II SA/Kr 991/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-09-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
interes społecznyorganizacja społecznaKodeks postępowania administracyjnegostwierdzenie nieważności decyzjiochrona środowiskagospodarka odpadamikontrola sądowaSKOWSA

WSA uchylił postanowienie SKO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej, uznając, że organ nieprawidłowo ocenił interes społeczny organizacji skarżącej.

Fundacja złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej, powołując się na interes społeczny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia, uznając, że fundacja działa w interesie prywatnym konkurencyjnej spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie SKO, stwierdzając, że organ nieprawidłowo zinterpretował i ocenił przesłankę interesu społecznego, ograniczając zakres badania tej kwestii.

Sprawa dotyczyła wniosku Małopolskiej Fundacji Ochrony Środowiska i Zdrowia (MFWOŚ) o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z 2021 r. dotyczącej środowiskowych uwarunkowań dla rozbudowy kompostowni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że fundacja, mimo posiadania celów statutowych związanych z ochroną środowiska, działała w rzeczywistości w interesie prywatnym konkurencyjnej spółki "K." sp. z o.o., a nie w interesie społecznym. SKO oparło swoje stanowisko na analizie powiązań prezesa zarządu fundacji z tą spółką oraz na profilu działalności fundacji, która koncentrowała się głównie na postępowaniach dotyczących gospodarki odpadami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie SKO. Sąd uznał, że SKO nieprawidłowo zinterpretowało i oceniło przesłankę interesu społecznego wymaganą do dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 K.p.a. Sąd wskazał, że organ zbyt wąsko zdefiniował interes społeczny i ograniczył zakres badania tej przesłanki, nie dając fundacji możliwości pełnego wykazania swojego zaangażowania w interes ogółu. Sąd podkreślił, że interes społeczny może dotyczyć także mniejszych społeczności i nie musi być bezpośrednio związany z interesem państwa czy szerokiego społeczeństwa. W związku z tym, SKO przedwcześnie odmówiło wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nieprawidłowo zinterpretował i ocenił interes społeczny, ograniczając zakres badania tej przesłanki i przedwcześnie odmawiając wszczęcia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ zbyt wąsko zdefiniował interes społeczny i nie dał organizacji możliwości pełnego wykazania swojego zaangażowania w interes ogółu. Interes społeczny może dotyczyć także mniejszych społeczności i nie musi być bezpośrednio związany z interesem państwa czy szerokiego społeczeństwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 31 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organizacja społeczna może występować z żądaniem wszczęcia postępowania, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

k.p.a. art. 157 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego aktu lub czynności.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach.

p.p.s.a. art. 205 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 61a

Kodeks postępowania administracyjnego

Odmowa wszczęcia postępowania następuje w drodze postanowienia, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do działania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy istnieje prawdopodobieństwo naruszenia prawa.

u.o.ś. art. 3 § 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Dotyczy definicji środowiskowych uwarunkowań.

u.o.ś. art. 44

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Dotyczy organizacji ekologicznych.

p.p.s.a. art. 119 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nieprawidłowo zinterpretował i ocenił przesłankę interesu społecznego wymaganą do dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Organ zbyt wąsko zdefiniował interes społeczny i ograniczył zakres badania tej przesłanki. Organ przedwcześnie odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja SKO o działaniu fundacji w interesie prywatnym konkurencyjnej spółki.

Godne uwagi sformułowania

Interes społeczny należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Nie można dopatrywać się przeszkód w tym, aby jako interes społeczny kwalifikować interesy mniejszych społeczności, jak interes mieszkańców dzielnicy czy też osiedla. Organ powinien wezwać organizację do wykazania interesu społecznego, a następnie dokonać oceny, czy w świetle powyższych wskazań interes ten organizacja w istocie posiada.

Skład orzekający

Magda Froncisz

przewodniczący

Monika Niedźwiedź

sprawozdawca

Jacek Bursa

członek

Sebastian Pietrzyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia interesu społecznego w kontekście dopuszczania organizacji społecznych do udziału w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących ochrony środowiska i gospodarki odpadami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów K.p.a. w zakresie art. 31. Konieczność indywidualnej oceny interesu społecznego w każdej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organizacje społeczne mogą być wykorzystywane w sporach gospodarczych i jak ważne jest prawidłowe rozumienie przez organy pojęcia 'interesu społecznego'. Jest to ciekawy przykład z zakresu prawa administracyjnego procesowego.

