II SA/Kr 950/04

II SA/Kr 950/04 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2007-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Andrzej Irla /przewodniczący/
Izabela Dobosz /sprawozdawca/
Mariusz Kotulski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA Izabela Dobosz (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2007 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2004 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2004 r. znak: [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. na podstawie art. 104, 107 i 108 k.p.a., art.10, art. 24 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 1 i ust.2 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2003 r. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 45 poz. 433) odmówił G. P. świadczenia w formie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem - synem F. P. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego .
Organ l instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych, dokonanych na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów:
G. P. zwróciła się o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem F. P. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Wnioskodawczyni została udzielona druga część urlopu wychowawczego na dziecko F. P. w okresie od dnia 01 czerwca 2004 r. do dnia 11 marca 2005 r. F. P. jest uczniem szkoły podstawowej w Ł. Zasiłek wychowawczy z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem F. P. ur. [...] 1995 r. był pobierany w okresie od dnia 16 listopada 1996 r. do dnia 15 listopada 1998 r. i od dnia 01 stycznia 2002 r. do dnia 31 maja 2002 r. tj. łącznie 29 miesięcy.
Orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] 2003 r. nr [...] F. P. został zaliczony do osób niepełnosprawnych od urodzenia, przy czym orzeczenie wydano do dnia 11 marca 2005 r.
Decyzją z dnia [...] 2004 r. znak: [...] zostało ustalone wnioskodawczyni prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci w tym na syna F. wraz z dodatkami ( m.in. dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez syna F. oraz dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji tegoż dziecka). Wnioskodawczyni zatrudniona jest od dnia 02 listopada 1996 r.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, nie dłużej niż przez okres 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatek nie przysługuje, zgodnie z ust. 5 tego przepisu jeżeli osoba określona w ust. 1 bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy, podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu albo w żłobku, przedszkolu lub innej instytucji zapewniającej dzienną opiekę lub w innym przypadku zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, a także jeżeli w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego. Organ l instancji uznał, że zachodzi negatywna przesłanka określona w art. 10 ust. 5 pkt 4 bowiem dziecko przebywa w instytucji zapewniającej dzienną opiekę ( szkoła). Organ wyjaśnił, że jedyna definicja opieki dziennej w systemie prawa zawarta jest w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 września 2000 r. w sprawie placówek opiekuńczo- wychowawczych ( Dz. U. Nr 80 póz. 900) i oznacza wspieranie rodziny przez objęcie dziecka działaniami wychowawczymi, opiekuńczymi i edukacyjnymi. Zdaniem organu orzekającego takie funkcje spełnia również szkoła, a opieka wnioskodawczyni realizowana jest obok opieki pełnionej przez tą instytucję. Zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności dziecko nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. W tej sytuacji należało odmówić przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
Odwołanie od decyzji z dnia [...] 2004 r. złożyła G. P. podkreślając, że decyzja jest dla niej krzywdząca. Podniosła, że jej syn F. wymaga szczególnej opieki i troski z uwagi na stan zdrowia syna. Stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, że szkoła jest instytucją zapewniającą dzienną opiekę jest w ocenie skarżącej absurdalne, bowiem przebywa tam najwyżej 5 godzin lekcyjnych. Strona dowozi go do szkoły, a przez resztę dnia syn pozostaje pod jej opieką. Skarżąca podkreśla, że nie ma możliwości podjęcia pracy, gdyż syn wymaga stałego
współdziałania w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Szkoła, której główną funkcją jest zadbanie o prawidłową edukację uczniów, nie spełnia warunków instytucji zapewniającej dzienną opiekę. Taką opiekę może zapewnić synowi tylko odwołująca się.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] 2004 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 1, ust. 5 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856) i § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych ( Dz. U. Nr 198, poz. 1925) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy uznając, że odwołanie jest nieuzasadnione, a zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
W uzasadnieniu podzielono interpretację art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w sprawie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego dokonaną przez organ l instancji. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego- orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] 2003 r. – F. P. jest osobą niepełnosprawną, która jednakże nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a wymaga jedynie stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Syn wnioskodawczyni uczęszcza do Szkoły Podstawowej. Szkoła Podstawowa należy do kategorii "innej instytucji zapewniającej dzienną opiekę" w rozumieniu art. 10 ust.5 pkt 4 ustawy , a zatem fakt uczęszczania do szkoły wypełnia negatywną przesłankę przewidzianą przez cytowany wyżej przepis prawa, której wystąpienie powoduje utratę prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przez wnioskodawczynię.
Powyższą decyzję zaskarżyła do sądu administracyjnego G. P. wnosząc o przyznanie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem - synem F. P. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i zarzucając zaskarżonej decyzji błędną wykładnię przepisów prawa art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu skargi podała, że w dotychczasowej praktyce , na tle poprzednio obowiązujących przepisów (brzmiących zresztą podobnie jak obecne przepisy) ZUS
wypłacał świadczenia na dzieci uczące się w szkole stosując się do wytycznych Prezesa ZUS. Szkoła może zapewnić tylko częściową opiekę przez parę godzin lekcyjnych. Natomiast zapewnienie opieki w drodze do i ze szkoły i przez resztę dnia spoczywa na rodzicach. W związku z powyższym uważa, że jej skarga winna zostać uwzględniona.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przepis art. 10 ust. 5 pkt 4 mówi o "dziennej opiece" nie wskazując ile godzin dziennie ta opieka powinna trwać, jeżeli zaś do instytucji zapewniających "dzienną opiekę" ustawodawca zaliczył przedszkole i żłobek gdzie także dziecko się odprowadza i przyprowadza i pobyt dziecka trwa tam kilka godzin dziennie (z reguły od godz. 7.00 do godz. 16.00), to analogicznie za taką instytucję można także uznać szkołę. Dokonując wykładni celowościowej cyt. wyżej przepisu zdaniem Kolegium należy mieć na względzie wprowadzenie przez ustawodawcę szeregu ograniczeń w zasadach przyznawania świadczeń tak aby były one przyznawane jedynie w sytuacjach naprawdę koniecznych i uzasadnionych koniecznością sprawowania stałej opieki nad dzieckiem, wyłączając przypadki w których dziecko przez kilka godzin dziennie przebywa pod opieką innych aniżeli rodzice osób .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Sądowa kontrola wykazała zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organy nie ustaliły w toku postępowania, czy skarżąca pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego (art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - Dz. U. Nr 228, poz. 2255). Sytuacja skarżącej
powinna była zostać wyjaśniona w tym przypadku, gdyż kodeks pracy określa możliwy czasokres pobierania urlopu wychowawczego, a skarżąca już poprzednio korzystała z urlopów wychowawczych i z zasiłków wychowawczych, m.in. na syna F. P., na którego również obecnie zamierzała pobierać dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zgodnie z § 3 rozporządzenia z dnia 5 marca 2004 r. MGPiPS w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. nr 45, poz. 433) do przyznania takiego dodatku konieczne jest przedstawienie dwóch zaświadczeń : 1/ zaświadczenia pracodawcy o urlopie wychowawczym i
21 zaświadczenia o co najmniej 6-cio miesięcznym okresie pozostawania w zatrudnieniu bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. W aktach sprawy brak tego drugiego zaświadczenia. Niewyjaśnienie tych wątpliwości powoduje konieczność uchylenia decyzji przez Sąd.
Organy orzekające w niniejszej sprawie dokonując odmowy przyznania wspomnianego dodatku oparły się natomiast na przesłance z art. 10 ust. 5 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. , twierdząc że uczęszczanie dziecka do szkoły stanowi przesłankę negatywną, o której mowa w tym przepisie. Z argumentacją tą nie sposób się zgodzić, narusza ona bowiem zdaniem Sądu prawo materialne, czyli wymieniony art. 10 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten wymienia bowiem sytuacje, w których dochodzi do " zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem", do których należy pobyt w placówce zapewniającej całodobową opiekę co najmniej 5 dni w tygodniu albo "w żłobku, przedszkolu lub innej instytucji zapewniającej dzienną opiekę".
Powołanie się na definicję "dziennej opieki" w rozporządzeniu MPiPS z dnia 1 września 2000 r. w sprawie placówek opiekuńczo-wychowawczych jest chybione, gdyż chodzi tu o tego rodzaju placówki opiekuńczo-wychowawcze, które wspierają m.in. szkołę w jej działaniach ( § 4 ust. 1 pkt 3), a nie o szkoły. Poza tym nie można definicji z jednego aktu prawnego używać w celu dookreślenia pojęcia znajdującego się w innym akcie prawnym. Szkoła tych funkcji nie spełnia, gdyż w szkole dziecko przebywa tylko parę godzin, a ponadto rację ma skarżąca twierdząc, że skoro zajmuje się dzieckiem po lekcjach w szkole , to nie zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad nim.
Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270).