II SA/KR 973/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-11-08
NSAnieruchomościWysokawsa
planowanie przestrzennezagospodarowanie przestrzenneuchwałaterenzabudowaOZEenergia odnawialnastudiumniezgodnośćnieważność

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Gminy Korzenna w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze względu na niezgodność z studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

Wojewoda Małopolski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Korzenna dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając jej niezgodność ze studium oraz przepisami prawa. Sąd administracyjny częściowo uwzględnił skargę, stwierdzając nieważność § 12 ust. 1 pkt 2 lit. "c" w zakresie mocy urządzeń OZE, § 16 i § 19 części tekstowej planu, a także części graficznej dotyczącej terenów 1US i 1ML-5ML. W pozostałym zakresie skargę oddalono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Korzenna w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Nr 13 - Bukowiec/Jasienna". Wojewoda zarzucił uchwale naruszenie zasad sporządzania planu, niezgodność z studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami prawa, w szczególności w zakresie dopuszczalności lokalizacji urządzeń OZE, zakazu sytuowania ogrodzeń oraz przeznaczenia terenów. Sąd, analizując zarzuty dotyczące odnawialnych źródeł energii, podzielił stanowisko, że zapisy planu dopuszczające stosowanie indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii o mocy do 100 kW są zgodne ze studium i przepisami prawa. Jednakże, stwierdzono nieważność § 12 ust. 1 pkt 2 lit. "c" w zakresie słów "o mocy nieprzekraczającej 500 KW", uznając ten zapis za niezgodny ze studium, ponieważ dopuszczał on lokalizację urządzeń o mocy przekraczającej 100 kW na całym obszarze planu, podczas gdy studium wyznaczało takie obszary (PU) tylko dla mocy powyżej 100 kW. W odniesieniu do zarzutów dotyczących zakazu sytuowania ogrodzeń, sąd nie podzielił stanowiska Wojewody, uznając, że rada gminy miała kompetencję do wprowadzenia takich zakazów w planie miejscowym, jako elementu kształtowania ładu przestrzennego i szczególnych warunków zagospodarowania terenów. Najwięcej kontrowersji wzbudziły zarzuty dotyczące niezgodności z studium w zakresie przeznaczenia terenów. Sąd stwierdził nieważność § 16 planu w części dotyczącej minimalnego udziału powierzchni biologicznie czynnej (40% zamiast wymaganego 50% w studium dla terenów ML) oraz § 19 w części dotyczącej przeznaczenia terenów usług sportu i rekreacji (symbol 1US), które w studium były oznaczone jako obszary leśne (ZL) i powinny być zagospodarowane zgodnie z przepisami o lasach. W konsekwencji, stwierdzono nieważność § 16 i § 19 części tekstowej uchwały oraz części graficznej w zakresie obszarów oznaczonych symbolami 1US i 1ML-5ML. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2023 r. Sąd stwierdził nieważność wskazanych przepisów uchwały, a w pozostałym zakresie skargę oddalił. Zasądzono również koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Częściowo tak, częściowo nie. Zapisy dopuszczające moc do 100 kW są zgodne, natomiast dopuszczenie mocy do 500 kW na całym obszarze planu, bez wyznaczenia takich obszarów w studium, jest niezgodne.

Uzasadnienie

Studium wyznaczało obszary dla OZE o mocy powyżej 100 kW. Plan miejscowy nie może dopuszczać wyższych mocy na całym obszarze, jeśli nie wynika to ze studium.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (30)

Główne

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 10 § 2a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 37a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie przez plan miejscowy wskaźnika minimalnego udziału powierzchni biologicznie czynnej (40% zamiast 50% w studium) dla terenów ML.

u.p.z.p. art. 10 § 2a

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Niezgodność § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c planu miejscowego z brzmieniem art. 10 ust. 2a u.p.z.p. w zakresie dopuszczalnej mocy urządzeń OZE (500 kW zamiast 100 kW, które było podstawą dla studium).

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Zakaz sytuowania ogrodzeń w terenach dróg (KDZ, KDL, KDD, KDW) oraz wód powierzchniowych śródlądowych (WS) jest dopuszczalny jako element kształtowania ładu przestrzennego i szczególnych warunków zagospodarowania terenu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 91

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 94 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 101

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.p.z.p. art. 19 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw art. 19

u.o.z.e. art. 2 § 13

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii

u.o.z.e. art. 2 § 18

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii

u.o.z.e. art. 2 § 19

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii

u.o.z.e. art. 29 § 4

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii

u.o.z.e. art. 3

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii

u.o.z.e. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii

p.g.k. art. 26 § 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.b. art. 29 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 56 § 1a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność § 12 ust. 1 pkt 2 lit. "c" planu miejscowego z studium w zakresie dopuszczalnej mocy urządzeń OZE. Niezgodność § 16 planu miejscowego z studium w zakresie minimalnego udziału powierzchni biologicznie czynnej dla terenów ML. Niezgodność § 19 planu miejscowego z studium w zakresie przeznaczenia terenów US jako leśnych (ZL).

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące zakazu sytuowania ogrodzeń. Zarzuty dotyczące dopuszczalności lokalizacji urządzeń OZE o mocy do 100 kW.

Godne uwagi sformułowania

Plan miejscowy może wprowadzać tylko takie regulacje, na jakie zezwala mu ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Plan nie może natomiast modyfikować powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Zakaz budowy ogrodzeń w terenach wód śródlądowych płynących, podobnie jak w liniach rozgraniczających dróg, nie dotyczy zasad sytuowania ogrodzeń (co jest objęte ustawą krajobrazową), ale stanowi kontynuację i konsekwencję określonego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu.

Skład orzekający

Małgorzata Łoboz

przewodniczący

Piotr Fronc

członek

Anna Kopeć

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zgodności planów miejscowych ze studium, dopuszczalność zakazu sytuowania ogrodzeń w planach miejscowych, zasady dotyczące lokalizacji urządzeń OZE w planach miejscowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji planistycznej Gminy Korzenna i obowiązujących w dacie uchwalenia planu przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii planowania przestrzennego, w tym zgodności planów miejscowych ze studium, co jest częstym źródłem sporów. Interpretacja przepisów dotyczących OZE i ogrodzeń ma praktyczne znaczenie dla samorządów i inwestorów.

Nieważność planu zagospodarowania przestrzennego: Sąd uchylił przepisy dotyczące OZE i terenów leśnych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 973/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 147 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Piotr Fronc Asesor WSA Anna Kopeć (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Korzenna z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr L/603/2023 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna pod nazwą "Nr 13 - Bukowiec/Jasienna" I. stwierdza nieważność § 12 ust. 1 pkt 2 lit. "c" w zakresie słów "o mocy nieprzekraczającej 500 KW", § 16 i § 19 części tekstowej zaskarżonej uchwały oraz nieważność części graficznej w zakresie obszarów oznaczonych symbolami 1US i 1ML – 5ML, II. w pozostałym zakresie oddala skargę, III. zasądza od Gminy Korzenna na rzecz Wojewody Małopolskiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewoda Małopolski wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę Nr L/603/2023 Rady Gminy Korzenna z dnia 17 kwietnia 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna pod nazwą "Nr 13-Bukowiec/Jasienna", domagając się stwierdzenia jej nieważności w zakresie
1) § 4 ust. 2 pkt 1,
2) § 5 ust. 1 pkt 5 lit b,
3) § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c,
4) § 12 ust. 7 pkt 2 w zakresie słów: "lub alternatywne źródła energii z odnawialnych źródeł energii",
5) § 16 ust. 2 pkt 3,
6) § 19 ust. 1,
7) § 25 ust. 2 pkt 3 lit "b",
8) § 25 ust. 2 pkt 4 lit. "d" tekstu uchwały
oraz rysunku planu w całości.
Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania.
Na rozprawie w dniu 25 października 2023 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował skargę stwierdzając, że dotyczy ona tylko części tekstowej planu, a nie części graficznej, która ma zostać niezmieniona.
W ocenie organu nadzoru uchwała narusza zasady sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W zakresie przepisów wymienionych powyżej w pkt 2, 3, 4 i 8 Wojewoda Małopolski podniósł, że postanowienia planu dopuszczające możliwość lokalizacji urządzeń umożliwiających pozyskiwanie energii odnawialnej są niezgodne ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i naruszają art. 15 ust. 3 pkt 3a w zw. z art. 10 ust. 2a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: u.p.z.p.).
Dopuszczalność lokalizacji urządzeń wytwarzających energię odnawialną (§ 25 ust. 2 pkt 4 lit. d) nie precyzuje, jaka może być maksymalna moc tych urządzeń, pozostawiając inwestorowi pewną dobrowolność w rozumieniu i stosowaniu tego zapisu. Aktualnie obowiązujący art. 10 ust. 2a u.p.z.p. dotyczy OZE o mocy większej niż 500 kW, jednakże uchwała nr XXXIV/375/2018 Rady Gminy Korzenna w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna (dalej: "studium") podjęta została w dniu 16 marca 2018 r., natomiast – zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw - do studiów sporządzonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy u.p.z.p. w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że w studium oraz następczo w planie miejscowym należało wyznaczyć obszary rozmieszczenia OZE o mocy powyżej 100 kW (poprzednie brzmienie art. 10 ust. 2a u.p.z.p.). W studium takich obszarów nie wyznaczono, co – zdaniem Wojewody - oznacza, że zgodne ze studium dopuszczalne jest sytuowanie na obszarze objętym planem urządzeń o mocy do 100 kW.
W przepisach zaskarżonej uchwały wymienionych w 1) i 7) lokalny prawodawca zakazał sytuowania ogrodzeń odpowiednio w terenach pomiędzy liniami rozgraniczającymi tereny przeznaczone pod drogi oznaczone symbolami KDZ, KDL, KDD, KDW oraz w terenach wód powierzchniowych śródlądowych oznaczonych na rysunku planu symbolem 1WS - 22WS. Zdaniem Wojewody w ten sposób naruszono art. 37a u.p.z.p., albowiem jednocześnie z wprowadzeniem tego przepisu uchylono art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p. i rada gminy utraciła kompetencję do ustalania w planach miejscowych zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych, szyldów oraz ogrodzeń.
W aktualnym stanie prawnym wskazane zapisy dotyczące wyżej przywoływanych ustaleń dotyczących zakazu sytuowania ogrodzeń, nie mogą być uregulowane w drodze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W pozostałym zakresie skargi Wojewoda zwrócił uwagę na niezgodność poszczególnych zapisów planu miejscowego co do przeznaczenia niektórych obszarów z obowiązującym studium. W szczególności w zakresie terenów ML (dotyczących zabudowy letniskowej), gdzie w § 16 ust 2 pkt 3 wskazano:
- minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej: 40%.
Natomiast zgodnie ze Studium część terenów przeznaczona były pod klasyfikację ML (obszary zabudowy rekreacji indywidualnej), dla których ustalono powierzchnię biologicznie czynną nie mniejszą niż 50% powierzchni działki.
Wprawdzie zgodnie ze Studium wprowadzone zostało ustalenie mówiące, że dopuszcza się utrzymanie istniejących powierzchni zabudowy. Jednakże należy zauważyć, że zgodnie ze stanem faktycznym tereny dla których kwestionowana jest zgodność z zapisami studium, nie są obecnie zagospodarowane, zatem nie można mówić tutaj o utrzymaniu istniejącego stosunku powierzchni zabudowy względem powierzchni biologicznie czynnej.
Wskazano też na niezgodność przeznaczenia terenów usług sportu i rekreacji oznaczonych na rysunku planu symbolem US z zapisami Studium. Wg § 19 ust. 1 jako przeznaczenie podstawowe ustalono zabudowa usług sportu i rekreacji.
Zauważa się, iż zgodnie ze Studium - według rysunku odnoszącego się do kierunków zagospodarowania przestrzennego - tereny te położone są w obszarach leśnych/dolesienia (ZL), gdzie jak wskazuje Studium:
Na obszarach leśnych, poza przeznaczeniem podstawowym, dopuszcza się:
a) zbiorniki wodne i cieki,
b) łąki,
c) urządzenia melioracji, gospodarki wodnej i leśnej,
d) obiekty i urządzenia związane z obsługą produkcji w gospodarstwach leśnych,
e) ścieżki dydaktyczne, wiaty edukacyjne i miejsca widokowe,
