II SA/Lu 1006/23

II SA/Lu 1006/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jakub Polanowski /sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Marta Laskowska-Pietrzak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 52, art. 18, art. 30b, art. 31, art. 29, art. 29a, art. 93
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 537
art. 19
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Jakub Polanowski (sprawozdawca) Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 17 sierpnia 2023 r. nr ZOA-XVII.7721.22.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 17 sierpnia 2023 r., znak: ZOA-XVII.7721.22.2022, Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: organ odwoławczy, WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.; dalej także: Prawo budowlane), po rozpatrzeniu odwołania K. S. (dalej: inwestor, strona, skarżący) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej: organ I instancji, PINB) z 13 kwietnia 2023 r., znak: PINB 7355/Jast-8/2021, nakazującej inwestorowi wykonanie w terminie do 15 lipca 2023 r. robót budowlanych polegających na ociepleniu:
- zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej od budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr ewid. [...] w P. , gmina Jastków, od studni oznaczonej na projekcie budowlanym jako S4,
- przyłącza kanalizacji sanitarnej od strony studni oznaczonej na projekcie budowlanym jako S4 na odcinku zagłębionym mniej niż 1,0 m poniżej istniejącego poziomu terenu
poprzez:
- odkopanie ww. odcinka przyłącza i zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej do wierzchu rury o szerokości nie mniejszej niż 0,20 m,
- przykrycie odkopanego odcinka warstwą żużla grubości 0,40 m,
- następnie przykrycie ww. odcinka warstwą papy,
- zasypanie przyłącza i zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej warstwą ziemi do poziomu terenu,
uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w całości.
W uzasadnieniu decyzji WINB wyjaśnił, że w związku z pismem strony z 4 maja 2021 r., PINB prowadził postępowanie wyjaśniające dotyczące realizacji instalacji zewnętrznej kanalizacji sanitarnej do nieruchomości położonej na działce nr ewid. [...], w trakcie którego przeprowadzono w dniu 17 czerwca 2021 r. kontrolę wspomnianej instalacji. Następnie pismem z 8 lutego 2022 r. PINB zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budowy przyłącza oraz zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej na ww. działkach. Po dokonaniu 4 marca 2022 r. oględzin budowy przyłącza i zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej, postanowieniem z 9 marca 2022 r., wydanym na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego, PINB nałożył na skarżącego i na J. K. – współinwestora opisanej budowy (dalej: uczestnik) obowiązek przedstawienia w terminie do 15 czerwca 2022 r. oceny technicznej wykonanych robót budowlanych polegających na budowie przyłącza i zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego jednorodzinnego znajdującego się na działce nr ewid. [...] oraz zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej do budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr ewid. [...].
Uczestnik 9 czerwca 2022 r. przedłożył "Ocenę techniczną poprawności wykonania robót budowlanych w trakcie realizacji przyłącza i zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...]", sporządzoną przez mgra inż. T. S. oraz geodezyjną inwentaryzację powykonawczą przyłącza kanalizacji sanitarnej zlokalizowanego na działce nr ewid. [...]. Z ww. oceny technicznej wynika, że podczas wykonywanych robót budowlanych prowadzony był stały nadzór przez przedstawiciela Gminy Jastków, nadzór ustanowiony przez uczestnika i wykonawcę, zaś roboty zostały przeprowadzone zgodnie z projektem budowlanym, wytycznymi Gminy Jastków, warunkami technicznymi i wiedzą techniczną a zastosowane materiały posiadają niezbędne atesty i certyfikaty. Z prowadzonych robót zostały spisane protokoły potwierdzające zgodność prowadzonych robót z projektem budowlanym. Wskazano ponadto, że studnia S2 w miejscu zaprojektowanego włączenia od studni S4 została "zakorkowana".
Natomiast skarżący 15 czerwca 2022 r. złożył geodezyjną inwentaryzacją powykonawczą przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...] od studzienki zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] oraz "Ocenę techniczną rozwiązań projektu i realizacji przyłącza instalacji kanalizacji sanitarnej - przyłącze i zewnętrzna instalacja kanalizacji sanitarnej do budynków: mieszkalnego i gospodarczego - kat. I i II", sporządzoną przez mgra inż. A. Ł.. W ocenie technicznej, podniesiono, że kanalizacja od studni S2 do budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...] jest wykonana niezgodnie z projektem budowlanym i zupełnie nieprzydatna do celów użytkowych inwestora. Wskazano również jak powinna wyglądać prawidłowa i bezkolizyjna trasa po przebudowie przedmiotowej instalacji kanalizacji sanitarnej.
