II SA/Kr 997/02

II SA/Kr 997/02 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Dorota Dąbek /sprawozdawca/
Piotr Lechowski /przewodniczący/
Wiesław Kisiel
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie AWSA Dorota Dąbek sprawozdawca NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Zakład Opieki Zdrowotnej na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 marca 2002 r. Nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala
Uzasadnienie
Decyzją Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] 2000r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z 14.03.1985r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 90/98 poz.575 ze zm.), art. 104 kpa, § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.) stwierdzono u J.K. byłego pracownika ZOZ istnienie choroby zawodowej tj. zespołu wibracyjnego postać naczyniowo - nerwowa i kostna, wymienionej poz. 16 załącznika do rozporządzenia. Organ stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło związek przyczynowy pomiędzy rozpoznaną chorobą, a pracą na stanowisku lekarza stomatologa w okresie 24 lat w narażeniu na drgania mechaniczne. Chorobę rozpoznał Ośrodek Medycyny Pracy, a ostatnim zakładem, w którym istniało narażenie na czynnik wywołujący chorobę był ZOZ.
Zakład Opieki Zdrowotnej wniósł odwołanie od tej decyzji podnosząc, że lekarz zgłaszający chorobę zawodową J.K. zaświadczeniem lekarskim z [...]1999r. stwierdził jej zdolność do pracy bez ograniczeń na stanowisku stomatologa i brak jakichkolwiek przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania tej pracy. Oznacza to, że nie stwierdził choroby zawodowej. ZOZ zgłosił wniosek w toku postępowania o zbadanie dodatkowego zatrudnienia J.K. oraz zatrudnienia po [...] 2000r. Odwołujący się podaje, że J.K. była zatrudniona w Stacji Pogotowia w Szpitalu. Ponadto po zwolnieniu z pracy w ramach zwolnień grupowych zgłaszała chęć podjęcia pracy w ZOZ. Nigdy też w trakcie zatrudnienia nie skarżyła się na jakiekolwiek schorzenia. Badanie i obserwacja Ośrodka Medycyny Pracy były prowadzone w okresie, gdy J.K. była zatrudniona w Szpitalu.
Decyzją Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] 2000r. , Nr [...], wydaną na podstawie art. 138§ 1 pkt 1 kpa oraz § 10 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. Ustalono, że J.K. pracowała w zawodzie lekarza stomatologa od 1976r.: w latach 1976 - 1984 w Obwodzie Lecznictwa Kolejowego, 1984 - 1996 w Centrum Medycyny Profilaktycznej, od [...]1997r. d o [...] 1999r. w ZOZ w pełnym wymiarze czasu pracy (170 godz./ mies.). Od 1998r. do nadal jest zatrudniona w Pogotowiu Stomatologicznym (2 godziny tygodniowo). W okresie od [...] 2000r. do [...] 2000r. była badana w Ośrodku Medycyny Pracy. [...] 2000r. wydano orzeczenie stwierdzające zespół wibracyjny postać naczyniowe - nerwowa i kostna. Źródłami wibracji mogą być m.in. wiertarki turbinowe typu "Chirana". Przy użyciu tych wiertarek pracowała w ZOZ w latach 1997 - 1999. Obwód ten nie przedstawił wyników pomiarów wibracji wykonanych na sprzęcie obsługiwanym przez J.K. Natomiast w Pogotowiu Stomatologicznym pracuje na wiertarkach "Unit", które są bezpieczne. W sprawie zgłoszonego zarzutu stwierdzono, iż Szpital nie ma Pogotowia Stomatologicznego i nie pracowała tam nigdy J.K.
W skardze na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego ZOZ zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie, że jest zakładem, w którym J.K. była ostatnio narażona na działanie czynnika wywołującego chorobę zawodową. Zarzuca niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i sprzeczność decyzji z treścią zebranego w sprawie materiału. Skarżący podnosi, że J.K. w latach 1984 - 1996 pracowała w Przychodni Przyzakładowej i nie wiadomo na jakim sprzęcie tam pracowała. Również wówczas mogła być narażona na wibrację. Skarżący twierdził, że brak wyników pomiarów wibracji nie może być zastąpiony pomiarami sprzętu w innych placówkach. Sam fakt pracy na urządzeniach typu "Chirana" przez 2 lata nie może stanowić dowodu na okoliczność ustalenia stopnia narażenia przekroczenia wibracji o wartościach wyższych niż dopuszczalne w ZOZ. Brak badań środowiskowych wyklucza stwierdzenie istnienia narażenia pracownika na czynniki szkodliwe dla zdrowia. Podniesiono też, że [...] 1999r. nie stwierdzono przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy, zaświadczenie to zostało wydane w ramach badań profilaktycznych. W ZOZ J.K. pracowała do [...] 1999r., a zatem w momencie wydawania decyzji pracowała w Pogotowiu Stomatologicznym, gdzie pracuje i pracowała w 1998r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA/Kr 80/01 uchylił decyzje obu instancji. Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 kpa poprzez niedochowanie przez organy administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Za zasadne uznano zarzuty skargi, że istnieje niejasność, wynikająca z orzeczenia MOMP Poradni Chorób Zawodowych z dnia [...] 2000r. stwierdzającego u J.K. chorobę zawodową, określoną w pkt 16 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz.294 ze zm. ) tj. "zespół wibracyjny postać naczyniowo - nerwowa i kostna" w porównaniu z wcześniejszym orzeczeniem Ośrodka Medycyny Pracy z [...] 1999r., w którym "w wyniku badania lekarskiego i oceny narażeń występujących na stanowisku pracy" stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywanej pracy lekarza - stomatologa oraz zdolność do wykonywania pracy na tym stanowisku ( k.6 akt administracyjnych ). W ocenie Sądu także zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozostawiał wiele do życzenia., albowiem organy powołały się jedynie na ogólną ekspertyzę AGH, a nie przeprowadziły badania konkretnej wiertarki, na której pracowała J.K., pod kątem zagrożeń dla jej zdrowia wywołanych przekroczeniem wartości dopuszczalnych drgań.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] 2001 r., znak [...] Inspektor Sanitarny ponownie stwierdził u J. K. chorobę zawodową - zespół wibracyjny postać naczyniowo -nerwową i kostną.
Od tej decyzji odwołanie wniósł ZOZ. W wyniku jego rozpoznania Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art.138 §1 pkt 1 KPA oraz w związku z art. 5 punkt 4a Ustawy z 14.03.1985r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998:, nr 90, poz. 575 z późn. zmianami) i § 10, ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.83r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji wystąpił z pismem z dnia [...] 2001 r. do Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o wyjaśnienie istniejących rozbieżności. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] 2001 r. Ośrodek Medycyny Pracy poinformował, że J.K. była badana w Poradni Chorób Zawodowych Ośrodka Medycyny Pracy od 1995r. W kolejnych badaniach stwierdzono zaburzenia w ukrwieniu i zmiany w kościach nadgarstków. O wynikach badania z [...] 1999r. był powiadomiony lekarz z ZOZ orzeczeniem z dnia [...] 1999r., orzeczenie to zawierało prośbę o skierowanie pacjentki do badania kontrolnego za miesiąc z kartą stażową i wynikami pomiarów wibracji. Jednocześnie MOMP wyjaśnił, że nie potrafi udzielić odpowiedzi, kto i dlaczego w dniu [...] 1999r. wydał J.K. orzeczenie o zdolności do pracy na stanowisku stomatologa. Ponownie natomiast J.K. została skierowana do badania w Poradni Chorób Zawodowych Ośrodka Medycyny pracy w dniu [...] 2000r., po wcześniejszym rozpoznaniu w dniu [...] 2000r. choroby zawodowej przez Poradnię Medycyny Pracy. Orzeczeniem z dnia [...] 2000r. Ośrodek Medycyny Pracy rozpoznał zespół wibracyjny postać naczyniowo-nerwową i kostną w oparciu o:
- badanie przeprowadzone w dniach [...] 2000r.- [...] 2000r.
- badanie przeprowadzone w latach 1995-1999,
- pismo ZOZ z dnia [...] 2000r., znak [...], podpisane przez Inspektora BHP - J.C., dotyczące 24-letniego stażu pracy p. J. K. na stanowisku stomatologa w narażeniu na wibrację. Wprawdzie cytowane powyżej pismo OLK zawiera uwagę, że badań środowiskowych na okoliczność wibracji nie przeprowadzano, to jednak Ośrodek Medycyny Pracy, opierając się na długoletnim doświadczeniu o przekraczaniu dopuszczalnych parametrów wibracji na sprzęcie używanym w gabinetach stomatologicznych oraz biorąc pod uwagę, że Dyrekcja ZOZ (która jest ostatnim pracodawcą p. J. K.) nie dopełniła wynikającego z § 2 rozporządzenia MZiOS z dnia 9.07.1996r. (Dz.U. Nr 86, poz. 394) obowiązku dokonania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w zakładzie pracy - przyjął, że p. J. K. była narażona na wibrację, której parametry dopuszczalne były przekroczone.
Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, Wojewódzki Inspektor Sanitarny ustalił, co następuje:
Pani J. K. pracowała na stanowisku lekarza stomatologa w następujących zakładach:
- od [...] 1976r. do [...]1984r. w Obwodzie Lecznictwa Kolejowego
- od [...] 1984r. do [...] 1996r. w Centrum Medycyny Profilaktycznej,
- od [...] 1997r. do [...]1999r. w ZOZ
- od 1998r. do nadal w Gabinecie Stomatologii Zachowawczej
W okresie od [...] 2000r. do [...] 2000r. p. J. K. była badana w Ośrodku Medycyny Pracy. W wyniku przeprowadzonych badań wydano w dniu [...] 2000r. orzeczenie lekarskie, w którym rozpoznano u w/wym. zespół wibracyjny postać naczyniowo - nerwową i kostną. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w wyniku przeprowadzonych badań: dodatniej próby oziębieniowej, podwyższonego progu czucia wibracji, badania neurologicznego, ustalono, że charakterystyczny obraz radiologiczny nadgarstków pozostaje w związku przyczynowo -skutkowym z wykonywaną przez 24 lata pracą lekarza stomatologa w narażeniu na wibrację miejscową. W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, iż p. J. K. pracowała w ZOZ w latach 1976 -1984 oraz 1997 -1999. W okresie od [...] 1981r. do [...] 1984r. otrzymała urlop bezpłatny. Pracowała wówczas na stanowisku lekarza stomatologa na budowie eksportowej w L. prowadzonej przez Przedsiębiorstwo " N.". Na tym stanowisku obsługiwała urządzenie stomatologiczne typu " UNIT" firmy Bosch. W latach 1984 - 1996 p. J. K. była zatrudniona przez Centrum Medycyny Profilaktycznej. Pracowała na stanowisku lekarza stomatologa w Przychodni Przyzakładowej "N.", obsługując wiertarkę stomatologiczną typu "CHIRANA". Gabinet ten został zlikwidowany w czerwcu 1996r. Pomiarów wibracji nie przeprowadzono.
Pani J. K., pracując w Obwodzie Lecznictwa Kolejowego w latach 1976 - 1984, obsługiwała wiertarkę kliniczną, elektryczną (sznurkową). Badań środowiskowych na w/wym. sprzęcie nie przeprowadzano. W latach 1997 - 1999 pracowała w gabinecie stomatologicznym przy Drukami oraz w gabinecie stomatologicznym Przychodni Kolejowej, obsługując wiertarkę turbinową "CHIRANA". ZOZ nie przedstawił wyników pomiarów wibracji miejscowej emitowanej przez sprzęt obsługiwany przez p. J. K. Brak badań środowiskowych nie dowodzi jednak braku narażenia pracownika na czynniki szkodliwe dla zdrowia, świadczy natomiast o niespełnieniu przez zakład pracy obowiązków przewidzianych przez Kodeks Pracy. W związku z powyższym Wojewódzki Inspektor Sanitarny wystąpił do ZOZ z prośbą o informację, czy sprzęt stomatologiczny, który obsługiwała p. J. K. jest nadal w posiadaniu zakładu pracy i czy istnieje możliwość przeprowadzenia pomiarów natężenia wibracji na tym urządzeniu. ZOZ w odpowiedzi z dnia. [...] 2002r. poinformował, że z dniem [...] 2000r. w ZOZ zaprzestała działalność Poradnia Stomatologiczna) której pracownikiem była p. J. K. W związku z powyższym ZOZ nie posiada na swoim stanie sprzętu stomatologicznego, na którym pracowała J.K. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Inspektor Sanitarny do oceny narażenia zawodowego p. J. K. przyjął wyniki pomiarów z analogicznych stanowisk pracy. Wynika z nich, iż podczas obsługi przystawek turbinowych są emitowane drgania przenoszone na ręce pracownika o wartościach 1,12 do 1,19 krotnie wyższych od dopuszczalnych wartości przyspieszeń.
