II SA/Kr 998/23

II SA/Kr 998/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/
Piotr Fronc /przewodniczący/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
art 28
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie : WSA Monika Niedźwiedź (spr.) WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant : starszy referent sądowy Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę nr L/602/2023 Rady Gminy Korzenna z dnia 17 kwietnia 2023 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna pod nazwą "Nr 11-Łyczana/Janczowa" I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części tj. § 3 ust. 1 pkt 32, § 12 ust. 1 pkt 2 lit c w zakresie słów "o mocy nie przekraczającej 500 kW, za wyjątkiem terenów oznaczonych symbolami R, Z, RZ, ZLp, ZL, dla których obowiązuje zakaz lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW w oparciu o ogniwa fotowoltaiczne, z zastrzeżeniem dopuszczenia ust. 1 pkt 4" oraz § 12 ust. 1 pkt 4; II. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie przeznaczenia oznaczonego symbolem 7MNR; III. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części graficznej odnoszącej się do oznaczenia informacyjnego w zakresie w jakim określono "Strefę oddziaływania obiektów i urządzeń OZE"; IV. w pozostałym zakresie oddala skargę; V. zasądza od Gminy Korzenna na rzecz skarżącego Wojewody Małopolskiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga Wojewody Małopolskiego na uchwałę Nr L/602/2023 Rady Gminy Korzenna z dnia 17 kwietnia 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna pod nazwą "Nr 11 - Łyczana/Janczowa". W skardze wnioskowano o stwierdzenie nieważności w zakresie:
1) § 5 ust. 1 pkt 5 lit b, § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c w zakresie słów: zakresie zasad modernizację rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej ustala się dopuszczenie stosowania indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii o mocy nie przekraczającej 500 kW";
2) § 15 ust 2 pkt 1, § 24 ust. 2 pkt 3 lit. b;
3) § 24 ust. 2 pkt 4 lit. d tekstu uchwały oraz rysunku planu (z wyjątkiem terenów oznaczonych symbolem 32R, 24RZ,4Z).
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w planie miejscowym dopuszczono możliwości lokalizacji urządzeń umożliwiających pozyskiwanie energii odnawialnej, jednakże w ocenie organu nadzoru zapisy planu regulujące tę materię są niezgodne z zapisami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, jak również naruszają zapisy art. 15 ust. 3 pkt 3a w zw. z art. 10 ust. 2a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c tekstu uchwały zapisano "W zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej ustala się dopuszczenie stosowania indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii o mocy nie przekraczającej 500 kW, za wyjątkiem terenów oznaczonych symbolami R,Z,RZ,ZLp,ZL, dla których obowiązuje zakaz lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW w oparciu o ogniwa fotowoltaiczne, z zastrzeżeniem dopuszczenia ust. 1 pkt 4." W § 5 ust. 1 pkt 5 lit. b w zakresie ochrony powietrza, wprowadzono dopuszczenie stosowania indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii o wartości (której nie podano).
Jednocześnie w § 24 ust. 2 pkt 4 lit. d tekstu uchwały dla terenów WS wprowadzono zapis mówiący o dopuszczeniu lokalizacji urządzeń wytwarzających energię odnawialną, przy czym zapisy te nie precyzują, jaka może być maksymalna moc powyższych urządzeń pozostawiając pewną dobrowolność potencjalnemu inwestorowi w rozumieniu i stosowaniu tego zapisu. Odnośnie naruszenia art. 15 ust. 3 pkt 3a w zw. z art. 10 ust. 2a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazać należy, że zgodnie z art. 15 ust. 3 pkt 3a w planie miejscowym wyznacza się granice terenów pod budowę urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii, o których mowa w art. 10 ust. 2a ustawy. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 10 ust. 2a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, w studium ustala się ich rozmieszczenie Jednakże oceniając kwestionowane zapisy planu nie można pominąć faktu, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 17 września 2021 o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw - "Do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin sporządzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (...) stosuje się przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w brzmieniu dotychczasowym. ". Należy zauważyć, iż Studium Gminny Korzenna przyjęte zostało uchwałą Nr XXXIV/375/2018 z dnia 16 marca 2018 r., kiedy obowiązywały przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na mocy których możliwe było wyznaczenie obszarów na których możliwe było wyznaczenie w planie rozmieszczenia odnawialnych źródeł energii o mocy powyżej 100 kW. Powyższe regulacje oznaczają, że wprawdzie, aktualnie obowiązujący przepis art. 10 ust. 2a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stanowi, że Jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, w studium ustala się ich rozmieszczenie, z (...)", jednakże zgodnie z przepisami przejściowymi tj. zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 17 września 2021 o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw – do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin sporządzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (...) stosuje się przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w brzmieniu dotychczasowym co oznacza że w studiach tych, a następczo w także w planach miejscowych wyznacza się obszary rozmieszczenia odnawialnych źródeł energii powyżej 100 kW. W Studium Gminy Korzenna wprowadzono wyjątek na który zezwalał przepis prawa i wyznaczono na zasadzie wyjątku obszar rozmieszczenia odnawialnych źródeł energii powyżej 100 kW tylko dla terenów oznaczonych symbolem 32R,24RZ.4Z (są to tereny o których mowa w § 12 ust. 1 pkt 4 i § 12 ust. 7 pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Tym samym zgodnie z wiążącymi Gminę zapisami Studium na pozostałych terenach objętych planem miejscowym dopuszczalne jest przewidywanie w planie miejscowym jedynie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy do 100 kW. Odnośnie zarzutu niezgodności w/w zapisów planu ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Korzenna podnieść należy, że zgodnie z zapisami Studium dopuszczona została - na całym obszarze objętym jego zakresem - możliwość lokalizacji odnawialnych źródeł energii emitujących moc do 100 kW. Wyjątkiem są tylko te tereny dla których dopuszczono możliwość rozmieszczenia urządzeń o mocy powyżej 100 kW (dotyczy to terenów oznaczonych symbolem 32R,24RZ,4Z), wraz z ich strefami ochronnymi. Natomiast kwestionowane wyżej zapisy planu miejscowego pozwalają na lokalizację urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł o parametrach powyżej 500 kW oraz pomiędzy 100 kW a 500 kW, co jest niezgodne z zapisami Studium Gminy Korzenna. Tymczasem zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 32/08: "w ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego gmina może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów gminy, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Natomiast zmiany w planie miejscowym przeznaczenia terenów nieprzewidzianych w studium do takiej zmiany gmina może dokonać po uprzedniej zmianie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego – z zachowaniem trybu, w jakim studium jest uchwalane."
Podniesiono także, że ustalenia miejscowego planu zawarte w § 15 ust 2 pkt 1 tekstu planu, wyznaczające maksymalną powierzchnię zabudowy w ocenie organu nadzoru są niezgodne z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest dokumentem określającym politykę przestrzenną gminy, a jego ustalenia są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Przed podjęciem uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego, na podstawie art. 14 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, odpowiednio wójt, burmistrz, prezydent analizuje zgodność przewidywanych w planie rozwiązań z ustaleniami studium, a przed uchwaleniem planu rada gminy stwierdza zgodność projektu planu z ustaleniami studium, co jest warunkiem niezbędnym do uchwalenia go (art. 20 ust. 1 ww. ustawy). Rada Gminy Korzenna, podejmując przedmiotową uchwałę w sprawie planu miejscowego stwierdziła zgodność projektu planu ze studium gminy Korzenna, jednak organ nadzoru wskazuje na brak zgodności przedmiotowego planu miejscowego ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Korzenna przyjętego uchwałą Nr XXXIV/375/2018 z dnia 16 marca 2018 r, w zakresie ustalenia wskaźników zabudowy i zagospodarowania terenu. W studium, w części dotyczącej kierunków zagospodarowania przestrzennego, rozdział 21.2 Funkcjonalne jednostki terenowe - szczegółowe zasady i standardy zagospodarowania, ustalone zostały wybrane wskaźniki dla poszczególnych terenów. Wyznaczona została maksymalna powierzchnia zabudowy oraz minimalna powierzchnia biologicznie czynna. Odnosząc się do powyższego organ nadzoru zarzuca niezgodność ustaleń miejscowego planu z zapisami Studium w zakresie terenów MNR (dotyczących zabudowy mieszkalno-zagrodowej, gdzie w § 15 ust 2 pkt 1 wskazano:
- maksymalny wskaźnik powierzchni zabudowy: 40%;
Natomiast zgodnie ze Studium część terenów przeznaczona jest pod klasyfikację R obszary rolne, dla których dopuszczono zabudowę zagrodową, zabudowę agroturystyczną, obiekty i urządzenia służące obsłudze produkcji w gospodarstwach rolnych, dla których ustalono powierzchnię zabudowy nie większą niż 30% powierzchni działki. Zauważa się, iż wprawdzie zgodnie ze Studium wprowadzone zostało ustalenie mówiące, że dopuszcza się utrzymanie istniejących powierzchni zabudowy. Jednakże należy zauważyć, że zgodnie ze stanem faktycznym, powyżej wskazane tereny MW zagospodarowane są w niewielkim stopniu jedynie budynkami mieszkalnymi, zatem nie można mówić tutaj o utrzymaniu istniejącej powierzchni zabudowy.
Wskazano także na niezgodność przeznaczenia terenów 23 MN ze Studium. Zgodnie ze Studium - według rysunku odnoszącego się do kierunków zagospodarowania przestrzennego -tereny te położone są w terenach rolnych R, gdzie nie została dopuszczona możliwość zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej jedynie dopuszczona została zabudowa zagrodowa. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 32/08 w ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego gmina może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów gminy, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Natomiast zmiany w planie miejscowym przeznaczenia terenów nieprzewidzianych w studium do takiej zmiany gmina może dokonać po uprzedniej zmianie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego -z zachowaniem trybu, w jakim studium jest uchwalane. Wobec powyższego zarzuca się, iż plan miejscowy narusza przepisy art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1 i art. 17 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie zgodności ustaleń planu miejscowego z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna.
