II SA/KR 985/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania o zwrot nieruchomości, uznając, że roszczenie wygasło z powodu niezłożenia wniosku w ustawowym terminie, mimo zawieszenia biegu terminów w okresie pandemii COVID-19.
Skarżąca J. J. domagała się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę autostrady. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając wniosek za złożony po upływie 20-letniego terminu na zwrot, który został przedłużony w związku z pandemią COVID-19. Sąd administracyjny oddalił skargę, potwierdzając, że roszczenie wygasło z powodu niezłożenia wniosku w terminie, nawet przy uwzględnieniu zawieszenia biegu terminów w okresie pandemii.
Sprawa dotyczyła skargi J. J. na decyzję Wojewody Małopolskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o umorzeniu postępowania o zwrot nieruchomości wywłaszczonych pod budowę autostrady. Organy administracji uznały, że wniosek o zwrot został złożony po upływie 20-letniego terminu wynikającego z ustawy o gospodarce nieruchomościami. Termin ten, zgodnie z przepisami wprowadzonymi w związku z pandemią COVID-19, uległ zawieszeniu, a następnie rozpoczął bieg na nowo. Wojewoda ustalił, że ostateczny termin na złożenie wniosku upłynął 7 lipca 2020 r., podczas gdy wniosek wpłynął dopiero 28 sierpnia 2023 r. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące nierzetelnego rozpatrzenia sprawy, zbędnego wywłaszczenia oraz swojej sytuacji zdrowotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że roszczenie o zwrot nieruchomości wygasło z powodu niezłożenia wniosku w ustawowym terminie. Sąd potwierdził, że nawet przy uwzględnieniu zawieszenia biegu terminów w okresie pandemii, wniosek został złożony zbyt późno. Sąd odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii interpretacji przepisów dotyczących zawieszenia terminów w okresie COVID-19, podkreślając, że nawet jeśli organy błędnie ustaliły datę rozpoczęcia zawieszenia, to nie miało to wpływu na wynik sprawy, gdyż wniosek wpłynął znacznie po terminie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek złożony po upływie terminu, nawet z uwzględnieniem zawieszenia biegu terminów w okresie pandemii, nie jest skuteczny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo zawieszenia biegu terminów w okresie pandemii COVID-19, wniosek o zwrot nieruchomości został złożony po ostatecznym terminie, który wynikał z przepisów prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 136 § ust. 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 2 § ust. 1
ustawa o przeciwdziałaniu COVID-19 art. 15zzr § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Pomocnicze
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 142 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 art. 68 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów art. 5
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o zwrot nieruchomości został złożony po upływie terminu wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. Zawieszenie biegu terminów w okresie pandemii COVID-19, choć nastąpiło, nie spowodowało, że wniosek złożony w 2023 r. był złożony w terminie.
Odrzucone argumenty
Nierzetelne rozpatrzenie sprawy i pominięcie motywacji o poniesionej szkodzie. Zbędne wywłaszczenie nieruchomości. Stan zdrowia skarżącej i nieznajomość przepisów jako podstawa do nieuwzględnienia terminu.
Godne uwagi sformułowania
roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wygasło z mocy prawa zawieszenie biegu terminów administracyjnych rozpoczęło swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zawieszenie biegu terminu nastąpiłoby 14 marca 2020 r. i trwałoby 62 dni
Skład orzekający
Joanna Tuszyńska
przewodniczący
Paweł Darmoń
sprawozdawca
Monika Niedźwiedź
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących biegu terminów w postępowaniach administracyjnych w okresie pandemii COVID-19 oraz wygaśnięcia roszczeń z powodu niezłożenia wniosku w terminie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia nieruchomości pod inwestycje drogowe i zastosowania przepisów o zwrocie nieruchomości w kontekście przepisów covidowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego związanego z terminami w postępowaniach administracyjnych w okresie pandemii, co miało wpływ na prawa obywateli. Interpretacja przepisów covidowych w kontekście prawa administracyjnego jest nadal istotna.
“Czy pandemia COVID-19 uratowała Twoje roszczenie? Sąd wyjaśnia, kiedy terminy administracyjne naprawdę się zatrzymały.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 985/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Monika Niedźwiedź
Paweł Darmoń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art. 136 ust. 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 22 maja 2024 r., znak WS-VI.7534.3.3.2024.BP w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 22 maja 2024 r., na podstawie art. 9a w zw. z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; dalej: u.g.n.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania J. J., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z 27 listopada 2023 r. znak: [...] o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania o zwrot działek: nr [...] o pow. 0,0250 ha i nr [...] o pow. 0,0439 ha, objętych księgą wieczystą nr [...] oraz działek: nr [...] o pow. 0,0090 ha i nr [...] o pow. 0,0508 ha, objętych księgą wieczystą nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], na rzecz J. J.
Organy ustaliły, że wniosek J. J. wszczynający postępowanie wpłynął do GDDKiA Oddział w K. w dniu 28 sierpnia 2023 r., a do Urzędu Miasta K. w dniu 18 września 2023 r.
Prezydent Miasta K. uznał, że wniosek ten został złożony po upływie terminu wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i dlatego umorzył postępowanie.
Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta K. złożyła J. J.
Wojewoda Małopolski – w pierwszej kolejności - odnośnie do przedmiotu roszczenia na podstawie dokumentacji geodezyjno-kartograficznej przyjął, że :
- planem podziału nr [...] działka nr [...] o pow. 0,1287 ha podzieliła się na działki nr [...] o pow. 0,0340 ha i nr [...] o pow. 0,0947 ha,
- planem podziału nr [...] działka nr [...] o pow. 0,0340 ha uległa podziałowi na działki nr [...] o pow. 0,0090 ha i nr [...] o pow. 0,0250 ha, a działka nr [...] o pow. 0,0947 ha podzieliła się na działki nr [...] o pow. 0,0508 ha i nr [...] o pow. 0,0439 ha.
Na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 20 grudnia 1994 r. Rep. A nr [...] działki nr [...] o pow. 0,0340 ha i nr [...] o pow. 0,0947 ha (powstałe z podziału działki nr [...] o pow. 0,1287 ha), stanowiące własność J. J., zostały zbyte na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy autostrady relacji od skrzyżowania z istniejącą ulicą [...] w miejscowości O. do skrzyżowania z istniejącą ulicą o nazwie [...] w ciągu południowego komunikacyjnego obejścia Miasta K. na kierunkach [...], zgodnie z decyzją Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie z 15 marca 1994 r. nr [...] ustalającą lokalizację inwestycji.
Zgodnie z zapisami w księgach wieczystych:
- nr [...] działki: nr [...] o pow. 0,0250 ha i nr [...] o pow. 0,0439 ha, poł w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., stanowią własność Skarbu Państwa w zarządzie Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. (obecnie: Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad),
- nr [...] działki: nr [...] o pow. 0,0090 ha i nr [...] o pow. 0,0508 ha, poł w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., stanowią własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
Jednocześnie przepis art. 136 ust. 7 zd. 1 u.g.n. stanowi, że uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3.
Wojewoda zwrócił uwagę, że powyższy przepis został dodany ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. poz. 801), która weszła w życie 14 maja 2019 r. Zgodnie z jej art. 2 ust. 1, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Z powyższych regulacji Wojewoda wywiódł, że termin na złożenie wniosku o zwrot spornej nieruchomości, przejętej na rzecz Skarbu Państwu na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 20 grudnia 1994 r. Rep. A nr 13001/94, upływał, co do zasady 14 maja 2020 r.
Jednakże 31 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568), którą dodano w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CON/ID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ("ustawa o przeciwdziałaniu COVID-19") m.in. przepis art. 15zzr ust. 1, zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu CON/ID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (w dniu wejścia w życie ww. ustawy, tj. 31 marca 2020 r., obowiązywał na terenie kraju stan epidemii ogłoszony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 491)).
Wojewoda, biorąc pod uwagę, że termin wynikający z art. 136 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami jest terminem prawa administracyjnego, przewidzianym do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki i z jego upływem łączy się skutek w postaci wygaśnięcia uprawnienia do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, przyjął, że regulacja odnosi się do spraw o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Zatem, jak przyjął organ, z dniem 31 marca 2020 r. doszło do zawieszenia biegu 12-sto miesięcznego terminu wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Przepis art. 15zzr ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 został uchylony z dniem 16 maja 2020 r. na podstawie art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875). Jednocześnie ustawodawca w art. 68 ust. 2 tej ustawy postanowił, że terminy przewidziane przepisami prawa administracyjnego, których bieg uległ zawieszeniu, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Bieg terminu zawieszonego na podstawie art. 15zzr ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 rozpoczął się z dniem 24 maja 2020 r. (16 maja 2020 r. + 7 dni = 24 maja 2020 r.).
Skoro ustawowy termin na złożenie wniosku upływał 14 maja 2020 r. oznacza to, że maksymalny termin zawieszenia postępowania wynosił 45 dni (jest to liczba dni pomiędzy dniem zawieszeniem biegu terminów w dniu 31 marca 2020 r., a dniem upływu terminu na składanie wniosków 14 maja 2020 r.), a terminy administracyjne zaczęły biec od dnia 24 maja 2020 r., to ostatecznym terminem na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej ponad 20 lat temu był dzień 7 lipca 2020 r.
W tym stanie rzeczy Wojewoda uznał, że wnioskodawczyni mogła skutecznie złożyć wniosek o zwrot nieruchomości do dnia 7 lipca 2020 r. Skoro zaś wniosek wpłynął do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w dniu 28 sierpnia 2023 r. (do Urzędu Miasta Krakowa został przekazany zgodnie z właściwością w dniu 18 września 2023 r.), należy uznać, że termin ten nie został dochowany. Stwierdzenie tej okoliczności uzasadniało, w sytuacji uruchomienia postępowania administracyjnego, jego umorzenie stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a.,
Skargę na powyższą decyzję wniosła wnioskodawczyni, zarzucając m.in. "nierzetelne rozpatrzenie sprawy zajmując się tylko terminem zwrotu pomijając motywację o poniesionej szkodzie", a także "zbędne wywłaszczenie (...) nieruchomości", która odmieniłaby życie skarżącej i jej rodziny.
Ponadto skarżąca podniosła, że w 2019 r. przeszła zawał serca i zapalenie płuc, więc ze względów zdrowotnych nie mogła złożyć wniosku w terminie wskazanym przez organ.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia 9 września 2024 r. skarżąca uzupełniła argumentację skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga podlega oddaleniu, wobec wygaśnięcia roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Wojewoda Małopolski trafnie zwrócił uwagę na treść art. 136 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. poz. 801) i doszedł do słusznego wniosku, że termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości miał upłynąć 14 maja 2020 r.- tj. po 12 miesiącach od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, która weszła w życie 14 maja 2019 r.
Następnie należało poddać ocenie z jaką datą nastąpiło wygaśnięcie roszczenia o zwrot nieruchomości w niniejszej sprawie w związku z wykładnią art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568). Przepis ten dodano w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) z dniem 31 marca 2020 r. Zgodnie z art. 15zzr ust. 1 "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres".
Termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n. jest terminem zawitym, o którym mowa w pkt 5 cytowanego wyżej przepisu. Zatem niewątpliwie na mocy art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy z 2 marca 2020 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu, o którym mowa w art. 137 ust. 7 u.g.n. Zawieszenie biegu ww. terminu trwało do 23 maja 2020r., bowiem tego dnia wszedł w życie przepis art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. 2020 r., poz. 875) - zgodnie z jej art. 76 - który stanowi, że terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1, rozpoczęły swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy.
Następnie istotna jest kwestia, z jaką datą nastąpiło zawieszenie wskazanego terminu. Organy obu instancji w kontrolowanym postępowaniu przyjęły, że nastąpiło to z dniem 31 marca 2020 r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawę z 2 marca 2020 r.
Skoro jednak w omawianym przepisie użyto sformułowania "w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19", to zawieszenie terminu rozpoczęło się z dniem wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego. Stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 433) i obowiązywał od dnia 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 490). Stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 491).
Organy obu instancji przyjmują, że zawieszenie biegu terminu nastąpiło z dniem 31 marca 2020 r. Ustawowy termin na złożenie wniosku upływał 14 maja 2020 r , co oznacza, że maksymalny termin zawieszenia postępowania wynosił 45 dni (liczba dni pomiędzy dniem 31 marca 2020 r a 14 maja 2020 r), przez co roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wygasło 7 lipca 2020 r (Terminy administracyjne zaczęły biec od dnia 24 maja 2020 r). Natomiast przy przyjęciu stanowiska drugiego, które Sąd rozpoznający niniejszą skargę podziela, to zawieszenie biegu terminu nastąpiłoby 14 marca 2020 r. i trwałoby 62 dni (liczba dni pomiędzy dniem 14 marca 2020 r a 14 maja 2020 r), a więc termin na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości upłynął w dniu 25 lipca 2020 r.
Wniosek inicjujący przedmiotowe postępowanie administracyjne został złożony długo po tym terminie, bowiem dopiero w dniu 28 sierpnia 2023 r (GDDKiA w K.), a w dniu 18 września 2023 r (Urząd Miasta Krakowa, akta adm. GS-11.6821.52.2023.KB).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 marca 2022 r., sygn. I OSK 1223/21 (opublikowanym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych): "skoro zatem norma zawarta w art. 15zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. odsyła do "okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19" z tą okolicznością wiążąc skutek w postaci nierozpoczęcia biegu lub zawieszenia terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, to przyjąć należy, że od dnia 14 marca 2020 r. z mocy prawa nastąpiło zawieszenie biegu tych terminów. Fakt wejścia w życie powyższej regulacji z dniem 31 marca 2020 r. oznacza, że od tego momentu na przyszłość możliwe jest powoływanie się na skutki prawne, które norma ta wiąże z wcześniejszym faktem "okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19", a zwłaszcza brak podstaw do twierdzenia, że doszło do sytuacji działania prawa wstecz w sposób niezgodny z zasadami demokratycznego państwa prawnego. W polskim porządku prawnym obowiązuje norma dopuszczająca możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie (art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów – Dz. U. z 2019 r., poz. 1461). Retrospektywne wiązanie skutków prawnych z wcześniejszym faktem "okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19" pozostaje w związku z potrzebą gwarancji prawa do sądu w sytuacji nadzwyczajnej i jako takie nie jest sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawnego.
Istotnie, na co właściwie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zasada niedziałania prawa wstecz (lex reto non agit) jest fundamentalną zasadą porządku prawnego, chroniącą bezpieczeństwo prawne i wymagającą bezwzględnego i jednolitego przestrzegania. Należy jednak stwierdzić, że zasada ta nie ma charakteru absolutnego i można od niej wyjątkowo odstępować, z usprawiedliwionych względów. Przepisy działające wstecz można bowiem wyjątkowo uznać za zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, jeżeli: 1) nie są to przepisy prawa karnego ani regulacje zakładające podporządkowanie jednostki państwu (np. prawo daninowe); 2) mają one rangę ustawową; 3) ich wprowadzenie jest konieczne (niezbędne) dla realizacji lub ochrony innych, ważniejszych i konkretnie wskazanych wartości konstytucyjnych; 4) spełniona jest zasada proporcjonalności, tzn. racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki; 5) nie powodują one ograniczenia praw lub zwiększenia zobowiązań adresatów norm prawnych, a przeciwnie – poprawiają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej; 6) problem rozwiązywany przez te regulacje nie był znany ustawodawcy wcześniej i nie mógł być rozwiązany z wyprzedzeniem bez użycia przepisów działających wstecz.
Podsumowując, działanie prawa wstecz nie oznacza naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, o ile tak wprowadzone przepisy polepszają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej i zarazem nie pogarszają sytuacji prawnej pozostałych jej adresatów (por. M. Makowski, Terminy prawa administracyjnego i postępowania sądowoadministracyjnego według specustawy koronawirusowej, LEX/el. 2020 i powołane tam orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia językowa art. 15zzr ust. 1 prowadzi do wniosku, że intencją ustawodawcy było uregulowanie kwestii biegu terminu przedawnienia zarówno w odniesieniu do uchylonego już i wyraźnie wymienionego w treści przepisu stanu zagrożenia epidemicznego, jak i trwającego stanu epidemii. Przyjęcie wykładni gdzie ograniczono by moc obowiązującego przepisu art. 15zzr do okresu od jego wejścia w życie (31 marca 2020 r.), stanowiłoby zaprzeczenie racjonalności ustawodawcy.
Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi zatem na stanowisku, że chociaż powołany przepis art. 15zzr ust. 1 wszedł w życie z dniem 31 marca 2020 r. to ustawodawca w sposób wyraźny wskazał w nim, że nierozpoczęcie biegu terminów jak i zawieszenie terminów już rozpoczętych obowiązuje w czasie zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Skoro stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 14 marca 2020 r., to należy przyjąć, że od tej daty z mocy prawa nastąpił skutek wynikający z tej normy prawnej".
Analogiczny pogląd w kwestii daty, od której nastąpiło zawieszenie biegu terminów w związku z epidemią prezentowany był wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (również WSA w Krakowie w sprawie II SA/Kr 91/22), przy czym pogląd przeciwny (taki jak w zaskarżonej decyzji) również jest prezentowany przez niektóre składy NSA.
Chociaż organy błędnie wskazały datę początkową zawieszenia biegu terminu, to jednak nie miało to żadnego wpływu na wynik sprawy, bowiem wniosek skarżącej został złożony długo po wygaśnięciu roszczenia. Jak wynika z powyższego organy obu instancji wydały prawidłowe rozstrzygnięcia w sprawie.
Skoro wymóg złożenia wniosku w terminie nie został dochowany, a roszczenie o zwrot wygasło, to wbrew twierdzeniom skargi brak było podstaw do rozpatrywania "kwestii szkody z powodu przymusowego wywłaszczenia" i "korzyści na stanie majątkowym instytucji", bowiem te okoliczności nie miały znaczenia w sprawie. Wygaśnięcie roszczenia nastąpiło z mocy prawa. Nie miały na to wpływu - stan zdrowia skarżącej i nieznajomość zmieniających się przepisów prawa.
Z powyższych względów skargę oddalono, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI