II SA/Lu 1/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę E. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Zwierzyńca o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca ubiegała się o świadczenie z tytułu opieki nad babcią M. Ł., posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który uzależnia przyznanie świadczenia dalszym krewnym od braku osób spokrewnionych w pierwszym stopniu (dzieci) lub ich orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd, oddalając skargę, podkreślił, że mimo faktycznego sprawowania opieki przez skarżącą, nie zostały spełnione przesłanki ustawowe, ponieważ babcia ma pięcioro dzieci, które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd odwołał się do uchwały NSA z dnia 14 listopada 2022 r. (sygn. I OPS 2/22), która potwierdza, że brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności u dzieci osoby wymagającej opieki stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wnukom. Sąd zaznaczył, że ustawa o świadczeniach rodzinnych ma autonomiczny charakter w zakresie przyznawania świadczeń i nie odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w kwestii kolejności obowiązku alimentacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym, gdy istnieją krewni pierwszego stopnia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie ma zastosowania do innych świadczeń lub sytuacji prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wnuczka może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na rzecz babci, jeśli babcia ma dzieci, które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dalszym krewnym (np. wnukom) tylko wtedy, gdy osoby zobowiązane w pierwszej kolejności (np. dzieci) nie żyją, zostały pozbawione praw rodzicielskich, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz uchwale NSA I OPS 2/22, zgodnie z którymi brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności u dzieci osoby wymagającej opieki stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnukom, nawet jeśli faktycznie sprawują oni opiekę.
Czy art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczący momentu powstania niepełnosprawności, może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?
Odpowiedź sądu
Nie, ten przepis został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt K 38/13) i nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wyrok TK z 21 października 2014 r. uznał za niekonstytucyjne uzależnianie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Utrwalił się pogląd, że nie można opierać decyzji odmownej na tej części przepisu.
Przepisy (11)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez TK w wyroku K 38/13, nie może stanowić podstawy odmowy.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o. art. 132
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepisy dotyczące kolejności obowiązku alimentacyjnego, które nie mają bezpośredniego zastosowania przy interpretacji art. 17 ust. 1a u.ś.r.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwagi na istnienie dzieci osoby wymagającej opieki, które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. przez pominięcie prawnie uzasadnionych celów ustawy. • Niepełne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. • Niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. • Brak w uzasadnieniu decyzji szczegółowego wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. • Osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. • Z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. • Ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego, legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. • Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest w żadnym zakresie uzależnione również od sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki. […]
Skład orzekający
Joanna Cylc-Malec
przewodniczący
Jerzy Parchomiuk
sędzia
Maciej Gapski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym, gdy istnieją krewni pierwszego stopnia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie ma zastosowania do innych świadczeń lub sytuacji prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie świadczenia, jakim jest świadczenie pielęgnacyjne, i pokazuje, jak rygorystycznie są stosowane przepisy, nawet w sytuacjach, gdy istnieje faktyczna potrzeba opieki.
“Czy możesz dostać świadczenie pielęgnacyjne na babcię, jeśli jej dzieci żyją, ale nie są niepełnosprawne? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.