Postanowieniem z 26 sierpnia 2022 r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, PINB wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie przyłącza oraz zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej na działkach nr ewid. [...] i [...] oraz nałożył na stronę obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji budowlanej wraz z oceną techniczną wykonanych robót na odcinku od studni oznaczonej na projekcie jako S2 do budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr ewid. [...].
W wyniku rozpatrzenia zażalenia strony WINB postanowieniem z 21 października 2022 r. uchylił w całości to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PINB.
23 grudnia 2022 r. PINB ponownie postanowieniem wydanym w trybie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie przyłącza oraz zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej na działkach nr ewid. [...] i [...] w P. , na odcinku od studni oznaczonej na projekcie jako S2 do budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr ewid. [...].
Po rozpoznaniu zażalenie strony, WINB postanowieniem z 10 lutego 2023 r., uchylił w całości to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W toku ponownego rozpoznania sprawy PINB 16 marca 2023 r. przeprowadził ponowne oględziny budowy przedmiotowego przyłącza i zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej, a decyzją z 13 kwietnia 2023 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, nakazał stronie wykonanie w terminie do 15 lipca 2023 r. opisanych wyżej decyzji robót budowlanych.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji dokonał oceny zgodności przedmiotowego przyłącza i zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej z wydanymi przez administratora sieci – Gminę Jastków warunkami przyłączenia i z przepisami Prawa budowlanego, w tym przepisami techniczno-budowlanymi. PINB stwierdził, że wobec naruszenia przepisów techniczno-budowlanych poprzez zagłębienie przewodów kanalizacyjnych w gruncie powyżej strefy przemarzania bez dodatkowej warstwy izolacyjnej, zasadne było nakazanie wykonania określonych w sentencji decyzji robót budowlanych mających na celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
W odwołaniu od decyzji PINB inwestor zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 i art. 77 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że wykonanie robót budowlanych określonych w decyzji, polegających na ociepleniu zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej oraz przyłącza kanalizacji sanitarnej, doprowadzi obiekt do stanu zgodnego z prawem.
Rozpoznając odwołanie WINB wskazał, że przyłącza kanalizacyjne, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego, mogą być realizowane w trzech formach. Na podstawie pozwolenia na budowę wówczas, gdy przyłącze jest tylko częścią większej inwestycji budowlanej, na podstawie zgłoszenia albo bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia - do czego upoważnia pod określonymi warunkami art. 29a Prawa budowlanego. Budowa przyłączy bez zgłoszenia wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Plan sytuacyjny nie może być uznany za odpowiednik wymienionego w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1679), projektu zagospodarowania działki lub terenu, gdyż plan sytuacyjny może wykonać osoba nieposiadająca uprawnień budowlanych. Musi ona jednak pamiętać, że plan powinien uwzględniać wymogi zawarte w warunkach przyłączenia otrzymanych od gestorów sieci dotyczące np. miejsca lokalizacji gazomierza czy też wodomierza, przekroje rur. Niezależnie od tego, inwestor realizujący przyłącze kanalizacyjne zobowiązany jest do przestrzegania przepisów ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2023 r. poz. 537; dalej: u.z.z.w.), to jest inwestycja ta musi być zgodna z regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ścieków, uchwalonym uchwałą Rady Gminy Jastków nr XXXIII/262/2021 z 20 sierpnia 2021 r. (dalej: Regulamin), który określa warunki przyłączania do sieci.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że inwestor wystąpił 22 września 2020 r. do Urzędu Gminy Jastków z wnioskiem o wydanie warunków technicznych wykonania przyłącza kanalizacyjnego dla nieruchomości położonej na działce nr ewid. [...]. Urząd Gminy Jastków pismem z 15 października 2020 r. określił te warunki wskazując, że w celu przyłączenia do sieci należy zaprojektować włączenie do istniejącej studzienki kanalizacyjnej w działce nr [...] na sieci ? 200 PVC; materiał przyłącza: min. ? 160 PVC lite. Z § 9 pkt 5 i 6 Regulaminu wynika dodatkowo, że przyłącza kanalizacyjne należy wykonywać z rur PCV o średnicy dostosowanej do projektowanego przepływu, o grubości ścianki dostosowanej do obciążenia terenu, w którym zlokalizowane są przewody, a przewody kanalizacyjne w gruncie należy prowadzić możliwie najkrótszą i bezkolizyjną trasą stosując odpowiednie zagłębienie wynikające ze strefy przemarzania gruntu. WINB wskazał, że w aktach administracyjnych znajduje się sporządzony przez mgra inż. J. S. rysunek sytuacyjny (mapa) zawierający szczegółowe położenie w terenie przedmiotowej zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej oraz precyzujący tę mapę rysunek określający odległości i głębokości posadowienia poszczególnych elementów przyłącza i instalacji. Rysunek sytuacyjny został 14 stycznia 2021 r. uzgodniony z Urzędem Gminy Jastków. Zdaniem organu, wskazana mapa spełnia wymogi planu sytuacyjnego, o którym mowa w art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego. Dodatkowo, zachowane zostały określone w wydanych przez Urząd Gminy Jastków warunki przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej dotyczące rodzaju i średnicy rur.
W tych okolicznościach, skoro warunki przyłącza zostały ustalone między skarżącym a Gminą Jastków w dokumencie mającym charakter dwustronnego porozumienia (warunki przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej dla nieruchomości położonej na działce nr [...] w P. z 15 października 2020 r., znak: [...]) oraz sporządzono na ich podstawie mapę sytuacyjną, to wszelkie odstępstwa od warunków w nim określonych, powinny być rozstrzygane na gruncie prawa cywilnego, a nie w administracyjnoprawnym trybie postępowania naprawczego uregulowanego w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Przepis ten nie uprawnia organów nadzoru budowlanego do weryfikacji, czy przyłącze zrealizowane w trybie art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego zostało wykonane zgodnie z warunkami technicznymi ustalonymi obustronnie między inwestorem a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym.
Wobec tego, że inwestor realizuje przedmiotowe przyłącze i zewnętrzną instalację kanalizacji sanitarnej w oparciu o plan sytuacyjny, zgodny z art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego, w myśl wytycznych Urzędu Gminy Jastków, Regulaminu oraz przepisów u.z.z.w., a zatem w sytuacji, w której organy nie uczestniczą w procedurze przyłączania do sieci, w ocenie WINB zachodzą okoliczności uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania organu I instancji w całości jako bezprzedmiotowego.
W skardze wniesionej do Sądu i w piśmie procesowym z 20 listopada 2023 r. skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, a także o zobowiązanie organów do nakazania rozbiórki wykonanej – na zlecenie skarżącego – instalacji kanalizacji sanitarnej od studni S2 poprzez studnię S4 aż do zakończenia instalacji przy ścianie budynku gospodarczego na działce nr [...] w P. oraz nakazanie wykonania tej instalacji w sposób zgodny z dokumentacją projektową przedłożoną przez skarżącego.
Zaskarżonej decyzji WINB skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 107 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez niepodanie przez organ podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. niewskazanie przepisu normującego podstawy umorzenia postępowania, w sytuacji gdy jest to warunek formalny wydanej decyzji, którego brak utrudnia sporządzenie skargi;
2) art. 30 w zw. z art. 29a ust. 1 i 3 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 23 oraz art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez uznanie, że inwestycja na działce nr [...] została przeprowadzona prawidłowo w trybie przepisu art. 29a Prawa budowlanego, mimo że nie zostało dokonane zgłoszenie planowanych robót w Gminie Jastków, co świadczy o samowoli budowlanej;
3) art. 30 w zw. z art. 29a ust. 1 i 3 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego, poprzez uznanie, że inwestycja na działkach nr [...] i [...] została dokonana w trybie art. 29a Prawa budowlanego, mimo że sporządzony projekt budowlany świadczy o woli inwestorów co do realizacji inwestycji w trybie art. 30 tej ustawy, a WINB narzucił tryb realizacji inwestycji (art. 29a ustawy), naruszając prawo wyboru realizacji inwestycji przez inwestora;
4) art. 30 w zw. z art. 29a ust. 1 i 3 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego, poprzez uznanie, że inwestycja na działkach nr [...] i [...] została dokonana w trybie art. 29a Prawa budowlanego, mimo że działanie inwestorów i organów świadczyło o realizacji inwestycji w trybie art. 30 tej ustawy.
W odpowiedzi na skargę WINB, popierając stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
W sprawie jest poza sporem, że postępowanie administracyjne wszczęte zostało przez PINB z urzędu, w związku z pismem skarżącego z 4 maja 2021 r. W piśmie tym wniósł on o: "przeprowadzenie pilnej kontroli wykonania instalacji zewnętrznej kanalizacji sanitarnej zrealizowanej przez firmę Ś. M. Ś. z rażącym naruszeniem warunków technicznych wydanych przez Gminę Jastków i rozwiązań projektu budowlanego opracowanego przez firmę "Projektowanie sieci i instalacji sanitarnych J. S.", wydanie stosownej decyzji związanej z niewłaściwym wykonaniem robót budowlanych, obejmującej m. in. następujące działania:
a) nakazanie rozbiórki wykonanej instalacji od studni S2 poprzez studnię S4 aż do końca, tj. do zakończenia instalacji tuż przy ścianie budynku gospodarczego na działce nr [...] stanowiącej moją własność,
b) nałożenie obowiązku zapłaty odszkodowania na naprawę uszkodzonej czynnej studni wody pitnej z kręgów betonowych w trakcie prowadzonych robót,
c) ukaranie winnego wykonawcy w trybie art. 93 pkt.6 prawa budowlanego oraz: wszczęcie postępowania w trybie art.95 prawa budowlanego z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wobec M. Ś." (zob. k. 2 akt adm. I inst.).
W piśmie tym strona podniosła m.in., że "w trakcie robót prowadzonych na mojej nieruchomości, w czasie mojej obecności na podwórku, została uszkodzona istniejąca studnia z kręgów betonowych. Zniszczono kręgi betonowe: jeden – znajdujący się nad istniejącym gruntem został kompletnie rozbity, przy czym niektóre fragmenty betonu wpadły do studni, natomiast drugi krąg, znajdujący się już poniżej powierzchni terenu jest spękany, częściowo bez wątpienia – w wyniku uderzenia i ma zniszczony kołnierz i wyłupany fragment kręgu (nie nadaje się do dalszego użytkowania). Wcześniejsze moje zainteresowanie sposobem wykonania instalacji spotykało się z odpowiedzią pana M. Ś., "będzie dobrze i będę zadowolony". Niestety, już po zasypaniu instalacji zacząłem sprawdzać porównując z posiadanym projektem i okazało się że sposób wykonania odbiega od warunków opisanych w piśmie Gminy, ale najważniejsze jest naruszenie warunków zamierzonej inwestycji tzn. dotyczy poziomu ułożenia rur, których profil całkowicie wyklucza możliwość eksploatacji [...] Moje próby wyegzekwowania napraw lub polubownego rozwiązania problemu w formie pisemnej spotkały się z odmową p. M. Ś. (dowodem jest nagrana ostatnia rozmowa z dnia 28.04/21 z próbą ustalenia sposobu rozwiązania konfliktu i problemu technicznego). Z zapisanej rozmowy telefonicznej dowiedziałem się także, że tuż za studnią S2 kanalizacja została przez wykonawcę zaślepiona co wprawiło mnie w osłupienie, gdyż uświadomiło mi, że wykonawca działa z premedytacją na moją szkodę. Dodatkowo, podczas rozmów telefonicznych z Urzędem Gminy w Jastkowie uzyskałem informację, że tak wykonana kanalizacja nie zostanie odebrana i dopuszczona do użytku. Obecny stan jest dla mnie nie do zaakceptowania, ponieważ wykonawca nie chce naprawić wyrządzonej mi szkody i doprowadzić kanalizacji do projektowanego rozwiązania, a rozmowy z innymi wykonawcami nie mogą być sfinalizowane zawarciem nowej umowy w celu rozwiązania problemu dopóki nie będzie formalnego zakończenia niewłaściwie wykonanych robót z potwierdzeniem w formie pisemnej. Dotychczasowy wykonawca twierdzi, że zostawia mi w ziemi materiał na ok. 3600 zł, ale nie chce potwierdzić tego pisemnie. Ja natomiast nie chcę jego "prezentu" tym bardziej, że wiąże się to ze znacznymi kosztami przebudowy i prawdopodobnym zniszczeniem kielichów rur w trakcie wyciągania w celu pogłębienia" (zob. k.1-2 akt adm. I inst.).
Nie ulega zatem wątpliwości Sądu, że w rozpoznawanej sprawie skarżący w istocie zmierza do uzyskania – na drodze administracyjnej – rozstrzygnięcia cywilnoprawnego sporu powstałego pomiędzy nim a wykonawcą omawianej instalacji kanalizacji sanitarnej w zakresie wykonanych na zlecenie skarżącego przez tego wykonawcę robót budowlanych dotyczących tejże instalacji w części "od studni S2 poprzez studnię S4 aż do zakończenia instalacji przy ścianie budynku gospodarczego na działce nr [...]". Bezsprzecznie również, konsekwentnie domaga on się – w tym celu – nakazania przez organy nadzoru budowlanego rozbiórki wykonanej instalacji od studni S2 poprzez studnię S4 aż do końca, tj. do zakończenia instalacji tuż przy ścianie budynku gospodarczego na działce nr [...] stanowiącej moją własność. Czyni tak również w skardze, w której żądając uchylenia przez Sąd decyzji organów obu instancji wnosi o to, by Sąd zobowiązał te organy do wydania nakazu rozbiórki opisanej instalacji w części zrealizowanej na zlecenie skarżącego jako inwestora. Choć skarżący nie wskazuje przy tym na kogo należy nałożyć ten obowiązek, to w świetle art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego nie ulega wątpliwości, że adresatem nakazu rozbiórki omawianej instalacji powinien być co do zasady inwestor, a więc skarżący. Przepis ten stanowi bowiem, że obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w rozdziale 5b ustawy ("Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy"), nakłada się na inwestora, a gdy roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.
Inaczej mówiąc, inwestor domaga się od organów nadzoru budowlanego nałożenia na siebie nakazu rozbiórki zrealizowanej przez siebie instalacji kanalizacji sanitarnej, która wykonana została niezgodnie z jego zamierzeniem, podczas, gdy to nim – jako na inwestorze i właścicielu nieruchomości – spoczywał obowiązek prowadzenia stałego nadzoru podczas wykonywanych robót budowlanych, służący zapewnieniu, że roboty budowlane będą przeprowadzone zgodnie z dokumentacją projektową, warunkami przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej określonymi w piśmie Urzędu Gminy Jastków z 15 października 2020 r., znak: [...] oraz z przepisami prawa, w tym przepisami techniczno-budowlanymi. Pamiętać też należy, że stosownie do przepisów Prawa budowlanego na inwestorze spoczywają określone obowiązki w tym zakresie, gdyż w myśl art. 18 ust. 1 tejże ustawy, do jego obowiązków inwestora należy zorganizowanie procesu budowy, z uwzględnieniem zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a w szczególności zapewnienie:
1) opracowania projektu budowlanego i, stosownie do potrzeb, innych projektów, w tym planu sytuacyjnego, o którym mowa w art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego;
2) objęcia kierownictwa budowy przez kierownika budowy,
3) opracowania planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia,
4) wykonania i odbioru robót budowlanych,
5) w przypadkach uzasadnionych wysokim stopniem skomplikowania robót budowlanych lub warunkami gruntowymi, nadzoru nad wykonywaniem robót budowlanych
- przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych.
Ponadto, w myśl ustępu 2 tego artykułu, inwestor może ustanowić inspektora nadzoru inwestorskiego na budowie. Inwestor może zobowiązać projektanta do sprawowania nadzoru autorskiego.
Oczywiste jest, że inwestor nie musi posiadać w tym zakresie wymaganej wiedzy z zakresu budownictwa oraz prawa budowlanego pozwalającej na prawidłowe, to jest zgodne z wymaganiami określonymi w tych przepisach, zorganizowanie procesu budowy, lecz jednak dochowując wymagań należytej staranności oraz zważywszy na opisane wyżej ustawowe obowiązki powinien był zagwarantować nadzór kompetentnej osoby bądź osób, w celu zapewnienia zgodności z przepisami prawa prowadzonej przez siebie inwestycji. Skoro - jak wynika z jego twierdzeń podnoszonych w trakcie postępowania – zaufał w tej kwestii osobom, które nieprawidłowo wykonały ciążące na nich obowiązki, to w jego gestii jako inwestora podjęcie czynności zmierzających do niezwłocznego doprowadzenia tej inwestycji do stanu umożliwiającego prawidłowe jej użytkowanie, a nie żądanie od organów nadzoru budowlanego wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowej instalacji. Nie ulega zarazem wątpliwości, że wykonanie przez skarżącego rozbiórki omawianej instalacji kanalizacji sanitarnej w części "od studni S2 poprzez studnię S4 aż do zakończenia instalacji przy ścianie budynku gospodarczego na działce nr [...]" nie wymaga nałożenia na niego – w drodze stosownej decyzji organu nadzoru budowlanego – nakazu rozbiórki tej instalacji w tej części, na podstawie przepisów rozdziału 5b Prawa budowlanego. Skarżący może bowiem dokonać tej rozbiórki samodzielnie w trybie określonym w art. 30b Prawa budowlanego, to jest po wydaniu przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej pozwolenia na rozbiórkę, bądź w trybie wynikającym z art. 31 tej ustawy, to jest po uprzednim zgłoszeniu temu organowi zamiaru rozbiórki.
W tych specyficznych okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Sad podziela w pełni stanowisko organu odwoławczego, który ocenił, że postępowanie organu I instancji w tej sprawie było bezprzedmiotowe, co uzasadniało umorzenie tego postępowania w całości.
Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, przyłącza, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego, w tym przyłącze kanalizacyjne, mogą być realizowane, co do zasady, w trzech formach. Na podstawie pozwolenia na budowę wówczas, gdy przyłącze jest tylko częścią większej inwestycji budowlanej (np. osiedla mieszkaniowego, domu wielomieszkaniowego, zakładu), na podstawie zgłoszenia, lub też bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia - do czego upoważnia pod określonymi warunkami art. 29a Prawa budowlanego (zob. A. Kosicki, Komentarz do art. 29a [w:] A. Plucińska-Filipowicz (red.), M. Wierzbowski (red.), Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, Lex/el. 2023, pkt 1). Niewątpliwie możliwe jest więc wybudowanie przyłącza bez obowiązku jego zgłoszenia, w przypadku spełnienia wymogów określone w tym przepisie.
Niekwestionowane jest, że budowa przyłącza kanalizacyjnego bez zgłoszenia, zgodnie z art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego, jest związana z obowiązkiem sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W doktrynie wskazuje się, że wspomniany plan sytuacyjny, pomimo pewnych podobieństw, nie może być uznany za odpowiednik projektu zagospodarowania działki lub terenu, o jakim mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Bezsprzecznie bowiem o ile sporządzenie projektu budowlanego jest zastrzeżone dla osób posiadających stosowne uprawnienia budowlane o odpowiedniej specjalności, zaś plan sytuacyjny sporządzić może także osoba nieposiadająca opisanych uprawnień. Plan ten musi jednak uwzględniać wymogi zawarte w warunkach przyłączenia otrzymanych od gestorów sieci dotyczące np. miejsca lokalizacji gazomierza czy też wodomierza, przekroje rur. Dlatego też podnosi się, że pomimo uproszczenia procedury realizacji zgłoszeń wskazane jest, aby plan sytuacyjny, o którym mowa w art. 29a ust. 1, został przygotowany przez osobę mającą stosowne uprawnienia budowlane lub geodetę, albo przynajmniej osobę posiadającą odpowiednią wiedzę w tym zakresie. (zob. zob. A. Kosicki, jw., pkt 3).
Stosownie do art. 29a ust. 2 Prawa budowlanego, inwestor, który realizuje przyłącze kanalizacyjne, zobowiązany jest również do przestrzegania przepisów u.z.z.w. Zasadnie wskazał organ odwoławczy, że budowa przyłącza na podstawie planu sytuacyjnego oraz przy zastosowaniu przepisów u.z.z.w., następuje bez dokonywania jakichkolwiek czynności przed organami administracji architektoniczno-budowlanej i bez ich ingerencji, a zatem zwolniona jest z reglamentacji przepisami prawa budowlanego (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 13 maja 2021 r., II SA/Bk 824/20).
Zgodnie z art. 19 u.z.z.w. rada gminy uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, który stanowi akt prawa miejscowego. W regulaminie tym określane są m.in. warunki przyłączania do sieci (art. 19 ust. 5 pkt 4 u.z.z.w.). Na obszarze, na którym położone są opisane na wstępie działki inwestora, obowiązuje Regulamin, zatwierdzony uchwałą Rady Gminy Jastków nr XXXIII/262/2021 z 20 sierpnia 2021 r. Zgodnie z § 8 ust. 1 i 3 Regulaminu przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej odbywa się na pisemny wniosek złożony przez osobę ubiegającą się o przyłączenie. Jeżeli spełnione zostaną warunki techniczne umożliwiające przyłączenie nieruchomości do sieci, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wydaje warunki przyłączenia do sieci.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 22 września 2020 r. skarżący wystąpił do Urzędu Gminy Jastków z wnioskiem o wydanie warunków technicznych wykonania przyłącza kanalizacyjnego dla nieruchomości położonej na działce nr ewid. [...] w P. (k. 190 akt adm. I inst.). W odpowiedzi na ten wniosek, Urząd Gminy Jastków pismem z 15 października 2020 r., znak: [...], określił warunki przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej dla tej nieruchomości wskazując, iż w celu przyłączenia do sieci należy zaprojektować włączenie do istniejącej studzienki kanalizacyjnej w działce nr [...] na sieci ?200 PVC; materiał przyłącza: min. ?160 PVC lite (k. 190 akt adm. I inst.).
W oparciu o powyższe założenia sporządzony został przez mgr inż. J. S. dla przedmiotowej instalacji kanalizacji sanitarnej i przyłącza sanitarnego projekt budowlany przyłączy i zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej (k. 174-187 akt adm. I inst.). Do projektu załączono rysunek sytuacyjny (mapę) zawierający szczegółowe położenie w terenie przedmiotowej zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej (k. 175 akt adm. I inst.) oraz precyzujący tę mapę rysunek określający odległości i głębokości posadowienia poszczególnych elementów przyłącza i instalacji (k. 174 akt adm. I inst.). Słusznie podkreślił WINB, że ww. rysunek sytuacyjny został w dniu 14 stycznia 2021 r. uzgodniony z Urzędem Gminy Jastków. Wskazana powyżej mapa, w ocenie organu odwoławczego, spełnia wymogi planu sytuacyjnego, o którym mowa w art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż plan sytuacyjny to dokument pozwalający precyzyjnie ustalić w terenie miejsce tzw. wpięcia przyłącza do istniejącej sieci oraz przebieg przyłącza (rurociągu) do instalacji wewnętrznej odbiorcy, uzgadniany przed przystąpieniem do robót z przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym (zob. wyrok NSA z 27 września 2016 r., II OSK 852/15).
Dodatkowo, jak wskazał trafnie WINB, zachowane zostały określone w wydanych przez Urząd Gminy Jastków warunki przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej dotyczące rodzaju i średnicy rur, określone w § 9 pkt 5 i 6 Regulaminu, z których wynika, że przyłącza kanalizacyjne należy wykonywać z rur PCV o średnicy dostosowanej do projektowanego przepływu, o grubości ścianki dostosowanej do obciążenia terenu, w którym zlokalizowane są przewody a ponadto, że przewody kanalizacyjne w gruncie należy prowadzić możliwie najkrótszą i bezkolizyjną trasą stosując odpowiednie zagłębienie wynikające ze strefy przemarzania gruntu.
W oparciu o powyższe, niesporne ustalenia, nie budzi wątpliwości prawidłowość stanowiska organu odwoławczego, że skarżący realizował opisane przyłącze i zewnętrzną instalację kanalizacji sanitarnej, w postępowaniu określonym w art. 29a Prawa budowlanego, a więc na podstawie planu sytuacyjnego, w oparciu o procedurę przewidzianą w przepisach u.z.z.w. oraz w Regulaminie.
Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, cytowany przez organ, że w przypadku realizacji przyłącza w trybie art. 29a Prawa budowlanego, organy administracji publicznej nie uczestniczą w procederze przyłączania do sieci wodociągowej, a w konsekwencji nie weryfikują prawidłowości podjętych w tym względzie czynności. O legalności przyłącza w takiej sytuacji przesądza samo ustalenie, że inwestor zrealizował je w ramach unormowanej tam procedury (zob. ww. wyrok WSA w Białymstoku z 13 maja 2021 r., II SA/Bk 824/20). Zasadnie też przywołano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że "wszelkie relacje występujące po złożeniu przez inwestora w przedsiębiorstwie wodociągowo – kanalizacyjnym wniosku o przyłączenie do sieci to relacje kształtowane wprawdzie przepisami prawa miejscowego (regulaminem) i ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, ale zachodzące między równorzędnymi podmiotami (przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym i odbiorcą) bez ingerencji organów administracji publicznej. Wszelkie nieprawidłowości co do trybu zawarcia tej umowy pozostają poza kontrolą organów administracji publicznej" (zob. wyrok NSA z 27 września 2016 r., II OSK 852/15).
Trafnie zatem stwierdził organ odwoławczy, że skoro warunki realizacji spornego przyłącza zostały ustalone między inwestorem, a dostawcą w dokumencie w postaci dwustronnego porozumienia, jakim są warunki przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej dla nieruchomości położonej na działce nr ewid. [...] w P. zawarte w piśmie Urzędu Gminy Jastków z 15 października 2020 r., znak: [...]; k. 190 akt adm. I inst.) oraz sporządzonej na ich podstawie mapie sytuacyjnej (k. 174-175 akt adm. I inst.), to wszelkie ewentualne odstępstwa od warunków w nim sprecyzowanych, powinny być rozstrzygane na gruncie prawa cywilnego, a nie w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu, w przypadku realizacji przyłącza w trybie art. 29a Prawa budowlanego, organy administracji publicznej nie uczestniczą w procedurze przyłączania do sieci wodociągowej, nie weryfikują także prawidłowości podjętych w tym względzie czynności. Organy nadzoru budowlanego badając legalność przyłącza sprawdzają jedynie, czy zostało ono z zachowaniem warunków z art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego. O zgodności z prawem przyłącza w takiej sytuacji przesądza więc samo ustalenie, że inwestor zrealizował je w ramach unormowanej w tym przepisie procedury, co prawidłowo stwierdził WINB, a stanowisko to Sąd w pełni podziela. Jeśli natomiast organ ten stwierdziłby, że zawarte w art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego warunki nie zostały dochowane, to wówczas byłby obowiązany zbadać, czy budowa przyłącza została przez inwestora zgłoszona zgodnie z art. 30 Prawa budowlanego bądź czy została zrealizowana na podstawie pozwolenia na budowę, a jeśli nie stwierdziłby tego, obowiązany byłby wdrożyć procedurę naprawczą z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (podobnie WSA w Łodzi w wyroku z 26 października 2022 r., II SA/Łd 411/22).
Inaczej mówiąc, skoro, po pierwsze, w sprawie jest oczywiste, że inwestor nie ubiegał się o wydanie pozwolenia na budowę zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej od budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...] w P. , od studni oznaczonej na projekcie budowlanym jako S4 ani przyłącza kanalizacji sanitarnej od strony studni oznaczonej na projekcie budowlanym jako S4 na odcinku zagłębionym mniej niż 1,0 m poniżej istniejącego poziomu terenu oraz zważywszy na to, że po drugie, bezsporne jest, że skarżący nie dokonał zgłoszenia wykonania tych robót budowlanych właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, jakim jest Starosta Lubelski – przyjęcie w tych okolicznościach przez WINB, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, w tym sporządzony przez uprawionego projektanta rysunek sytuacyjny (mapa) zawierający szczegółowe położenie w terenie przedmiotowej zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej (k. 175 akt adm. I inst.) wraz z precyzującym tę mapę rysunkiem określającym odległości i głębokości posadowienia poszczególnych elementów przyłącza i instalacji (k. 174 akt adm. I inst.), który to rysunek 14 stycznia 2021 r. uzgodniono z Urzędem Gminy Jastków, umożliwiały zastosowanie art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego, było nie tylko zgodne z prawem, lecz również z regułami logiki i zdrowego rozsądku.
Niezasadne są zatem twierdzenia skarżącego, który zarzuca dowolność oceny organowi odwoławczemu we wskazanym wyżej zakresie. Zdaniem Sądu, zarzuty te są ponadto nieracjonalne. W tej kwestii skarżący stwierdził, że skoro sporządzony na jego zlecenie dokument przez uprawnionego projektanta został zatytułowany "projekt budowlany", to wyklucza to uznanie, że w niniejszej sprawie zastosowanie mógł mieć art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego. Podniósł również, że nie zostało dokonane zgłoszenie planowanych robót w Gminie Jastków, co świadczy o samowoli budowlanej, a w konsekwencji wyłącza przyjęcie, że w sprawie realizowana była budowa przyłącza kanalizacyjnego bez zgłoszenia, zgodnie z art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego. Podkreślić trzeba, że w sytuacji, gdy – jak wskazano wyżej – okoliczności sprawy pozwalały na uznanie, że opisana inwestycja odpowiada warunkom wynikającym w art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego, stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego drugiej instancji, że taki tryb wykonania tej inwestycji miał w sprawie zastosowanie było jak najbardziej uzasadnione. Natomiast ocena skarżącego, że zrealizowana przez niego sporna inwestycja nie może być uznana za inwestycję spełniającą wymagania określone w art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego, jest w ocenie Sądu niezrozumiała. Pamiętać bowiem trzeba, że jeśli istotnie inwestycja ta stanowiłaby samowolę budowlaną, to niewątpliwie do jej sprawcy –jakim jest skarżący, miałyby zastosowanie przepisy karne zawarte w Prawie budowlanym, w tym art. 93 tej ustawy, który stanowi, że podlega karze grzywny ten, kto m.in.:
- wykonuje roboty budowlane, naruszając przepisy art. 28 ust. 1 lub art. 29 ust. 1, 3, 6 i 7 (pkt 2a);
- wykonuje roboty budowlane w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę bądź w zgłoszeniu budowy lub rozbiórki, bądź istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu (pkt 6);
- w przypadkach określonych w art. 48 ust. 1, art. 50 ust. 1 pkt 1 lub 2 wykonuje roboty budowlane (pkt 13).
W przypadku zatem stwierdzenia samowoli budowlanej, obowiązkiem organów nadzoru budowlanego byłoby rozważenie z urzędu możliwości powiadomienia o tym fakcie właściwych organów władzy publicznej, celem rozważenia podjęcia czynności zmierzających do ukarania skarżącego. W rozpoznawanej sprawie takie niebezpieczeństwo dla skarżącego jednak nie zachodzi, co wynika z tego, że organ odwoławczy trafnie ocenił, że w tej sprawie spełniono wymagania określone w art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego.
Bezzasadne są więc zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 23, art. 29a ust. 1 i 3, art. 30 oraz art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Jakkolwiek zaś organ odwoławczy w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nie wskazał – obok art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – także art. 105 § 1 k.p.a., to uchybienie to, wbrew zarzutom skargi, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Wobec zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania organu I instancji w całości, o jakiej mowa w art. 105 § 1 k.p.a., WINB był obowiązany wydać decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości oraz o umorzeniu postępowania tego organu w całości, co też prawidłowo uczynił.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).