II SA/Kr 943/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę L. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca domagała się zwrotu części działek wywłaszczonych na cele budowy osiedla mieszkaniowego w 1965 roku. Organy administracji odmówiły zwrotu, wskazując, że nieruchomości te nie są już we władaniu Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, lecz pozostają w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Sąd administracyjny, podzielając stanowisko organów i opierając się na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. uchwała I OPS 3/14, wyroki I OSK 3497/15, I OSK 1153/17), uznał, że utrata władania wywłaszczoną nieruchomością przez podmioty publicznoprawne, w tym jej zbycie lub obciążenie prawem użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich, stanowi przeszkodę do orzeczenia o zwrocie. W takiej sytuacji roszczenie o zwrot staje się bezskuteczne, a badanie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia jest bezcelowe. Sąd podkreślił, że ochrona prawa własności nowych właścicieli koliduje z prawem do zwrotu, a ewentualne roszczenia odszkodowawcze należą do właściwości sądów powszechnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowana linia orzecznicza dotycząca zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, gdy utracono ich władanie na rzecz osób trzecich.
Dotyczy sytuacji, gdy nieruchomość wywłaszczona została zbyta lub obciążona prawem użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich przed złożeniem wniosku o zwrot lub w trakcie postępowania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wywłaszczona nieruchomość może zostać zwrócona byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, jeśli nie pozostaje już we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz została zbyta osobie trzeciej lub obciążona prawem użytkowania wieczystego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwy, jeśli nieruchomość ta nie pozostaje już we władaniu Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, a została zbyta osobie trzeciej lub obciążona prawem użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich.
Uzasadnienie
Utrata władania wywłaszczoną nieruchomością przez podmioty publicznoprawne, w tym jej zbycie lub obciążenie prawem użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich, czyni roszczenie o zwrot bezskutecznym i uniemożliwia wydanie decyzji o zwrocie, która byłaby niewykonalna. Ochrona prawa własności nowych właścicieli stanowi przeszkodę.
Czy w przypadku zbycia wywłaszczonej nieruchomości osobie trzeciej, sąd administracyjny powinien badać przesłankę zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku zbycia wywłaszczonej nieruchomości osobie trzeciej lub obciążenia jej prawem użytkowania wieczystego, badanie przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia jest pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o zwrot.
Uzasadnienie
Skoro zwrot nieruchomości jest niemożliwy z powodu utraty władania przez podmiot publicznoprawny, dalsze badanie celu wywłaszczenia i jego realizacji jest zbędne. Ewentualne roszczenia odszkodowawcze należą do sądów powszechnych.
Przepisy (16)
Główne
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
u.g.n. art. 140
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
p.u.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 136 § 3a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.c. art. 233
Kodeks cywilny
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece art. 3 § 1
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 64 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość wywłaszczona nie pozostaje już we władaniu Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, lecz została zbyta osobie trzeciej lub obciążona prawem użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich. • Utrata władania nieruchomością przez podmiot publicznoprawny czyni roszczenie o zwrot bezskutecznym i uniemożliwia wydanie decyzji o zwrocie. • Ochrona prawa własności nowych właścicieli stanowi przeszkodę do orzeczenia o zwrocie. • Badanie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia jest bezcelowe w przypadku zbycia nieruchomości osobie trzeciej.
Godne uwagi sformułowania
sama okoliczność braku władania nieruchomością przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego wyklucza możliwość pozytywnego załatwienia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. • brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna. • prawo użytkowania wieczystego w odniesieniu do osób trzecich korzysta z takiej samej ochrony jak prawo własności. • Decyzja o zwrocie nieruchomości wydana w tej sytuacji godziłaby w porządek prawny i byłaby w dniu jej wydania trwale niewykonalna, co skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. • ochrona prawa własności innych podmiotów stanowi przeszkodę do orzeczenia o zwrocie nieruchomości. • nie sposób nakładać na organy obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność celu wywłaszczenia i stopnia jego realizacji, a co za tym idzie przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.
Skład orzekający
Jacek Bursa
przewodniczący
Agnieszka Nawara-Dubiel
sprawozdawca
Anna Kopeć
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza dotycząca zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, gdy utracono ich władanie na rzecz osób trzecich."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy nieruchomość wywłaszczona została zbyta lub obciążona prawem użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich przed złożeniem wniosku o zwrot lub w trakcie postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – zwrotu wywłaszczonych gruntów. Choć rozstrzygnięcie opiera się na utrwalonej linii orzeczniczej, pokazuje praktyczne konsekwencje utraty władania przez państwo.
“Czy można odzyskać wywłaszczoną ziemię, gdy nie należy już do państwa?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.