Od 1998 roku do chwili obecnej p. J. K. jest zatrudniona w Gabinecie Stomatologii Zachowawczej. W w/wym. gabinecie pracuje dwa razy w tygodniu przez 2 godziny, obsługując w tym czasie sprzęt stomatologiczny typu "UNIT". W związku z brakiem badań środowiskowych Wojewódzki Inspektor Sanitarny wystąpił do Gabinetu Stomatologii Zachowawczej o przeprowadzenie pomiarów natężenia drgań na stanowisku pracy p. J. K. Badania środowiska pracy przeprowadzone przez Stację Sanitarno - Epidemiologiczną w dniu [...] 2001 r. nie wykazały przekroczeń dopuszczalnych wartości drgań miejscowych na stanowisku pracy w/wym.
Wobec powyższego, ostatnim zakładem pracy, w którym p. J. K była narażona na oddziaływanie wibracji miejscowej, był ZOZ. Zgodnie z § 10, ust. 3, pkt. 2 Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję w przedmiocie choroby zawodowej doręcza się zakładowi pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową. Jak ustalono, zakładem tym był ZOZ.
Rozpoznana u J.K. choroba zawodowa: zespół wibracyjny, postać naczyniowo - nerwowa i kostna, określona jest w poz. 16 wykazu chorób zawodowych. Spełnione zostały wymogi określone w § 1, 7 i 10 Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zatem stwierdzenie choroby jest w pełni uzasadnione. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Inspektor sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji i utrzymał ją w mocy.
W skierowanej do sądu administracyjnego skardze na powyższą decyzję ZOZ wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, zarzucając:
-naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie, że ZOZ jest zakładem pracy, w którym ostatnio pracownik był narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową,
- niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy
-sprzeczność decyzji z treścią zebranego w sprawie materiału.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w latach 1981-1984 J.K. pracowała jako stomatolog w L. obsługując urządzenie stomatologiczne typu UNIT. Nie przeprowadzono w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, czy źródło wibracji miejscowej nie zaistniało w trakcie pracy w L. W latach 1984-96 pracowała w Przychodni Przyzakładowej "N." obsługując wiertarkę stomatologiczną typu "Chirana". Pomiarów tej wiertarki nie przeprowadzono, zatem powyższy zakład także mógł być tym zakładem, w którym J.K. była narażona na oddziaływanie wibracji miejscowej.
Ponadto w zaskarżonej decyzji podano, że w latach 1997-99 J. K. pracowała w gabinecie przy Drukarni oraz w Przychodni Kolejowej obsługując wiertarkę typu Chirana oraz że ZOZ nie przedstawił wyników pomiarów wibracji obsługiwanego przez J. K. sprzętu. W zaskarżonej decyzji zaś oceniając narażenie zawodowe w ZOZ przyjęto wyniki pomiarów z analogicznych stanowisk pracy i na tej podstawie ustalono przekroczenie dopuszczalnych norm drgań.
Ponadto skarżący zwrócił uwagę na zasadniczą rozbieżność wynikającą z orzeczenia MOMP Poradni Chorób Zawodowych z dnia [...] 2000r. stwierdzającą chorobę zawodową w porównaniu z wcześniejszym orzeczeniem Ośrodka Medycyny Pracy z [...] 1999r. w którym "w wyniku badania lekarskiego i oceny narażeń występujących na stanowisku pracy" stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku stomatologa.
Skarżący podnosi także, że stwierdzając chorobę zawodową organ oparł się jedynie na orzeczeniu lekarskim z [...] 2000r. bez przeprowadzenia ekspertyzy sprzętu i ustalenia, że konkretna wiertarka, na której pracowała J. K. powodowała zagrożenie dla jej zdrowia.
W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przed sądem w dniu [...] 2004r. pełnomocnik skarżącego dodał, że w zaświadczeniu lekarskim z [...] 1999r. było pouczenie o sposobie i trybie odwołania. Brak odpowiedzi ze strony zainteresowanej oznacza zdaniem skarżącego, że zainteresowana uznała, że jest zdolna do pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2002r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą.
W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.
W pozycji 16 wykazu chorób zawodowych wymieniono "zespół wibracyjny". Jeżeli zatem u danej osoby stwierdzone zostanie tego typu schorzenie, stanowi ono chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów, jeżeli wywołane zostało działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.
W niniejszej sprawie bezsporną była okoliczność istnienia u J. K. w/w schorzenia. Okoliczność ta nie była kwestionowana na żadnym etapie postępowania. Sporne w sprawie jest natomiast to, czy skarżący jest ostatnim zakładem pracy, w którym występował czynnik szkodliwy dla zdrowia.
W ocenie Sądu przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo. Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. W niniejszej sprawie przeprowadzone przez Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych badania doprowadziły do wydania w dniu [...] 2001 r. orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu u J K. choroby zawodowej -zespołu wibracyjnego postaci naczyniowo-nerwowej i kostnej. Rozpoznanie choroby było następstwem przeprowadzonych badań specjalistycznych i konsultacji przez zakład służby zdrowia upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych - zgodnie z § 7 cyt wyżej Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Orzekające w sprawie organy administracyjne uznały to orzeczenie lekarskie za wiarygodne, opierając na nim swoje rozstrzygnięcia o istnieniu choroby zawodowej.
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, że w środowisku pracy J.K. występowało narażenia na wibrację, a zatem ustalono, że pracowała ona w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej.
W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przez organy administracyjne przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami art. 7 i 77 kpa. Organy administracyjne wyczerpały wszelkie możliwości dla zgromadzenia materiału dowodowego i należycie go rozpatrzyły, opierając swe rozstrzygnięcie na wiarygodnych opiniach biegłych. Orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych jest bowiem w istocie opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833). Taki charakter mają też sporządzone przez AGH pomiary zagrożenia na analogicznych stanowiskach pracy. Każdy dowód winien być przez organ wszechstronnie oceniony, w granicach wskazanych w art. 80 kpa.. W ocenie Sądu organ administracyjny w niniejszej sprawie ten obowiązek wypełnił należycie. Zaskarżona decyzja została w sposób prawidłowy uzasadniona. Organ wyjaśnił zarówno podstawy prawne, jak i faktyczne swojego rozstrzygnięcia.
Biorąc zatem pod uwagę treść § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 z późn. zm.), z którego wynika, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, należy stwierdzić, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jak również, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, prawidłowo organy Inspekcji Sanitarnej, działając na podstawie § 10 tego Rozporządzenia, wydały orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej. Należy bowiem przyjąć istnienie domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56; także wyrok z 19.07.1984r., II PRN 9/84, OSNCP 1985/4, poz.531).
Mając na uwadze istnienie domniemania związku przyczynowego, w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut skarżącego dotyczący wadliwego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie jako niewystarczającego do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a wykonywaną pracą Konstrukcja domniemania związku przyczynowego oznacza, że nie musi on być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony. Zarzuty zawarte w skardze tego domniemania nie obalają.
W szczególności domniemania tego nie obala podniesiony w skardze zarzut, że w zaskarżonej decyzji podano, że w latach 1997-1999 J. K. pracowała w gabinecie przy Drukarni oraz w Przychodni Kolejowej obsługując wiertarkę typu Chirana oraz że ZOZ nie przedstawił wyników pomiarów wibracji obsługiwanego przez J. K. sprzętu, w zaskarżonej decyzji zaś oceniając narażenie zawodowe w ZOZ przyjęto wyniki pomiarów z analogicznych stanowisk pracy i na tej podstawie ustalono przekroczenie dopuszczalnych norm drgań. Brak sporządzanych przez pracodawcę ocen narażenia zawodowego nie może obciążać pracownika. Jak wynika z akt sprawy, organ administracyjny stosując się do zaleceń NSA próbował dokonać ekspertyzy konkretnej wiertarki, na której pracowała J. K., okazało się to jednak niemożliwe, gabinet w którym pracowała został bowiem zlikwidowany, skarżący zaś wyjaśnił, że nie dysponuje już sprzętem, na którym pracowała J. K. Dla oceny narażenia zawodowego organ administracyjny przyjął wobec tego wyniki pomiarów drgań na analogicznych stanowiskach pracy. Tych wyników skarżący nie kwestionował. Nie obalony zatem został związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy a schorzeniem.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest także kolejny zarzut skargi, że nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego, czy źródło wibracji miejscowej nie zaistniało wcześniej, w trakcie pracy w L., bądź w trakcie pracy w Przychodni Przyzakładowej "N.". Okoliczność ta nie ma znaczenia, istotne jest bowiem nie to, u którego z pracodawców najpierw pojawiło się zagrożenie, ale to, który z pracodawców był ostatnim, gdzie występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia. Z § 10, ust. 3, pkt. 2 Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wynika bowiem, że decyzję w przedmiocie choroby zawodowej doręcza się zakładowi pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową. Jak ustalono, zakładem tym był ZOZ. Na okoliczność, że u kolejnych pracodawców J. K. nie występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia organ administracyjny przeprowadził szczegółowe postępowania wyjaśniające (pomiary natężenia drgań na stanowisku pracy p. J. K. w Gabinecie Stomatologii Zachowawczej przeprowadzone przez Stację Sanitarno -Epidemiologiczną w dniu [...] 2001 r. nie wykazały przekroczeń dopuszczalnych wartości drgań miejscowych na stanowisku pracy w/wym.), którego wyników skarżący także nie kwestionował. Także zatem i w tym zakresie należycie uzupełniono postępowanie wyjaśniające, realizując wskazania NSA.
Niezasadny jest również podniesiony w skardze zarzut zasadniczej rozbieżności pomiędzy orzeczeniem MOMP Poradni Chorób Zawodowych z dnia [...] 2000r. stwierdzającym chorobę zawodową w porównaniu z wcześniejszym orzeczeniem Ośrodka Medycyny Pracy z [...] 1999r. w którym "w wyniku badania lekarskiego i oceny narażeń występujących na stanowisku pracy" stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku stomatologa, jak również zarzut skarżącego, że zainteresowana J. K mimo że miała możliwość odwołania się od jego treści, nie zrobiła tego, a zatem uznała, że jest zdolna do pracy na stanowisku stomatologa.
Zgodnie z zaleceniem NSA organ administracyjny również i w tym zakresie uzupełnił postępowanie wyjaśniające, zwracając się pismem z dnia [...] 2001 r. do Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o wyjaśnienie istniejących rozbieżności. W odpowiedzi, pismem z dnia 30 sierpnia 2001 r. Ośrodek Medycyny Pracy poinformował, że nie potrafi udzielić odpowiedzi, kto i dlaczego w dniu [...] 1999r. wydał J.K. orzeczenie o zdolności do pracy na stanowisku stomatologa. Jednocześnie jednak dodatkowo obszernie uzasadnił dokonane rozpoznanie choroby zawodowej, ze szczególnym uwzględnieniem jego podstaw. Należy też zauważyć, że orzeczenie z [...] 1999r. nie jest orzeczeniem lekarskim w sprawie choroby zawodowej, lecz miało inny cel: ocenę zdolności do pracy. Jest ono zatem jedynie zaświadczeniem o zdolności do pracy na danym stanowisku, nie rozstrzyga natomiast istnienia lub braku choroby zawodowej. Przedmiot zatem rozstrzygnięcia w orzeczeniu z [...] 1999r. i w orzeczeniu z [...] 2001r. są zupełnie inne. Nie można zatem mówić o "zasadniczej rozbieżności" w ich treści, skoro dotyczą one różnych spraw.
Mając na uwadze powyżej powołane argumenty przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. Organ administracyjny w miarę istniejących możliwości wykonał wskazania NSA zawarte w wyroku. W ocenie Sądu wbrew zarzutom skargi nie doszło w ponownie przeprowadzanym postępowaniu do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.