Czy fundacja ekologiczna działa w interesie społecznym, czy prywatnym? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 991/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-09-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Magda Froncisz /przewodniczący/
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 31 par 1 , art 157 par 2  w zw z art 61 a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2024 r. sprawy ze skargi Małopolskiej Fundacji [...] z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 16 maja 2024 r. znak SKO-Oś-4170-129/23 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz Małopolskiej Fundacji [...] z siedzibą w K. kwotę 697 złotych (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 16 maja 2024 r. znak SKO-Oś-4170-129/23 w wyniku rozpoznania wniosku M. w K. reprezentowanej przez pełnomocnika adwokata D. G. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 2 grudnia 2021 r. (znak: WSR.6220.26.2021.KT) o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Rozbudowa istniejącej kompostowni o trzy bioreaktory do kompostowania selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów" planowanego do realizacji na dz. nr ew. [...], [...] obr. [...]" orzeczono o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 13 grudnia 2023 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu wpłynął wniosek M. w K. reprezentowanej przez pełnomocnika adwokata D. G. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 2 grudnia 2021 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Rozbudowa istniejącej kompostowni o trzy bioreaktory do kompostowania selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów" planowanego do realizacji na dz. nr ew. [...], [...] obr. [...]. W uzasadnieniu pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił, że realizacja przedsięwzięcia zgodnie z założeniami raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest technicznie niewykonalna, co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., a ponadto została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm.), a zatem jest także obarczona wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Uzasadniając wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu pełnomocnik wnioskodawcy wskazał natomiast m.in. że cyt.: "Wniosek o wszczęcie postępowania nie został złożony w związku z potrzebą ochrony interesów partykularnych określonych osób, ale w interesie społecznym. MFWOŚ nie posiada własnego interesu prywatnego w sprawie."
W uzasadnieniu skarżonego postanowienia podkreślono, że wniosek M. w K. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 2 grudnia 2021 r. został złożony na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) dalej K.p.a., w myśl którego organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Z powyższego wynika, że przesłankami wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej są: 1) zbieżność celów statutowych organizacji społecznej z przedmiotem postępowania w sprawie oraz 2) zrealizowanie interesu społecznego przez udział organizacji społecznej w postępowaniu w sprawie, przy czym przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 31 § 1 K.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania, czy przemawia za tym interes społeczny (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 663/11). Nawet wówczas, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym jest uzasadniony jej celami statutowymi, to i tak organ administracji publicznej może uznać to żądanie za niezasadne z uwagi na brak interesu społecznego (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 314/08). W orzecznictwie podkreśla się też, że przesłanki decydujące o dopuszczalności uzyskania przez organizację społeczną statusu podmiotu na prawach strony muszą być wykładane ściśle (por. wyroki NSA z dnia 5 października 2011 r., syn akt II OSK 1397/10). Udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie przepisu art. 31 § 1 i 2 K.p.a. nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2970/15 oraz z dnia 6 października 2016 r. sygn. akt II GSK 3491/15). W stanie faktycznym nie budzi wątpliwości, że M. w K. stanowi organizację społeczną - fundację posiadającą osobowość prawną, zaś analiza jej celów statutowych wskazanych w § 5 statutu oraz określonych w § 6 ust. 1 lit. s), t) i w) statutu sposobów ich realizacji, może uzasadniać wystąpienie z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 2 grudnia 2021 r. (znak: WSR.6220.26.2021.KT).
Niemniej jednak na podstawie analizy całokształtu informacji zgromadzonych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu na temat wnioskodawcy, w tym wynikających z Krajowego Rejestru Sądowego i załączonego do wniosku statutu M. w K., a to: informacji o osobie prezesa zarządu tej Fundacji, a także osobie fundatora, uzyskanych od wnioskodawcy informacji o innych postępowaniach administracyjnych, w których ww. Fundacja uczestniczy lub uczestniczyła na prawach strony prowadzonych przez inne organy, a także znanych Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Nowym Sączu z urzędu informacji pochodzących z innych postępowań administracyjnych, które toczyły się przed tutejszym organem - uzasadnionym jest stwierdzenie, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 2 grudnia 2021 r. został przez nią złożony w interesie społecznym, ale w celu realizacji partykularnego interesu osoby trzeciej - przedsiębiorcy, posiadającego konkurencyjne interesy w stosunku do adresata ww. decyzji tj. spółki N. sp. z o.o. w N. S..
