zadaszenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz.259), dalej jako "p.p.s.a.".
Skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego postanowienia był art. 48 ust. 1 pkt 1 pr. bud., zgodnie z którym: 1. Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. (...) 3. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części (...) oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Bezsporne jest, że skarżący jako właściciele lokalu w budynku mieszkalnym jednorodzinnym dwulokalowym w zabudowie szeregowej, wykonali konstrukcję drewnianą, składającą się z "podłogi" z desek i zadaszenia, osadzoną na istniejącym, mniejszym balkonie (nazywanym przez organ "taras", do którego prowadzą schody); rozmiary "podłogi" konstrukcji to 1,15 m (szerokość) i 2,45 m (długość) - wcześniejsze wymiary podłogi istniejącego balkonu (ogrodzonego balustradą tarasu) to 1,2 m x 3,23 m. Powierzchnia balkonu (tarasu) zwiększyła się zatem o 2,82 m2. Cała konstrukcja została wsparta na dwóch słupach drewnianych, o wymiarach 14,5 cm x 14,5 cm, przykręcona do płyt tarasowych znajdujących się na ziemi (na dole) oraz do ściany budynku (poprzez belkę do niej przymocowaną).
Spór dotyczy kwalifikacji tej drewnianej konstrukcji – według skarżących, są to dwa obiekty małej architektury - podest (na balkonie) i daszek (nad tarasem), zaś według organu cała konstrukcja stanowi rozbudowę budynku mieszkalnego. Zakwalifikowanie wykonanych robót jest kluczowe dla rozstrzygnięcia, ponieważ od tego zależy, czy wymagały one pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a w konsekwencji czy i w jakim trybie organ nadzoru budowlanego powinien prowadzić postępowanie oraz jakie ewentualnie obowiązki powinien nałożyć na inwestorów.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ szczegółowo wyjaśnił tryb postępowania w przypadku dokonania budowy (obejmującej m.in. odbudowę, nadbudowę i rozbudowę – art. 3 pkt 6 pr. bud.) bez wymaganego pozwolenia. Przytoczył treść art. 48 pr. bud. i wskazał, że w celu zalegalizowania samowolnej budowy konieczne jest złożenie przez inwestora (właściciela) wniosku o legalizację, uzupełnienie dokumentacji, a następnie uiszczenie opłaty legalizacyjnej (art. 49 pr. bud.). Omawianie ponownie tego trybu przez Sąd jest zatem zbędne.
Wyjaśnić dodatkowo należy, że podobne zasady obowiązują w przypadku robót budowlanych polegających na budowie, wykonanych bez wymaganego zgłoszenia (różnice dotyczą rodzajów wymaganych do legalizacji dokumentów i wysokości opłaty legalizacyjnej). Z przepisów prawa budowlanego (art. 29-30 pr. bud.) wynika, że to, czy budowa wymaga pozwolenia, czy też zgłoszenia, zależy od rodzaju planowanego obiektu budowlanego i – biorąc pod uwagę kolejne zmiany prawa budowlanego – coraz bardziej decyduje o tym ustawodawca poprzez rozszerzanie szczegółowego katalogu różnych obiektów, które wymagają albo zgłoszenia albo pozwolenia. Analiza przepisów prowadzi do wniosku, że im mniej skomplikowany zakres prac i koniecznych rozwiązań technicznych przy danym obiekcie, tym "łagodniejszy" stopień reglamentacji (zgłoszenie, a nie pozwolenie, a nawet całkowity jej brak). Odmienny tryb postępowania (naprawczy) dotyczy robót budowlanych innych, niż budowa (w rozumieniu art. 3 pkt 6 pr. bud.) i jednocześnie wykonanych w okolicznościach wymienionych w art. 50 pr. bud., a więc: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. W toku postępowania naprawczego organ bada, czy obiekt spełnia warunki techniczno-budowlane, czy nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednak legalizacja nie wymaga uiszczenia opłaty legalizacyjnej. W odniesieniu do tego trybu należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest (słuszny) pogląd, że tryb ten dotyczy także takich obiektów budowlanych, na które nie jest wymagane pozwolenie ani zgłoszenie, jeśli obiekt może stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa. Dopuszczalna jest więc ingerencja organów nadzoru budowlanego nawet w sytuacji, gdy dane roboty budowlane nie wymagały zgłoszenia ani pozwolenia.
Skarżący podnoszą, że wykonali dwa obiekty małej architektury tj. drewniany podest i daszek nad nim (nad tarasem), na budowę których nie było wymagane zgłoszenie, ani tym bardziej pozwolenie.
Rzeczywiście budowa obiektów małej architektury zwolniona jest ze zgłoszenia i pozwolenia na budowę – zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 19 pr. bud., jednak Sąd nie podziela takiej kwalifikacji zrealizowanych przez skarżących robót (o czym poniżej) – nawet jednak gdyby ją podzielić, to i tak – jak wyjaśniono – nie wykluczałoby to możliwości prowadzenia postępowania w trybie art. 50 i 51 pr. bud.
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie prawidłowe jest stwierdzenie przez organy obu instancji, że skarżący dokonali rozbudowy budynku mieszkalnego, czyli zrealizowane przez nich roboty to budowa zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6 pr. bud., a nie inne, niż budowa roboty, o których mowa w art. 50 pr. bud.
Otóż stosownie do art. 3 pkt 4 pr. bud. – przez "obiekt małej architektury" należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Z kolei gdy chodzi o "rozbudowę, to ustawa Prawo budowlane nie zawiera jej definicji, natomiast definiuje "przebudowę" i tą definicją należy się posiłkować przy określaniu pojęcia "rozbudowa". Zgodnie z art. 3 pkt 7a pr. bud. "przebudowa" to wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji (...). Jak trafnie stwierdził NSA w wyroku z dnia 10 września 2020r., sygn. akt. II OSK 1254/18 - "Odczytana a contrario treść art. 3 pkt 7a pr. bud. pozwala na zakwalifikowanie jako rozbudowy, a nie przebudowy, robót w wyniku których następuje zmiana charakterystycznych parametrów użytkowych lub technicznych obiektu budowlanego, takich jak kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji".
Organ odwoławczy przytoczył trafne orzeczenia sądów administracyjnych, wyjaśniające, że "rozbudowa" to w istocie powiększenie budowli, wynikające ze zwiększenia jej podstawowych parametrów – kubatury, wysokości, długości szerokości czy jej granic fizycznych (zob. wyrok NSA z 15 października 2020r., sygn. akt II OSK 1735/18; wyrok WSA w Gorzowie Wlk. z 11 lutego 2021r., sygn. akt II SA/Go 226/20). "O budowie można mówić wówczas, gdy powstaje nowy obiekt budowlany, jak i w przypadku, gdy dochodzi do powiększenia istniejącego obiektu budowlanego, w efekcie czego powstaje nowa substancja budowlana. W tym drugim przypadku mamy do czynienia z rozbudową. Cechą odróżniającą obie ww. formy budowy jest to, czy nowopowstała substancja budowlana jest wynikiem robót budowlanych niepowiązanych z istniejącym obiektem budowlanym czy też robót budowlanych związanych z obiektem budowlanym istniejącym". (zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2020r., sygn. akt II OSK 1691/20).
Zasadnie organy w niniejszej sprawie przyjęły, że na skutek spornych robót budowlanych powiększył się budynek jednorodzinny, w którym skarżący mają prawo odrębnej własności lokalu. Chodzi o powierzchnię i kubaturę balkonu i tarasu – oba te elementy budynku były pierwotnie mniejsze, obecnie powierzchnia balkonu zwiększyła się o 2,82 m2, co nie jest kwestionowane. Już tylko to oznacza, że zmieniły się podstawowe (charakterystyczne) parametry istniejącego budynku, ponieważ zwiększyła się jego powierzchnia i kubatura, w skład której wchodzi również kubatura balkonów i tarasów (§ 3 pkt 24 lit. a rozporządzenia ws. w/t/).
W ocenie Sądu, nietrafne jest stanowisko skarżących, że wykonali oni dwa obiekty małej architektury – drewniany podest zamontowany na balkonie (na tarasie) i jego zadaszenie. Konstrukcja obu tych elementów jest bowiem tego rodzaju, że tworzy całość mającą kształt niezabudowanego w pełni, zewnętrznego pomieszczenia (ma "dach", "podłogę" i "ściany" – z dwóch stron balustrady balkonu, a z jednej murek). Pierwotnie, przed wykonaniem spornych robót, był otwarty balkon (taras) o mniejszej powierzchni. Na skutek wykonania spornej konstrukcji powstała dodatkowa przestrzeń, wydzielona przegrodami, przylegająca stabilnie do istniejącego budynku, tworząca nową część tego budynku. Ze względu na to, że została ściśle powiązana z elementami konstrukcyjnymi budynku (wsparta na słupach zakotwionych w płytach tarasowych (w ziemi) i na ścianie, w celu zachowania stabilności i wytrzymałości, nie można jej uznać za obiekt małej architektury. Do takich bowiem niewielkich obiektów zaliczają się obiekty usytuowane samodzielnie, niezwiązane z innymi obiektami, niestanowiące części innych obiektów. Obiekt, który wykonali skarżący nie ma natomiast cech niezależności, jest stabilnie przymocowany do elementów konstrukcyjnych budynku mieszkalnego.
Zarzuty skargi dotyczące niewyjaśnienia okoliczności faktycznych, a w konsekwencji dotyczące błędnej kwalifikacji spornych robót budowlanych i wdrożenia postępowania w trybie art. 48 pr. bud., okazały się niezasadne.
W związku z tym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI