II SA/KR 942/22

II SA/Kr 942/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Magda Froncisz
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Piotr Fronc /przewodniczący/
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 144/23 - Wyrok NSA z 2025-06-10
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 124 poz 1030
par 12 ust 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz  dróg pożarowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...] w K. na decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie z dnia 19 maja 2022 r. nr WZ.5290.3.3.2022.PK w przedmiocie nakazu doprowadzenia drogi pożarowej skargę oddala
Uzasadnienie
Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie decyzją z dnia 3 lutego 2022 r. nr 5 działając na podstawie art. 26 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej i art. 104 § 1 K.p.a. nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w K. doprowadzić drogę pożarową o utwardzonej nawierzchni, umożliwiającą dojazd o każdej porze roku do budynku przy ul. [...] w K. dla pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej, spełniającą warunki określone w rozporządzeniu w sprawie zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. Termin wykonania powyższego obowiązku ustalono na dzień 31 stycznia 2024 r.
W uzasadnieniu organ podniósł, że ustalenia z czynności kontrolno – rozpoznawczych przeprowadzonych w budynku oraz terenie przyległym przy ul. [...] w K. wykazały, że przedmiotowy budynek ze względu na sposób użytkowania zalicza się do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV (budynek mieszkalny wielorodzinny), ze względu na wysokość został zakwalifikowany do budynków średniowysokich (SW). Przedmiotowy budynek zgodnie z zapisami przedstawionymi w protokole z pięcioletniej - rocznej kontroli stanu technicznego sprawności obiektu budowlanego oraz informacji uzyskanych od przedstawicieli zarządu wspólnoty obecnych podczas czynności kontrolno-rozpoznawczych ustalono:
- Lokalizacja obiektu: w zabudowie osiedlowej
- Odległość od sąsiednich obiektów: około 37 ni od sąsiedniego budynku
wielorodzinnego mieszkalnego w kierunku zachodnim, od strony południowej
budynki usługowe w odległości około 16m.
- Powierzchnia użytkowa: 2771,31 m2
- Kubatura: 14584 m3
- Ilość mieszkań: 60
- Ilość klatek: 4
- Ilość kondygnacji nadziemnych: 5
- Podpiwniczenie: na całości budynku
Podczas czynności kontrolno-rozpoznawczych stwierdzono, iż do budynku nie została doprowadzona droga pożarowa, spełniająca wymagania przepisów. Nieprawidłowość w powyższym zakresie została opisana w protokole ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia 6 grudnia 2021 r. Budynek mieszkalny wielorodzinny zlokalizowany przy ul. [...] w K. na podstawie § 8 pkt 2 i § 209 pkt 1 warunków technicznych został zakwalifikowany do budynków kategorii zagrożenia ludzi ZL IV i do grupy wysokości średniowysoki (SW). Wobec czego, zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, do przedmiotowego budynku jest wymagane doprowadzenie drogi pożarowej. Podczas czynności kontrolno-rozpoznawczych stwierdzono, że dojazd do budynku dla jednostek ochrony przeciwpożarowej jest możliwy jedynie od strony [...] która znajduje się w odległości od 20 m do 47 m oraz od ul. [...], a następnie wewnętrzną drogą, która prowadzi wzdłuż dłuższego boku budynku sąsiedniego i jest zlokalizowana w odległości około 25 m od kontrolowanego budynku (droga ślepo zakończona bez możliwości zawrócenia lub wyjechania). Po obu stronach dłuższego boku kontrolowanego budynku rosną drzewa o wysokości powyżej 3 m uniemożliwiające dostęp do elewacji zewnętrznej obiektu. Zarówno ul. [...] jak i ul. [...] nie stanowią drogi pożarowej dla budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w K.. Układ drogowy nie spełnia wymagań stawianym dla dróg pożarowych zawartych w rozporządzenia w sprawie zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, zgodnie z którym minimalna szerokość drogi pożarowej powinna wynosić 4 m, a droga ta powinna być oddalona najwyżej 15 m od ściany budynku. Brak doprowadzenia do budynku drogi pożarowej stanowi naruszenie przepisów przeciwpożarowych, a w szczególności art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, zgodnie z którym właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową jest obowiązany przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej. Brak drogi pożarowej określonej w przepisach prawa w znaczący sposób uniemożliwi prowadzenie i organizowanie akcji ratowniczo - gaśniczej. Wskazać należy iż możliwość operowania zarówno pojazdami jak i ustawienia stanowisk gaśniczych decyduje o skuteczności prowadzenia akcji ratowniczej. Skuteczność akcji przekłada się na czas gaszenia pożaru. Im działania są skuteczniejsze tym szybciej pożar będzie ugaszony, a straty w wyniku oddziaływania ognia będą mniejsze. Równocześnie należy wskazać, iż w przypadku wystąpienia zagrożenia pożarowego może zaistnieć konieczność prowadzenia ewakuacji interwencyjnej z wykorzystaniem sprzętu i pojazdów ratownictwa wysokościowego. Wobec braku możliwości dojazdu może dojść do sytuacji, w której w budynku zostaną uwięzieni ludzie, bez możliwości samodzielnego opuszczenia budynku, a równocześnie jednostki ochrony przeciwpożarowej nie będą mogły użyć i wykorzystać sprzętu do ratowania ludzi. W takiej sytuacji istnieje ryzyko powstania bezpośredniego zagrożenie życia lub zdrowia osób przebywających w obiekcie, w wyniku braku drogi pożarowej, która umożliwi dotarcie pojazdom ratowniczym do budynku i podjęcie skutecznych działań.
Od tej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul. [...] w K. wniosła odwołanie zarzucając niewykonalność nałożonego obowiązku.
Małopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia 19 maja 2022 r. nr WZ.5290.3.3.2022.PK utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że podczas prowadzonych czynności kontrolno-rozpoznawczych funkcjonariusz Komendy Miejskiej PSP w Krakowie stwierdził, że do budynku nie została doprowadzona droga pożarowa spełniająca wymagania stawiane przez przepisy rozporządzenia w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. Organ wskazał na art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, zgodnie z którym właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu zapewniając ochronę przeciwpożarową obowiązany jest przygotować budynek, obiekt budowalny lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej. Brak drogi pożarowej określonej w przepisach prawa w znaczący sposób uniemożliwia prowadzenie i organizowanie akcji ratowniczo-gaśniczej. Wskazać należy, iż możliwość operowania zarówno pojazdami jak i ustawienia stanowisk gaśniczych decyduje o skuteczności prowadzenia akcji ratowniczej. Skuteczność akcji przekłada się na czas gaszenia pożaru. Im działania są skuteczniejsze tym szybciej pożar będzie ugaszony, a straty w wyniku oddziaływania ognia będą mniejsze. Równocześnie należy wskazać, iż w przypadku wystąpienia zagrożenia pożarowego może zaistnieć konieczność prowadzenia ewakuacji interwencyjnej z wykorzystaniem sprzętu i pojazdów ratownictwa wysokościowego. Wobec braku możliwości dojazdu może dojść do sytuacji, w której w budynku zostaną uwięzieni ludzie, bez możliwości samodzielnego opuszczenia budynku, a równocześnie jednostki ochrony przeciwpożarowej nie będą mogły użyć i wykorzystać sprzętu do ratowania ludzi. W takiej sytuacji istnieje ryzyko powstania bezpośredniego zagrożenie życia lub zdrowia osób przebywających w obiekcie, w wyniku braku drogi pożarowej, która umożliwi dotarcie pojazdom ratowniczym do budynku i podjęcie skutecznych działań. Należy zaznaczyć, iż organ I instancji wydając przedmiotową decyzję poinformował skarżącego, iż zapisy § 13 ust. 4 rozporządzenia w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych traktują, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy spełnienie wymagań dotyczących dowodzenia drogi pożarowej do obiektu budowanego jest niemożliwe z uwagi na lokalne uwarunkowania lub jest zasadne przyjęcie innych rozwiązań, na wniosek właściciela budynku dopuszcza się stosowanie rozwiązań zamiennych zapewniających niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu, uzgodnionych z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. Przy założeniu, że dla istniejącego, użytkowanego obiektu budowlanego nie ma możliwości zapewnienia drogi pożarowej w sposób wprost wynikający z przepisów prawa, możliwym jest skorzystanie przez Stronę z treści przywołanego powyżej § 13 ust. 4 rozporządzenia w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, przy uzasadnieniu, że zachodzą tu szczególne uzasadnione przypadki braku możliwości spełnienia wymagań dotyczących doprowadzenia drogi pożarowej do obiektu budowalnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania należy zaznaczyć, iż zapisy § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie mają zastosowania w przedmiotowym postępowaniu. Przywoływane rozporządzanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych dotyczy wszystkich obiektów, istniejących oraz nowoprojektowanych. Należy zauważyć, iż zapisy § 12 i § 13 rozporządzenia w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, stawiające wymagania dla drogi pożarowej, którego obowiązkiem doprowadzenia do budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego w K. przy ul. [...], została obciążona Wspólnota, mają bardzo jasny i czytelny charakter. Jednym z istotniejszych zapisów § 12 ust. 2 ww. rozporządzenia jest konieczność zapewnienia drogi pożarowej przebiegającej wzdłuż dłuższego boku budynku, na całej jego długości, przy czym bliższa krawędź drogi pożarowej musi być oddalona od ściany budynku o 5—15 m dla obiektów zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi. Pomiędzy tą drogą i ścianą budynku nie mogą występować stałe elementy zagospodarowania terenu lub drzewa i krzewy o wysokości przekraczającej 3 m, uniemożliwiające dostęp do elewacji budynku za pomocą podnośników i drabin mechanicznych. W przypadku braku faktycznej możliwości wymaganego zapewnienia drogi pożarowej w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, zasadnym staje się rozważenie skorzystania z zapisów § 13 ust. 4 rozporządzenia w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, tj. gdy w szczególnie uzasadnionych przypadkach, kiedy spełnienie wymagań dotyczących doprowadzenia drogi pożarowej do obiektu budowlanego jest niemożliwe ze względu na lokalne uwarunkowania lub jest uzasadnione przyjęcie innych rozwiązań, właściciel budynku występuje z wnioskiem o dopuszczenie stosowania rozwiązań zamiennych zapewniających niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu, do właściwego miejscowo komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej. Małopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej zważył, że Komendant Miejski PSP w Krakowie słusznie uznał, iż opisane w protokole z czynności kontrolno-rozpoznawczych nieprawidłowości mogą doprowadzić do sytuacji, że nie zostanie zapewnione, osobom przebywającym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym w K. przy ul. [...] bezpieczeństwo, a budynek nie jest przygotowany do prowadzenia akcji ratowniczej, a co za tym idzie nałożył na Wspólnotę wskazany obowiązek.
Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa Budynku przy ul. [...] w K. zarzucając naruszenie:
1/ nieważność, o której mowa wart. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 3 lutego 2022 r., mimo iż utrzymana w mocy decyzja nie jest możliwa do wykonania, a zatem ma miejsce niewykonalność nałożonego na skarżącą obowiązku wykonania drogi pożarowej z uwagi na brak możliwości jej poprowadzenia w istniejących uwarunkowaniach (organy całkowicie zaniechały zbadania, czy i w jaki sposób możliwym było poprowadzenie drogi o parametrach wymaganych rozporządzeniem w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych), jak również z uwagi na okoliczność, iż granice nieruchomości skarżącej biegną po obrysie budynku mieszkalnego ulokowanego na niej, a Wspólnota nie jest właścicielem terenu wokół budynku, a ponadto z uwagi na fakt, że z dokumentacji projektowej obejmującej przebieg planowanej linii tramwajowej łączącej skrzyżowanie ulic [...] z pętlą w [...] w ramach IV etapu rozbudowy Krakowskiego Szybkiego Tramwaju wraz z projektem infrastruktury towarzyszącej tej inwestycji i z planów przebiegu dróg pożarowych do przystanków, w obszarze ulicy [...] (od skrzyżowania z ul. [...] do ronda [...], wynika, że w związku z prowadzeniem przez Gminę Miasto Kraków inwestycji celu publicznego w bezpośrednim sąsiedztwie budynku przy ul. [...], brak jest możliwości wyznaczenia drogi pożarowej do budynku i niemożność ta ma charakter trwały;
2/ art. 7, art. 77 § 1, art. 78 ust. 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez nieprawidłową, niepełną, dowolną i błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz niepodjęcie przez organ I i II instancji czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia, polegające na niedokładnym i nierzetelnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i nieuwzględnieniu słusznego interesu Skarżącej w postępowaniu, skutkujące obarczeniem obowiązkiem wykonania objętych decyzją prac Skarżącej, a tym samym nieprzeprowadzeniem postępowania w sposób niebudzący zaufania t do organów władzy publicznej;
3/ art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. polegające na uchybieniu obowiązkowi wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza poprzez:
- zaniechanie dokonania jakichkolwiek ustaleń dotyczących możliwości realizacji nałożonego obowiązku z uwagi na kwestie istniejące w terenie uwarunkowania, uwarunkowania związane z realizowaną inwestycją budowy linii tramwajowej łączącej skrzyżowanie ulic [...] z pętlą w [...] w ramach IV etapu rozbudowy Krakowskiego Szybkiego Tramwaju, jak również uwarunkowania własnościowe,
- brak poczynienia ustaleń, czy użytkowanie budynku zagraża życiu ludzi w rozumieniu § 16 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych terenów, co zgodnie z § 207 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r, w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które determinują możliwość zastosowania przepisów Rozporządzenia do "użytkowanych budynków istniejących", a w konsekwencji błędne uzasadnienie faktyczne decyzji poprzez brak wskazania wykonanie jakiego rozwiązania zamiennego na podstawie przepisu art. 13 ust. 4 rozporządzenia wypełniłoby nakaz nałożony na strony;
4/ art. 15 K.p.a. przez ograniczenie się jedynie do oceny decyzji organu I instancji, a zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy i przeprowadzenie wszystkich czynności wyjaśniających zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w tym w szczególności poprzez całkowite zaniechanie odniesienia się do zarzucanego przez skarżącą naruszenia przepisów art. 7, 11, 1, 80 oraz art. art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, jak również w zakresie oceny zarzutu naruszenia ww. przepisów poprzez ograniczenie się jedynie do stwierdzenia, że w ocenie organu II instancji organ I Instancji nie naruszył wskazanych przepisów;
5/ art. 107 § 3 K.p.a. polegające na braku jakiegokolwiek odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do tego, czy użytkowanie budynku zagraża życiu ludzi w rozumieniu § 16 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, a także obiektywnym brakiem możliwości wykonania obowiązku;
6/ art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej poprzez nałożenie na Skarżącą obowiązku niemożliwego do realizacji, z uwagi na brak dysponowania prawem do wykonania jakichkolwiek prac w obrębie sąsiedniego gruntu,
7/ § 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. § 13 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych poprzez ich niezastosowanie i brak zbadania, czy nakładany obowiązek jest możliwy do wykonania zarówno na podstawie przepisu §12 jak i § 13 rozporządzenia, a z kolei w przypadku uznania, że wypełnienie nałożonego obowiązku możliwe jest jedynie w ramach zastosowania rozwiązań zamiennych, brak dokonania oceny, jaki sposób ochrony przeciwpożarowej będzie dla kontrolowanego budynku najefektywniejszy z uwzględnieniem istnienia rzeczywistych możliwości realizacji tej ochrony w terenie.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji względnie jej uchylenie.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.-dalej P.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według powyższego kryterium wykazała, że skarga nie jest zasadna, gdyż akt ten odpowiada prawu.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie z dnia 19 maja 2022 r. utrzymując w mocy decyzję organu i instancji z dnia 3 lutego 2022 r. którą nakazano Wspólnocie Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w K. doprowadzić drogę pożarową o utwardzonej nawierzchni, umożliwiającą dojazd o każdej porze roku do budynku przy ul. [...] w K. dla pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej, spełniającą warunki określone w rozporządzeniu w sprawie zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. Termin wykonania powyższego obowiązku ustalono na dzień 31 stycznia 2024 r.
Podstawą materialnoprawną decyzji stanowił art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej zgodnie z którym właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej. Sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, w którym wskazano na rodzaje obiektów budowlanych, do których powinna być doprowadzona droga pożarowa oraz wymagania, jakie powinna ona spełniać.
Z kolei w art. 3 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej wymieniono podmioty odpowiedzialne za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, którymi są: właściciel, zarządca lub użytkownik, a także osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystająca ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu. Stosownie zaś do art. 26 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do:
1) nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie;
2) wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa do budynku przy ul. [...] w K. powinna zostać doprowadzona droga przeciwpożarowa. Nie budzi także żadnych wątpliwości trafność ustaleń organu, że taka droga spełniająca wymagania wskazane w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych nie została wykonana, co obligowało organ do wydania nakazu usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie.
W pierwszej kolejności odnosząc się do zarzutu skargi mającego najbardziej doniosłe konsekwencje prawne stwierdzić należy, że nie znajduje uzasadnienia wyartykułowany zarzut nieważności decyzji, który miałby wynikać z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., polegający na niewykonalności nałożonego na skarżącą obowiązku wykonania drogi pożarowej z uwagi na okoliczność, iż wspólnota nie jest właścicielem terenu wokół budynku. Prawo zabudowy nie jest związane wyłącznie z prawem własności ale również może wynikać z praw obligacyjnych, zatem fakt, że Wspólnota Mieszkaniowa jest właścicielem gruntu położonego wyłącznie bezpośrednio pod budynkiem (granica działki przebiega po jego obrysie) nie powoduje samo przez się braku możliwości urządzenia drogi na sąsiednim gruncie na podstawie innego tytułu niż własność. W szczególności okoliczność ta nie powoduje, że obecny brak tytułu prawnego do sąsiedniej nieruchomości ma charakter trwały tj. nieusuwalny. Zawarcie jakiejkolwiek umowy obligacyjnej lub pozyskanie tytułu prawnego do nieruchomości w postaci ograniczonego prawa rzeczowego stan ten może zmienić.
Stosownie do § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. 2009 r., nr 124, poz. 1030), do budynku należącego do grupy wysokości: średniowysoki, wysoki lub wysokościowy, zawierającego strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL III, ZL IV lub ZL V należy doprowadzić drogę pożarową o utwardzonej nawierzchni, umożliwiającą dojazd pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej do obiektu budowlanego o każdej porze roku. Wymogi, jakie ma spełniać droga pożarowa, określa § 12 ust. 2, 3, 4, 6, 9, 10, 11 rozporządzenia w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. W szczególności, stosownie do § 12 ust. 9, powinna ona zapewniać przejazd bez cofania lub być zakończona placem manewrowym o wymiarach 20 m x 20 m, względnie można przewidzieć inne rozwiązania umożliwiające zawrócenie pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10. Dopuszcza się wykonanie odcinka drogi pożarowej o długości nie większej niż 15 m, z którego wyjazd jest możliwy jedynie przez cofanie pojazdu (ust. 10). Najmniejszy promień zewnętrznego łuku drogi pożarowej nie może wynosić mniej niż 11 m (ust. 11). Dalej, § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych stanowi, że minimalna szerokość drogi pożarowej powinna wynosić co najmniej 4 m, a jej nachylenie podłużne nie może przekraczać 5 %: 1) w miejscach, o których mowa w § 12 ust. 2 i 3, oraz na odcinkach o długości 10 m od tych miejsc, zapewniających dojazd i wyjazd; 2) na odcinku o długości 15 m od miejsc doprowadzenia jej do budynku, o których mowa w § 12 ust. 6 pkt 2. W obrębie miasta oraz na terenie działki, na której jest usytuowany obiekt budowlany, o którym mowa w § 12 ust. 1 pkt 3 i 4, droga pożarowa powinna umożliwiać przejazd pojazdów o nacisku osi na nawierzchnię jezdni co najmniej 100 kN (kiloniutonów), a jej minimalna szerokość w miejscach innych niż wymienione w ust. 1 nie może być mniejsza niż 3,5 m (ust. 2). W szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy spełnienie wymagań dotyczących doprowadzenia drogi pożarowej do obiektu budowlanego jest niemożliwe ze względu na lokalne uwarunkowania lub jest uzasadnione przyjęcie innych rozwiązań, na wniosek właściciela budynku, obiektu budowlanego lub terenu, dopuszcza się stosowanie rozwiązań zamiennych zapewniających niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu, uzgodnionych z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej (ust. 4).
Normę kompetencyjną, upoważniającą organy Państwowej Straży Pożarnej do podejmowania decyzji w tego rodzaju sprawach należy wywodzić z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, który stanowi, że komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do: 1) nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie; 2) wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru. Stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy, decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 2, podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Organem odwoławczym od decyzji, o których mowa w art. 26, jest komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (art. 27).
Zdaniem Sądu w okolicznościach sprawy, wobec bezspornego ustalenia, że przedmiotowy budynek nie spełnia wymagań określonych w § 12 ust. 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, tj. nie posiada zapewnionej drogi pożarowej o odpowiednich parametrach, konieczne było wydanie decyzji nakazującej zapewnienie takiej drogi.
W ocenie Sądu organy ustaliły właściwie adresata tego nakazu, którym powinna być bez wątpienia skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa. Zważyć trzeba, że z przywołanego wcześniej art. 4 ust. 1 ustawy jasno wynika, że to właściciel budynku jest odpowiedzialny za zapewnienie ochrony przeciwpożarowej dla tego budynku (por. wyrok NSA z 22 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2876/19). W okolicznościach sprawy szczególne znaczenie ma nakaz określony w art. 4 ust. 1 pkt 5, zgodnie z którym właściciel budynku jest obowiązany przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej, w tym ma zapewnić osobom przebywającym w budynku lub na terenie bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 12 grudnia 2017 r., II SA/Wr 569/17).
Podkreślenia wymaga, że obowiązek nałożony w zaskarżonej decyzji znajduje uzasadnienie w najważniejszych dla człowieka wartościach związanych z ochroną życia i zdrowia ludzi. Oczywista w tym świetle wydaje się potrzeba i konieczność zapewnienia drogi szybkiego dotarcia służb ratowniczych do budynku w przypadku pożaru czy innych zagrożeń, w tym pojazdami o dużych gabarytach, odpowiednio wyposażonymi do prowadzenia akcji ratunkowych w wysokich budynkach mieszkalnych. Brak zapewnienia drogi pożarowej mógłby bezpośrednio skutkować opóźnieniem lub nawet całkowitym uniemożliwieniem podjęcia działań ratowniczych, co stanowiłoby zagrożenie dla życia i zdrowia osób przebywających w budynku oraz ich mienia.
Podkreślić należy też, że obowiązki, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym w punkcie pkt 5 u.o.p., związane z własnością budynku, zostały sformułowane przez ustawodawcę w sposób bezwzględnie wiążący. Brak tytułu prawnego do terenu, przez który droga pożarowa przebiega lub mogłaby przebiegać, nie zwalnia właściciela z realizacji tego obowiązku. Powinien on podjąć wszelkie możliwe, prawem dopuszczalne kroki, by opisywany obowiązek efektywnie wypełnić. Jeszcze raz Sąd podkreśla, że nie chodzi tu o spełnienie wymogów li tylko formalnych, ale wymogów o wręcz podstawowym znaczeniu dla zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia (por. wyrok WSA w Kielcach z 7 marca 2013 r., II SA/Ke 817/12, wyrok WSA w Warszawie z 20 grudnia 2020 r., VII SA/Wa 1432/20).
To Wspólnota powinna podjąć działania zmierzające do realizacji obowiązku poprzez budowę drogi pożarowej na własnym terenie, a jeśli to nie jest możliwe - poprzez budowę takiej drogi na terenie innego podmiotu lub zapewnienie tytułu prawnego do korzystania z drogi pożarowej na terenie innego podmiotu, nie poprzestając na wymianie pism w tej kwestii. Żaden przepis prawa nie pozwala na nałożenie obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej na właściciela gruntów lub budynków sąsiednich; nie ma żadnego przepisu, który uprawniałaby organy administracji odpowiedzialne za przestrzeganie przepisów przeciwpożarowych do nałożenia obowiązków mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości na inny podmiot niż właściciela lub władającego obiektem, co do którego nieprawidłowości te stwierdzono (por. wyrok NSA z 13 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2766/14).
Podmiotem, który powinien rozwiązać kwestię zapewnienia drogi pożarowej do przedmiotowego budynku nie jest również organ Państwowej Straży Pożarnej. Jego rolą jest bowiem sprawowanie nadzoru m.in. nad tym, czy właściciele budynków realizują wymogi prawne ochrony przeciwpożarowej zgodnie m.in. z zasadami przywołanego rozporządzenia, czy też w inny sposób, odbiegający od wymagań rozporządzenia, na co pozwala § 13 ust. 4 rozporządzenia w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych). Tym bardziej nie jest również rolą sądu administracyjnego wskazywanie skarżącej rozwiązań prawnych czy faktycznych służących realizacji nałożonego na nią ustawowego obowiązku.
W świetle powyższego nie może ulegać wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie zabezpieczenia przeciwpożarowego zaktualizowała się kompetencja organu Państwowej Straży Pożarnej do rozstrzygnięcia w sposób władczy o obowiązku doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami prawa regulującymi ochronę przeciwpożarową, przez wydanie określonych nakazów. Adresat takiego nakazu powinien przy użyciu wszelkich prawem dozwolonych środków podjąć wysiłek w celu znalezienia takiego rozwiązania, które zapewnia jednostkom ratownictwa prowadzenie skutecznej akcji przeciwpożarowej.
W ocenie Sądu sformułowany w decyzji nakaz doprowadzenia drogi pożarowej jest wykonalny. Opiera się on na przepisach prawa określających wymogi drogi pożarowej, zapewniając równocześnie możliwość zrealizowania obowiązku w inny sposób, jeśli zobowiązana Wspólnota nie będzie mogła pozyskać drogi pożarowej spełniającej wymogi określone w rozporządzeniu. Podkreślenia wymaga w tym kontekście, że inicjatywa zastosowania rozwiązań zamiennych powinna wyjść od adresata nakazu zobowiązanego do zapewnienia zabezpieczenia przeciwpożarowego budynku (por. wyrok WSA w Warszawie z 31 stycznia 2011 r., VII SA/Wa 2135/10).
Podkreślić ponadto należy, że organ straży pożarnej, po stwierdzeniu uchybień w przestrzeganiu tych przepisów, może jedynie nałożyć obowiązek przewidziany w przepisach przeciwpożarowych, a więc nakazać adresatowi decyzji zapewnienie drogi pożarowej do budynku, który takiej drogi nie ma, o parametrach przewidzianych przepisami rozporządzenia. Treść przepisu § 13 ust. 4 rozporządzenia w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych przesądza natomiast o tym, że organ ten nie jest władny w sentencji decyzji nakazującej usunięcie uchybienia, z urzędu nakazać stronie zastosowanie rozwiązania zamiennego, czy też wystąpienie ze stosownym wnioskiem do właściwego miejscowo komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej.
Podsumowując, Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie prawidłowo zastosowano art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Tak poważne uchybienie w zakresie ochrony przeciwpożarowej polegające na braku zapewnienia drogi pożarowej uzasadniało w pełni wydanie decyzji nakazującej skarżącej Wspólnocie usunięcie opisanego uchybienia poprzez doprowadzenie drogi pożarowej.
Zdaniem Sądu, decyzja nie narusza innych przepisów prawa, w tym przepisów postępowania powołanych w skardze. Organ ustalił wszystkie istotne okoliczności faktyczne, realizując obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. Dokonał właściwej wykładni norm prawnych. Decyzja należycie wyjaśnia motywy faktyczne i prawne, którymi kierowały się organy obu instancji, podejmując rozstrzygnięcie w sprawie.
W tych okolicznościach sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenia przewodniczącego wydziału wydane na podstawie art. 15zzs4 ust 3 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV (Dz.U. 2020.875).