Organ wskazuje, że z nadesłanego odpisu statutu Fundacji oraz z informacji udostępnionych w Rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego wynika, iż M. w K. została ustanowiona w dniu 21 grudnia 2017 r. przez Fundatora - M. J., a prezesem jej zarządu od samego początku pozostaje M. J.. Składowi orzekającemu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu w niniejszej spawie z urzędu jest natomiast wiadome, iż M. J. jest radcą prawnym wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w K. pod numerem [...], który w przeszłości występował w kilku postępowaniach administracyjnych toczących się przed tutejszym organem w charakterze pełnomocnika spółki "K. sp. z o.o. w N. S. (KRS: [...]). Tytułem przykładu można w tym miejscu wskazać na postępowanie odwoławcze zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 21 kwietnia 2015 r. (znak: SKO-OŚ-4170- 57/14), czy inne, niedawno zakończone decyzją tutejszego organu z dnia 27 stycznia 2023 r. (znak: SKO-OL-4141-36/22). Również z udostępnionych na stronie internetowej tej spółki regulaminów sprzedaży ([...] i transportu ([...]/l - których wydruki dołączono do akt niniejszej sprawy - wynika, iż Kancelaria Radcy Prawnego Mgr M. J. została w nich wskazana jako jeden z odbiorców danych osobowych klientów spółki "K." sp. z o.o. w N. S.. Z powyższego z całą pewnością wynika, że prezes zarządu M. w K. związany jest ze spółką "K. " sp. z 0.0. w N. S. umową lub umowami o świadczenie usług prawnych. Organ zauważa, że spółka "K. " sp. z o.o. w N. S. - jak wynika z oferty udostępnionej na stronie internetowej - jest przedsiębiorcą działającym w branży odpadów, specjalizującym się w zagospodarowywaniu odpadów organicznych (biodegradowalnych). Spółka posiada własną kompostownię i zajmuje się również sprzedażą ziemi kompostowej oraz środka poprawiającego właściwości gleby. Członkiem dwuosobowego zarządu ww. spółki jest m.in. M. B., natomiast wspólnikiem i prokurentem - H. B. (na marginesie warto w tym miejscu zauważyć, że H. B. i M. B. są również członkami zarządu R. w N. S., KRS[...], a członkiem rady nadzorczej tej spółdzielni jest M. J., będący - jak wskazano wyżej - fundatorem M. w K. Z powyższego wynika zatem, że spółka "K." sp. z o.o. w N. S. działa w tej samej branży, co spółka N. sp. z o.o. w N. S. będąca adresatem decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 2 grudnia 2021 r. (znak: WSR.6220.26.2021.KT). Nadto, decyzja ta jak wynika z jej wyrzeczenia dotyczyła zamierzenia inwestycyjnego polegającego na rozbudowie kompostowni położonej na terenie N. S., a zatem instalacji, której posiadaniem promuje się również spółka "K. " sp. z o.o. w N. S.. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że potencjalne zamiary inwestycyjne konkurenta z lokalnego rynku mogą pozostawać w sprzeczności z interesami spółki "K. sp. z o.o. w N. S.. Wskazano w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, że pismem z dnia 23 kwietnia 2024 r. (znak: SKO-OŚ- 4170-129/23) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wezwało pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia wyjaśnień w przedmiocie złożonego wniosku i uzupełnienia zawartej w nim argumentacji wskazującej na działanie wnioskodawcy w interesie społecznym poprzez wskazanie wszystkich postępowań administracyjnych, w których M. w K. brała udział na prawach strony postępowania, w tym wskazanie organu prowadzącego dane postępowanie, przedmiotu takiego postępowania, znaku sprawy oraz adresata decyzji kończącej dane postępowanie. W odpowiedzi, która wpłynęła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu w dniu 13 maja 2024 r. pełnomocnik wnioskodawcy przedstawił zestawienie postępowań administracyjnych, w których jego mocodawca uczestniczył lub uczestniczy na prawach strony. Spośród wszystkich 31 wymienionych w zestawieniu postępowań, aż 27 stanowią postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, a 2 kolejne to postępowania dotyczące stwierdzenia nieważności zezwoleń na przetwarzanie odpadów. Niemniej najistotniejszym jest fakt, że szczegółowa analiza obwieszczeń udostępnionych na stronach Biuletynu Informacji Publicznej poszczególnych organów, dotyczących wymienionych w zestawieniu postępowań środowiskowych - których wydruki dołączono do akt niniejszej sprawy - pozwala stwierdzić, że wszystkie one dotyczą przedsięwzięć związanych z gospodarką odpadami, przy czym przeważająca większość z nich dotyczy obiektów lub instalacji związanych z przetwarzaniem odpadów biodegradowalnych. Uwzględniając natomiast fakt, że dwa kolejne postępowania wskazane przez pełnomocnika wnioskodawcy to postępowania dotyczące stwierdzenia nieważności zezwoleń na przetwarzanie odpadów, można stwierdzić, iż 29 na 31 wszystkich postępowań, w których Fundacja uczestniczyła łub obecnie uczestniczy na prawach strony to postępowania związane z gospodarką odpadami, przy czym nie sposób tutaj wykluczyć, że dotyczy to również dwóch pozostałych postępowań, z których jedno miało dotyczyć wstrzymania użytkowania instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, a drugie samowoli budo walnej. W świetle powyższego można stwierdzić, że spośród stosunkowo szerokiej gamy możliwych postępowań administracyjnych cyt.: "dotyczących spraw związanych z ingerencją w środowisko naturalne" (§ 6 ust. 1 lit. s) statutu) M. w K. zasadniczo uczestniczy tylko w tych postępowaniach, które są związane z branżą gospodarki odpadami.. nie posiada strony internetowej i poza aktywnością w postępowaniach administracyjnych, o których mowa powyżej, w internecie próżno poszukiwać jakichkolwiek informacji o innych formach czy przejawach działalności ww. Fundacji, w tym mogących stanowić przykłady - szeroko opisanych w § 6 statutu Fundacji - sposobów realizacji jej celów statutowych. Pomimo zatem tego, że Fundacja działa już ponad 6 lat, nie sposób odszukać jakichkolwiek informacji na temat rzekomo prowadzonej przez nią działalności edukacyjnej, doradczej, wydawniczej i promocyjnej, organizowanych przez nią szkoleniach, konferencjach względnie targach, o czym mowa w § 6 statutu Fundacji. Z bardzo wysokim prawdopodobieństwem można zatem przyjąć, że aktywność Fundacji sprowadza się tylko i wyłącznie do uczestnictwa w postępowaniach administracyjnych, a ściślej do bardzo wąskiej grupy tych postępowań, których przedmiot pozostaje bardzo zbliżony do profilu działalności spółki "K. " sp. z 0.0. w N. S.. Przy czym, co warto podkreślić, z przesłanego zestawienia wynika, że M. w K. nigdy nie uczestniczyła w żadnym postępowaniu administracyjnym, w którym adresatem decyzji kończącej postępowania byłaby spółka "K. " sp. z o.o. w N. S., pomimo, że profil działalności tej firmy ewidentnie pozostaje w obszarze zainteresowania ww. Fundacji. Warto również odnotować, że zestawienie nadesłane przez pełnomocnika wnioskodawcy wskazuje na udział Fundacji w postępowaniach prowadzonych w przeważającej większości przez organy z województw południowych (małopolskiego, śląskiego, podkarpackiego i świętokrzyskiego) oraz pojedynczych z województw mazowieckiego, lubelskiego i dolnośląskiego tj. z regionów położonych najbliżej siedziby spółki "K." sp. z o.o. w N. S., a tym samym stanowiących jej naturalny rynek. W zestawieniu tym brak natomiast postępowań prowadzonych przez organy z województw północnej Polski, Wielkopolski czy Podlasia, które z całą pewnością dla firmy mającej siedzibą w N. S. mogą być już mniej atrakcyjne. O działaniu M. w K. w niniejszej sprawie tylko i wyłącznie w interesie prywatnym spółki "K. " sp. z o.o. w N. S. poniekąd świadczy również fakt, że podobne, nieskuteczne działania - stanowiące prawdopodobnie próbę zrewanżowania się spółce "K." sp. z o.o. w N. S. i działającej w jej interesie Fundacji, za udział tej ostatniej w postępowaniach administracyjnych prowadzonych na wniosek spółek "K. ." sp. z o.o. w G. /[...]/ i I. sp. z o.o. w G. /[...]/ - mające na celu zainicjowanie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 5 grudnia 2013 r. (znak: WOŚ.620.25.2013.KT) o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej na rzecz spółki "K. " sp. z o.o. w N. S., podejmował w ostatnim czasie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Nowym Sączu, jeden ze wspólników ww. spółek "K. sp. z o.o. i I. sp. z o.o., działającej początkowo w imieniu własnym, następnie w ramach fundacji o bliźniaczo podobnej nazwie: Ś. [...] w P. (jako prezes jej zarządu) i finalnie poprzez Stowarzyszenie "[...]" w P. . Co prawda ww. inicjatywy nie doprowadziły do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, której adresatem była spółka "K. " sp. z o.o. w N. S., niemniej najistotniejsza jest w tym wypadku metodologia działania, która pozwala zauważyć, iż podmioty działające w przedmiotowej branży podejmują spore wysiłki na drodze administracyjnej by utrudnić prowadzenie działalności czy rozwój swoim konkurentom, a nie dysponując statusem strony w inicjowanych przez nich postępowaniach, uzyskują taką możliwość w drodze powołania organizacji społecznej, względnie organizacji ekologicznej w rozumieniu art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm.), wykorzystywanej wyłącznie realizacji ich własnych interesów prywatnych. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu przedstawiony powyżej całokształt okoliczności faktycznych jednoznacznie wskazuje na to, że wniosek M. w K. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 2 grudnia 2021 r. (znak: WSR.6220.26.2021.KT) - abstrahując od etycznej oceny dotychczasowej działalności tego podmiotu, firmowanej przez prezesa zarządu będącego radą prawnym - złożony został tylko i wyłącznie w interesie spółki "K. " sp. z o.o. w N. S., a nie w interesie społecznym.
Z powyższym postanowienie nie zgodziła się M. w K. .
W skardze na w/w postanowienie zarzuciła :
1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak należytego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego odnośnie działania przez Skarżącą w interesie społecznym i dokonanie dowolnej oceny, że Skarżąca działa wyłącznie w interesie prywatnym K. sp. z o.o., opierającej się na okolicznościach, które w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego nie wskazują na jakiekolwiek uzależnienie działań Skarżącej od woli lub interesu K. sp. z o.o. lub innego podmiotu, a analiza działań Skarżącej w kontekście przedmiotu niniejszej sprawy nie daje podstaw do tego, aby wniesienie żądania wszczęcia postępowania przez Skarżącą przyniosło korzyść K. sp. z o.o. łub jakiemukolwiek innemu podmiotowi;
2) naruszenie art. 31 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 7, art. 8, art. 9 art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. żart. 126 k.p.a. poprzez brak wywiązania się przez Organ z obowiązku wezwania Skarżącej do wyjaśnienia i uzupełnienia wniosku w zakresie wykazania interesu społecznego, który uzasadniałby zainicjowanie i udział Skarżącej w postępowaniu nieważnościowym, pomimo, że - jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego Postanowienia - Organ powziął wątpliwości odnośnie spełnienia tej przesłanki przez Skarżącą, a w konsekwencji dokonanie arbitralnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przy badaniu istnienia takiego interesu społecznego;
3) naruszenie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez uznanie, że Skarżąca nie działa w interesie społecznym, podczas gdy wszczęcie opisanego we wniosku Skarżącej z dnia 8 grudnia 2023 r. postępowania jest uzasadnione przez interes społeczny w postaci ochrony środowiska i zagrożenie elementów środowiska naturalnego w związku z realizacją przedsięwzięcia, którego dotyczy decyzja Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 2 grudnia 2021 r. (znak: WSR.6220.26.2021.KT); przy czym wszystkie ww. naruszenia miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, albowiem doprowadziły Organ do wniosku, że za wszczęciem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie przemawia interes społeczny, co skutkowało odmową wszczęcia tego postępowania.
Stosownie do § 5 ust. 1 Statutu Skarżącej, celem ogólnym Skarżącej jest działanie na rzecz dobra wspólnego poprzez wspieranie, propagowanie, prowadzenie, promowanie i inicjowanie działań służących poprawie stanu środowiska oraz stanu zdrowia obywateli w Polsce i na świecie, w oparciu o wartości kulturowe i przyrodnicze z zachowaniem zrównoważonego rozwoju. Celami szczegółowymi - stosownie do § 5 ust. 2 Statutu - są m.in.: wspieranie i propagowanie działań służących poprawie stanu środowiska naturalnego i zdrowia, a także ochrona środowiska naturalnego, w tym ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazowej. Skarżąca realizuje ww. cele poprzez, m.in. udział w postępowaniach administracyjnych, w tym dotyczących spraw związanych z ingerencją w środowisko naturalne (§ 6 ust. 1 lit. s Statutu Skarżącej). Zgodnie z § 3 ust. 2 Statutu Skarżącej, terenem działania Skarżącej jest cały obszar Rzeczpospolitej Polskiej.
Skarżąca stanowczo zaprzecza, aby prowadzona przez nią działalność była prowadzona w celach innych niż ustalone w jej statucie. Skarżąca zaprzecza również, aby podejmowała czynności, mając na celu ochronę interesów jakiegokolwiek podmiotu, aczkolwiek nie kwestionuje tego, że jej udział w postępowaniach może być korzystny dla poszczególnych osób lub grup podmiotów (np. mieszkańców okolicy znajdującej się w obszarze oddziaływania planowanych obiektów).
Nie sposób zgodzić się z Organem, aby fakt, że fundator Skarżącej jest członkiem rady nadzorczej R. w N. S. w jakikolwiek sposób mógł wskazywać na to, że wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego został złożony w interesie prywatnym K. . Przede wszystkim. Organ nie wziął pod uwagę charakteru Skarżącej, która jest fundacją działającą w oparciu o przepisy ustawy o fundacjach (zwanej dalej "u.f"). Statut Skarżącej nie zawiera żadnych postanowień, które przyznawałyby fundatorowi jakiekolwiek uprawnienia w związku z bieżącą działalnością Skarżącej. w związku z tym fundator nie ma żadnych uprawnień, które mogłyby ukierunkować działania Skarżącej na ochronę interesu prywatnego jego lub osób z nim związanych. Dodatkowo nie sposób uznać, że fakt, że fundator jest jednocześnie członkiem rady nadzorczej podmiotu, który wykonuje działalność w zakresie rolnictwa, a zatem działalność niezwiązaną w żadnym stopniu z przedmiotem wniosku, miałby wskazywać na to, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało złożone w interesie spółki, w której wspólnikiem oraz członkiem zarządu są inni członkowie spółdzielni. Odnośnie wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonego Postanowienia informacji odnoszących się do Prezesa Zarządu Skarżącej, należy wyraźnie podkreślić, co zauważył również sam Organ, że Pan M. J. wykonuje zawód radcy prawnego. Z uwagi na wykonywany zawód, który polega na świadczeniu pomocy prawnej, Pan M. J. świadczy usługi na rzecz różnych podmiotów. Świadczenie pomocy prawnej przybiera wiele form, w tym również bieżącej obsługi prawnej klientów oraz reprezentowania klientów w postępowaniach sądowych oraz administracyjnych. Z uwagi na specyfikę świadczonego przez Prezesa Zarządu Skarżącej zawodu, jak również wyżej przytoczone zasady jego wykonywania, sam fakt, że Pan M. J. świadczył w ramach wykonywanej działalności prawniczej usługi na rzecz K. sp. z o.o. nie przesądza tego, że wszelkie wykonywane przez niego w ramach wykonywania zawodu radcy prawnego czynności pozostają w interesie K. sp. z o.o. Tym bardziej więc ocena, że wniosek Skarżącej został złożony wyłącznie w prywatnym interesie ww. spółki, oparta o ww. okoliczność nie jest oceną, która jest zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Do dokonania takiej oceny daleko niewystarczające jest wykazanie, że Pan M. J. świadczył usługi prawne na rzecz podmiotu konkurencyjnego wobec spółki, na rzecz której wydana została Decyzja. Warto przy tym zauważyć, że Organ sam wskazał, że analiza celów statutowych Skarżącej może uzasadniać wystąpienie z przedmiotowym żądaniem. Tymczasem oceniając, że żądanie zostało złożone tylko i wyłącznie w celu ochrony interesów K. sp. z o.o., Organ pośrednio zarzucił Prezesowi Zarządu Skarżącej, że reprezentując Skarżącą w niniejszej sprawie, działa w warunkach konfliktu interesów. Biorąc pod uwagę ww. reguły wykonywania zawodu radcy prawnego, zarzut taki jest niezwykle poważny i nie powinien opierać się jedynie na domysłach i przypuszczeniach. Skarżąca nie kwestionuje oczywiście tego, że ewentualne stwierdzenie nieważności Decyzji byłoby korzystne dla podmiotów konkurujących z N. sp. z o.o. na rynku, w tym także K. sp. z o.o., skoro Organ ustalił, że spółka ta do takich podmiotów się zalicza. Należy jednak wskazać, że w przypadku uwzględnienia żądania Skarżącej, ani K. sp. z o.o. ani żaden inny podmiot konkurujący z N. sp. z o.o. nie odniósłby żadnej korzyści. Zgodnie żart. 159 k.p.a., samo wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie rodzi skutku w postaci wstrzymania wykonania kontrolowanej decyzji. Wstrzymanie takie może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy organ dojdzie do przekonania, że zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., przy czym wstrzymanie wykonania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony. Należy zauważyć, że wniosek Skarżącej o wszczęcie postępowania nieważnościowego nie zawierał wniosku o wstrzymanie wykonania Decyzji (co bynajmniej nie oznacza, że zdaniem Skarżącej nie występują w sprawie przesłanki do wstrzymania wykonania Decyzji), a gdyby żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego miało chronić wyłącznie interesy konkurenta N. sp. z o.o., wniosek taki byłby z pewnością istotnym elementem pisma zawierającego żądanie. Odnośnie analizy listy postępowań przedstawionych przez Skarżącą przedstawionej przez Organ w uzasadnieniu Postanowienia, Skarżąca przyznaje, że jej działalność rzeczywiście koncentruje się w głównej mierze na problemach związanych z przestrzeganiem przepisów z zakresu ochrony środowiska przez podmioty prowadzące działalność z zakresu gospodarowania odpadami lub planujące rozpoczęcie takiej działalności. Takie ukierunkowanie działalności ma związek z tym, że z doświadczeń Skarżącej wynika, iż przy tego rodzaju działalności stosunkowo często dochodzi do naruszeń powszechnie obowiązujących przepisów oraz postanowień decyzji wydawanych na rzecz poszczególnych podmiotów. Naruszenia te często mają charakter poważny (jako przykład podać można wskazać m.in. głośną ostatnio sprawę nielegalnych składowisk odpadów w Siemianowicach Śląskich oraz innych lokalizacjach w województwie śląskim). Jednocześnie, z uwagi na wysoce specjalistyczny charakter przepisów regulujących gospodarowanie odpadami, a także wysoki stopień skomplikowania zagadnień natury techniczno-organizacyjnej, organizacje społeczne działające na rzecz ochrony środowiska naturalnego stosunkowo rzadko uczestniczą w postępowaniach, których przedmiotem są przedsięwzięcia związane z gospodarką odpadami. Dostrzegając to. Skarżąca w coraz większym stopniu zaczęła angażować się w uczestnictwo w postępowaniach związanych z przetwarzaniem odpadów. Działalność Skarżącej w tych postępowaniach przynosi zresztą wymierne rezultaty (szerzej o tym w pkt 2 uzasadnienia skargi), co jest zresztą pokłosiem wspomnianej specjalizacji Skarżącej. Jednocześnie wskazuję na to, że Skarżąca dysponuje ograniczonymi zdolnościami organizacyjnymi i nie jest w stanie brać udziału we wszystkich postępowaniach administracyjnych związanych z ochroną środowiska przy wydawaniu decyzji na rzecz podmiotów prowadzących działalność z zakresu gospodarki odpadami. Z pewnością byłoby korzystne, aby zakres działalności Skarżącej był większy i obejmował cały obszar Polski, jednakże na chwilę obecną koncentruje się on w głównej mierze na obszarze województwa małopolskiego i województw ościennych. Jak zostało wskazane wyżej, jest to związane tylko i wyłącznie z możliwościami Skarżącej, nie zaś z tym, że Skarżąca uczestniczy w tych postępowaniach, które pozostają w obszarze zainteresowań jakiegokolwiek przedsiębiorcy. Wskazuję jednocześnie, że bazując na informacjach pozyskanych przez Skarżącą wtoku wykonywania przez nią działalności, podmioty prowadzące działalność z zakresu przetwarzania odpadów działają zwykle na obszarze kilku powiatów, trudno więc przypuszczać, aby uczestnictwo Skarżącej w postępowaniu dotyczącym podmiotu, który prowadzi działalność w powiecie makowskim (woj. mazowieckie) czy powiecie dzierżoniowskim (woj. dolnośląskie) pozostawało w jakimkolwiek stopniu zbieżne z interesami spółki mającej siedzibę w N. S.. Organ wskazał nadto, że prawidłowość dokonanej przez niego oceny ma dodatkowo wspierać fakt, że Skarżąca nie bierze i nie brała udziału w żadnym postępowaniu, w którym adresatem decyzji kończącej był K. sp. z o.o. Skarżąca przyznaje, że rzeczywiście w postępowaniu z udziałem rzeczonej spółki nie uczestniczyła. K. sp. z o.o. z pewnością nie jest jednak jedynym podmiotem z branży gospodarki odpadami, wobec którego toczyły się postępowania administracyjne, w których Skarżąca nie brała udziału. Skarżąca nie może przy tym wykluczyć, że przynajmniej w niektórych postępowaniach udział organizacji społecznej byłby wskazany. Nie można jednak z faktu, że Skarżąca nie uczestniczyła w postępowaniu dotyczącym podmiotu X, wysnuwać wniosku, że Skarżąca działa w jego interesie lub też w jakikolwiek sposób aprobuje jego działania. W kontekście dostrzeżonej przez Organ okoliczności pragnę dodatkowo wskazać, że Skarżąca nie odnotowała, aby Organ, który wydał Postanowienie - ani jakikolwiek inny organ - zawiadomił Skarżącą o wszczętym postępowaniu na podstawie art. 31 § 4 k.p.a., którego stroną był K. sp. o.o.
W podsumowaniu zarzutów skargi wskazano, że Argumentacja zawarta w uzasadnieniu Postanowienia wskazuje na to, że Organ nie rozpatrzył zgromadzonego materiału dowodowego w sposób zgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a wyrażona ocena o tym, że Skarżąca działa w interesie K. sp. z o.o. opiera się na nader wątle uzasadnionych przypuszczeniach Organu, nie zaś na obiektywnych dowodach. Tym samym Organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu skarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:
1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,
2) dochowania wymaganej prawem procedury,
3) respektowania reguł kompetencji.
Istotą sądowej kontroli administracji jest ochrona wolności i praw jednostki (podmiotów prawa) w stosunkach z administracją publiczną oraz budowanie i utrwalanie zasady państwa prawa i wyprowadzanych z niej standardów. Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego jest ochrona praw podmiotowych jednostki. Przyjęcie tej funkcji wypływa z założeń systemu weryfikacji administracji publicznej w państwie prawa, co ma związek z realizacją zasad praworządności (por. J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne jako gwarant ochrony wolności i praw jednostki, referat wygłoszony na L Konferencji Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego, Gdynia 24-16 kwietnia 2008 r., s. 1-8; B. Adamiak, Model sądownictwa administracyjnego a funkcje sądownictwa administracyjnego (w:) Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 21-22).
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024, poz.935, dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie.
Skarga jest zasadna.
Zasadniczym powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia była okoliczność, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W dniu 13 grudnia 2023 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu wpłynął wniosek M. w K. reprezentowanej przez pełnomocnika adwokata D. G. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 2 grudnia 2021 r. (znak: WSR.6220.26.2021.KT) o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Rozbudowa istniejącej kompostowni o trzy bioreaktory do kompostowania selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów" planowanego do realizacji na dz. nr ew. [...], [...] obr. [...]".
Stosownie do art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego wymaga wcześniejszego zbadania przez organ administracji publicznej, czy w sprawie zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Jedynie po stwierdzeniu, że takie przesłanki istnieją, organ administracji publicznej władny jest przystąpić do merytorycznego badania zakwestionowanej decyzji pod kątem, czy zaistniały podstawy skutkujące stwierdzeniem nieważności aktu administracyjnego.
Odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego następuje obecnie na podstawie art. 61a w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (podobnie W. Chróścielewski, Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r., ZNSA 2011/4, s. 15). Postanowienie to jest wydawane, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Jako, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wszczęcie postępowania wystąpiła organizacja społeczna w trybie art. 31 § 1 k.p.a. organ przed merytorycznym rozpoznanie sprawy zobligowany był sprawdzić, czy spełnione są przesłanki dopuszczenia organizacji w trybie art. 31 k.p.a.
W orzecznictwie sądowym akcentuje się, że organ każdorazowo ocenia, czy udział organizacji społecznej w sprawie leży w interesie społecznym. Nawet jeśli udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi (jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie) organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne. Jest oczywiste, że udział organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych, których wymiar wykracza poza interesy stron postępowania, dotyczy bowiem określonej społeczności, ma znaczenie ogólne, społeczne. W takiej sprawie interes indywidualny strony (stron) może kolidować z interesem określonej zbiorowości społecznej i dlatego, poza stronami, udział w postępowaniu powinien mieć również zapewniony reprezentant interesu ogólnego, społecznego. Takim reprezentantem jest w świetle procedury administracyjnej organizacja społeczna, jeżeli do udziału w postępowaniu nie motywują ją jej własne interesy (zob. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2024 r. sygn. akt II GSK 368/24).
W tym miejscu Sąd pragnie zauważyć, że w obszernym uzasadnieniu postanowienia prawidłowo organ administracji publicznej powołał przepisy prawa oraz prawidłowo wskazał kierunek postępowania, to jest konieczność sprawdzenia, czy dopuszczalne jest żądanie wszczęcia postepowania przez organizację społeczną przez pryzmat celów statutowych i interesu społecznego. Jednakże organ w postępowaniu skoncentrował się na wykazaniu działania w interesie partykularnym, w ograniczonym zakresie prowadząc postępowanie, w kierunku wykazania działania w interesie społecznym, zawężając znacząco zakres badania tej przesłanki.
W ocenie Sądu to błędne ukierunkowanie jest rezultatem wadliwego i ograniczonego do konkretnych okoliczności wezwania skierowanego do organizacji w piśmie z dnia 23 kwietnia 2024 r. k. 46 administracyjnych akt sprawy. W piśmie tym wezwano organizację celem wykazania działania w interesie społecznym do wskazania wszystkich postępowań administracyjnych, w których M. w K. brała udział na prawach strony, w tym wskazanie organu prowadzącego dane postępowanie, jego przedmiotu, znaku sprawy oraz decyzji kończącej postępowanie. W ocenie Sądu organ w sposób nieprawidłowy zawęził zakres okoliczności mogących świadczyć o działaniu w interesie społecznym.
Interes społeczny należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie (wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2432/23). Interesu społecznego o jakim mowa w art. 31 § 1 k.p.a. nie można rozumieć wyłącznie w kategoriach korzyści i wartości jedynie większej społeczności obejmującej ogół ludności bądź wielkich grup społecznych, przed wszystkim wspólnoty państwowej. Należy zgodzić z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, według której organy nie powinny dopatrywać się przeszkód w tym, aby jako interes społeczny kwalifikować interesy mniejszych społeczności, jak interes mieszkańców dzielnicy czy też osiedla. Jest prawdą, że interes społeczny pozostaje w opozycji do interesu poszczególnych jednostek (interes indywidualny), nie można jednak rozumieć interesu społecznego jedynie w kategoriach interesu państwa czy społeczności globalnej, obejmującej ogół społeczeństwa lub wielkie grupy społeczne (zob. wyrok WSA w Krakowie z 31 października 2016 r., II SA/Kr 1002/16, LEX nr 2162395, wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r., II OSK 562/17, LEX nr 2441375, wyrok WSA w Łodzi z 11 kwietnia 2024 r., II SA/Łd 88/24, LEX nr 3710688, wyrok WSA w Rzeszowie z 11 maja 2022 r., II SA/Rz 2/22, LEX nr 3347563.). Interes społeczny w przypadku dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym polega na działaniu na rzecz dobra ogólnego niepowiązanego wprost z interesem indywidualnym podmiotów tworzących organizację społeczną. Ten interes społeczny może być jednak postrzegany przez organizację społeczną składającą wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu zarówno przez pryzmat interesów prawnych ogółu podmiotów uczestniczących w takiej organizacji, jak też ich interesów faktycznych, które mogą tworzyć pożądaną społecznie wartość, odzwierciedlając istotną i chronioną prawem wartość (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 6441/23).
Podkreśla się, że "pojęcie "interesu społecznego" jest pojęciem nieostrym (niedookreślonym), zwanym również klauzulą generalną. Ze swej istoty pojęcie takie nie ma ogólnej definicji ustawowej, wobec czego wypełnienie go treścią, nadanie mu znaczenia w okolicznościach konkretnej sprawy należy do organu administracji publicznej. Interes społeczny nie może być zatem traktowany w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od stanu faktycznego konkretnej sprawy, gdyż nie jest pojęciem stałym i jednolitym (tak H. Knysiak-Sudyka, Komentarz do art. 7 k.p.a., uwaga nr 6, w: H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, dostęp: LEX online oraz podana tam literatura). Pojęcie interesu spoęłcznego, ze względu na swoją niedookreśloność, jest więc traktowane jako kategoria luzu decyzyjnego przyznanego organowi administracji, przy czym swoboda decyzyjna organu nie jest w tym przypadku nieograniczona. Treść pojęcia nieoznaczonego, któremu organ nadaje sens i znaczenie, musi opierać się o wartości istotne w systemie prawnym, jak też wartości istotne w kontekście rozpatrywanej sprawy, istotne ze względu na ratio legis aktu prawnego, na tle którego rozstrzygana jest sprawa administracyjna, cele i zadania, jakie ustawodawca pragnął osiągnąć przez określoną regulację itp." (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 marca 2024 r. sygn. II SA/Kr 138/24). Pojęcie interesu społecznego jest w istocie pojęciem szerokim i nieostrym, nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje ono interes ogółu (określonej wspólnoty), a nie jedynie interesy indywidualne. Warto również zwrócić uwagę, że w doktrynie, a za nią i w judykaturze przyjmuje się, iż różnica pomiędzy wyrażeniami: "jest w interesie indywidualnym" bądź "jest w interesie ogółu" oznacza, iż wyprowadzona z danego stanu obiektywnego określona korzyść przypada jednostce, względnie całemu społeczeństwu. O ile zatem interes indywidualny jest relacją pomiędzy jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, jaką on przynosi lub może przynieść jednostce, to interes ogółu oznacza relację między jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, jaką on przynosi lub może przynieść ogółowi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 770/17, LEX nr 2637468 oraz powołane tam poglądy doktryny). Dodatkowo wymaga podkreślenia, że organizacja społeczna, która w danej sprawie domaga się dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, powinna uprawdopodobnić, a nie udowodnić, istnienie interesu społecznego. Na tym etapie nie można więc domagać się od niej - jak w rozpoznawanej sprawie chcą tego organy - aby wykazała ona przemawiające za tym konkretne okoliczności, a to z kilku istotnych względów. Po pierwsze, organizacja społeczna, która dopiero dąży do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu nie ma przymiotu strony czy uczestnika postępowania, a zatem nie ma wglądu w akta administracyjne danego postępowania. Tym samym nie posiada takich informacji, które pozwoliłyby jej na wskazanie bardzo szczegółowych, konkretnych okoliczności popartych materiałem dowodowym. Po drugie, ustawodawca w przepisie art. 31 § 2 k.p.a. używa sformułowania "uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione", które to sformułowanie nie daje podstaw do żądania od organizacji społecznej udowodnienia konkretnych okoliczności, ale podania okoliczności, które czynią jej wniosek uzasadnionym, a więc okoliczności, które uprawdopodabniają, że wskazywany przez organizację społeczną skutek może wystąpić (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2989/15, LEX nr 2406626 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1409/15, LEX nr 2279378, wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2024, sygn. akt II SA/Kr 106/24, wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 marca 2024 r. sygn. II SA/Kr 138/24).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu w przedmiotowej sprawie dokonało nieuprawnionego zawężenia rozumienia interesu społecznego wzywając do jego wykazania w okrojonym zakresie (wynikającym z wezwania tego organu z dnia 23 kwietnia 2024 r.), a tym samym uniemożliwiając ocenę wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia ziszczenia się tej przesłanki. Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien wezwać organizację do wykazania interesu społecznego, a następnie dokonać oceny, czy w świetle powyższych wskazań interes ten organizacja w istocie posiada. W tym stanie faktycznym i prawnym stanowisko organu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności z uwagi na brak spełnienia przesłanek żądania wszczęcia postępowania z art. 31 § 1 k.p.a. uznać należy za przedwczesne.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącej kwotę 697 złotych (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), na którą składają się: koszt uiszczonego wpisu sądowego w kwocie 200 złotych, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 złotych oraz kwota opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI