II SA/KR 969/22

II SA/Kr 969/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-04-05
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Mirosław Bator
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 176
art. 12 ust. 4a, ust. 4c, ust. 4f, ust. 5, art. 18 ust. 1, ust. 1a w zw. z art. 22 ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a i ust. 2, art. 134
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2005 nr 267 poz 2251
art. 3 ust. 3
Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] Spółki Gazownictwa sp. z o. o. w T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 2 czerwca 2022 r. znak: WS-VI.7570.1.22.2022.ŁG w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 11 marca 2022 r., znak: GS-15.6821.54.2021.RK, Prezydent Miasta K. – na podstawie art. 12 ust. 4a, ust. 4c, ust. 4f, ust. 5, art. 18 ust. 1, ust. 1a w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 176), art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a i ust. 2, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.), art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 688), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) - orzekł: w pkt 1 - o ustaleniu na rzecz spółki Wodociągi Miasta K. S.A. z siedzibą w K. odszkodowania w wysokości 13 527,00 zł z tytułu wygaśnięcia z mocy prawa z dniem 15 sierpnia 2020 r. ograniczonego prawa rzeczowego tj. służebności przesyłu sieci wodociągowej ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], obciążającej nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0674 ha, obr. 54, jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, objętą uprzednio ww. księgą wieczystą (obecnie ujawnioną w księdze wieczystej nr [...]), w związku z ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. Nr 16/6740.4/2020 z dnia 13 lipca 2020 r. znak: AU-01-6.6740.4.1.2020.1 RE o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi klasy L (droga publiczna kategorii gminnej)"; w pkt 2 - o ustaleniu na rzecz spółki P. sp. z o.o. w T. odszkodowania w wysokości 5 013,00 zł z tytułu wygaśnięcia z mocy prawa z dniem 15 sierpnia 2020 r. ograniczonego prawa rzeczowego tj. służebności przesyłu sieci gazowej ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], obciążającej nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0674 ha, obr. 54, jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, objętą uprzednio ww. księgą wieczystą (obecnie ujawnioną w księdze wieczystej nr [...]), w związku z ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. Nr 16/6740.4/2020 z dnia 13 lipca 2020 r. znak: AU-01-6.6740.4.1.2020.IRE o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi klasy L (droga publiczna kategorii gminnej) (...)"; w pkt 3 - o wypłacie odszkodowania ustalonego w punkcie 1 w całości na rzecz spółki Wodociągi Miasta K. S.A. z siedzibą w Krakowie; w pkt 4 - o wypłacie odszkodowania ustalonego w punkcie 2 w całości na rzecz spółki P. sp. z o.o. w T. ; w pkt 5 - o zobowiązaniu Gminy Miejskiej K. reprezentowanej przez Prezydenta Miasta K. do zapłaty odszkodowania w łącznej wysokości 18 540,00 zł w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Odwołanie od ww. decyzji organu I instancji złożyła w dniu 30 marca 2022 r. (za pośrednictwem e-PUAP) P. sp. z o.o. w T. , podnosząc, iż: Niniejszym składam odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 11 marca 2022 r. znak: GS-15.6821.54.2021. RK. Zaskarżonej decyzji zarzucam: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1,107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i krytycznego rozpatrzenia wykonanego w sprawie operatu szacunkowego, który posiada liczne wadliwości, na co wskazują uwagi do operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, które odwołujący przedłożył w toku postępowania, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomości poprzez brak uwzględnienia w przyznanym odszkodowaniu kwoty podatku VAT; wartość sporządzonej w sprawie wyceny - przeniesionej bezpośrednio do decyzji - podana jest w kwocie netto, natomiast zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym wyrzeczona wartość odszkodowania stanowi wartość brutto; organ nie może przenosić do rozstrzygnięcia wprost kwoty wynikającej z operatu, lecz powinien dodać do niej kwotę podatku VAT według obowiązującej stawki; brak uwzględnienia tego elementu powoduje, że wywłaszczony podmiot nie uzyskuje finalne odszkodowania odpowiadającego wartości rynkowej wywłaszczonego prawa, lecz wartość obniżoną o podatek VAT. Wskazując na powyższe wnoszę o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (...).
Wojewoda Małopolski, po rozpoznaniu ww. odwołania, decyzją z 2 czerwca 2022r., znak WS-VI.7570.1.22.2022.ŁG, utrzymał w mocy wskazaną na wstępie decyzję, jako podstawę prawną wskazując art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że regulacja art. 12 ust. 4f specustawy drogowej przewiduje, iż odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za opisane wyżej nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18 (art. 12 ust. 5 specustawy drogowej).
Zgodnie z ww. art. 18 ust. 1 specustawy drogowej wysokość odszkodowania za nieruchomości lub ich części, które z mocy prawa na podstawie tejże ustawy stały się własnością Skarbu Państwa bądź odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Jeżeli natomiast na nieruchomościach, o których mowa w art. 12 ust. 4 lub na prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości są ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw (art. 18 ust. 1a).
Jak wynika z odpisu księgi wieczystej [...], według stanu na dzień ostateczności (15 sierpnia 2020 r.) decyzji Prezydenta Miasta K. Nr 16/6740.4/2020 z dnia 13 lipca 2020 r. znak: AU-01-6.6740.4.1.2020.IRE o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi klasy L (droga publiczna kategorii gminnej) (...)" - w dziale II tej księgi jako właściciel nieruchomości ujawniona była Gmina K. . W dziale III widniały ograniczone prawa rzeczowe: nieograniczona w czasie służebność przesyłu polegająca na: korzystaniu w obszarze o powierzchni 731,40 m2, przy czym pasem szerokości 3 m licząc od krawędzi przewodu po każdej z jego stron z przeznaczeniem pod eksploatację istniejącej sieci wodociągowej o średnicy 800 mm, pasem szerokości 1,00m licząc od krawędzi przewodu po każdej z jego stron, z przeznaczeniem pod eksploatację istniejącej sieci wodociągowej o średnicy 250 mm, a także ich remonty, naprawy awaryjne i wymiany w granicach ustanowionej służebności, wskazanych na mapie ewidencyjnej stanowiącej załącznik graficzny do zarządzenia nr 662/2015 Prezydenta Miasta K. z dnia 25 marca 2015 roku, na rzecz: Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Spółka Akcyjna oraz nieograniczona w czasie służebności przesyłu polegająca na korzystaniu pasem szerokości 1,0 m (po 0,5 m w obie strony od osi gazociągu), przy czym pasem o długości 32,5 m z przeznaczeniem pod budowę i eksploatację sieci gazowej średniego ciśnienia PE DN63, pasem o długości 118,0 m z przeznaczeniem pod eksploatację istniejącej sieci gazowej średniego ciśnienia PE DN90 oraz pasem szerokości 2,0 m i długości 98,5 m z przeznaczeniem pod eksploatację istniejącej sieci gazowej podwyższonego średniego ciśnienia dn200, a także utrzymanie, przebudowę i remonty powyższej infrastruktury, jej rozbiórkę, kontrolę, konserwację, usuwanie awarii i wykonywanie innych czynności niezbędnych do jej prawidłowego funkcjonowania oraz rozbudowę przedmiotowej infrastruktury, w tym przyłączanie nowych odbiorców wyłącznie w granicach ustanowionej służebności przesyłu, wskazanych na mapie ewidencyjnej, stanowiącej załącznik graficzny do zarządzenia Prezydenta Miasta K. z dnia 15 stycznia 2020 roku nr 83/2020, a także polegającą na pozostawieniu pasa służebności jako obszaru wolnego od zabudowy, nasadzeń drzew i krzewów, odpłatną za jednorazowym wynagrodzeniem, na rzecz P. sp. z o.o. w T. Dział IV był wolny od wpisów.
W związku z obowiązującymi przepisami prawa, normującymi kwestię ustalania wysokości odszkodowania za nieruchomości, które stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, organ prowadzący postępowanie administracyjne zobowiązany jest powołać biegłego tj. rzeczoznawcę majątkowego w przypadku, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Opinia biegłego powinna zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Nie może zatem niniejsza opinia sprowadzać się tylko do przedstawienia zdania biegłego, ale musi przekonywać jako logiczna całość. Biegły winien zatem wskazać i szczegółowo uzasadnić przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionych konkluzji, a także na jakich oparł swoje ustalenia i określił wartość przedmiotowej nieruchomości. Brak fachowego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia ocenę jej mocy dowodowej.
Odszkodowanie ustalono w toku obecnie procedowanego postępowania w oparciu o opinię biegłego tj. rzeczoznawcy majątkowego, który w operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 20 września 2021 r., oszacował wartość nieruchomości na kwotę w wysokości 331 978 zł (w tym wartość gruntu - 308 537 zł, wartość składnika roślinnego - 20 825 zł, wartość składnika budowlanego - 2 616 zł), wartość ograniczonych praw rzeczowych została natomiast wyceniona na kwotę 18 540 zł (służebność przesyłu sieci wodociągowej - 13 527,00 zł, służebność przesyłu sieci gazowej - 5 013,00 zł).
Zasady wyceny nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Zgodnie z §36 ust. 1 ww. rozporządzenia wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych określa się, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ustawy bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Nie uwzględnia się nakładów poniesionych na nieruchomości po dniu wydania decyzji. W przypadku, gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio (§ 36 ust. 4 ww. rozporządzenia).
W tym miejscu organ wskazał na zapisy ustawowe określające możliwość zastosowania przy ustalaniu wysokości odszkodowania należnego byłemu właścicielowi nieruchomości tzw. "zasady korzyści". Jak określił ustawodawca w art. 134 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Natomiast ust. 4 wskazuje, że jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia.
W omawianej sprawie autor sporządzonej wyceny nieruchomości, dla przedmiotu wyceny położonego w dniu określania stanu (13 lipca 2020 r.), zgodnie z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. na podstawie aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Czyżyny - Łęg, zatwierdzonego uchwałą nr LXXX/1219/13 Rady Miasta K. z dnia 28 sierpnia 2013 r. ustalił jej przeznaczenie jako położonej w terenach oznaczonych: symbolem KDL - tereny dróg publicznych - drogi lokalne oraz w niewielkim fragmencie symbolem ZP.5 - tereny zieleni urządzonej, wykorzystując podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej, wartość gruntu nieruchomości określił stosownie do zapisów art. 134 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - przy uwzględnieniu 16 cen transakcyjnych dotyczących nieruchomości drogowych położonych na terenie jedn. ewidencyjnych K. - K. oraz K. - P., podobnych do nieruchomości wycenianej w rozumieniu art. 4 pkt 16 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tj. nieruchomościami, które są porównywalne z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość.
W niniejszym przypadku przy określaniu wartości wycenianej nieruchomości nie ma zastosowania § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawne wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, ponieważ przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem przejęcia nieruchomości pod drogę publiczną nie spowodowało zwiększenia jej wartości, gdyż było ono tożsame.
W efekcie powyższego rzeczoznawca majątkowy, stosując metodę korygowania ceny średniej, w oparciu o ceny transakcji nieruchomościami drogowymi ze wskazanego powyżej terenu, po uwzględnieniu atrybutów mających wpływ na wartość nieruchomości, takich jak: Położenie i lokalizacja (45%), stan otoczenia (35%) oraz infrastruktura techniczna (20%), i skorygowaniu otrzymanej ceny średniej za pomocą stosownych współczynników odnoszących się do tychże atrybutów, oszacował wartość prawa własności gruntu przedmiotowej nieruchomości na kwotę 457,77 zł za 1 m2.
Mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa normujące kwestię wyceny gruntów przyjętych pod drogi publiczne, biegły dokonując wyboru nieruchomości porównawczych uwzględnił dyspozycję § 4 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, zgodnie z którym: Przy stosowaniu podejścia porównawczego konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen. W podejściu porównawczym stosuje się metodę porównywania parami, metodę korygowania ceny średniej albo metodę analizy statystycznej rynku. Jak natomiast stanowi § 4 ust. 4 rozporządzenia Przy metodzie korygowania ceny średniej do porównań przyjmuje się z rynku właściwego ze względu na położenie wycenianej nieruchomości co najmniej kilkanaście nieruchomości podobnych, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze nie ulega wątpliwości, iż rzeczoznawca majątkowy dokonał wyboru podejścia oraz metod i technik szacowania nieruchomości przewidzianych przepisami ww. rozporządzenia, a także uwzględnił cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Tym samym wypełnił również dyspozycję art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Podobnie wyliczenia biegłego dotyczące wyceny znajdującego się na nieruchomości składnika budowlanego i roślinnego, które zostały dokonane przy pomocy podejścia kosztowego, metody odtworzeniowej (odrębne oszacowanie składników było uzasadnione, gdyż jak wskazano, brak było transakcji podobnych z tego typu składnikami). Za prawidłową należy również uznać wycenę ograniczonych praw rzeczowych przeprowadzoną o oparciu o stosowne wzory. Zawarte w nich oznaczenia, zostały przez biegłego wyczerpująco opisane.
Odnośnie zarzutów wskazanych przez odwołującego, w których to podniósł naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i krytycznego rozpatrzenia wykonanego w sprawie operatu szacunkowego, który posiada liczne wadliwości, na co wskazują uwagi do operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, które odwołujący przedłożył w toku postępowania, organ odwoławczy stwierdził, iż nie jest on zasadny, gdyż jak wykazano powyżej, omawiany operat został sporządzony w sposób prawidłowy, co skutkuje tym, iż może zostać przyjęty jako dowód w niniejszym postępowaniu. Na zgłoszone na etapie pierwszoinstancyjnym uwagi strony odwołującej autor wyceny udzielił odpowiedzi, która została jej przesłana i wobec której nie przedstawiła ona zastrzeżeń (w tym kontekście zbędnym jest ich ponowne powtarzanie w niniejszej decyzji). W opinii organu odwoławczego ww. wyjaśnienia są zresztą spójne, logiczne i zasługują na aprobatę.
Jeśli chodzi zaś o zarzut braku uwzględnienia w przyznanym odszkodowaniu kwoty podatku VAT to Wojewoda Małopolski wyjaśnił, iż nie podziela tego poglądu strony odwołującej, a to z uwagi na jednolite w tym zakresie stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Organ odwoławczy przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 grudnia 2013 r. sygn. akt. II SA/Kr 1186/13, w którym ww. sąd stwierdził, iż: istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy przy ustalaniu odszkodowania za nieruchomości przejęte na podstawie ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 193, poz. 1194 r.), zwanej dalej w skrócie ustawa drogową, powiększa się wartość odszkodowania o podatek VAT w sytuacji, gdy podmiot, na rzecz którego zostało ustalone takie odszkodowanie jest na mocy art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz.1054) jest zobowiązany taki podatek naliczyć i odprowadzić. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że wbrew zarzutom sformułowanym w skardze, prawidłowa wykładnia art. 21 ust. 2 Konstytucji w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, nie przemawia za powiększeniem odszkodowania, prawidłowo ustalonego na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy drogowej w zw. z art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z tytułu wywłaszczenia, o kwotę należnego podatku od towarów usług. Z przepisu art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy drogowej z 2003 r. wynika, że nieruchomości lub ich części ujęte w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Za przejęte nieruchomości lub ich części ustala się odszkodowanie odrębną decyzją wydawaną przez organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (art. 12 ust. 4a ustawy drogowej). Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18 ustawy drogowej, co wynika z art. 12 ust. 5 tej. Wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania (art. 18 ust. 1). Jeżeli na nieruchomościach, o których mowa w art. 12 ust. 4 lub na prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości ustanowione są ograniczone prawa rzeczowe, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw (ust. 1a). Ustawodawca ustanowił zatem w art. 18 ust. 1 zasadę, że wysokość odszkodowania ustala się według wartości nieruchomości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. W myśl art. 134 ust. 1 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości, którą - według art. 151 ust. 1 u.g.n. - stanowi najbardziej prawdopodobna jej cena, możliwa do uzyskania na rynku, określona z uwzględnieniem cen transakcyjnych przy przyjęciu założeń wymienionych w tym przepisie. Wysokość odszkodowania ustalona według wartości nieruchomości, może być podwyższona jedynie ze względu na przesłanki określone w art. 18 ust. 1e i 1f ustawy drogowej, które w kontrolowanej sprawie nie zachodziły. Należy zważyć, że ani z przepisów ustawy drogowej, ani z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika, by wysokość odszkodowania należnego za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego na podstawie ustawy drogowej z 2003 r. była powiększana o należny podatek od towarów i usług (por. wyrok NSA z: 19.01.2012 r., I OSK 990/11, Lex nr 1113279; wyrok NSA z 18 stycznia 2013 r., I OSK 1449/11, Cbosa). Należy podkreślić, że ustawa o VAT nie determinuje wysokości odszkodowania, a jedynie należności z tytułu tego rodzaju podatku. Odszkodowanie ustalane i wypłacane na podstawie ustawy drogowej wywodzi się ze środków publicznych, dlatego kształtowanie jego wysokości - poza treścią art. 18 tej ustawy oraz art. 134 ust. 1 i art. 154 u.g.n. - w drodze wykładni opartej na normatywnej konstrukcji podatku od towarów i usług, nie jest dopuszczalne. Należy odróżnić ustawowo określone reguły ustalania wysokości odszkodowania od ustawowych reguł ustalania należności obciążających to odszkodowanie. Podatek od towarów i usług nie stanowi ustawowo określonej składowej wysokości odszkodowania należnego na podstawie ustawy drogowej z 2003r.
Z kolei w wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 września 2016 r . sygn. akt II SA/Kr 797/16, ww. Sąd wskazał, iż: w niniejszej sprawie spór pomiędzy stroną skarżącą, a organem dotyczy jedynie wysokości ustalonego odszkodowania (nieuwzględnienia w wysokości ustalonego odszkodowania podatku od towarów i usług VAT). W kwestii tej rację ma organ odwoławczy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo omówiono i oceniono dowód, jakim jest operat szacunkowy, w tym zastosowaną przez rzeczoznawcę metodę i sposób wyceny. W niniejszej sprawie nastąpiło prawidłowe ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, na podstawie rzetelnie i prawidłowo sporządzonego operatu szacunkowego. Organ odwoławczy odniósł się również do wszystkich zarzutów obu odwołań. Z art. 12 ust. 4 pkt 2 specustawy drogowej wynika, że nieruchomości lub ich części ujęte w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Za przejęte nieruchomości lub ich części ustala się odszkodowanie odrębną decyzją wydawaną przez organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (art. 12 ust. 4a specustawy drogowej). Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18, co wynika z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej. W pierwszej więc kolejności należy sięgnąć do art. 18 specustawy drogowej, aby w jego treści odnaleźć normy kształtujące wysokość odszkodowania. Zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Ustawodawca ustanowił zatem zasadę, że wysokość odszkodowania ustala się według wartości nieruchomości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. W art. 18 ust. 1a - 1c specustawy drogowej wskazano na przypadki zmniejszenia wysokości odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości, zastrzegając w art. 18 ust. 1b expressis verbis, że suma wysokości odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu, z wyłączeniem kwot. o których mowa w ust. 1e i 1f, i wysokości odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych na tej nieruchomości lub na prawie użytkowania wieczystego nie może przekroczyć wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego. W powołanym przepisie wskazano zatem, że wysokość odszkodowania - pomijając wyjątki określone w art. 18 ust. ust. 1e i 1f specustawy drogowej - nie może przekraczać wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego. Ustępy 1e i 1f przewidują natomiast podwyższanie odszkodowania jedynie o dodatki z tytułu niezwłocznego wdania nieruchomości oraz za wywłaszczenie nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym albo budynkiem, w którym wydzielony został lokal mieszkalny. Wartością zaś, o której mowa w tych przepisach, jest co do zasady wartość tynkowa, a więc najbardziej prawdopodobna cena nieruchomości, możliwa do uzyskania na rynku (art. 134 ust. 1 i art. 151 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej). Z powyższego wynika, że wysokość odszkodowania ustalana jest według wartości nieruchomości i następnie może być powiększona jedynie ze względu na okoliczności określone w art. 18 ust. 1e i 1f specustawy drogowej, które nie obejmują podatku od towarów i usług (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1690/11). Nie można łączyć kwoty odszkodowania ze zobowiązaniami podatkowymi podmiotu, na rzecz którego odszkodowanie jest ustalane. Odszkodowanie jest oparte na przepisach u.g.n. Obowiązki podatkowe są natomiast zróżnicowane w konsekwencji różnego traktowania przez ustawodawcę podmiotów prawa w kwestiach zobowiązań podatkowych. Powiększenie wysokości odszkodowania o VAT na podstawie wykładni proponowanej przez stronę skarżącą jest nie do pogodzenia z przepisami u.g.n. oraz specustawy drogowej. Konsekwencją uznania tej wykładni prawidłową byłoby przyjęcie, że wysokość odszkodowania byłaby uzależniona nic tylko od cen rynkowych nieruchomości, ale również od właściwości podmiotu, któremu takie odszkodowanie byłoby przyznawane (czy jest podatnikiem podatku VAT, czy nie jest). (...) Okoliczność, że ustawodawca w sferze obciążeń podatkowych dokonał podmiotowego rozróżnienia skutkującego tym, że tylko określone podmioty mają obowiązek płacenia podatku VAT w związku z uzyskanym odszkodowaniem za wywłaszczenie własności nieruchomości nie jest relewantna przy ustalaniu odszkodowania. Z tego względu nie można również mówić o naruszeniu przy rozstrzyganiu sprawy odszkodowawczej zasady równości względem prawa. (...) Kształtowanie natomiast wysokości odszkodowania poza treścią wskazanych wyżej przepisów specustawy drogowej i u.g.n., w drodze wykładni opartej na normatywnej konstrukcji podatku od towarów i usług, jest w ocenie Sądu niedopuszczalne. Nie był również zasadny zarzut ukształtowania sytuacji prawnej strony skarżącej z naruszeniem jej słusznego interesu, o którym stanowi m.in. przywołany w skardze art. 7 K.p.a. do respektowania którego zobligowane są organy administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania. Skoro zgodnie z obowiązującymi przepisami podatek ten, podobnie jak inne daniny, nie stanowi ustawowo określonej składowej wysokości odszkodowania należnego na podstawie specustawy, to nieuwzględnienie podatku w kwocie odszkodowania nie może być kwalifikowane jako przejaw nieuwzględnienia przez organ orzekający słusznego interesu stron. W tym stanie rzeczy za niezasadne uznał też Sąd pozostałe zarzuty skargi motywowane nieuwzględnieniem podatku VAT w odszkodowaniu, a odnoszące się do naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Przyjęcie poglądu, że podatek od towarów i usług jest elementem wartości nieruchomości oznaczałoby, że ta sama nieruchomość w zależności od tego, kto jest jej właścicielem (podatnik podatku VAT lub nie), mogłaby mieć kilka wartości, choć w istocie jej wartość jest taka sama (zob. np. wyroki NSA: z dnia 20 sierpnia 2015r., sygn. akt I OSK 1530/13, z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt I OSK 587/13, z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2748/12, z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 289/14. Należy podkreślić, że stanowisko wyrażone w niniejszym orzeczeniu przez Sąd jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a także podzielane przez Trybunał Konstytucyjny (tak np.: wyrok NSA z 29 listopada 2012 r., I OSK 1386/11, wyrokach z 19 stycznia 2012 r. (I OSK 170/11, I OSK 171/11).
W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że należało utrzymać w mocy - jako prawidłową – zaskarżoną odwołaniem decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 11 marca 2022 r., znak: GS-15.6821.54.2021.RK.
P. sp. z o.o. w T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na opisaną wyżej decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 2 czerwca 2022 r. znak: WS-VI.7570.1.22.2022.ŁG, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. poprzez brak ustaleń w zakresie statusu podatkowego skarżącej w ramach podatku od towarów i usług (VAT), konsekwencji wywłaszczenia w zakresie podatku VAT dla skarżącej, w szczególności realnej wartości uzyskanego odszkodowania w związku z obciążeniem podatkiem VAT;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez brak uwzględnienia w przyznanym odszkodowaniu kwoty podatku VAT.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o: uchylnie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (w zakresie zaskarżonym odwołaniem i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że wartość sporządzonej w sprawie wyceny - przeniesionej bezpośrednio do decyzji organu I instancji, zaaprobowanej przez organ II instancji - podana jest w kwocie netto.
Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym wyrzeczona wartość odszkodowania stanowi na gruncie obciążeń podatkiem VAT wartość brutto. W związku z powyższym, w ocenie skarżącej, w przypadku gdy wywłaszczenie powoduje obciążenie podatkiem VAT , jak w niniejszej sprawie, organ nie może przenosić do rozstrzygnięcia wprost kwoty wynikającej z operatu, lecz powinien dodać do niej kwotę podatku VAT według obowiązującej stawki. Brak uwzględnienia tego elementu w opisanej sytuacji powoduje, że wywłaszczony podmiot (tu: skarżąca) nie uzyskuje finalne odszkodowania odpowiadającego wartości rynkowej wywłaszczonego prawa, lecz wartość obniżoną o podatek VAT. W wyniku ostatecznej decyzji skarżąca obowiązana jest do wystawienia faktury VAT, w której przyznana wartość odszkodowania (która zgodnie z operatem jest wartością netto) obejmować będzie kwotę brutto. Realna wartość odszkodowania przyznana wadliwą decyzją wynosi zatem 4 075,61 zł, zamiast 5 013,00 zł, która należna jest skarżącej zgodnie z operatem. Różnica, tj. 937,39 zł (tj. 23% z 4 075,61 zł) zostaje przeznaczona na podatek VAT. Jedynie przyznanie odszkodowania w kwocie odpowiadającej wartości 5 013,00 zł powiększonej o wartość podatku VAT (23% z tej kwoty, tj. 1 152,99 zł), a to łącznie 6 165,99 zł spowoduje, że skarżąca uzyska odszkodowanie odpowiadające wartości rynkowej wywłaszczanego prawa.
Skarżąca wskazała, że wartość przedmiotu zaskarżenia obejmuje brakującą wartość odszkodowania, a to wartość odpowiadającą 23% podatku VAT od kwoty 5 013,00 zł (tj. 1 152,99 zł).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wynikające z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.
Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Od 16 maja 2022 r. obowiązujący dotąd stan epidemii został zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego. Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2).
Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).
W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie wyznaczył na 5 kwietnia 2023 r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów, zarządzenie k. 136. Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym, poprzedzone było próbą uzyskania od stron i uczestnika postępowania potwierdzenia istnienia technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału, k. 77). Jednak nie uzyskano od wszystkich stron i uczestnika postępowania potwierdzenia posiadania ww. technicznych możliwości.
Skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron i uczestnika, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Kontrola Sądu w niniejszej sprawie dotyczyła decyzji Wojewody Małopolskiego z 2 czerwca 2022 r., znak WS-VI.7570.1.22.2022.ŁG, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji.
Odszkodowanie ustalono w toku prowadzonego postępowania w oparciu o opinię biegłego rzeczoznawcy majątkowego, który w operacie szacunkowym z 20 września 2021 r. oszacował wartość nieruchomości na kwotę w wysokości 331 978 zł (w tym wartość gruntu - 308 537 zł, wartość składnika roślinnego - 20 825 zł, wartość składnika budowlanego - 2 616 zł), wartość ograniczonych praw rzeczowych została natomiast wyceniona na kwotę 18 540 zł (służebność przesyłu sieci wodociągowej - 13 527,00 zł, służebność przesyłu sieci gazowej - 5 013,00 zł).
Wyznaczając zakres sporu prawnego co do legalności zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że stosownie do wymogów wynikających z art. 12 ust. 4f specustawy drogowej, odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za opisane wyżej nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18 (art. 12 ust. 5 specustawy drogowej). Zgodnie z ww. art. 18 ust. 1 specustawy drogowej wysokość odszkodowania za nieruchomości lub ich części, które z mocy prawa na podstawie tejże ustawy stały się własnością Skarbu Państwa bądź odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Jeżeli natomiast na nieruchomościach, o których mowa w art. 12 ust. 4 lub na prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości są ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw (art. 18 ust. 1a).
Decyzja organu I instancji rozstrzyga o ustaleniu na rzecz skarżącej spółki P. sp. z o.o. w T. odszkodowania w wysokości 5 013,00 zł z tytułu wygaśnięcia z mocy prawa z dniem 15 sierpnia 2020 r. ograniczonego prawa rzeczowego tj. służebności przesyłu sieci gazowej ujawnionej w księdze wieczystej, w związku z ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. Nr 16/6740.4/2020 z dnia 13 lipca 2020 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi klasy L (droga publiczna kategorii gminnej) (...)"; o wypłacie ustalonego odszkodowania na rzecz skarżącej spółki; o zobowiązaniu Gminy Miejskiej Kraków reprezentowanej przez Prezydenta Miasta K. do zapłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Argumentacja skarżącej, a wcześniej odwołującej, podnoszona w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze do sądu wskazuje, że samo wygaśnięcie z mocy prawa z dniem 15 sierpnia 2020 r. ograniczonego prawa rzeczowego tj. służebności przesyłu sieci gazowej nie jest przedmiotem sporu.
Spór dotyczy kwestii ustalenia odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ww. prawa.
Ponadto, jakkolwiek na etapie postępowania administracyjnego skarżąca podnosiła zarzuty co do samego wykonanego w sprawie operatu szacunkowego, o tyle argumenty tego rodzaju w skardze do sądu administracyjnego nie były już podnoszone.
Zarzuty skierowanej do sądu skargi odnoszą się już jedynie do kwestii ustalenia wysokości odszkodowania w kwocie netto, bez uwzględnienia podatku od towarów i usług, zatem jedynie do braku uwzględnienia w przyznanym odszkodowaniu kwoty podatku VAT.
Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie prawidłowość sporządzonego operatu biegłego rzeczoznawcy majątkowego nie budziła wątpliwości Sądu. Biegły wyjaśnił przekonujące i uzasadnił swoje stanowisko. Rzeczoznawca majątkowy, jako osoba posiadająca w tym zakresie wiadomości specjalne oraz stosowne i niezbędne uprawnienia, a także kwalifikacje, dokonał wyboru nieruchomości porównawczych. To biegły decyduje jaki rynek jest miarodajny dla szacowanej nieruchomości. Wiedza w tym zakresie jest wiedzą specjalną, którą dysponuje biegły, a zatem organ i sąd administracyjny nie mogą kwestionować ustaleń biegłego, jeżeli w sprawie brak dowodów wskazujących na wadliwą analizę rynku przez rzeczoznawcę majątkowego. Nie ulega wątpliwości Sądu, że biegły dokonał właściwego wyboru podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, a także uwzględnił cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w studium uwarunkowań, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
Dowód z opinii biegłego – operatu szacunkowego – został prawidłowo i rzetelnie oceniony przez organy administracyjne.
Jeżeli chodzi natomiast o zawarty w skardze zarzut braku uwzględnienia w ustalonym odszkodowaniu kwoty podatku VAT, to Sąd nie podziela stanowiska skarżącej.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia co do zasady wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich relewantnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa i orzecznictwa sądowego. Ustalenia i rozważania organu przedstawione w uzasadnieniu decyzji nie uzasadniają usunięcia jej z obrotu prawnego, wobec prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Sąd w pełni podziela argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem i, wbrew zarzutom skarżącej, nie jest sprzeczna z dominującym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie.
W niniejszej sprawie Sąd w całości podziela przytoczone w części wstępnej niniejszego uzasadnienia rozważania wyrażone w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 września 2016 r ., sygn. akt II SA/Kr 797/16, których ponowne przytaczanie w tym miejscu byłoby zbędnym powtórzeniem.
Nadto Sąd wskazuje, że także w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie z 27 września 2022 r., w sprawie o sygn. II SA/Lu 43/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stanął na stanowisku, że odszkodowanie tytułu wywłaszczenia, ustalone w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 128 u.g.n., nie obejmuje kwoty podatku od towarów i usług. Jakkolwiek w świetle przepisów podatkowych przez dostawę towarów, opodatkowaną podatkiem od towarów i usług, rozumie się również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u.), to jednak w orzecznictwie wskazuje się, że "[...] następcze zdarzenie w postaci powstania zobowiązania podatkowego nie może rzutować na zasady obowiązujące na etapie ustalania odszkodowania, które są jednolite wobec wszystkich podmiotów wywłaszczonych". W swoim ugruntowanym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że "Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, zgodnie z art. 128 ust. 1 i art. 134 ust. 1 u.g.n., odpowiadać powinno wartości rynkowej nieruchomości objętej wywłaszczeniem. Pojęcie wartość rynkowa nieruchomości stanowi o wartości określonej na podstawie czynników rynkowych. Przy wyliczaniu wartości rynkowej nieruchomości, brane są pod uwagę ceny transakcyjne będące efektem wzajemnego oddziaływania na siebie sił popytu i podaży. Rzeczoznawca majątkowy dokonujący wyceny wywłaszczonej nieruchomości nie ustala jej ceny sprzedaży, mogącej stanowić podstawę opodatkowania podatkiem VAT, a jedynie jej wartość rynkową. Stąd, pojęcie wartość rynkowa i cena sprzedaży nie są pojęciami tożsamymi. [...] Zaznaczyć trzeba, że odszkodowanie za utraconą własność nieruchomości ma za zadanie zrekompensowanie wartości utraconego przez jej właściciela prawa. Skoro zatem ustalenie wysokości odszkodowania następuje w oparciu o zasady określone w przepisach u.g.n., a przepisy tej ustawy nie przewidują możliwości powiększenia należnego odszkodowania o dodatkowe składniki nieprzewidziane w tej ustawie, w tym również o podatek VAT, to brak jest podstawy prawnej do konstruowania normy prawa materialnego nakładającej na organ ustalający wysokość odszkodowania taki obowiązek. Biorąc przy tym pod uwagę, że podatki lub inne opłaty są zwykle następstwem zawarcia transakcji, obliczanym od ceny transakcyjnej a nie wliczanym w tę cenę". Rozważania te prowadzą do konkluzji, że "przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości rzeczoznawca majątkowy, jako podstawę wyceny stosuje ceny transakcyjne. Wartość rynkowa w operacie szacunkowym jest pozbawiona podatku VAT. Przyjęcie poglądu, że podatek VAT jest elementem wartości nieruchomości oznaczałoby, że ta sama nieruchomość w zależności od tego kto jest jej właścicielem (płatnik podatku VAT lub nie) mogłaby mieć kilka wartości, choć w istocie jej wartość jest taka sama. Co istotne ani z przepisów specustawy drogowej, ani też z przepisów u.g.n. również nie wynika, aby wysokość odszkodowania należnego za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie specustawy drogowej była powiększana o należny podatek od towarów i usług" (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2019 r., I OSK 2236/17; analogicznie NSA w wyrokach z 11 kwietnia 2014 r., II OSK 2748/12; 12 czerwca 2014 r., I OSK 289/14; z 13 października 2016 r., I OSK 3241/14; z 21 lutego 2019 r., I OSK 721/17; z 4 lipca 2019r., I OSK 492/18; z 22 lutego 2021 r., I OSK 2521/18).
Powyższe rozważania i przywołane orzecznictwo jest adekwatne także i w niniejszej sprawie.
Sąd zatem stoi na stanowisku, że należy odróżnić podatek od odszkodowania, a co za tym idzie brak jest możliwości potraktowania podatku jako elementu wpływającego na wycenę nieruchomości, czy ograniczonego prawa rzeczowego (tu: służebności przesyłu). Ani z przepisów prawa, ani z orzecznictwa sądowego nie wynika obowiązek uwzględnienia podatku VAT w odszkodowaniu, który to podatek nie ma wpływu na ustalenie wysokości odszkodowania.
Reasumując, zarzuty skargi okazały się niezasadne, a niezgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z oczekiwaniami skarżącej nie może być utożsamiana z naruszeniem prawa przez organy. Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z poszanowaniem przepisów prawa procesowego, a w szczególności: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a.
Sąd nie stwierdził naruszenia żadnego ze wskazanych w odwołaniu i skardze przepisów, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Rolą sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takich naruszeń Sąd w sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.