Ponadto organ nadzoru zarzuca naruszenie art. 37a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przewidując w uchwale zapisy stanowiące zakaz lokalizacji ogrodzeń. Zgodnie z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu nadanym im przez ustawę z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U z 2015, poz. 774 ze zm. zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych i rodzajów materiałów budowlanych z jakich mogą one być wykonane, rada gminy może ustalać w formie uchwały innej niż miejscowy pian zagospodarowania przestrzennego (art. 37a ustawy). W związku z wprowadzeniem art. 37a do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uchylony został art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p., zatem rada gminy utraciła kompetencje do ustalania w planach miejscowych zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych, szyldów oraz ogrodzeń. Tymczasem Rada Gminy Korzenna, w zaskarżonej uchwale w § 24 ust. 2 pkt 3 lit. b w zakresie ustalenia przeznaczenia i zagospodarowania terenów WS (tereny wód powierzchniowych śródlądowych) wprowadziła ustalenia o następującej treści: "Dla terenów, o których mowa w ust. 1, ustala się następujące zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu: zakaz sytuowania ogrodzeń". Stwierdza się, iż w aktualnym stanie prawnym wskazane zapisy dotyczące wyżej przywoływanych ustaleń dotyczących lokalizacji czy też zakazu sytuowania ogrodzeń, nie mogą być uregulowane w drodze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Należy zauważyć, iż Uchwała Nr VII/107/2019 Rady Gminy Korzenna w sprawie przystąpienia do zmiany miejscowego planu zagospodarowanie przestrzennego miejscowości Gminy Korzenna pod nazwą plan "Nr 11 - Łyczana/Janczowa" podjęta została w dniu 29 kwietnia 2019 r. Z przepisów przywołanej wcześniej ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu, obowiązującej od 11 września 2015 r. (art. 12 ust. 3) wynika, że do projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu, nieuchwalonych przez radę gminy do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej (czyli do dnia 11 września 2015 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. Po tej dacie ustawa nowelizująca uchyla art. 15 ust. 3 pkt 9 w/w ustawy, w związku z czym jak wcześniej wspomniano - rada gminy traci kompetencje do ustalania w planach miejscowych zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń. Zatem konkludując stwierdzić należy, że powyższe zapisy odnoszących się do zakazu lokalizacji ogrodzeń stanowią istotne naruszenie przepisów prawa, ponieważ zapisując je w tekście planu przekroczono granice upoważnienia ustawowego do formułowania przez organ gminy treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wskazując na powyższe argumenty organ nadzoru stoi na stanowisku, że kwestionowana uchwała w zakresie wyżej opisanym jest sprzeczna z prawem, w związku z tym wniosek o stwierdzenie jej nieważności w części jest konieczny i uzasadniony.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż wnosi o utrzymanie lub uchylenie fragmentów zapisów: w zakresie § 5 ust. 1 pkt 5 lit b, § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c w zakresie słów: zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej ustala się dopuszczenie stosowania indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii o mocy nie przekraczającej 500 kW (§ 15 ust 2 pkt 1, § 24 ust. 2 pkt 3 lit. b, § 24 ust. 2 pkt 4 lit. d tekstu uchwały oraz rysunku planu (z wyjątkiem terenów oznaczonych symbolem 32R, 24RZ,4Z) oraz o nieuchylanie rysunku planu (z wyjątkiem terenów oznaczonych symbolem 32R, 24RZ, 4Z), ze względu na prawidłowe zapisy w kontekście zapisów 12 ust. 1 pkt 2 lit. c oraz ew. uchylenie częściowe ustaleń planu wg wskazań.
W uzasadnieniu odpowiedzi wskazano, że w § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c tekstu uchwały zapisano "W zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej ustala się dopuszczenie rozbudowy, przebudowy, wymiany i rozbiórki, stosowania indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii o mocy nie przekraczającej 500 kW." Dopuszcza się zatem stosowanie rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii o wartości przekraczającej 500 kW, na terenach oznaczonych symbolami 52R, 24RZ, 4Z położonych w strefie oddziaływania obiektów i urządzeń OZE. Tym samym w planie miejscowym nie na całym obszarze objętym jego zakresem, dopuszczono możliwość lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł o mocy poniżej 500 kW, a wyłącznie wyznaczonych obszarach OZE; 32R, 24 RZ, 4Z. Studium wskazuje na zakres możliwych inwestycji, gdzie dopuszczono możliwość rozmieszczenia urządzeń o mocy powyżej 100 kW, wraz z ich strefami ochronnymi. Skoro ustawodawca zmienił zakres mocy z 100 kW na 500 kW to w ocenie tut. organu świadomie dopuścił możliwość lokalizacji wskazanych mocy. Jednocześnie wskazano, iż wyznaczenie w gminie Korzenna obszarów dopuszczających lokalizację alternatywnych źródeł energii jest konieczne w kontekście zrównoważonego rozwoju gminy. Takie funkcje jak strefa lokalnej działalności gospodarczej położone w obszarach nasłonecznionych winne być ukierunkowane o szersze możliwości ich wykorzystania, w tym na cele produkcji energii z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW z wykorzystaniem energii promieniowania słonecznego. Dlatego należy stwierdzić, że potrzeba wyznaczenia w dokumentach planistycznych terenów dopuszczających te cele tj. odnawialne źródła energii jest istotna dla rozwoju gminy i poprawy jakości życia mieszkańców ze względu na ograniczanie tzw. niskiej emisji. Odnawialne źródła energii to podstawa wprowadzenia korzystnych zmian w środowisku i tym samym zmian poziomu życia mieszkańców gminy Korzenna. Magazyny energii mogą stworzyć nowe warunki rozwoju gminy. Ww. należy do procesów stałego unowocześniania technologii w zakresie wykorzystania energii. Zgodnie z wprowadzoną zmianą w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2022.503 tj) art. 10 ust. 2a otrzymuje brzmienie:"2a. Jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, w studium ustala się ich rozmieszczenie, z wyłączeniem:!) wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych, o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, VII i nieużytki - w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne; 2) urządzeń innych niż wolnostojące."; gdzie zgodnie z art. 2 pkt. 20a przez urządzenia inne niż wolnostojące należy rozumieć urządzenia techniczne zamontowane na budynku. Ustawodawca nie wprowadził jakiegoś szczególnego rozróżnienia tj. pomiędzy 100 kW a 500 kW i innego podejścia planistycznego. Z przepisów tych wynika możliwość wyłącznie urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 100 kW (obecnie 500) kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, gdzie ww. muszą zostać rozmieszczone w studium, aby mogły później ich dopuszczalna lokalizacja została wprowadzona w planie miejscowym, gdzie tut. organ rozumiejąc zapisy ustawowe tak rozwiązał powyższe kwestie. Za zmianami ustawowymi przyjęto wartość graniczną 500 kW, gdzie tut. organ ma świadomość, iż tzw. sposób interpretacji jest dopuszczony dla dokumentów studium, gdzie występuje brak rozmieszczenia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 100 kW. Tut. organ przyjął zapisy ustawy wprost. Zakres między 100 kW a 500 kW nie jest niezgodny ze studium, ponieważ przyjęto, iż zakres zmian ustawowych 100 kW na 500 kW odnosi się też do zapisów przyjętych dokumentów planistycznych tj. studium. Należy zauważyć, iż studium gminny Korzenna przyjęte zostało uchwałą nr XXXIV/375/2018 z dnia 16 marca 2018 r. Zatem w okresie, kiedy obowiązywały przepisy niezmienione ustawą z dnia 17 września 2021 r., a więc mocy, których możliwe było wyznaczenie obszarów, na których możliwe było rozmieszczenie odnawialnych źródeł energii o mocy powyżej 100 kW. Natomiast skoro ustawodawca na bazie stosownej ustawy zmienił zakres mocy z 100 kW na 500 kW, w ocenie organu ww. należy interpretować wprost i ww. nie wymaga zmiany studium. Reasumując wnosi on o uchylenie zapisu cyt. "o mocy przekraczającej 500 kW", gdzie zapis będzie brzmiał "rozbudowy, przebudowy, wymiany i rozbiórki, stosowania indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii". Zakres mocy będzie wynikać wyłącznie z przepisów odrębnych oraz zapisów studium, gdzie przy braku wyznaczenia strefy OZE moc dla tego obszaru dotyczy mocy do 500 kW. Zakres uchylenia rysunku zawiera prawidłowe wskazania w tej materii. Wskazano, że § 5 ust. 1 pkt 5 lit b skarżonej uchwały dopuszczający w zakresie stosowania indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii stanowi ogólny zapis tzw. zasadę ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu i jako taki jest prawidłowy. Odnośnie do § 15 ust 2 pkt 1 uchwały, organ wskazuje, iż wskaźnik honoruje zapisy obowiązującego planu i jak wskazał organ tylko część terenów przeznaczona jest pod klasyfikację R obszary rolne. Ponadto znajduje taka regulacja usprawiedliwienie w postanowieniach Studium, gdzie zgodnie ze stanem faktycznym, część wyznaczonych terenów posiada małe powierzchniowo działki, których wielkość w kontekście zaproponowanych wskaźników nie była badana na poziomie studium. Tym samym przyjęcie wskaźników w zakresie maksymalnym wskaźnika powierzchni zabudowy na poziomie 40% uwzględnia ww. fakt i nie stoi w konflikcie z zapisami studium wskazującym na powierzchnia zabudowy nie większą niż 30%, natomiast zaproponowany minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej: 50% odpowiada wskazaniom studium. Wskazuje się, iż 20.1. ZASADY KSZTAŁTOWANIA POLITYKI PRZESTRZENNEJ str. 145) cyt. Polityka przestrzenna w gminie Korzenna powinna opierać się o następujące zasady: racjonalne zagospodarowanie terenów zabudowanych, tworzenie we wsiach sołeckich miejsc o charakterze przestrzeni publicznych pozwalających na integrację mieszkańców. Przyjęte w studium rozwiązania mają na celu umożliwienie rozwoju gminy i poprawę jakości życia mieszkańców, wykazano również studium stanowi więc dokument kierunkowy, określający wytyczne przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Decyzje dotyczące użytkowania terenów powinny zatem uwzględniać potencjalny wpływ wyboru danej funkcji przez pryzmat oceny i pomiaru zmian sposobu zagospodarowania. Dobór kryteriów oceny oddziaływania tych decyzji oparty jest o takie wskaźniki, które w zależności od zakładanej funkcji są zmienne dla danego terenu w określonej jednostce czasu, zatem można mówić o utrzymaniu istniejącej powierzchni zabudowy zgodnie ze wskazaniami powyżej. Wnoszę o przyjęcie stanowiska, iż (za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 luty 2022 r., sygn. sygn. akt II OSK 729/21) "w ramach uprawnień wynikających z władztwa pianistycznego gmina może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów gminy, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z obowiązującym w dacie uchwalania planu miejscowego art. 20 ust. 1 u.p.z.p. plan miejscowy uchwała rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium. W wykładni tego przepisu należy brać pod uwagę to, że przy uchwalaniu planu miejscowego rada gminy pełni rolę organu kontrolnego (prewencyjnego)."
W zakresie naruszenia art. 37a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przewidując w uchwale zapisy stanowiące zakaz lokalizacji ogrodzeń wskazuje się, iż wyznaczając w uchwale zapisy stanowiące zakaz lokalizacji ogrodzeń, gdzie zgodnie z przepisami upzp w brzmieniu nadanym im przez ustawę z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U z 2015, poz. 774 ze zmianami) nie naruszono zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych i rodzajów materiałów budowlanych z jakich mogą one być wykonane, gdzie rada gminy może ww. ustalać w formie uchwały innej niż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Zakazy lokalizacji ogrodzeń nie stanowią naruszenie przepisów prawa i nie przekroczono granic upoważnienia ustawowego do formułowania przez organ gminy treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponieważ wiążące przepisy odnoszą się do warunków ich lokalizacji a nie do samej możliwości lub braku takiej możliwości ich lokalizacji. Reasumując przepisy ustawy odnoszą się do zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych i rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą one być wykonane. Skarżony zakaz lokalizacji nie stanowi zakresu zasad i warunków sytuowania ogrodzenia w zakresie ustalenia przeznaczenia i zagospodarowania terenów WS (tereny wód powierzchniowych śródlądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. Kontrola ta zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 poz. 1634 ze zmianami, dalej p.p.s.a.).obejmuje także kontrolę aktów prawa miejscowego.
Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Stosownie do art. 147 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
W myśl art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej u.p.z.p) istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Tryb sporządzania planu odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia studium, czy też planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium lub planu, a skończywszy na uchwaleniu studium lub planu (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1037/17).
Natomiast zasady sporządzania planu miejscowego rozumiane są jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy dotyczące m.in. zawartych w akcie planistycznym ustaleń. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc zawartością aktu planistycznego (częścią tekstową, graficzną i załącznikami), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej.
Zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych.
Stosownie do art. 20 ust. 1 u.p.z.p plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Część tekstowa planu stanowi treść uchwały, część graficzna oraz wymagane rozstrzygnięcia stanowią załączniki do uchwały.
W orzecznictwie w kontekście badania zgodności planu ze studium wskazuje się, że ustalenia studium mają charakter ogólny, kierunkowy, a ich konkretyzacja następuje w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. W tym kontekście, o istotnym naruszeniu art. 9 ust. 4 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p., warunkującym uwzględnienie skargi (art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g.) można mówić wówczas, gdy w planie miejscowym przyjęto przeznaczenie terenu całkowicie odmienne od wskazanego w studium. Należy mieć przy tym na uwadze, że organ stanowiący gminy, jako twórca polityki przestrzennej gminy, dokonuje autointerpretacji uchwalonego przez siebie studium w zakresie oceny zgodności z nim projektu planu miejscowego. Ponadto, stopień związania planów ustaleniami studium zależy w dużej mierze od brzmienia ustaleń studium i może być, w zależności od szczegółowości ustaleń, silniejszy lub słabszy. Ustalenia studium nie muszą być przeniesione wprost do postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zob. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2023 r. sygn. I OSK 556/20).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje.
Zarzuty skargi w części zasługują na uwzględnienie.
Kwestionowane w skardze zapisy mają następujące brzmienie:
1. § 5 ust. 1 pkt 5 lit. b:
§ 5. Zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu. Ust. 1. W zakresie ochrony środowiska ustala się: (...) pkt. 5 w zakresie ochrony powietrza ustala się:
b) dopuszczenie w zakresie stosowania indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii o mocy;
2. § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c
§ 12. Zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej
1. W zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej ustala się: (...)
2) dopuszczenie:
c) stosowania indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii o mocy nie przekraczającej 500 kW, za wyjątkiem terenów oznaczonych symbolami R, Z, RZ, ZLp, ZL, dla których obowiązuje zakaz lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW w oparciu o ogniwa fotowoltaiczne, z zastrzeżeniem dopuszczenia ust. 1 pkt 4;
3. § 15 ust. 2 pkt 1
Dla terenów, o których mowa w ust. 1, ustala się następujące zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu:
1) maksymalny wskaźnik powierzchni zabudowy: 40%;
4. § 24 ust. 2 pkt 3 lit. b
§ 24. Ust. 2 Dla terenu, o których mowa w ust. 1, ustala się następujące zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu:
3) zakaz:
a) nadsypywania terenu, z zastrzeżeniem ust. 1,
b) sytuowania ogrodzeń;
5. § 24 ust. 2 pkt 4 lit. d
§ 24 ust. 2. Dla terenu, o których mowa w ust. 1, ustala się następujące zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu:
4) dopuszcza się:
a) techniczne umocnienia dna i brzegów cieku,
b) prowadzenie robót remontowych i regulacyjnych,
c) lokalizację stopni wodnych i małych zbiorników wodnych m.in. dla celów rekreacyjnych,
d) lokalizację urządzeń wytwarzających energię odnawialną.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do tej grupy zarzutów, która dotyczy postanowień zaskarżonej uchwały, stanowiących o możliwości pozyskiwania energii z odnawialnych źródeł energii (dalej: OZE). Wojewoda twierdzi, że zapisy w tym zakresie są niezgodne ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz naruszają art. 15 ust. 3 pkt 3a w zw. z art. 10 ust. 2a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W tym kontekście przywołać należy postanowienia załącznika nr 1 do uchwały nr XXXIV/375/2018 Rady Gminy Korzenna z dnia 16 marca 2018 r. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna, dalej zwanego Studium, dotyczące kwestii odnawialnych źródeł energii.
W pkt. 6.1.8. Studium pt. "STAN POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO", str. 33-34, wskazano, że:
"Utrzymanie dobrej jakości powietrza, a nawet poprawę jego stanu można uzyskać przez ograniczenie szkodliwych dla środowiska technologii, zmniejszenie oddziaływania obszarów niskiej emisji na środowisko naturalne, stworzenie warunków rozwoju dla gazyfikacji gminy (rozbudowy i modernizacji istniejącej sieci gazowej i stacji redukcyjnych), likwidację lub modernizację kotłowni tradycyjnych (zmiana nośnika energii z węgla np. na gaz), poprawę nawierzchni dróg, budowę obwodnic, wykorzystanie proekologicznych przedsięwzięć w zakresie komunikacji (preferowanie transportu zbiorowego, budowa tras rowerowych), a przede wszystkim poprzez zwiększenie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych (energii wodnej, promieniowania słonecznego, energii geotermalnej, biogazu)."
W pkt. 20.4 "ZMIANY W SYSTEMACH INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ", str. 141 Studium, w pkt. 8 wskazano: "zaleca się zaopatrzenie w energię z odnawialnych źródeł energii."
W ustaleniach szczegółowych dla poszczególnych obszarów Studium wyznaczono OBSZARY PRODUKCYJNO – USŁUGOWE (PU) – str. 149 – 150 Studium, gdzie w pkt. 3 wskazano: "Na obszarach produkcyjno-usługowych dopuszcza się obiekty i urządzenia produkujące energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW, z zastrzeżeniem, iż strefy ochronne od tych obiektów i urządzeń muszą zawierać się w granicach danego obszaru."
Przywołać jeszcze należy treść art. 15 ust. 3 pkt 3a w zw. z art. 10 ust. 2a u.p.z.p., albowiem Wojewoda zarzuca niezgodność zaskarżonych przepisów nie tylko ze Studium, ale także bezpośrednio z tym właśnie przepisem ustawy.
Art. 15 ust. 3 pkt. 3a u.p.z.p., stanowi, że w planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko. Art. 10 ust. 2a u.p.z.p. według stanu prawnego na dzień uchwalania Studium, tj. w marcu 2018 r. miał następujące brzmienie: "Jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu; w studium ustala się ich rozmieszczenie."
Natomiast w dacie uchwalenia zaskarżonego planu miejscowego oraz w dacie wniesienia skargi, na mocy ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1873), art. 10 ust. 2a u.p.z.p. miał następujące brzmienie:
"2a. Jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, w studium ustala się ich rozmieszczenie, z wyłączeniem:
1) wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych, o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, VIz i nieużytki - w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 oraz z 2021 r. poz. 922 i 1641);
2) urządzeń innych niż wolnostojące.".
Dla pełnego wyjaśnienia stanu prawnego, konieczne jest jeszcze przywołanie niektórych przepisów ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1436 z późn. zm.), w szczególności definicji zawartych w art. 2 pkt. 13, 18, 19 tej ustawy tj. definicji instalacji odnawialnego źródła energii, mikroinstalacji i małej instalacji - według stanu prawnego na dzień uchwalenia planu miejscowego.
I tak, instalacja odnawialnego źródła energii to instalacja stanowiąca wyodrębniony zespół: a) urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub, b) obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego - a także połączony z tym zespołem magazyn energii elektrycznej lub magazyn biogazu rolniczego.
Mikroinstalacja to instalacja odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 150 kW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest nie większa niż 50 kW.
Mała instalacja to instalacja odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 50 kW i nie większej niż 1 MW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu większej niż 150 kW i mniejszej niż 3 MW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest większa niż 50 kW i nie większa niż 1 MW.
Przystępując zatem do oceny zarzutów skargi Wojewody dotyczących lokalizacji urządzeń umożliwiających pozyskani energii odnawialnej, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p., plan miejscowy jest uchwalany przez radę gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p., ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Z przepisów tych wynika, że wzorcem badania "nie naruszania ustaleń studium" przez plan miejscowy, jest treść studium obowiązującego w danej gminie w dniu uchwalenia badanego planu miejscowego. Wzorcem tym nie są przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotyczące elementów, jakie powinno zawierać studium. Przepisy te byłyby natomiast wzorcem dla badania zgodności z prawem Studium. Przepis art. 15 u.p.z.p. dotyczy obligatoryjnych i fakultatywnych elementów treści planu miejscowego, zaś przepis art. 10 u.p.z.p. dotyczy elementów uwzględnianych i określanych w Studium.
Z obowiązującego Studium Gminy Korzenna wynika, że (zgodnie z art. 10 ust. 2a u.p.z.p.) Rada Gminy przewidziała na obszarze gminy obszary, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW i są to obszary PU.
Nie jest zatem prawdą twierdzenie skargi, że w Studium "nie wyznaczono terenów dopuszczających lokalizację urządzeń umożliwiających pozyskiwanie energii odnawialnych źródeł o mocy powyżej 100 kW.".
Podkreślenia natomiast wymaga, że w żadnym stanie prawnym: ani w dacie uchwalenia studium, ani w dacie uchwalenia zaskarżonego planu, ani w dacie złożenia skargi, ani w dacie wyrokowania - ustawodawca nie nakładał na gminy obowiązku wyznaczania w studium i /lub w planie miejscowym obszarów, na których będzie istniała możliwość lokalizacji urządzeń umożliwiających pozyskiwanie energii z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej do 100 kW. W szczególności dotyczy to mikroinstalacji czyli instalacji odnawialnego źródła energii o łącznej zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 50 kW, oraz tych małych instalacji, których parametry zainstalowanej mocy elektrycznej mieszczą się w przedziale od 51 kW do 100 kW.
W granicach 100 kW zainstalowanej mocy elektrycznej mieszczą się wszelkiego rodzaju indywidulane instalacje OZE montowane na użytek własny np. w domach jednorodzinnych, mniejszych budynkach użyteczności publicznej, mniejszych firmach itp.
Mikroinstalacje zaś dodatkowo, zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt. 3 lit. a i c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowalne według stanu prawnego z dnia uchwalenia zaskarżonego planu miejscowego, nie wymagały decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia (nie wymaga pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu: a) na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości nieprzekraczającej 3 m, c) pomp ciepła, wolno stojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW z zastrzeżeniem, że do urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 6,5 kW stosuje się obowiązek uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, zwany dalej "uzgodnieniem pod względem ochrony przeciwpożarowej", projektu tych urządzeń oraz zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej, o którym mowa w art. 56 ust. 1a.); zaś zgodnie z art. 3 ustawy o OZE, podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii z mikro- i małych instalacji nie wymaga uzyskania koncesji.
Z powyższego wynika, że zapisy planu dopuszczające stosowanie indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii, dopuszczające stosowanie indywidualnych lub grupowych systemów zaopatrzenia w ciepło opartych o alternatywne źródła energii z odnawialnych źródeł energii oraz dopuszczające w terenach wód powierzchniowych śródlądowych WS lokalizację urządzeń wytwarzających energię odnawialną pozostają w zgodzie zarówno ze Studium, jak i z powszechnie obowiązującymi przepisami.
Plan miejscowy może bowiem wprowadzać tylko takie regulacje, na jakie zezwala mu ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Plan nie może natomiast modyfikować powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewidywała, że jeśli gmina chce w planach miejscowych wyznaczyć obszary, na których będzie możliwa budowa urządzeń OZE o mocy przekraczającej 100kW, to musi obszary te uprzednio wyznaczyć w Studium. Gmina Korzenna obszary te w Studium wyznaczyła. Natomiast nie miała takiego obowiązku w stosunku do urządzeń o mocy nieprzekraczającej 100kW. Niezależnie zatem do tego, czy w studium lub w planie miejscowym znalazłyby się w ogóle jakiekolwiek zapisy dotyczące możliwości pozyskiwania ciepła, energii elektrycznej czy też lokalizacji urządzeń wytwarzających energię odnawialną w terenach WS, to byłoby to możliwe na zasadach ogólnych wynikających z przepisów powszechnie obowiązujących. Przywołane zatem wyżej zapisy planu, zakwestionowane przez Wojewodę, muszą być rozumiane w ten sposób, że dotyczą wszelkich instalacji OZE o takiej mocy, która nie przekracza 100 kW.
Z powyższych względów stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 3 ust. 1 pkt 32, § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c w zakresie słów "o mocy nie przekraczającej 500 kW, za wyjątkiem terenów oznaczonych symbolami R, Z, RZ, ZLp, ZL, dla których obowiązuje zakaz lokalizacji urządzeń wytwarzających energie z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW w oparciu o ogniwa fotowoltaiczne, z zastrzeżeniem dopuszczenia ust. 1 pkt 4" oraz § 12 ust. 1 pkt 4 skarżonej uchwały. Stanowisko Sądu w tym zakresie, podobnie jak w innych tego typu sprawach, opiera się na założeniu, że z uwagi na brzmienie Studium, w którym wyznaczono obszary lokalizacji urządzeń wytwarzających energie z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW, brak jest podstaw do regulacji odnoszących się do lokalizacji urządzeń wytwarzających energie z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW, mając na względzie przedstawione powyżej uwarunkowania. Jednocześnie podkreślić należy, że nie stoi to na przeszkodzie realizacji inwestycji w zakresie odnawialnych źródeł energii w oparciu o przepisy ustawy o odnawialnych źródłach energii.
Z kolei stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części graficznej odnoszącej się do oznaczenia informacyjnego w zakresie, w jakim określono "Strefę oddziaływania obiektów i urządzeń OZE" było konieczne w związku z wyeliminowaniem § 3 ust. 1 pkt 32 uchwały. Przepis ten zawierał bowiem definicję "strefy oddziaływania obiektów i urządzeń OZE" skorelowaną z zasięgiem systemów wykorzystujących odnawialne źródła energii o wartości przekraczającej 500 kW, co jak wykazano powyżej, pozostaje w sprzeczności z ustaleniami Studium, w którym wyznaczono jedynie obiekty i urządzenia OZE o mocy przekraczającej 100 kW.
Odnosząc się z kolei do stwierdzenia nieważności skarżonej uchwały w zakresie przeznaczenia oznaczonego symbolem 7MNR stwierdzić należy, co następuje.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Stosownie do art. 20 ust. 1 u.p.z.p plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Część tekstowa planu stanowi treść uchwały, część graficzna oraz wymagane rozstrzygnięcia stanowią załączniki do uchwały.
W § 15 ust. 1 uchwały wyznaczono wskaźniki i parametry dla terenów zabudowy mieszkalno-zagrodowej oznaczonych na rysunku planu symbolami 1MNR - 20MNR. W § 15 ust. 1 ust. 2 pkt 1 dla terenów, o których mowa w ust. 1, ustalono maksymalny wskaźnik powierzchni zabudowy: 40%. Wojewoda w skardze wskazał, że część terenów oznaczonych na rysunku planu symbolami 1MNR - 20MNR w Studium znajduje siew obszarach oznaczonych symbolem R – obszary rolne, dla których dopuszczono zabudowę zagrodową, zabudowę agroturystyczną, obiekty i urządzenia służące obsłudze produkcji w gospodarstwach rolnych, dla których ustalono powierzchnię zabudowy nie większą niż 30 % powierzchni działki. Sąd zweryfikował powyższy zarzut i ustalił, że jest on zasadny jedynie w odniesieniu do obszaru oznaczonego na rysunku planu jako 7MNR. Dla tego obszaru rzeczona sprzeczność między Studium (s. 153) a ustaleniami m.p.z.p w istocie zachodzi.
Skarga została oddalona w zakresie zarzutów dotyczących zakazów sytuowania ogrodzeń w terenach oznaczonych symbolem WS, tj. § 24 ust. 2 pkt 3 lit. b zaskarżonej uchwały.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela poglądu Wojewody, że wobec uchylenia art. 15 ust.3 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym rada gminy nie ma już podstaw do uchwalenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego żadnych zagadnień uregulowanych tym przepisem, gdyż kwestie te mogą być już ustalane wyłącznie w drodze uchwały podjętej na podstawie nowych przepisów, wprowadzonych tzw. "ustawa krajobrazową" tj.
Zgodnie z art. 37a u.p.z.p., rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Lektura ostatecznie wprowadzonych zmian ustawowych prowadzi do wniosku, że głównym problemem, z którym chciał zmierzyć się ustawodawca jest wprowadzenie "ładu reklamowego", na co wskazują choćby przepisy art. 37d i 37e ustawy o planowaniu, dotyczące kar pieniężnych. Niewątpliwie to nie ogrodzenia (a reklamy i urządzenia reklamowe) stanowiły główny przedmiot regulacji ustawy krajobrazowej, choć ogrodzenia oczywiście też zostały w niej ujęte.
W dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały, art. 15 ust. 2 pkt. 1 do 9 u.p.z.p. miał następujące brzmienie:
2. W planie miejscowym określa się obowiązkowo:
1) przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania;
2) zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego;
3) zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu;
3a) zasady kształtowania krajobrazu;
4) zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, w tym krajobrazów kulturowych, oraz dóbr kultury współczesnej;
5) wymagania wynikające z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych;
6) zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania w tym miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów;
7) granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, na podstawie odrębnych przepisów, terenów górniczych, a także obszarów szczególnego zagrożenia powodzią, obszarów osuwania się mas ziemnych, krajobrazów priorytetowych określonych w audycie krajobrazowym oraz w planach zagospodarowania przestrzennego województwa;
8) szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym;
9) szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy.
Pomimo uzyskania przez gminy na mocy art. 37a u.p.z.p. kompetencji do podjęcia uchwały krajobrazowej określającej m.in. zasady i warunki sytuowania ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane (fakultatywnie), nie przestał na niej ciążyć obowiązek określenia w planie miejscowym zasad zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu, zasad kształtowania krajobrazu; wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych. Nadto gmina ma prawo określić szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2021 r. sygn. II OSK 158/21 (LEX nr 3310695), jeżeli gmina nie widzi potrzeby zmian w istniejących już obiektach małej architektury, ogrodzeniach oraz tablicach i urządzeniach reklamowych a jedynie chce ustalić zasady i warunki sytuowania i realizacji dla nowych tego typu obiektów na przyszłość, to może to uczynić w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Pozwala na to art. 15 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego. A w myśl art. 2 pkt 1 tej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o "ładzie przestrzennym" - należy przez to rozumieć takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania, w tym środowiskowe.
Podkreślenia wymaga, że zakaz budowy ogrodzeń w terenach wód śródlądowych nie ma nic wspólnego z określeniem zasad i warunków sytuowania ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Zakaz ten dotyczy wyłącznie bardzo specyficznych kategorii terenów –wód płynących.
Zdaniem Sądu zatem, rozwiązanie polegające na zakazie budowy ogrodzeń w terenach wód śródlądowych płynących, nie dotyczy zasad sytuowania ogrodzeń (co jest objęte ustawą krajobrazową), ale stanowi kontynuację i konsekwencję określonego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu. Regulacja ta wchodzi w skład określenia zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu oraz określenia szczególnych warunków zagospodarowania terenów oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy (na co zezwala ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
Nie stwierdzono także naruszenia prawa odnośnie do obszarów wyznaczonych w planie jako tereny 23 MN – tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W studium były one do wyznaczone jako obszary mieszkaniowe, zabudowa jednorodzinna. Natomiast poniżej tego obszaru w istocie znajdowały się tereny rolne i taki charakter zachowały w planie. Jest to wyraźnie widoczne na załączonym do skarżonego planu wyrysu ze Studium. Wobec powyższego w tym zakresie skarga została oddalona jako bezzasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W zakresie kosztów orzeczono w pkt V wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.