II SA/Ke 537/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2023-10-25
NSAAdministracyjneŚredniawsa
stosunki wodneprawo wodnepostępowanie administracyjnewójtsamorządowe kolegium odwoławczeskarżony organprzedawnienieterminzatoka autobusowadroga krajowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił sprzeciw Skarbu Państwa – G. od decyzji SKO uchylającej decyzję Wójta o umorzeniu postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu Skarbu Państwa – G. wobec decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, która uchyliła decyzję Wójta Gminy Górno o umorzeniu postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych przez Skarb Państwa. Wójt umorzył postępowanie, uznając, że właściciele sąsiedniego gruntu (Państwo G.) dowiedzieli się o szkodliwym oddziaływaniu przed upływem 5 lat. SKO uchyliło tę decyzję, wskazując na nowe okoliczności (wydłużenie okrawężnikowania zatoki autobusowej w 2021 r.) i potrzebę dalszego wyjaśnienia. WSA w Kielcach oddalił sprzeciw Skarbu Państwa, uznając, że SKO prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ I instancji naruszył przepisy postępowania, a zakres sprawy wymagał dalszego wyjaśnienia.

Przedmiotem sprawy był sprzeciw Skarbu Państwa – G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (SKO) z dnia 9 sierpnia 2023 r., która uchyliła decyzję Wójta Gminy Górno z dnia 4 kwietnia 2023 r. Wójt umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych przez Skarb Państwa – G. poprzez wybudowanie zatoki autobusowej, uznając, że właściciele sąsiedniego gruntu, Państwo G., uzyskali wiedzę o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunt wcześniej niż 5 lat przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania. SKO, rozpatrując odwołanie Państwa G., uznało tok rozumowania Wójta za wadliwy. Podniosło, że Państwo G. wskazali jako przyczynę negatywnego oddziaływania wydłużenie w 2021 r. okrawężnikowania zatoki autobusowej, co spowodowało bezpośredni spływ wód opadowych na ich posesję. SKO uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę wyjaśnienia wpływu tej zmiany na stosunki wodne oraz zgodności z przepisami technicznymi. Skarb Państwa – G. wniósł sprzeciw, zarzucając SKO naruszenie przepisów postępowania, błąd w ustaleniach faktycznych i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił sprzeciw. Sąd podkreślił, że w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej ocenia się jedynie istnienie przesłanek do jej wydania, a nie meritum sprawy. Uznał, że SKO prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ I instancji naruszył przepisy postępowania (art. 105 K.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd nie badał meritum sprawy, wskazując, że ocena ta nastąpi dopiero w razie wniesienia skargi na decyzję kończącą postępowanie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, SKO prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Uzasadnienie

Sąd ocenił, że organ pierwszej instancji błędnie umorzył postępowanie administracyjne, nie wyjaśniając wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w szczególności dotyczących daty dowiedzenia się o szkodliwym oddziaływaniu oraz wpływu nowych prac drogowych na stosunki wodne. SKO miało podstawy do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

K.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Ppsa art. 64a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Ppsa art. 64e

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.

Ppsa art. 151a § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala sprzeciw, jeżeli nie stwierdzi naruszenia przepisów postępowania lub naruszenia prawa materialnego.

Pomocnicze

K.p.a. art. 105

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej umorzy postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w art. 105 § 1 pkt 1-3.

Prawo wodne art. 234 § 3

Ustawa Prawo wodne

Postępowanie w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych na gruncie może zostać wszczęte na wniosek właściciela gruntu, na którego gruncie dochodzi do negatywnego oddziaływania, jak również z urzędu.

Prawo wodne art. 234 § 5

Ustawa Prawo wodne

Postępowanie nie może zostać wszczęte, a już wszczęte podlega umorzeniu, w sytuacji gdy organ właściwy ustali, że od dnia dowiedzenia się przez 'poszkodowanego' o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt zmian dokonanych na gruncie sąsiednim upłynęło 5 lat.

Dz.U. 2021 poz 735 art. 108

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej

Dotyczy warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (wskazane w opinii biegłej jako naruszone).

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

Kontrola sądowa w zakresie rozpoznania sprzeciwu polega na dokonaniu oceny, czy w okolicznościach danej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób wykorzystał możliwość wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezzasadnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy, ponieważ na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Nie ulega zatem wątpliwości, że ustalenia organu I instancji w konsekwencji prowadziły do zastosowania art. 105 K.p.a. i umorzenia postepowania jako bezprzedmiotowego.

Skład orzekający

Beata Ziomek

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących decyzji kasacyjnych w postępowaniu administracyjnym oraz stosowania art. 138 § 2 K.p.a. i art. 234 Prawa wodnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej ze sprzeciwem od decyzji kasacyjnej i nie rozstrzyga meritum sprawy dotyczącej naruszenia stosunków wodnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność procedury administracyjnej i rolę sądu w kontroli decyzji kasacyjnych, co jest istotne dla prawników procesualistów.

Sąd kontroluje decyzję kasacyjną: kiedy uchylenie sprawy jest uzasadnione?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 537/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 par. 2, art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 64b par. 3, art. 151a par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze sprzeciwu Skarbu Państwa – G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 9 sierpnia 2023 r., znak: SKO.PW-61/4261/30/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
II SA/Ke 537/23
Uzasadnienie
Decyzją z 9 sierpnia 2023 r., znak: SKO.PW-61/4261/30/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej Kolegium, SKO), po rozpatrzeniu odwołania Z. i S. G. od decyzji Wójta Gminy Górno z 4 kwietnia 2023 r., znak: IR.6331.1.2022.HR orzekającej o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych przez Skarb Państwa – G. poprzez wybudowanie zatoki autobusowej i jej okrawężnikowanie, - na podstawie art. 138 § 2 Kpa K.p.a uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Kolegium podniosło, że wniosek o wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie został zawarty w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy Górno z 16.11.2021 r. znak: IR.6331.33.204.HR. Prowadząc postępowanie Wójt Gminy Górno wezwał małż. G. o wskazanie, kiedy uzyskali wiedzę odnośnie naruszenia stosunków wodnych przez Skarb Państwa – G. (G.). Zarówno S. G. jak i Z. G. zgodnie oświadczyli, że było to w dniu 8.08.2014 r.
W dniu 4 kwietnia 2023 r. Wójt Gminy Górno wydał decyzję o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych przez Skarb Państwa – G. poprzez wybudowanie zatoki autobusowej i jej okrawężnikowanie, uznając, że właściciele gruntu sąsiedniego uzyskali informację o szkodliwym oddziaływaniu na grunt wcześniej niż 5 lat, od dnia, kiedy złożono wniosek o wszczęcie postępowania, co w świetle art. 234 ust. 3 i 5 ustawy Prawo wodne, pozwala stwierdzić, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i uzasadnia rozstrzygnięcie.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji Z. G. i S. G. zaznaczyli, że wniosek o zakłócenie stosunków wodnych przez Skarb Państwa G., który wyszczególnił Wójt w postanowieniu z 20.07.2022 r. znak: IR.6331.2022.HR w sprawie skutecznego odwodnienia zatoki autobusowej wynikł w trakcie postępowania administracyjnego po opracowaniu przez K. C. -biegłego w dniu 28.06.2021 r. opinii dotyczącej zmiany stosunków wodnych na działkach nr [...] w której wskazano, że zarządca drogi krajowej narusza na przedmiotowym odcinku zapis art. 108 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Prawidłowe odwodnienie drogi i pasa drogowego oraz prawidłowe odprowadzanie wód opadowych należy zaś do zarządcy drogi. Wyjaśnili, że na wezwanie organu na podstawie posiadanych fotografii ustalili fakt zatapiania m.in. ich działki, co nie jest tożsame ze złożeniem przez nich wniosku o wszczęcie postępowania. Zdaniem stron, za datę zainicjowania przez nich postępowania można uznać datę wniosku z 29.11.2021 r. zawartego w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy Górno z dnia 16.11.2021 r. znak: IR.6331.33.2014.HR umarzającej postępowanie, ponieważ w międzyczasie zaistniały uwarunkowania, a w szczególności fakt, że po wydłużeniu w 2021 r. okrawężnikowania zatoki autobusowej wody opadowe i roztopowe bezpośrednio po rampie zjazdowej wpływają na ich posesję. Wobec powyższego wnieśli o zobligowanie organu pierwszej instancji do załatwienia przedmiotowej problematyki w sposób uniemożliwiający zatapianie ich działki nr [...] wodami opadowymi i roztopowymi spływającymi z drogi krajowej nr 74.
Rozpatrując odwołanie SKO przytoczyło brzmienie art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz.1478) i stwierdziło, że postępowanie w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych na gruncie z uwagi na zmiany powstałe na gruncie sąsiednim, które to zmiany szkodliwe oddziaływują na grunt może zostać wszczęte na wniosek właściciela gruntu, na którego gruncie dochodzi do negatywnego oddziaływania, jak również z urzędu. Jednakże postępowanie nie może zostać wszczęte, a już wszczęte podlega umorzeniu, w sytuacji gdy organ właściwy ustali, że od dnia dowiedzenia się przez "poszkodowanego" o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt zmian dokonanych na gruncie sąsiednim upłynęło 5 lat. Kolegium po przeanalizowaniu akt sprawy, a także wyjaśnień stron zawartych w treści odwołania stwierdziło, że tok rozumowania organu pierwszej instancji jest wadliwy i organ niezasadnie uznał, że w sprawie z uwagi na przedawnienie brak jest podstaw do merytorycznego badania sprawy z wniosku Z. G. i S. G., którzy wskazują na zakłócenie stosunków wodnych w wyniku działania Skarbu Państwa – G. w obrębie drogi krajowej nr 74. Organ I instancji uznał, że Państwo G. wiedzę o naruszeniu stosunków wodnych uzyskali w dniu 8.08.2014 r. a wobec tego minęło 5 lat od dnia, w którym w/w dowiedzieli się o szkodliwym oddziaływaniu zmian w obrębie drogi nr 74 na ich grunt. Natomiast skarżący w odwołaniu zaprzeczyli rozumowaniu organu, wskazując, iż data, którą podali na wezwanie organu skierowane w toku postępowania to data ustalona na postawie posiadanych przez nich fotografii dokumentujących fakt zatapiania działek nr [...]. Wyjaśnili również, że wniosek w którym domagali się wszczęcia postępowania przeciwko G. był zawarty w ich odwołaniu z dnia 29.11.2021 r. od decyzji Wójta Gminy Górno z dnia 16.11.2021 r. znak: IR.6331.33.2014.HR, ponieważ zaistniały nowe uwarunkowania, a w szczególności fakt, że po wydłużeniu w 2021 r. okrawężnikowania zatoki autobusowej wody opadowe i roztopowe bezpośrednio po rampie zjazdowej wpływają na ich posesję.
Kolegium przyjęło, że nie sposób uznać, że postępowanie organu z wniosku w/w jest bezprzedmiotowe z uwagi na upływ powyższego 5-letniego okresu, o którym mowa w art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne, skoro jako przyczynę negatywnego oddziaływania na grunt, skarżący wskazali wydłużenie w 2021 r. okrawężnikowania zatoki autobusowej na drodze 74, co spowodowało bezpośredni spływ wód opadowych i roztopowych po rampie na ich posesję. Nie bez znaczenia była także wiedza jaką nabyli odwołujący w związku z opracowaniu przez biegłą K. C. w dniu 28.06.2021 r. opinii dotyczącej zmiany stosunków wodnych na działkach nr [...] obręb G., w której wskazano, że zarządca drogi krajowej na przedmiotowym odcinku narusza zapis § 108 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie.
SKO zaleciło organowi I instancji aby w ponownym postępowaniu wyjaśnił, czy zmiana długości okrawężnikowania zatoki autobusowej ma wpływ na zmianę stosunków wodnych na gruncie i czy zmiana ta negatywnie oddziałuje na grunt Państwa G . Nakazało również rozważyć, czy w kwestii braku skutecznego odwodnienia zatoki autobusowej i niezgodności takiego stanu rzeczy z zapisami powołanego w opinii biegłej K. C. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej nie przekazać żądania stron do właściwego organu nadzoru budowlanego, jako organu właściwego do badania zgodności z przepisami sposobu wybudowania drogi, czy też spełnienia wymogów technicznych ustalonych dla dróg.
Sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia wniósł Skarb Państwa – G. zarzucając:
1) Naruszenie przepisu art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., poprzez dokonanie wybiórczej i dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału, z naruszeniem zasady logicznej dedukcji i zasady prawdy materialnej, na skutek czego SKO ustaliło, że:
a. Państwo G. powzięli wiedzę o naruszeniu stosunków wodnych w 2021 r., podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wiedzą taką dysponowali już w roku 2014,
b. do zakłóceń stosunków wodnych doszło z uwagi na brak skutecznego odwodnienia zatoki autobusowej, w 2021 r., podczas gdy ze zgromadzonych dowodów wynikało, iż zatoka ta została urządzona podczas remontu drogi w roku 2004, a zarejestrowane przez Państwa G. naruszenie stosunków wodnych nastąpiło od roku 2014,
2) naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez sporządzenie decyzji w sposób nie pozwalający na ustalenie:
a. z jakich to przyczyn przy ustaleniu terminu powzięcia przez Państwo G. wiedzy o naruszeniu stosunków wodnych, SKO oparło się jedynie na jednym oświadczeniu zawartym w odwołaniu od decyzji z dnia 29.11.2021 r., a nie dało wiary pozostałym dowodom, które jednoznacznie wskazywały, iż wiedzą taką państwo G. dysponowali już w roku 2014,
b. z jakich przyczyn SKO odmówiło wiarygodności dowodów świadczących, że zatoka przystankowa, w której Państwo G. upatrują przyczynę naruszenia stosunków wodnych, została urządzona poprzez jej okrawężnikowanie w 2021 r., a nie w 2004 r., co jednoznacznie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego,
3) błąd w ustaleniach faktycznych popełniony na skutek naruszeń reguł postępowania dowodowego, wymienionych w pkt 1, na skutek czego ustalono, iż Państwo G. powzięli wiedzę o naruszeniu stosunków wodnych w 2021 r. a nie w 2014 r.,
4) naruszenie przepisu art. 138 § 2 K.p.a., poprzez jego zastosowanie w błędnie ustalonym stanie faktycznym, na skutek czego SKO uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania,
5) naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. w zw. z art. 234 ust. 5 ustawy z dnia z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie, w konsekwencji czego nie zostało umorzone postępowanie odwoławcze.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w całości oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów ad. 11 - 13, na okoliczności wskazane w treści sprzeciwu, oraz o zasądzenie od SKO na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono merytoryczną argumentację przemawiająca za przyjęciem, że P. G. wiedzę o naruszeniu stosunków wodnych powzięli w 2014 r., a nie w 2021 r., co zdaniem skarżącego przesądza o braku przesłanek do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi.
W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanej sprzeciwem decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "Ppsa", od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. (art. 64e Ppsa).
Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie, przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zastosowanie cyt. przepisu uwarunkowane jest dwiema przesłankami procesowymi. Pierwsza z nich polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu I instancji, druga natomiast sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Niezbędne jest przy tym wykazanie, że zaistnienie tych przesłanek następuje na określonej podstawie materialnoprawnej. Tylko niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych zapisanych w hipotetycznym stanie faktycznym daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka, według której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por.: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", C.H. Beck 2017, s. 728).
Jak przyjmuje się w orzecznictwie, kontrola sądowa w zakresie rozpoznania sprzeciwu polega na dokonaniu oceny, czy w okolicznościach danej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób wykorzystał możliwość wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezzasadnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Obowiązkiem sądu administracyjnego, który rozpoznaje sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy. Rozpoznając sprzeciw Sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy, ponieważ na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Nie może więc poddać ocenie decyzji objętej sprzeciwem w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na treść przytoczonego wyżej art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Kontrola sądowoadministracyjna decyzji kasacyjnej nie może zatem, co do zasady, obejmować końcowej oceny materialnoprawnej, związanej z rozstrzygnięciem istoty sprawy. Sformułowanie wniosków w tym zakresie byłoby bowiem przedwczesne i niedopuszczalne (por. przykładowo wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 24 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 90/20; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać również należy, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji. Zakres uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ II instancji zakreślają przepisy art. 136 § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z ich treścią organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (§ 1). Jeżeli jednak decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a więc w sytuacji, o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a., na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu, organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję (§ 2). Przepis § 2 stosuje się także w przypadku, gdy jedna ze stron zawarła w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, a pozostałe strony wyraziły na to zgodę w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im zawiadomienia o wniesieniu odwołania, zawierającego wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy.
Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy jest zatem dopuszczalne. Zasadą powinno być uzupełnienie postępowania dowodowego w toku postępowania odwoławczego i merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy. Zwrot "uzupełnienie dowodów i materiałów w sprawie" (art. 136 § 1 k.p.a.) wskazuje na ograniczony zakres czynności dowodowych przeprowadzanych na etapie postępowania odwoławczego. Oceniając zakres postępowania dowodowego, jakie miałoby być przeprowadzone przez organ odwoławczy, należy pamiętać o zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Przeprowadzenie dowodów w zbyt szerokim zakresie może bowiem zostać ocenione jako naruszenie tej zasady. Strony mogą jednak zgodzić się na jej ograniczenie, wnosząc o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy na podstawie art. 136 § 2 i 3 k.p.a. (por. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 136).
Dokonując kontroli decyzji objętej sprzeciwem w zakreślonych wyżej granicach zauważyć należy, że stanowisko organu I instancji opierało się na ustaleniu, że P. G. wiedzę o naruszeniu stosunków wodnych na działce nr [...] uzyskali 8 sierpnia 2014 r. Z kolei u podstaw zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. legło ustalenie, że w sprawie naruszenia stosunków wodnych na skutek remontu drogi nastąpiły nowe uwarunkowania polegające na tym, że w 2021 r. okrawężnikowano zatokę autobusową na drodze 74, co jak twierdzą skarżący spowodowało bezpośredni wpływ wód opadowych i roztopowych po rampie zjazdowej na ich posesję. Uwzględnienie tej okoliczności nie pozwala zatem, tak jak przyjął organ I instancji, że upłynął 5 letni okres, o którym mowa w art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne. Z przepisu tego wynika, że postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Ponadto w ocenie Kolegium, ze sporządzonej przez biegłą K. C. w innej sprawie opinii dotyczącej zmiany stosunków wodnych na działkach nr [...] (działka skarżących), [...] obręb G. wynika, że zarządca drogi krajowej na przedmiotowym odcinku narusza zapis § 18 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie.
Nie ulega zatem wątpliwości, że ustalenia organu I instancji w konsekwencji prowadziły do zastosowania art. 105 K.p.a. i umorzenia postepowania jako bezprzedmiotowego. Organ odwoławczy zaprezentował i umotywował inne niż organ I instancji stanowisko co do istotnych w sprawie okoliczności mających wpływ na podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Zdaniem SKO, niezbędnym w ponownie prowadzonym postępowaniu jest wyjaśnienie, czy zmiana długości okrawężnikowania zatoki autobusowej ma wpływ na zmianę stosunków wodnych na gruncie i czy zmiana ta negatywnie oddziałuje na grunt Państwa G . Nadto SKO nakazało również rozważenie, czy w kwestii braku skutecznego odwodnienia zatoki autobusowej i niezgodności takiego stanu rzeczy z zapisami powołanego w opinii biegłej K. C. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej nie przekazać żądania stron do właściwego organu nadzoru budowlanego, jako organu właściwego do badania zgodności z przepisami sposobu wybudowania drogi, czy też spełnienia wymogów technicznych ustalonych dla dróg.
W postępowaniu prowadzonym na skutek sprzeciwu od decyzji kasacyjnej Sąd nie miał podstaw do rozstrzygania, który organ ma rację tj. czy nastąpił, czy też nie upływ 5-cio letniego okresu od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt, co w efekcie determinuje zastosowanie dalszych przepisów. Taka ocena może zostać wyrażona przez sąd administracyjny dopiero w razie wniesienia skargi na decyzję kończącą merytorycznie postępowanie w sprawie, do których to decyzji nie należy decyzja, o jakiej mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Ponownie należy podkreślić, że kontrola sądowoadministracyjna decyzji kasacyjnej nie może, co do zasady, obejmować końcowej oceny materialnoprawnej, związanej z rozstrzygnięciem istoty sprawy. Sformułowanie wniosków w tym zakresie byłoby bowiem przedwczesne i niedopuszczalne, gdyż przesądzałoby o prawach podmiotów, które z uwagi na treść art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym (stroną postępowania sądowego w tej sprawie nie są Z. i S. G.). Z tych względów nie jest również możliwe dopuszczanie wnioskowanych przez skarżącego dowodów, z którymi pozostali uczestnicy postępowania nie mogli się zapoznać i do nich się ustosunkować.
Skoro organ II instancji uznał, że brak jest przesłanek do umorzenia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych z uwagi na niespełnienie warunku upływu 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt jak również wskazał jakie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy kwestie, które nie były w ogóle przedmiotem rozważań organu I instancji, organ ten powinien wyjaśnić w ponownie prowadzonym postępowaniu, to brak jest podstaw do kwestionowania zastosowania przez SKO art. 138 § 2 K.p.a.
Z podniesionych wyżej względów wyrażone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach stanowisko uprawniało do przyjęcia, że wydając decyzję z 4 kwietnia 2023 r. organ I instancji naruszył przepisy postępowania, tj. art. 105 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Z tych przyczyn Sąd oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI