II SA/Kr 937/00

II SA/Kr 937/00 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-07-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2000-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Andrzej Irla /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Renata Detka
Symbol z opisem
632  Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sentencja
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lipca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : AWSA Mariusz Kotulski / spr. / NSA Grażyna Jarmasz Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2004r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2000r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - skargę oddala -
Uzasadnienie
Syg. akt II SA/Kr 937/00
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2000r. A.C. (zwany dalej skarżącym), zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. o przyznanie obiadów w barze "J. " od stycznia do czerwca 2000r. oraz zasiłku pieniężnego na zakup żywności. W uzasadnieniu wskazał, iż jest osoba, bezrobotną, bez prawa do zasiłku i nie posiada własnego źródła utrzymania.
Z przeprowadzonej następnie aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż mieszka wspólnie z żoną i dwójką dzieci w jednym mieszkaniu. Jednak z żoną (która wraz z dziećmi zajmuje osobne pomieszczenie) pozostaje w faktycznej separacji i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (pozostaje na własnym utrzymaniu). Skarżący jest bezrobotnym zarejestrowanym w Powiatowym Urzędzie Pracy od [...].1996r. (od [...].1998r. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych).
Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej i Realizacji Świadczeń Miejsko Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2000r, nr [...] udzielił w miesiącu styczniu 2000r. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w kwocie 150 zł z przeznaczeniem na zakup żywności. Natomiast ten sam organ decyzją, z dnia [...] stycznia 2000r. przyznał bezpłatne obiady na okres od [...] stycznia do [...] czerwca 2000r. W uzasadnieniu obu decyzji wskazano, iż zgromadzony materiał dowodowy potwierdzają zasadność wniosku o przyznanie pomocy społecznej - wnioskodawca spełnia bowiem kryteria przyznania takiej pomocy.
Skarżący odwołał się od decyzji z dnia [...] stycznia 2000r. przyznającej pomoc społeczną w formie zasiłku celowego w kwocie 150 zł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W swoim odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie MOPR do przyznania mu zasiłku okresowego przez okres co najmniej 6 miesięcy w kwocie 350 zł miesięcznie. Odbiera przyznanie zasiłku celowego w kwocie 150 zł jako naigrywanie się z jego praw i "skrajnej złośliwości, a w istocie szykany." Uczynił bowiem wszystko co mógł, aby uzyskać pracę. Nadto żądał napiętnowania postępowania pracowników MOPR wobec jego osoby, w zakresie "praktyki wymuszania na osobach zainteresowanych pisemnej deklaracji, że nie będzie się składało odwołania." Wnosi o rozpatrzenie sprawy w ustawowym terminie. Nadto w treści uzasadnienia skarżący podnosi art.67 ust.2 Konstytucji RP, gwarantujący mu "prawo do zabezpieczenia społecznego jako osoby nie z własnej woli ani winy pozbawionej pracy i źródeł utrzymania."
Decyzją z dnia [...] marca 2000r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , na podstawie art.138 § l pkt l k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium omówiło przebieg dotychczasowego postępowania w przedmiotowej sprawie oraz stan faktyczny i prawny sprawy. Podniesiono także, iż "osoba korzystająca ze środków pomocy społecznej nie może więc stawiać żądań odnośnie formy świadczenia, jego wysokości oraz okresu na jaki ma być przyznane. Także Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może nakazać organowi I instancji aby przyznał on takie świadczenie w żądanej przez stronę wysokości." Wskazano, iż skarżący objęty jest stałą i systematyczną pomocą społeczną świadczoną w różnych, dostępnych w danych warunkach formach. Ponadto Kolegium podało także, że sprawa "wymuszania" pisemnych deklaracji, iż podopieczny nie będzie składał odwołania został już skarżącemu wyjaśniona w uzasadnieniu innej decyzji tegoż Kolegium.
Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2000r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. C. W uzasadnieniu swojej skargi skarżący powtórzył swoje zarzuty zawarte w odwołaniu skierowanym do SKO w K. Jego zdaniem "decydująca jest w sprawie zła wola i wrogość funkcjonariuszy instytucji nazwanej Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie - co w przypadku K. jest jawnym szyderstwem, jak też Samorządowego Kolegium Odwoławczego osłaniającego te poczynania." Ponieważ zaś w obecnie trudnej sytuacji skarżący znalazł się bez własnej winy , to zgodnie z art.67 ust.2 Konstytucji RP, ma prawo do zabezpieczenia społecznego na godziwym poziomie. W konsekwencji uznaje, iż decyzja jest tknięta nieważnością i dlatego powinna być uchylona. Żąda spowodowania przeprowadzenia kontroli przez niezależny organ w obydwu instytucjach w celu ustalenia rzeczywistych przyczyn dyskryminowania jego osoby, a także zabronienia obydwu organom niedopuszczalnej praktyki zmuszania osób zainteresowanych do pisemnej rezygnacji w ustawowej możliwości wniesienia odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Do akt sprawy dołączono zestawienie zakresu pomocy społecznej udzielonej skarżącemu w latach 1997- 2000.
Zgodnie z brzmieniem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art.3 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2000r., nr [...] - prawidłowość jej wydania oraz zastosowanych uregulowań prawnych. Zatem poza tak określonym przedmiotem kontroli Sądu pozostają inne podniesione przez skarżącego okoliczności i żądania np. spowodowania przeprowadzenia kontroli przez niezależny organ w obydwu instytucjach.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku celowego na wskazane przez wnioskodawcę cele.
Zgodnie z brzmieniem art.32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.
Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Przepis ten bowiem upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela, (por. wyrok NSA z dnia 26.09.2000r., sygn. I SA 945/00)
Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art.2 ust. l ustawy o pomocy społecznej). Sam rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art.2 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Na podstawie art. 13 cyt. ustawy gmina powinna udzielić schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania osobie tego pozbawionej. Przepis ten zakreśla podstawowe minimum niezbędnych potrzeb życiowych osób, które korzystają z pomocy społecznej.
Jak wynika z analizy akt sprawy organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, w wyniku którego ustalona została sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa skarżącego. Ustalono, iż skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie uzyskiwał żadnego dochodu w stosunku do kryterium dochodowego wynoszącego w tym przypadku 384 zł. Okoliczność ta umożliwia rozważenie wniosku o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej.
Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona dać więcej niż posiada. W sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, iż gmina w pierwszej kolejności zaspokaja potrzeby osób o najniższych dochodach. Mając to na uwadze, ustawodawca w art. 32 ust. l ustawy o pomocy społecznej pozostawił ocenę tych potrzeb rozeznaniu gminy, używając w tym przepisie określenia "może zostać przyznany zasiłek celowy", (por. wyrok NSA z dnia 22.02.1995r., sygn. SA/Gd 2497/94)
Co więcej organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób, (wyrok z dnia 17.04.2002, sygn. II SA/Gd 4332/01)
Ponieważ ani przepisy art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60), określające okoliczności, w których może być przyznany zasiłek celowy, ani też inne przepisy dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości, to wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony -sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej, (por. wyrok NSA z dnia 12.01.1994r., sygn. I S.A. 1649/93)
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zarzuty skarżącego, iż przyznany zasiłek celowego" jest za niski w stosunku do jego potrzeb i oczekiwań - mają charakter subiektywny. Pomoc społeczna jest przyznawana w wysokości, którą ograniczają pozostające w dyspozycji organów środki finansowe. Nadto świadczenia z zakresu pomocy społecznej nie mają za zadanie zaspokajać wszelkich potrzeb podopiecznych. W szczególności zasiłek celowy może zostać przyznany jedynie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (zakupu lekarstw, żywności, ubrania, opału, drobnych napraw itp.). Jak wynika z akt sprawy skarżący objęty jest więc stałą pomocą społeczną, która wprawdzie w jego osobistym odczuciu jest niewystarczająca, lecz uznać ją należy za adekwatną do możliwości finansowych MOPR w K.
Dodać także należy, iż świadczenia z pomocy społecznej mają jedynie wspomagać osoby z nich korzystające, a nie je utrzymywać - to jest bowiem podstawowym zadaniem każdego obywatela, który w tym zakresie winien przejawiać racjonalną aktywność w ramach swoich możliwości i współpracować z właściwymi instytucjami, w tym organami pomocy społecznej.
Także zarzut skarżącego dotyczący "wymuszania" na nim pisemnego oświadczenia, iż nie będzie się odwoływał do organu wyższej instancji, nie dotyczy uchybienia w procedurze administracyjnej i nie wpływa na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Całość materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie została zgromadzona i prawidłowo oceniona.
Podsumowując stwierdzić należy, że przyznania skarżącemu zasiłku celowego w kwocie 150 zł było uzasadnione, nastąpiło to na podstawie obowiązującego prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Zatem wobec braku podstaw o uwzględnienia skargi na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o jej oddaleniu.