f) drogi leśne i rolne, gminne,
g) obiekty małej architektury,
h) ścieżki piesze, biegowe, rowerowe, konne i inne ścieżki rekreacyjne,
2) Zagospodarowanie terenów ma się odbywać zgodnie z przepisami odrębnymi o lasach.
Zgodnie ze Studium powyżej wskazane tereny służyć mają na cele gospodarki leśnej, którą ustawa o lasach definiuje w art. 6 ust. 1 pkt 1 jako działalność leśną w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła "o utrzymanie lub uchylenie fragmentów zaskarżonych zapisów uchwały".
Zdaniem organu w zakresie odnawialnych źródeł energii ustalenia miejscowego planu miejscowego są zgodne z zapisami Studium i nie ma potrzeby uchylania planu wraz z rysunkiem w tej materii, ponieważ zakres mocy odnosi się do mocy o wartości do 500 kW, co wynika z ustaleń planu i braku wyznaczenia strefy OZE. Zaznaczył, iż wyznaczenie w gminie Korzenna obszarów dopuszczających lokalizację alternatywnych źródeł energii jest konieczne w kontekście zrównoważonego rozwoju gminy.
Zakazy lokalizacji ogrodzeń nie naruszają przepisów ustawy i nie przekraczają granic upoważnienia ustawowego do sformułowania planu miejscowego, ponieważ art. 37a u.p.z.p. odnosi się do warunków lokalizacji, a nie do samej możliwości lub braku możliwości lokalizacji. Art 37a u.p.z.p. odnosi się do zasad i warunków sytuowania ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych i rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, a tego Rada Gminy nie ustaliła. § 4 ust. 2 pkt 1 mpzp nie stanowi zasad i warunków sytuowania ogrodzenia. Natomiast § 28 ust. 2 pkt 3 lit. b mpzp nie stanowi zasad i warunków sytuowania ogrodzenia, stanowi zakres wskazań uzgadniającego plan miejscowy i nie stanowi warunku realizacji zgodnie z ustawą o rewitalizacji. Lokalizacja (brak możliwości lokalizacji) nie wchodzi w zakres art. 37a u.p.z.p., a grodzenie nie stanowi ogrodzenia.
Organ za bezzasadne uznał również zarzuty dotyczące niezgodności zapisów planu ze studium w zakresie terenów ML (zabudowy letniskowej) oraz terenów US (zabudowy usług sportu i rekreacji).
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – określanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia mu uchwały lub zarządzenia (ust. 1). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwała lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (ust. 4). Po upływie wskazanego wyżej 30 dniowego terminu organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93). Zgodnie zaś z art. 94 ust. 1 tej ustawy, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia po upływie roku od ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
Skarga organu nadzoru tj. Wojewody Małopolskiego została złożona w trybie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wojewoda jako organ nadzoru, w przeciwieństwie do osób o których mowa w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, nie jest obowiązany wykazywać swojej legitymacji skargowej poprzez wskazanie interesu prawnego i jego naruszenia.
Zarzuty skargi wniesionej w niniejszej sprawie dotyczą trzech kwestii:
1) Zapisów dotyczących odnawialnych źródeł energii
2) Zakazu grodzenia terenów oznaczonych w planie symbolem KDZ, KDL, KDD, KDW oraz terenów wód powierzchniowych śródlądowych oznaczonych na rysunku planu symbolem 1WS - 22WS
3) Niezgodnych ze studium zapisów dotyczących poszczególnych obszarów.
I tak w pierwszej grupie zarzutów zaskarżono następujące zapisy uchwały:
§ 5 ust. 1 pkt 5 lit b.
Zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu
1. W zakresie ochrony środowiska ustala się:
5) w zakresie ochrony powietrza ustala się:
a) nakaz stosowania do celów grzewczych źródeł ciepła spełniających standardy czystości powietrza,
b) dopuszczenie w zakresie stosowania indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii;
§ 12 ust. 1 pkt 2 lit. c,
Zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej
1. W zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej ustala się:
2) dopuszczenie:
c) stosowania indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii o mocy nie przekraczającej 500 kW;
§ 12 ust. 7 pkt 2 w zakresie słów: "lub alternatywne źródła energii z odnawialnych źródeł energii
Zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej
7. W zakresie zaopatrzenia w energię cieplną ustala się poprzez dopuszczenie stosowania indywidualnych lub grupowych systemów zaopatrzenia w ciepło opartych o:
2) media grzewcze ograniczające emisje zanieczyszczeń do środowiska i stosujące paliwa ekologiczne nisko emisyjne lub alternatywne źródła energii z odnawialnych źródeł energii.
§ 25 ust. 2 pkt 4 lit. d tekstu uchwały
Dla terenów, o których mowa w ust. 1 (Dla terenów wód powierzchniowych śródlądowych oznaczonych na rysunku planu symbolem 1WS - 22WS) ustala się następujące zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu:
4) dopuszcza się:
d) lokalizację urządzeń wytwarzających energię odnawialną.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że kontrolowana obecnie uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest jedną z kilku uchwał Rady Gminy Korzenna w tym przedmiocie, które zostały zaskarżone przez Wojewodę Małopolskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Część zarzutów w poszczególnych skargach jest tożsama, podobnie jak tożsame są zapisy poszczególnych uchwał; cztery z pięciu zaskarżonych uchwał zostały podjęte przez Radę Gminy w dniu 17 kwietnia 2023 r.
Dotyczy to w szczególności zapisów w zakresie odnawialnych źródeł energii oraz wspomnianego wyżej zakazu grodzenia niektórych terenów. Wobec tożsamości zaskarżonych zapisów poszczególnych uchwał oraz tożsamości podniesionych przez Wojewodę Małopolskiego zarzutów należy w całości podzielić stanowisko przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 października 2023 r., sygn. II SA/Kr 1008/23.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd w pierwszej kolejności przeanalizował zapisy załącznika nr 1 do uchwały nr XXXIV/375/2018 Rady Gminy Korzenna z dnia 16 marca 2018 r. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna, dalej zwanego Studium, dotyczące kwestii odnawialnych źródeł energii.
W pkt. 6.1.8. Studium pt. "STAN POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO", str. 33-34, wskazano, że:
"Utrzymanie dobrej jakości powietrza, a nawet poprawę jego stanu można uzyskać przez ograniczenie szkodliwych dla środowiska technologii, zmniejszenie oddziaływania obszarów niskiej emisji na środowisko naturalne, stworzenie warunków rozwoju dla gazyfikacji gminy (rozbudowy i modernizacji istniejącej sieci gazowej i stacji redukcyjnych), likwidację lub modernizację kotłowni tradycyjnych (zmiana nośnika energii z węgla np. na gaz), poprawę nawierzchni dróg, budowę obwodnic, wykorzystanie proekologicznych przedsięwzięć w zakresie komunikacji (preferowanie transportu zbiorowego, budowa tras rowerowych), a przede wszystkim poprzez zwiększenie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych (energii wodnej, promieniowania słonecznego, energii geotermalnej, biogazu)."
W pkt. 20.4 "ZMIANY W SYSTEMACH INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ", str. 141 Studium, w ppkt. 8 wskazano: "zaleca się zaopatrzenie w energię z odnawialnych źródeł energii."
W ustaleniach szczegółowych dla poszczególnych obszarów Studium wyznaczono OBSZARY PRODUKCYJNO – USŁUGOWE (PU) – str. 149 – 150 Studium, gdzie w pkt. 3 wskazano: "Na obszarach produkcyjno-usługowych dopuszcza się obiekty i urządzenia produkujące energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW, z zastrzeżeniem, iż strefy ochronne od tych obiektów i urządzeń muszą zawierać się w granicach danego obszaru"
Sąd przywołał również treść art. 15 ust. 3 pkt 3a w zw. z art. 10 ust. 2a u.p.z.p., albowiem Wojewoda zarzuca niezgodność zaskarżonych przepisów nie tylko ze Studium, ale także bezpośrednio z tym właśnie przepisem ustawy.
Art. 15 ust. 3 pkt. 3a u.p.z.p., stanowi, że w planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko.
Art. 10 ust. 2a u.p.z.p. według stanu prawnego na dzień uchwalania Studium, tj. w marcu 2018 r. miał następujące brzmienie: "Jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu; w studium ustala się ich rozmieszczenie."
Natomiast w dacie uchwalenia zaskarżonego planu miejscowego oraz w dacie wniesienia skargi, na mocy ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1873), art. 10 ust. 2a u.p.z.p. miał następujące brzmienie:
"2a. Jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie obszarów, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, w studium ustala się ich rozmieszczenie, z wyłączeniem:
1) wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych, o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, VIz i nieużytki - w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 oraz z 2021 r. poz. 922 i 1641);
2) urządzeń innych niż wolnostojące.".
Sąd w omawianym wyroku - dla pełnego wyjaśnienia stanu prawnego – przywołał jeszcze niektóre przepisów ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1436 z późn. zm.), w szczególności definicje zawarte w art. 2 pkt. 13, 18, 19 tej ustawy tj. definicji instalacji odnawialnego źródła energii, mikroinstalacji i małej instalacji - według stanu prawnego na dzień uchwalenia planu miejscowego.
I tak, instalacja odnawialnego źródła energii to instalacja stanowiąca wyodrębniony zespół: a) urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub, b) obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego - a także połączony z tym zespołem magazyn energii elektrycznej lub magazyn biogazu rolniczego.
Mikroinstalacja to instalacja odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 150 kW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest nie większa niż 50 kW.
Mała instalacja to instalacja odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 50 kW i nie większej niż 1 MW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu większej niż 150 kW i mniejszej niż 3 MW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest większa niż 50 kW i nie większa niż 1 MW.
Wreszcie Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p., plan miejscowy jest uchwalany przez radę gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p., ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Z przepisów tych wynika, że wzorcem badania "nie naruszania ustaleń studium" przez plan miejscowy, jest treść studium obowiązującego w danej gminie w dniu uchwalenia badanego planu miejscowego. Wzorcem tym nie są przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotyczące elementów, jakie powinno zawierać studium. Przepisy te byłyby natomiast wzorcem dla badania zgodności z prawem Studium. Przepis art. 15 u.p.z.p. dotyczy obligatoryjnych i fakultatywnych elementów treści planu miejscowego, zaś przepis art. 10 u.p.z.p. dotyczy elementów uwzględnianych i określanych w Studium.
Po tych wstępnych uwagach w zakresie obowiązującego obecnie (oraz wcześniej) stanu prawnego Sąd przystąpił do oceny zasadności zarzutów skargi:
"Z obowiązującego Studium Gminy Korzenna wynika, że (zgodnie z art. 10 ust. 2a u.p.z.p.) Rada Gminy przewidziała na obszarze gminy obszary, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW i są to obszary PU. Nie jest zatem prawdą twierdzenie skargi, że w Studium "nie wyznaczono terenów dopuszczających lokalizację urządzeń umożliwiających pozyskiwanie energii odnawialnych źródeł o mocy powyżej 100 kW."
Podkreślenia natomiast wymaga, że w żadnym stanie prawnym: ani w dacie uchwalenia studium, ani w dacie uchwalenia zaskarżonego planu, ani w dacie złożenia skargi, ani w dacie wyrokowania - ustawodawca nie nakładał na gminy obowiązku wyznaczania w studium i /lub w planie miejscowym obszarów, na których będzie istniała możliwość lokalizacji urządzeń umożliwiających pozyskiwanie energii z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej do 100 kW. W szczególności dotyczy to mikroinstalacji czyli instalacji odnawialnego źródła energii o łącznej zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 50 kW, oraz tych małych instalacji, których parametry zainstalowanej mocy elektrycznej mieszczą się w przedziale od 51 kW do 100 kW.
W granicach 100 kW zainstalowanej mocy elektrycznej mieszczą się wszelkiego rodzaju indywidulane instalacje OZE montowane na użytek własny np. w domach jednorodzinnych, mniejszych budynkach użyteczności publicznej, mniejszych firmach itp.
Mikroinstalacje zaś dodatkowo, zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt. 3 lit. a i c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowalne według stanu prawnego z dnia uchwalenia zaskarżonego planu miejscowego, nie wymagały decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia (nie wymaga pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu: a) na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości nieprzekraczającej 3 m, c) pomp ciepła, wolno stojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW z zastrzeżeniem, że do urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 6,5 kW stosuje się obowiązek uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, zwany dalej "uzgodnieniem pod względem ochrony przeciwpożarowej", projektu tych urządzeń oraz zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej, o którym mowa w art. 56 ust. 1a.); zaś zgodnie z art. 3 ustawy o OZE, podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii z mikro- i małych instalacji nie wymaga uzyskania koncesji.
Z powyższego wynika, że zapisy planu dopuszczające stosowanie indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii, dopuszczające stosowanie indywidualnych lub grupowych systemów zaopatrzenia w ciepło opartych o alternatywne źródła energii z odnawialnych źródeł energii oraz dopuszczające w terenach wód powierzchniowych śródlądowych WS lokalizację urządzeń wytwarzających energię odnawialną (zaskarżony: § 5 ust. 1 pkt 5 lit. b; § 12 ust. 7 pkt 2 w zakresie słów "lub alternatywne źródła energii z odnawialnych źródeł energii"; § 28 ust. 2 pkt 4 lit. d) pozostają w zgodzie zarówno ze Studium jak i z powszechnie obowiązującymi przepisami. Plan miejscowy może bowiem wprowadzać tylko takie regulacje, na jakie zezwala mu ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Plan nie może natomiast modyfikować powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewidywała, że jeśli gmina chce w planach miejscowych wyznaczyć obszary, na których będzie możliwa budowa urządzeń OZE o mocy przekraczającej 100kW, to musi obszary te uprzednio wyznaczyć w Studium. Gmina Korzenna obszary te w Studium wyznaczyła. Natomiast nie miała takiego obowiązku w stosunku do urządzeń o mocy nieprzekraczającej 100kW. Niezależnie zatem do tego, czy w studium lub w planie miejscowym znalazłyby się w ogóle jakiekolwiek zapisy dotyczące możliwości pozyskiwania ciepła, energii elektrycznej czy też lokalizacji urządzeń wytwarzających energię odnawialną w terenach WS, to byłoby to możliwe na zasadach ogólnych wynikających z przepisów powszechnie obowiązujących. Przywołane zatem wyżej zapisy planu, zakwestionowane przez Wojewodę, muszą być rozumiane w ten sposób, że dotyczą wszelkich instalacji OZE o takiej mocy, która nie przekracza 100 kW.
Z tego względu w zakresie § 5 ust. 1 pkt 5 lit. b; § 12 ust. 7 pkt 2 w zakresie słów "lub alternatywne źródła energii z odnawialnych źródeł energii"; § 28 ust. 2 pkt 4 lit. d, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną".
Analogiczne do ocenianych powyżej zapisy uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Korzenna pod nazwą "Nr 13 – Bukowiec/Jasienna" to § 5 ust. 1 pkt 5 lit. b; § 12 ust. 7 pkt 2 w zakresie słów "lub alternatywne źródła energii z odnawialnych źródeł energii" oraz § 25 ust. 2 pkt 4 lit. d. Całkowicie podzielając cytowane rozważania i dokonaną w nich ocenę prawną Sąd oddalił skargę w tym zakresie w pkt II wyroku.
W dalszej części uzasadnienia wyroku w sprawie sygn. II SA/Kr 1008/23 Sąd dokonał oceny legalności przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 lit. "c" kontrolowanej w tamtym postępowaniu uchwały. Identycznie brzmiący przepis w uchwale będącej przedmiotem oceny w niniejszej sprawie nosi dokładnie to samo oznaczenie (§ 12 ust. 1 pkt 2 lit. "c").
Sąd wskazał:
"Inna sytuacja natomiast dotyczy zaskarżonego § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c, który w zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej dopuszcza stosowania indywidualnych rozwiązań pozyskiwania energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii o mocy nie przekraczającej 500 kW. W pkt. I wyroku Sąd stwierdził nieważność § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c w zakresie słów: "o mocy nie przekraczającej 500 kW" z następujących powodów.
§ 12 zaskarżonej uchwały znajduje się w rozdziale 1, pt. Przepisy ogólne, odnoszącym się do całego obszaru i wszystkich terenów objętych planem, a nie tylko tych, w których wyznaczono "obszary, na których rozmieszczone będą urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW". Zatem zapis ten nie dotyczy tylko terenów PU, ale całego obszaru planu. O ile zatem na całym obszarze planu możliwe jest rozmieszczania instalacji OZE o mocy nieprzekraczającej 100kW na zasadach wynikających z powszechnie obowiązującego prawa, o tyle tylko na ternach PU możliwe jest umieszczanie urządzeń o mocy powyżej 100 kW. Zatem zapis § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c w zakresie słów: "o mocy nie przekraczającej 500 kW", dopuszczający na całym obszarze planu pozyskiwanie energii w oparciu o systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii o mocy nie przekraczającej 500 kW, w zakresie w jakim wyznacza tę moc ponad 100 do 500 kW jest niezgodny ze Studium.
Jak już wyżej wskazano, art. 10 ust. 2a u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym na dzień uchwalenia planu miejscowego, przewidywał wyższe parametry mocy zainstalowanej OZE (powyżej 500 kW), w stosunku do momentu, w którym uchwalone zostało Studium. Zmiany te zostały wprowadzone ustawą z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1873). Nie oznacza to jednak, że bez zmiany Studium możliwe było bezpośrednie wprowadzenie do zapisów aktu prawa miejscowego postanowień art. 10 ust. 2a, odnoszącego się do treści Studium.
Równocześnie z treści art. 19 przywołanej wyżej ustawy z dnia 17 września 2021 r., nie wynika obowiązek zmiany treści Studium i dostosowania go do nowych wymagań art. 10 ust. 2a u.p.z.p. Zgodnie z ust. 1 art. 19, do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin sporządzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy oraz projektów studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin opracowanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, zaopiniowanych pozytywnie przez komisję urbanistyczno-architektoniczną, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 5, w brzmieniu dotychczasowym.
Tylko zatem od decyzji organów planistycznych gminy zależało to, czy Studium zostanie w tym zakresie zmienione czy też nie. Jeśli jednak zmienione nie zostało, to pozostaje gminie uchwalać plany pozostające w zgodności z tym Studium, które uchwalone zostało w poprzednim stanie prawnym.
Z tego względu w pkt. I wyroku Sąd stwierdził nieważność § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c w zakresie słów: "o mocy nie przekraczającej 500 kW", jako zapisu niezgodnego ze Studium. Podkreślenia przy tym wymaga, że wystarczające było stwierdzenie nieważności wskazanego przepisu tylko w tej części, w której wskazana została niezgodna ze Studium moc urządzeń i instalacji OZE, natomiast w pozostałym zakresie, tak jak w przypadku innych zaskarżonych zapisów regulujących możliwość pozyskiwania energii z odnawialnych źródeł energii, przepis należy rozumieć jako możliwość pozyskiwania energii w oparciu o systemy o mocy do 100 kW".
Również ten fragment rozważań cytowanego uzasadnienia wyroku Sąd całkowicie podziela i uznaje za swoje w niniejszej sprawie - z tym zastrzeżeniem, że w przypadku planu miejscowego nr 13 kontrolowany § 12 znajduje się w rozdziale 2 - Ustalenia obowiązujące dla całego obszaru objętego planem, a nie w rozdziale 1 - Przepisy ogólne. W żaden sposób nie wpływa to jednak na przyjęcie analogicznego stanowiska w niniejszej sprawie. W dalszym ciągu bowiem zapisy § 12 odnoszą się do całego obszaru planu, w którym zresztą w ogóle nie przewidziano terenów PU – co tym bardziej przemawia za wyeliminowaniem omawianego zapisu z obrotu prawnego.
Z tych względów w pkt I wyroku stwierdzono nieważność § 12 ust. 1 pkt 2 lit. c w zakresie słów: "o mocy nie przekraczającej 500 kW", jako zapisu niezgodnego ze Studium – na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
Druga grupa zarzutów skargi w niniejszej sprawie – analogicznie jak w sprawie sygn. II SA/Kr 1008/23 - dotyczy zakazów sytuowania ogrodzeń w niektórych terenach. W przypadku uchwały kontrolowanej w sprawie II SA/Kr 1008/23 zaskarżono w tym zakresie § 4 ust. 2 pkt 1 – dotyczący terenów oznaczonych symbolem KDZ, KDD, KDW, WS oraz § 28 ust. 2 pkt 3 lit. b – terenów wód powierzchniowych śródlądowych oznaczonych na rysunku planu symbolem 1WS - 13WS. W niniejszej sprawie analogiczne zapisy znalazły się w § 4 ust 2 pkt 1, w którym wprowadzono zakaz sytuowania nowych ogrodzeń pomiędzy liniami rozgraniczającymi tereny przeznaczone pod drogi oznaczone symbolami KDZ, KDL, KDD, KDW oraz w § 25 ust. 2 pkt 3 lit. "b" dla terenów wód powierzchniowych śródlądowych oznaczonych na rysunku planu symbolem 1WS - 22WS.
Oceniając prawidłowość wskazanych wyżej zapisów WSA wskazał:
"Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela poglądu Wojewody, że wobec uchylenia art. 15 ust. 3 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym rada gminy nie ma już podstaw do uchwalenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego żadnych zagadnień uregulowanych tym przepisem, gdyż kwestie te mogą być już ustalane wyłącznie w drodze uchwały podjętej na podstawie nowych przepisów, wprowadzonych tzw. "ustawa krajobrazową" tj.
Zgodnie z art. 37a u.p.z.p., rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Lektura ostatecznie wprowadzonych zmian ustawowych prowadzi do wniosku, że głównym problemem, z którym chciał zmierzyć się ustawodawca jest wprowadzenie "ładu reklamowego", na co wskazują choćby przepisy art. 37d i 37e ustawy o planowaniu, dotyczące kar pieniężnych. Niewątpliwie to nie ogrodzenia (a reklamy i urządzenia reklamowe) stanowiły główny przedmiot regulacji ustawy krajobrazowej, choć ogrodzenia oczywiście też zostały w niej ujęte.
W dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały, art. 15 ust. 2 pkt. 1 do 9 u.p.z.p. miał następujące brzmienie:
2. W planie miejscowym określa się obowiązkowo:
1) przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania;
2) zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego;
3) zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu;
3a) zasady kształtowania krajobrazu;
4) zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, w tym krajobrazów kulturowych, oraz dóbr kultury współczesnej;
5) wymagania wynikające z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych;
6) zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania w tym miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów;
7) granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, na podstawie odrębnych przepisów, terenów górniczych, a także obszarów szczególnego zagrożenia powodzią, obszarów osuwania się mas ziemnych, krajobrazów priorytetowych określonych w audycie krajobrazowym oraz w planach zagospodarowania przestrzennego województwa;
8) szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym;
9) szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy.
Pomimo uzyskania przez gminy na mocy art. 37a u.p.z.p. kompetencji do podjęcia uchwały krajobrazowej określającej m.in. zasady i warunki sytuowania ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane (fakultatywnie), nie przestał na niej ciążyć obowiązek określenia w planie miejscowym zasad zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu, zasad kształtowania krajobrazu; wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych. Nadto gmina ma prawo określić szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2021 r. sygn. II OSK 158/21 (LEX nr 3310695), jeżeli gmina nie widzi potrzeby zmian w istniejących już obiektach małej architektury, ogrodzeniach oraz tablicach i urządzeniach reklamowych a jedynie chce ustalić zasady i warunki sytuowania i realizacji dla nowych tego typu obiektów na przyszłość, to może to uczynić w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Pozwala na to art. 15 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego. A w myśl art. 2 pkt 1 tej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o "ładzie przestrzennym" - należy przez to rozumieć takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania, w tym środowiskowe.
Podkreślenia wymaga, że zakaz budowy ogrodzeń w terenach wód śródlądowych oraz w liniach rozgraniczających terenów dróg nie ma nic wspólnego z określeniem zasad i warunków sytuowania ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Zakaz ten dotyczy wyłącznie dwóch i to bardzo specyficznych kategorii terenów – dróg publicznych i wód płynących. (...)
Zdaniem Sądu zatem, rozwiązanie polegające na zakazie budowy ogrodzeń w terenach wód śródlądowych płynących, podobnie jak w liniach rozgraniczających dróg, nie dotyczy zasad sytuowania ogrodzeń (co jest objęte ustawą krajobrazową), ale stanowi kontynuację i konsekwencję określonego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu. Regulacja ta wchodzi w skład określenia zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu oraz określenia szczególnych warunków zagospodarowania terenów oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy (na co zezwala ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym)".
Nie podzielając zatem zarzutów Wojewody Małopolskiego Sąd również w tym zakresie oddalił skargę w pkt II wyroku.
Wreszcie trzecia grupa zarzutów organu nadzoru odnosi się do poszczególnych zapisów zaskarżonej uchwały, które w ocenie Wojewody są niezgodne z zapisami studium. Dotyczy to zapisów § 16 ust 2 pkt 3 oraz § 19 ust. 1, które okazały się zasadne, przy czym zachodziła konieczność stwierdzenia nieważności całości § 16 i § 19 części tekstowej planu miejscowego – co zostanie wyjaśnione poniżej.
§ 16 zaskarżonej uchwały brzmi:
"§ 16. 2. Dla terenów zabudowy letniskowej oznaczonych na rysunku planu symbolami 1ML-5ML ustala się:
1) przeznaczenie podstawowe: zabudowa letniskowa;
2) zagospodarowanie towarzyszące:
a) miejsca postojowe,
b) garaże,
c) budynki gospodarcze,
d) dojazdy, dojścia,
e) infrastruktura techniczna,
f) wiaty, altany,
g) zieleń urządzona.
2. Dla terenów, o których mowa w ust. 1, ustala się następujące zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu:
1) maksymalny wskaźnik powierzchni zabudowy: 20%;
2) wskaźnik intensywności zabudowy:
a) maksymalny: 0,5,
b) minimalny: 0,01;
3) minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej: 40%;
4) wysokość zabudowy:
a) maksymalna wysokość budynku letniskowego - 7,5 m,
b) maksymalna wysokość obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem lit. a, b – 11 m;
5) stosowanie dachów: dwu lub wielospadowe o jednakowym kącie nachylenia głównych połaci dachowych 30°-45°, z możliwością realizacji lukarn, świetlików, okien dachowych, zadaszeń nad wejściem, naczółków, z kalenicą równoległą do dłuższego boku budynku; długość kalenicy w przypadku dachów wielospadowych nie może być mniejsza niż 1/3 długości całego dachu."
Z kolei na str. 146-147 obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przewidziano:
"Obszary zabudowy rekreacji indywidualnej (ML)
1) Na obszarach zabudowy rekreacji indywidualnej dopuszcza się:
a) zabudowę rekreacji indywidualnej,
b) utrzymanie istniejącej zabudowy,
c) usługi towarzyszące związane z przeznaczeniem i obsługą funkcji podstawowej, takie jak gastronomia, administracja, handel detaliczny itp.,
d) usługi sportu, kultury fizycznej i rekreacji,
e) usługi turystyki,
f) urządzenia i obiekty sportowo-rekreacyjne wraz z urządzeniami towarzyszącymi (np.
przechowalnie sprzętu, szatnie, zaplecze sanitarne), place zabaw,
g) zieleń urządzoną, w tym parki i inne formy zieleni publicznej,
h) obiekty małej architektury,
i) ścieżki piesze, biegowe, rowerowe, konne i inne ścieżki rekreacyjne,
j) infrastrukturę techniczną i komunikacyjną,
k) budynki gospodarcze, parkingi, garaże;
2) W zakresie zasad gospodarowania, wskaźników i parametrów zabudowy ustala się:
a) powierzchnię zabudowy nie większą niż 20% powierzchni działki,
b) powierzchnię biologicznie czynną nie mniejszą niż 50% powierzchni działki;
3) Na obszarach tych zakazuje się realizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko."
Niewątpliwie powierzchnia biologicznie czynna przewidziana dla tego terenu w zaskarżonej uchwale na poziomie 40% narusza zapisy studium, gdzie ten wskaźnik wyznaczony jest na 50%.
Odnosząc się do tego zarzutu Wójt Gminy Korzenna w odpowiedzi na skargę wskazał: "Wykorzystano zapisy ze studium mówiące, że dopuszcza się utrzymanie istniejących powierzchni zabudowy oraz fakt, iż ww. obejmują małe powierzchniowo działki, których wielkość w kontekście zaproponowanych wskaźników nie była badana na poziomie studium. Tym samym zaproponowany minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej: 40% odpowiada wskazaniom studium".
Z argumentacją taką nie sposób się zgodzić, bowiem narusza podstawowe zasady logiki.
Regulacje zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego mają za zadanie określać sposób zagospodarowania terenu na przyszłość, w szczególności poprzez ustalenie parametrów przyszłej zabudowy. Utrzymanie istniejącej zabudowy nie wymaga regulacji na poziomie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Trzeba zauważyć, że w rozdziale 2 - Ustalenia obowiązujące dla całego obszaru objętego planem w § 4 (regulującym zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego) w ust. 3 pkt 1 lit. "e" dopuszczono w zakresie istniejącej zabudowy zachowanie istniejących parametrów i wskaźników, w sytuacji gdy dla istniejącej zabudowy wskaźniki wskazane w Rozdziale 3 oraz § 4, ust. 1, pkt. 9, 10 są przekroczone, bez możliwości ich zmiany. Zapis ten odnosi się również terenów zabudowy letniskowej oznaczonych na rysunku planu symbolami 1ML-5ML, bowiem § 16 znajduje się niewątpliwie w Rozdziale 3 uchwały. Z kolei okoliczność, że wielkość działek nie była badana na poziomie studium nie może zwalniać z obowiązku zachowania zgodności zapisów planu miejscowego z tym aktem planistycznym gminy.
Nie było przy tym możliwe stwierdzenie nieważności wyłącznie zapisu planu obejmującego parametr wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej, oznaczałoby to bowiem, że wartość ta jest dowolna w omawianym obszarze – przy pozostałych parametrach określonych w planie miejscowym. Zabudowa mogłaby więc zająć nawet 100% terenu. Natomiast w sytuacji stwierdzenia nieważności całego § 16 zaskarżonej uchwały parametry przyszłej zabudowy będą w tym terenie ustalane w drodze decyzji o warunkach zabudowy – zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.z.p.
Zasadny okazał się również zarzut naruszenia studium przez zapisy zawarte w § 19 zaskarżonej uchwały. Zgodnie z tym przepisem:
"§ 19. 1. Dla terenu usług sportu i rekreacji oznaczonego na rysunku planu symbolem 1US ustala się:
1) przeznaczenie podstawowe: zabudowa usług sportu i rekreacji;
2) przeznaczenie dopuszczalne: usługi komercyjne zlokalizowane w obiektach sportu i rekreacji;
3) zagospodarowanie towarzyszące:
a) urządzenia sportu i rekreacji,
b) miejsca postojowe,
c) garaże,
d) budynki gospodarcze,
e) dojazdy, dojścia,
f) infrastruktura techniczna,
g) zieleń urządzona.
2. Dla terenu, o którym mowa w ust. 1, ustala się następujące zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu:
1) maksymalny wskaźnik powierzchni zabudowy: 45%;
2) wskaźnik intensywności zabudowy:
a) maksymalny: 0,8,
b) minimalny: 0,001;
3) minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej: 55%;
4) wysokość zabudowy:
a) maksymalna wysokość budynku usługowego – 7,5 m,
b) maksymalna wysokość obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem lit. a – 7,5 m;
5) stosowanie dachów: dwu lub wielospadowe o jednakowym kącie nachylenia głównych połaci dachowych 15°-45°, z możliwością realizacji lukarn, świetlików, okien dachowych, zadaszeń nad wejściem, naczółków, z kalenicą równoległą do dłuższego boku budynku; długość kalenicy w przypadku dachów wielospadowych nie może być mniejsza niż 1/3 długości całego dachu."
Jak słusznie wskazał Wojewoda – obszar ten w studium został oznaczony symbolem ZL. Regulacje w tym zakresie znajdują się na str. 152 Studium:
"Obszary leśne/dolesienia (ZL)
1) Na obszarach leśnych, poza przeznaczeniem podstawowym, dopuszcza się:
a) zbiorniki wodne i cieki,
b) łąki,
c) urządzenia melioracji, gospodarki wodnej i leśnej,
d) obiekty i urządzenia związane z obsługą produkcji w gospodarstwach leśnych,
e) ścieżki dydaktyczne, wiaty edukacyjne i miejsca widokowe,
f) drogi leśne i rolne, gminne,
g) obiekty małej architektury,
h) ścieżki piesze, biegowe, rowerowe, konne i inne ścieżki rekreacyjne,
2) Zagospodarowanie terenów ma się odbywać zgodnie z przepisami odrębnymi o lasach".
Odnosząc się do tego zarzutu w odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił: "zakres wskazania cyt. Zagospodarowanie terenów ma się odbywać zgodnie z przepisami odrębnymi o lasach. Art. 3. Pkt 2 wskazuje, iż obszar ma być związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne. W ocenie tut. Organu tereny US spełniają ww. wymagania i nie następuje konflikt funkcji tj. leśnej i rekreacyjno- turystycznej. Jednocześnie ww. przeznaczenie nie ingeruje w ogólny kierunek studium tj. obszary leśne/dolesienia, wręcz przeciwnie ww. wskazanie powoduje podniesienie jakości użytkowej tego obszaru".
Organ pomija przy tym przeznaczenie tego terenu w planie pod zabudowę usług sportu i rekreacji (podstawowe) oraz przeznaczenie dopuszczalne pod usługi komercyjne zlokalizowane w obiektach sportu i rekreacji, jak również dopuszczalne zagospodarowanie towarzyszące: urządzenia sportu i rekreacji, miejsca postojowe, garaże, budynki gospodarcze. Tego rodzaju zagospodarowanie w żaden sposób nie da się pogodzić z gospodarką leśną i dolesianiem.
W tym miejscu trzeba zauważyć, że na str. 1 skargi Wojewoda wskazał które przepisy uchwały zaskarża, żądając w tym zakresie stwierdzenia nieważności części tekstowej planu, a jednocześnie na samym dole str. 6 skargi zamieścił następujące słowa: "Jednocześnie za niezgodne z zapisami Studium uważa się przeznaczenie części działek nr [...] ,[...] ,[..] na tereny 40MN oraz działek nr [...] ,[...] ,[...] na tereny 35MN, albowiem zgodnie z ustaleniami Studium wskazane zostało na tych obszarach przeznaczenie R oraz RZ, dla których w ustaleniach brak jest przeznaczenia pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną". Z uwagi na brak sformułowania jednoznacznych wniosków w tym zakresie w petitum skargi Sąd pominął badanie legalności tych zapisów kontrolowanej uchwały.
Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały w części, tj. § 12 ust. 1 pkt 2 lit. "c" w zakresie słów "o mocy nieprzekraczającej 500 KW" – z uwagi na niezgodność z przepisami powołanymi powyżej oraz nieważność § 16 i § 19 części tekstowej zaskarżonej uchwały oraz nieważność części graficznej w zakresie obszarów oznaczonych symbolami 1US i 1ML – 5ML – z uwagi na ich niezgodność ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego – na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
W pozostałym zakresie Sąd skargę w pkt II wyroku oddalono jako bezzasadną – na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od gminy Korzenna na rzecz Wojewody Małopolskiego kwotę 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI