II SA/Lu 1031/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-03-14
NSAAdministracyjneŚredniawsa
uprawnienia kombatanckiekarta kombatantaII wojna światowapostępowanie administracyjnek.p.a.tryb nadzwyczajnywznowienie postępowaniazmiana decyzjidowodystan faktyczny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę R. S. na decyzję Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, uznając, że skarżąca nie wykazała nowych okoliczności uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich w trybie nadzwyczajnym.

Skarżąca R. S. domagała się zmiany decyzji odmawiającej przyznania jej uprawnień kombatanckich, powołując się na nowe dowody i okoliczności. Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznał jej wniosek w trybie art. 154 § 1 k.p.a., uznając, że przedstawione dowody i argumenty były już przedmiotem analizy w postępowaniu zwyczajnym i nie spełniają przesłanek do wznowienia postępowania ani zmiany decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarżąca nie wykazała istnienia nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, które uzasadniałyby przyznanie jej uprawnień kombatanckich.

Sprawa dotyczyła skargi R. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, powołując się na nowe dowody i okoliczności, w tym rzekome schronienie udzielone rodzinie żydowskiej w czasie II wojny światowej oraz pracę fizyczną w trudnych warunkach. Organ administracji początkowo rozpatrywał sprawę w kontekście wznowienia postępowania, jednak ostatecznie zakwalifikował wniosek do trybu art. 154 § 1 k.p.a. (zmiana decyzji ostatecznej). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd stwierdził, że okoliczności i dowody przedstawione przez skarżącą były już przedmiotem analizy w postępowaniu zwyczajnym, które zakończyło się odmową przyznania uprawnień. Sąd podkreślił, że przyznanie uprawnień kombatanckich ma charakter związany, a nie uznaniowy, co ogranicza możliwość zastosowania art. 154 k.p.a. Ponadto, sąd uznał, że skarżąca nie wykazała istnienia nowych okoliczności lub dowodów, które nie były znane organowi w momencie wydawania pierwotnej decyzji, a które miałyby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd odniósł się również do wątpliwych dowodowo twierdzeń skarżącej dotyczących jej działań w czasie wojny, wskazując na jej wiek (3 lata) w tym okresie. Sąd zauważył drobne uchybienia procesowe organu (brak postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania), jednak uznał je za niemające wpływu na wynik sprawy. Ostatecznie, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek taki nie może być skutecznie rozpoznany w trybie art. 154 § 1 k.p.a. ani w trybie wznowienia postępowania, jeśli nie ujawniono nowych okoliczności lub dowodów istotnych dla sprawy, które nie były znane organowi w poprzednim postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżąca nie przedstawiła nowych okoliczności ani dowodów, które nie były znane organowi w postępowaniu zwyczajnym. Powoływane przez nią argumenty i dokumenty były już przedmiotem analizy. W związku z tym, tryb wznowienia postępowania (art. 145 k.p.a.) byłby niedopuszczalny z przyczyn formalnych (brak nowych dowodów/okoliczności). Tryb art. 154 k.p.a. również nie mógł być zastosowany, ponieważ przyznanie uprawnień kombatanckich jest decyzją związaną, a nie uznaniową, i skarżąca nie wykazała słusznego interesu strony uzasadniającego zmianę decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 154 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten może być stosowany do zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zastosowanie go do decyzji związanych jest ograniczone.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

ustawa o kombatantach art. 1-4

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Określają przesłanki przyznania statusu kombatanta.

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.

k.p.a. art. 148 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania (miesiąc od dnia dowiedzenia się o podstawie wznowienia).

k.p.a. art. 149 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 98 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do zawieszenia postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie przedstawiła nowych okoliczności ani dowodów, które nie były znane organowi w postępowaniu zwyczajnym. Przedstawione przez skarżącą okoliczności i dowody nie spełniają przesłanek do wznowienia postępowania ani zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Przyznanie uprawnień kombatanckich jest decyzją związaną, a nie uznaniową, co ogranicza możliwość zastosowania art. 154 k.p.a. Skarżąca nie wykazała słusznego interesu strony uzasadniającego zmianę decyzji. Twierdzenia skarżącej dotyczące jej działań w czasie II wojny światowej są wątpliwe dowodowo, biorąc pod uwagę jej wiek w tym okresie.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej oparte na nowych dowodach i okolicznościach uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich.

Godne uwagi sformułowania

nie można uznać za słuszny interes strony dążenia przez skarżącą do zmiany przez Szefa Urzędu oceny tego samego stanu faktycznego zakończonego decyzją o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. trudno mówić o tej przesłance w przypadku osoby, która w czasie trwania II wojny światowej była kilkuletnim dzieckiem. nie sposób uznać za racjonalne podnoszonych przez nią twierdzeń, jakoby będąc trzyletnim dzieckiem nosiła żywność więźniom przebywającym w hitlerowskim więzieniu, czy udzielała schronienia osobom narodowości żydowskiej, których istnienia nikt nie jest w stanie potwierdzić. uchybienie procesowe, ale nie mające żadnego wpływu na samo rozstrzygnięcie sprawy, które było merytorycznie prawidłowe.

Skład orzekający

Jerzy Parchomiuk

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Grymuza

sędzia

Maciej Gapski

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących trybów nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym (wznowienie postępowania, zmiana decyzji ostatecznej) w kontekście decyzji związanych oraz ocena dowodów w sprawach o uprawnienia kombatanckie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku nowych dowodów w postępowaniu administracyjnym oraz charakteru decyzji związanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje trudności w dochodzeniu praw kombatanckich po latach i pokazuje, jak sąd ocenia dowody oraz stosuje przepisy o trybach nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym. Jest to ciekawe dla prawników procesualistów i specjalistów od prawa administracyjnego.

Czy można uzyskać status kombatanta na podstawie wspomnień z dzieciństwa? Sąd analizuje granice dowodów w sprawach historycznych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 1031/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Gapski
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 154
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 27 października 2023 r., nr DSE2-K1082-KT14122-21/23 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z 27 października 2023 r., Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej jako: Szef Urzędu), po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku R. S. (dalej jako: skarżąca) utrzymał w mocy własną decyzję z 28 września 2023 r. o odmowie zmiany decyzji w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Decyzją z 20 kwietnia 2023 r., wydaną po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szef Urzędu utrzymał w mocy decyzję własną z
7 grudnia 2022 r., odmawiającą przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich. W ocenie organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza spełnienia przez skarżącą żadnej z przesłanek niezbędnych do przyznania uprawnień kombatanckich, określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2039, ze zm.; dalej jako: ustawa o kombatantach).
W piśmie z 5 maja 2023 r. skarżąca powołała się na nowe dowody w sprawie, podnosząc, że pismo składa "w trybie nadzwyczajnym". Do pisma dołączyła obszerną dokumentację.
Pismem z 14 czerwca 2023 r. organ wezwał skarżącą do sprecyzowania wniosku poprzez podanie, od kiedy znane są skarżącej okoliczności lub dowody, na podstawie których domaga się wznowienia postępowania w sprawie, a także wskazanie, które dokumenty lub okoliczności mają stanowić podstawę wznowienia.
W odpowiedzi skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie, z uwagi na niemożność uzyskania w terminie koniecznych dokumentów.
W piśmie z 2 lipca 2023 r. skarżąca szeroko opisała okoliczności, które stanowią w jej ocenie podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich. Do pisma ponownie dołączono obszerną dokumentację, zbieżną z wcześniej złożoną.
W kolejnym piśmie (bez daty), skarżąca oświadczyła, że zwraca się o "wznowienie sprawy", z uwagi na uzyskanie oświadczenie potwierdzającego, że w czasie II wojny światowej dawała schronienie dwuosobowej rodzinie. Do pisma dołączyła oświadczenie datowane na 14 września 2023 r., podpisane: "R. S.-O.".
Postanowieniem z 26 czerwca 2023 r. organ zawiesił postępowanie. Skarżąca złożyła kilka kolejnych pism, po czym wystąpiła o podjęcie postępowania.
Decyzją z 28 września 2023 r., wydaną na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., Szef Urzędu odmówił zmiany własnej decyzji z 20 kwietnia 2023 r., utrzymującej w mocy decyzję z 7 grudnia 2022 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wobec niewskazania przez skarżącą innych trybów, wniosek został zakwalifikowany do rozpatrzenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. W ocenie organu przytoczony przepis nie może być zastosowany w rozpatrywanej sprawie, z uwagi na jej charakter, tj. brak uznaniowego charakteru decyzji w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich. Organ stwierdził, że nie można uznać za słuszny interes strony dążenia przez skarżącą do zmiany przez Szefa Urzędu oceny tego samego stanu faktycznego zakończonego decyzją o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła okoliczności związane z jej pracą w 1960 r., a także z przetrzymywaniem w jej domu rodzinnym w czasie wojny rodziny żydowskiej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z 27 października 2023 r. Szef Urzędu utrzymał w mocy swoją decyzję z 28 września 2023 r., wyrażając w uzasadnieniu analogiczną argumentację jak we wcześniejszym rozstrzygnięciu.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję R. S. wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia, nie podnosząc żadnych skonkretyzowanych zarzutów wobec decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że podstawą do uwzględnienia skargi
i uchylenia zaskarżonej decyzji są tylko takie naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miały wpływ na wynik sprawy (mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy) lub dają podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Jakkolwiek w działaniach organu można dopatrzyć się pewnych niewielkich uchybień procesowych, to w ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że uchybienia te nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy.
Kwestią podstawową w sprawie jest właściwy tryb rozpatrzenia wniosku skarżącej z 5 maja 2023 r. W treści pisma skarżąca powołała się na nowe dowody w sprawie, podnosząc, że pismo składa "w trybie nadzwyczajnym". Do pisma dołączyła obszerną dokumentację, sugerującą istnienie owych dowodów, aczkolwiek argumentacja skarżącej była bardzo chaotyczna.
Tak sformułowane pismo wskazywałoby na żądanie rozpatrzenia sprawy w trybie wznowienia postępowania, w oparciu o przesłankę wyrażoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję). Tak też intencje skarżącej odczytał początkowo organ, który pismem z 14 czerwca 2023 r. wezwał skarżącą do sprecyzowania wniosku poprzez podanie, od kiedy znane są jej okoliczności lub dowody, na podstawie których domaga się wznowienia postępowania w sprawie, a także wskazanie, które dokumenty lub okoliczności mają stanowić podstawę wznowienia. Dalsze liczne pisma skarżącej składane w toku postępowania, jak również dołączana do nich obszerna dokumentacja potwierdzałyby, że istotą żądania skarżącej było pierwotnie wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 20 kwietnia 2023 r.
Jak wynika z uzasadnień decyzji Szefa Urzędu z 28 września 2023 r. i z 27 października 2023 r., wniosek skarżącej został ostatecznie rozpoznany przez organ w innym trybie nadzwyczajnym – regulowanym art. 154 § 1 k.p.a. Należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Jakkolwiek argumentacja organu od strony czysto formalnej mogłaby budzić wątpliwości, to jednak specyficzne okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazują, że rozpoznanie sprawy w trybie wznowienia postępowania dałoby dla skarżącej również wynik negatywny, co więcej – z przyczyn formalnych nie byłoby nawet możliwe przejście do merytorycznego rozpoznania sprawy w tym trybie.
Lektura akt administracyjnych, dokumentujących postępowanie prowadzone w trybie zwykłym wskazuje jednoznacznie, że żądanie skarżącej przyznania uprawnień kombatanckich było oparte na dokładnie tych samych okolicznościach, które skarżąca wskazała następnie we wniosku z 5 maja 2023 r., jako podstawę żądania ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzja ostateczną, w trybie nadzwyczajnym.
W materiałach dołączonych do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich (złożonego 18 sierpnia 2022 r., k. 21 akt adm.), a także składanych w toku postępowania prowadzonego w trybie zwykłym skarżąca opisywała swoje przeżycia w okresie II wojny światowej. Należy przy tym odnotować, że w chwili wybuchu wojny skarżąca była trzyletnim dzieckiem. Skarżąca opisywała wydarzenia, których miała być świadkiem, w postaci: rozstrzelania więźniów jako sankcji za niedostarczenie kontyngentu; dostarczania żywności więźniom przebywającym w hitlerowskim więzieniu (skarżąca miała dostarczać żywność ze swoją babcią); podpalenia domu i zabudowań gospodarskich przez żołnierzy niemieckich; pobicia członków rodziny przy przeszukaniu domu w celu rekwizycji zwierząt gospodarskich. Skarżąca wskazała także dane kilku członków rodziny, którzy mieli zostać rozstrzelani przez żołnierzy niemieckich w okresie II wojny światowej. Skarżąca dołączyła także obszerną dokumentację medyczną obrazującą jej stan zdrowia oraz dokumenty wskazujące na ubieganie się o zadośćuczynienie za krzywdy, m.in. od Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie". Te same okoliczności były podawane przez skarżącą w kilkukrotnie składanych pismach, do których dołączano analogiczną dokumentację. Skarżąca powoływała się również na "przymusową" pracę fizyczną "w trudnych warunkach" w latach 1954-55. W piśmie z 14 listopada 2022 r. skarżąca podniosła również bliżej niesprecyzowany wątek udzielania schronienia dwójce osób narodowości żydowskiej (k. 85v akt adm.).
Powyższe okoliczności i dokumenty były zatem znane organowi, który wydawał decyzję odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich w trybie zwykłym. Co więcej, jak wynika z uzasadnień decyzji z 7 grudnia 2022 r. organ podjął też własne starania o pozyskanie materiału dowodowego, jednak kwerenda archiwalna przeprowadzona przez Instytut Pamięci Narodowej zakończyła się wynikiem negatywnym (k. 89 akt adm.).
W związku z tym, że w odwołaniu i kolejnych pismach skarżąca eksponowała wskazany wyżej wątek udzielania schronienia osobom narodowości żydowskiej (k. 94, 99, 112, 145, 150 akt adm.), organ podjął działania w celu weryfikacji tych twierdzeń (m.in. zwracając się do Żydowskiego Instytutu Historycznego, jednak i te czynności nie dały żadnego rezultatu, nie potwierdziły powoływanej przez skarżącą okoliczności (k. 100, 107, 122 akt adm.). W związku z tym w uzasadnieniu decyzji z 20 kwietnia 2023 r. (k. 126 akt adm.) organ wyjaśnił, iż w trakcie postępowania nie odnaleziono również dowodów na spełnienie przez skarżącą ustawowej przesłanki w postaci dawania schronienia osobom narodowości żydowskiej. Na marginesie wypada jedynie dodać, że trudno mówić o tej przesłance w przypadku osoby, która w czasie trwania II wojny światowej była kilkuletnim dzieckiem.
W treści pisma z 5 maja 2023 r., stanowiącego żądanie weryfikacji decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich w trybach nadzwyczajnych, skarżąca powołała dokładnie te same okoliczności, które podnosiła w toku postępowania prowadzonego w trybie zwykłym i które były przedmiotem rozważań organu przy wydawaniu decyzji w trybie zwykłym – dostarczanie żywności więźniom, zagrożenie egzekucją przez rozstrzelanie, dawanie schronienia dwóm osobom narodowości żydowskiej, praca w trudnych warunkach po zakończeniu II wojny światowej (k. 160-161 akt adm.). Kolejne pisma składane przez skarżącą zawierają tożsamą argumentację (na marginesie należy zauważyć, że w latach 50-tych XX w. skarżąca była zatrudniona na stanowisku administracyjnym – jako maszynistka, k. 186-188 akt adm.; trudno zatem zrozumieć, skąd teza skarżącej o "ciężkiej fizycznej pracy w trudnych warunkach"). Skarżąca kilkukrotnie składała oświadczenia o tym, że we własnym domu przetrzymywała dwuosobową rodzinę żydowską (k. 213, 216 akt adm.) – są to jednak oświadczenia samej skarżącej, a nie nowe dowody w sprawie.
Z powyższej prezentacji pism i argumentów skarżącej, jak również dokumentów przez nią składanych, wynika jednoznacznie, że żądanie ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej w trybie nadzwyczajnym opierało się na dokładnie tych samych argumentach i dokumentach, które skarżąca podnosiła i składała w toku postępowania prowadzonego w trybie zwykłym i które organ rozważał w decyzjach wydanych w tym trybie.
W takiej sytuacji trudno organowi stawiać skuteczny zarzut rozpoznania wniosku skarżącej z 5 maja 2023 r. w niewłaściwym trybie nadzwyczajnym (art. 154 k.p.a. zamiast w trybie wznowienia postępowania – art. 145 k.p.a.), skoro treść przedstawionych przez skarżącą argumentów i dokumentów jednoznacznie wykluczała możliwość uznania, że w sprawie ujawniły się nowe okoliczności lub nowe dowody, istniejące w dacie wydania decyzji w trybie zwyczajnym, nieznane organowi i istotne dla sprawy – mające wpływ na jej rozstrzygnięcie. Postępowanie prowadzone w trybie regulowanym art. 145 k.p.a. nie doszłoby nawet do fazy merytorycznej, gdyż w ogóle nie było możliwe wykazanie, że żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone w terminie miesiąca od dnia, kiedy strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Skoro powoływane przez skarżącą w piśmie z 5 maja 2023 r. okoliczności i dowody, stanowiły te same okoliczności i dowody, które były podnoszone przez stronę w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym i były analizowane w wydanych przez organ decyzjach, to próba zakwalifikowania podania skarżącej z 5 maja 2023 r. jako żądania rozpatrzenia sprawy w trybie wznowienia postępowania musiałaby zakończyć się wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.
W związku z tym nie można organowi postawić zarzutu zastosowania wadliwego trybu rozpatrzenia wniosku skarżącej z 5 maja 2023 r. Zastosowany przez organ tryb z art. 154 k.p.a. dawał jedyną szansę merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącej, jakkolwiek była to szansa iluzoryczna, wobec podniesionych przez skarżącą argumentów.
Jeśli chodzi o prawidłowość rozpatrzenia przez organ wniosku skarżącej w oparciu o art. 154 k.p.a., to w tym zakresie również nie ma podstaw do kwestionowania legalności zaskarżonej decyzji. Jeszcze raz trzeba przypomnieć, że w świetle tego przepisu, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (§ 1). W takim przypadku właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji (§ 2).
Niewątpliwie decyzja odmawiająca przyznania uprawnień kombatanckich jest decyzją, na podstawie której strona nie nabyła prawa.
W orzecznictwie i doktrynie dominuje stanowisko, zgodnie z którym przepis art. 154 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany tzw. decyzji związanej, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania określonej decyzji (por. przykładowo: wyroki NSA z 26 maja 2023 r., I OSK 1249/22; z 10 stycznia 2024 r., II OSK 1053/21; wyrok WSA w Gdańsku z 24 stycznia 2024 r., II SA/Gd 553/23). Trzeba jednak odnotować poglądy, w świetle których nie można wykluczyć wzruszenia w analizowanym trybie również decyzji związanej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 września 2023 r. (I OSK 131/21), o ile w odniesieniu do wielu decyzji o charakterze związanym ich zmiana lub uchylenie rzeczywiście mogą jawić się, jako trudne do obrony w kontekście przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony, bądź ze względu na zagrożenie zaistnienia stanu naruszającego prawo, to jednak nie jest to wystarczająca podstawa do wywiedzenia generalnej reguły o niestosowaniu instytucji odwołalności do wszystkich decyzji związanych. Reguły takiej nie można by wówczas bezrefleksyjnie odnosić do wszystkich spraw, bez względu na ich specyfikę.
Niezależnie od pewnej rozbieżności stanowisk orzecznictwa w kwestii tego, czy można wyjątkowo zastosować tryb z art. 154 k.p.a. do decyzji związanych, za ugruntowany w orzecznictwie trzeba uznać pogląd, wskazujący, że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. Postępowanie prowadzone w tym trybie nie jest więc kolejną (trzecią) instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni
i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej, ale służy przeprowadzeniu weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony i czy jest zgoda strony na zmianę decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego. Uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. może zajść jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien luz decyzyjny. Tylko w obszarze tego luzu decyzyjnego wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. Natomiast w przypadku, gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca określone rozwiązanie, nie ma możliwości dokonania zmiany na podstawie art. 154 k.p.a. Nadto przedmiotem postępowania w trybie art. 154 k.p.a. nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek. Brak spełnienia którejkolwiek z nich, wyklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji (por. wyroki NSA z 17 października 2023 r., III OSK 2830/21; z 26 maja 2023 r., II OSK 2765/21).
Ponadto, w orzecznictwie trafnie podkreśla się, że słuszny interes strony, jako przesłanka uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w analizowanym trybie, musi mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa oraz nie może być postrzegany jako każdy interes strony, sprowadzający się do chęci uzyskania rozstrzygnięcia organu o treści zgodnej z wolą strony. Za uchyleniem lub zmianą decyzji ma przemawiać obiektywna, społeczna akceptacja dla takiego wyjątkowego działania organu, a nie subiektywne przekonanie strony o słuszności swojej potrzeby (por. wyrok NSA z 24 października 2023 r., II OSK 924/22).
W rozpoznawanej sprawie argumenty skarżącej podniesione we wniosku z
5 maja 2023 r. i kolejnych pismach procesowych zmierzały w sposób jednoznaczny do próby kolejnej weryfikacji tego samego materiału dowodowego, który był już analizowany w trybie zwykłym, zakończonym negatywną dla skarżącej oceną spełnienia ustawowych przesłanek przyznania statusu kombatanta. Nie ulega również wątpliwości, że przesłanki przyznania statusu kombatanta są określone przez ustawodawcę w sposób ścisły (art. 1-4 ustawy o kombatantach) i nie pozostawiają organowi żadnego luzu decyzyjnego. Biorąc pod uwagę przytoczone orzecznictwo sądowe, trzeba wskazać, że jedynym argumentem skarżącej jest wola uzyskania statusu kombatanta, jednakże pozbawiona faktycznych do tego podstaw. Subiektywne przekonanie skarżącej, że powinna uzyskać status kombatanta, nie może być uznane za wyraz słusznego interesu strony, uzasadniającego zmianę ostatecznej decyzji odmownej. Nie negując traumatycznych przeżyć skarżących, której lata wczesnego dzieciństwa przypadły na okres II wojny światowej, nie sposób uznać za racjonalne podnoszonych przez nią twierdzeń, jakoby będąc trzyletnim dzieckiem nosiła żywność więźniom przebywającym w hitlerowskim więzieniu, czy udzielała schronienia osobom narodowości żydowskiej, których istnienia nikt nie jest w stanie potwierdzić. Skarżąca nie może zatem skutecznie żądać przyznania jej statusu kombatanta wbrew przepisom ustawy, w sytuacji, kiedy nie spełniła ustawowych przesłanek przyznania takiego statusu.
Sygnalizowane na wstępie uchybienie procesowe organu, które nie miało żadnego wpływu na treść prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, sprowadza się natomiast do braku wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Z akt sprawy wynika, że na wniosek skarżącej (pismo z 23 czerwca 2023 r., k. 165 akt adm.), postanowieniem z 26 czerwca 2023 r. organ zawiesił postępowanie, na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. W piśmie z 10 września 2023 r. (k. 218 akt adm.) skarżąca zawarła wniosek o "wznowienie sprawy", co należało rozumieć, jako wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, jednakże w aktach sprawy brak jest postanowienia organu o podjęciu zawieszonego postępowania (w aktach dwukrotnie umieszczono to samo postanowienie o zawieszeniu postępowania, k. 214 i 222). W dniu 28 września 2023 r. wydano decyzję odmawiającą uchylenia decyzji odmownej w trybie art. 154 k.p.a. Niewydanie postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania jest uchybieniem procesowym, ale nie mającym żadnego wpływu na samo rozstrzygnięcie sprawy, które było merytorycznie prawidłowe.
Należy też zasygnalizować, że w uzasadnieniu decyzji z 27 października 2023 r. organ – wyjaśniając przyczynę rozpoznania wniosku skarżącej w trybie art. 154 k.p.a. stwierdził, że we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy "strona wprost powołała się na art. 154 k.p.a.". Argumentacja organu jest o tyle błędna, że skoro w pierwszej decyzji – z 28 września 2023 r. organ zastosował jako podstawę prawną art. 154 k.p.a., to strona kwestionując tą decyzję, musiała również powołać ten przepis. Trudno z tego faktu wywodzić, że jest to wyraz woli strony, aby jej sprawa była rozpoznana w tym trybie. Jak już jednak wyżej wskazano, rozpoznanie przez organ wniosku skarżącej z
5 maja 2023 r. w trybie art. 154 k.p.a. nie było błędem, gdyż jedynie ten tryb w okolicznościach rozpoznawanej sprawy dawał jakiekolwiek szanse na merytoryczne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją z 20 kwietnia 2023 r.
Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia, sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI