II SA/KR 924/25

II SA/Kr 924/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Monika Niedźwiedź /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Mirosław Bator (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 maja 2025 r. nr SKO.EA/418/67/2025, SKO.EA/418/68/2025 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skargę oddala
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Krakowa postanowieniem z dnia 7 lutego 2025 r. nr 36/2025 działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1, w związku z art. 17 § 1 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz na podstawie art. 124 K.p.a. w związku z art. 16 i art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oddalił w całości zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej:
1/ nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym;
2/ błędu co do zobowiązanego;
3/ braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia;
4/ braku wymagalności, w związku z istotnymi i niedającymi się aktualnie usunąć przeszkodami w jego wykonaniu, leżącymi po stronie wierzyciela.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 21 stycznia 2025 r. wpłynęło pismo A. R. – G. dotyczące tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 13 listopada 2024 r. wystawionego w związku z niewykonaniem przez zobowiązaną obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. wydanie wierzycielowi - Prezydentowi Miasta Krakowa, zarządcy dróg publicznych na terenie Gminy Miejskiej K. nieruchomości, tj. nr [...] obręb [...] (powstała z podziału działki numer [...]), jednostka ewidencyjna K. - N. o powierzchni 0,0180 ha, przeznaczonej pod budowę drogi gminnej, co do której Z. R. przysługuje prawo własności w zakresie [...] udziału, położonej na terenie realizowanej inwestycji drogowej pn.:"Rozbudowa skrzyżowania ul. C. (droga gminna klasy Z) z ul. N. (droga powiatowa klasy GP) wraz z rozbudową ul. N. od km 0+000,00 do km 0+129,50 oraz rozbudową ul. C. od km 0'+133,10 w K.(...)", wynikający z Decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 12 października 2023 r. opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności na mocy Postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 16 października 2023 r.
Argumenty podniesione przez stronę odpowiadają w swojej treści zarzutom z art. 33 § 2 pkt 1, pkt 3, pkt 4 oraz pkt 6 lit. c u.p.e.a., których podstawę stanowią nieistnienie obowiązku, błąd co do zobowiązanego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane oraz brak wymagalności obowiązku w związku z istotnymi i niedającymi się aktualnie usunąć przeszkodami w jego wykonaniu, leżącymi po stronie wierzyciela.
Odnosząc się do nieistnienia obowiązku wydania nieruchomości tj. działki nr [...] organ wskazał, że zgodnie z art. 11 f ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych decyzja (ZRID) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera m.in. zatwierdzenie podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 12 ust. 1 u.z.r.i.d. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 1 u.z.r.i.d. decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości. Linie rozgraniczające teren, w tym granice pasów drogowych, ustalone decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowią linie podziału nieruchomości (art. 12. ust. 2 u.z.r.i.d.) Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności sprawia, że decyzja choć nieostateczna staje się wykonalna. Zaznaczyć też trzeba, iż w myśl art. 17 ust.3 pkt 2-5 u.z.r.i.d. decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności: 1/ zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń (pkt 2), 2/ uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi (pkt 3), 4/ uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych (pkt 4), uprawnia do wydania przez właściwy organ dziennika budowy (pkt 5). Z powyższego wynika zatem, że w ramach wykonania nieostatecznej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności ustawodawca przewidział faktyczne objęcie nieruchomości w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi w celu rozpoczęcia robót budowlanych. Wobec powyższego bezsporny jest fakt, iż przesłanka nieistnienia obowiązku nie zachodzi w niniejszej sprawie.
W swoim piśmie strona podniosła także zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia. Wskazała, że doręczone upomnienie z dnia 2 września 2024 r., nie spełnia wymogów upomnienia, o których mowa w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji( dalej u.p.e.a.), gdyż wzywa do wydania nieistniejącej działki [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna K. - N. H. oraz wbrew dyspozycji art. 15 § 1 u.p.e.a. nie zawiera informacji niezbędnych do wykonania obowiązku wydania działki [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna K. - N. H. przez zobowiązaną. Odnosząc się do przesłanki braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia należy wskazać, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., elementem obligatoryjnym w świetle obowiązujących przepisów jest skuteczne doręczenie zobowiązanemu upomnienia, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w administracji. Z akt sprawy wynika, że niniejsza przesłanka została spełniona przez wierzyciela. Upomnienie z dnia 2 września 2024 r. zostało wysłane na adres ul. [...], [...], który to widnieje w bazie Ewidencji Ludności, jako aktualny adres zameldowania na pobyt stały zobowiązanej i odebrane w dniu 19 września 2024 r. przez zobowiązaną. Upomnienie z dnia 2 września 2024 r., dokładnie wzywało do wydania nieruchomości oznaczonej jako działki [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna K. - N. H. o powierzchni 0,0180 ha (powstałej z podziału działki nr [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna K. - N. ). Z kolei odpowiadając na zarzut dotyczący błędu co do osoby zobowiązanego, należy podkreślić, iż właścicielem działki nr [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna K. - N. H. jest A. R. i to ona winna wydać ją wierzycielowi poprzez złożenie stosownego oświadczenia.
W swoim piśmie strona podniosła również zarzut braku wymagalności w związku z istotnymi i niedającymi się aktualnie usunąć przeszkodami w jego wykonaniu, leżącymi po stronie wierzyciela. Wskazała, że wydanie działki [...] jest nie możliwe, gdyż działka taka do chwili obecnej nie powstała, ale również dlatego, że w terenie nie wytyczono geodezyjnie, gdzie mają przebiegać jej granice, ani gdzie jest jej położenie. W piśmie z dnia 5 grudnia 2024 r. wierzyciel poinformował zobowiązaną, że iż żaden przepis prawa nie obliguje geodety ani organu administracji, czy też inwestora do okazywania w terenie projektowanych działek, przeznaczonych do wywłaszczenia. W umowie zawartej w dniu 30 grudnia 2015 r. o zastępstwo inwestycyjne realizacji inwestycji drogowej, w związku z koniecznością budowy i rozbudowy dróg publicznych spowodowanych realizacją inwestycji nie drogowej oraz w celu skomunikowania okolic ul. C., ul. S. i ul. N., znajduje się zapis, który obliguje inwestora do dokonania trwałej stabilizacji znaków granicznych granic, nowo wydzielonych działek w formie znaków betonowych -w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się ostateczności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 12 października 2023 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji pn.: "Rozbudowa skrzyżowania ul. C. (droga gminna klasy Z) z ul. N. (droga powiatowa klasy GP) wraz z rozbudową ul. N. od km 0+000,00 do km 0+129,50 oraz rozbudową ul. C. od km 0'+133,10 w K.(...)" opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności na mocy postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 16 października 2023 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 12 maja 2025 r. utrzymało postanowienie organu pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skutkiem nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest wykonalność decyzji administracyjnej. Nieostateczna decyzja administracyjna, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, stanowi tytuł egzekucyjny. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że analizując skutki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, należy podkreślić, że nie pozbawia ono właścicieli, użytkowników wieczystych oraz podmiotów, którym przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości objętych decyzją ZRID, praw do tych nieruchomości. Zarządca drogi w wyniku nadania decyzji ZRID rygoru natychmiastowej wymagalności jest jedynie uprawniony do przejęcia w posiadanie wywłaszczanych nieruchomości oraz skorzystania z innych uprawnień wymienionych w wydanym zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (por. wyrok NSA z 11.08.2011 r., I OSK 1409/10, LEX nr 1068399).
Na podstawie art. 17 ust. 5 u.z.p.d.p. egzekucja obowiązków wynikających z decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odbywa się na podstawie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze charakter specustawy drogowej, której celem jest przyspieszenie postępowań inwestycyjnych w zakresie budowy dróg publicznych, postępowanie egzekucyjne winno być przeprowadzone w ciągu 30 dni od złożenia wniosku w tej sprawie przez zarządcę drogi. Organ wyjaśnił, że skutkiem decyzji ZRID wynikającym z art. 12 ust. 1 u.z.r.i.d. jest zatwierdzenie podziału nieruchomości zgodnie z załącznikiem graficznym stanowiącym integralną część decyzji. Linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowią linie podziału nieruchomości. Linie te, określające powierzchnię terenu niezbędnego dla realizacji drogi, powinny być uwidocznione w materiałach graficznych i wyznaczają jednocześnie granice pasa drogowego. Z powyższego wynika, że znane są granice działki objętej postępowaniem egzekucyjnym. Skoro decyzja ZRID zatwierdza podział nieruchomości, a nadany jej rygor natychmiastowej wykonalności sprawia, że choć nie jest ona ostateczna jest wykonalna, znany jest przebieg granic działki nr [...] jedn. ewid. [...] Zatem brak jest podstaw do kwestionowania upomnienia, a tym bardziej faktu jego doręczenia. Wymagane przepisem art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie jest dokumentem urzędowym, którego przesłanie do zobowiązanego zawsze musi poprzedzać wszczęcie egzekucji administracyjnej. Teść upomnienia przypomina o powinności wykonania obowiązku, będąc realizacją zasady zagrożenia, której celem jest dążenie do dobrowolnego wykonania istniejącego już obowiązku przez uświadomienie zobowiązanemu następstw jego niezrealizowania. Kolegium wyjaśniło, że w orzecznictwie zwraca się uwagę, że nie można przyjąć, że doręczenie zobowiązanemu upomnienia, w którym brakuje któregoś z elementów wymienionych w § 8 rozporządzenia z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych jest naruszeniem prawa czy powinno być uznane za brak upomnienia.
Organ wskazał również, że decyzja o realizacji inwestycji drogowej zatwierdza podział nieruchomości. Linie rozgraniczające teren, w tym granice pasów drogowych, ustalone decyzją ZRID stanowią linie podziału nieruchomości. Decyzja jest wprawdzie nieostateczna, ale ma nadany rygor natychmiastowej wykonalności, co czyni ją wykonalną. Poza powyższym podczas czynności egzekucyjnych zostaną geodezyjnie tymczasowo wytyczone linie rozgraniczające inwestycję i zarazem zostanie określony zakres terytorialny placu budowy, który zostanie przekazany wykonawcy. Jak wskazano powyżej wskutek nadania decyzji ZRID rygoru natychmiastowej wykonalności zarządca drogi jest uprawniony do przejęcia w posiadanie wywłaszczanych nieruchomości oraz skorzystania z innych uprawnień wymienionych w wydanym zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, celem natychmiastowego rozpoczęcia realizacji inwestycji drogowej, a skutki owego rygoru rozciągają się także na możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do obowiązków wymienionych w art. 17 ust. 3 u.z.r.i.d. W zakresie powoływania się przez zobowiązaną na błąd co do osoby zobowiązanego, z uwagi na okoliczność oddania na podstawie umowy użyczenia działki będącej przedmiotem postępowania egzekucyjnego W. R., Kolegium wyjaśniło, że skutki decyzji ZRID odnoszą się do właścicieli, użytkowników wieczystych oraz podmiotów, którym przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości objętych decyzją ZRID, praw do tych nieruchomości. Stąd też słusznie wszelkie czynności wierzyciel podejmuje względem właściciela/współwłaściciela nieruchomości, a nie osoby mającej nieruchomość w posiadaniu na podstawie umowy zobowiązaniowej.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła A. R. – G. zarzucając naruszenie:
1/ art. 15 w zw. z art. 127 § 1 w zw. z art. 144 w zw. z art. 6 kpa w zw. z art. 18 upea, przez dopuszczenia się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie ciężkiego i rażącego niedopełnienia obowiązku zapoznania się z treścią zażalenia oraz
załączonych dowodów z dokumentów urzędowych, co skutkowało rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego, nierozpoznaniem podniesionych zarzutów, wydaniem orzeczeń oczywiście sprzecznych z dowodami z dokumentów urzędowych oraz fikcyjnym prowadzeniem postępowania zażaleniowego na szkodę interesu prywatnego oraz interesu publicznego wyrażającego się w rzetelnym prowadzeniu postępowania odwoławczego z poszanowaniem zasad procesowych, w tym zasady dwuinstancyjności;
2/ art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 w zw. z art. 141 u.p.e.a. przez nierozpoznanie istoty zarzutu nieistnienia obowiązku (nieistnienia przedmiotu egzekucji), tj. nie odniesienie się przez wierzyciela ani przez SKO do podnoszonego przez skarżącą błędnego oznaczenia przedmiotu egzekucji (wskazanie w tytule wykonawczym działki nr [...] obr. N. H., która do chwili obecnej nie powstała) oraz pominięcie milczeniem dowodów z dokumentów urzędowych przedstawionych na tą okoliczność w postaci aktualnych map geodezyjnych, oświadczenia Wydziału Geodezji UMK z 21.03.2025 r. stwierdzającego, że działka nr [...] nie istnieje, oraz oświadczenia uprawnionego geodety potwierdzającego ten fakt, w sytuacji gdy są to dowody kluczowe w sprawie;
3/ art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. przez nierozpoznanie istoty zarzutu błędu co do zobowiązanego i błędne przyjęcie, że egzekucja może być skierowana wyłącznie wobec współwłaścicieli nieruchomości, nawet wtedy, gdy nie posiadają oni realnego władztwa nad nieruchomością, gdyż włada nią osoba trzecia w oparciu o tytuł prawny, który dla współwłaścicieli jest wiążący (umowa użyczenia wygasa dopiero po upływie 3 miesięcy od momentu, gdy decyzja ZRID stanie się ostateczna), a zatem jego naruszenie przez współwłaściciela stanowiłoby niedozwolone naruszenie posiadania;
4/ art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. przez nierozpoznanie istoty zarzutu braku uprzedniego doręczenia skarżącej upomnienia, gdyż organ I i II instancji w ogóle nie odniósł się do tego, że wydanie działki nr [...] obr. [...], której domaga się wierzyciel, a która do chwili obecnej jeszcze nie powstała, nie jest możliwe, gdyż przeniesienie posiadania (wydanie) rzeczy przyszłej nie wywołuje skutków prawnych. Takie upomnienie, które ze względu na nieprawidłowe określenie przedmiotu wydania, nie może prowadzić do wykonania obowiązku, nie stanowi upomnienia w rozumieniu art. 15 u.p.e.a. Prawidłowe i precyzyjne określenie danych w upomnieniu jest podstawowym obowiązkiem wierzyciela (wyrok WSA w Krakowie z 20.04.2016 r., i SA/Kr 1997/15);
5/ art. 34 § 2 pkt 2 w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. przez oddalenie zarzutu braku wymagalności obowiązku w związku z istotnymi i niedającymi się aktualnie usunąć przeszkodami w jego wykonaniu, leżącymi po stronie wierzyciela, tj. uporczywego uchylania się od wyznaczenia w terenie obszaru podlegającego zajęciu pod drogę, w sytuacji gdy w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wierzyciel przyznał zarówno fakt, że obszar taki nie został dotychczas wytyczony, jak również wskazał konieczność jego wytyczenia podczas czynności egzekucyjnych, co oznacza, że wierzyciel ma świadomość braku możliwości wydania terenu bez jego uprzedniego geodezyjnego wytyczenia;
6/ art. 7, 77 i 30 K.p.a. w zw. z art. 13 u.p.e.a. przez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie okoliczności podniesionych w zarzutach skarżącej oraz nie odniesienie się do podnoszonych przez skarżącą okoliczności;
7/ art. 17 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nadanie decyzji ZRID rygoru natychmiastowej wykonalności skutkuje zatwierdzeniem podziału nieruchomości oraz uprawnia wierzyciela do żądania wydania nowo wydzielonych działek, w sytuacji gdy rygor ten nie prowadzi do zmian prawnorzeczowych ani ewidencyjnych, a żądanie wydania może dotyczyć tylko nieruchomości istniejących faktycznie i prawnie (przed podziałem) w części przeznaczonej pod inwestycję drogową.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W myśl zaś art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie egzekucja niepieniężnego obowiązku wydania nieruchomości dotyczy działki nr [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna K. – N. H. (powstałej z podziału działki nr [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna K. - N. H.) o pow. 0,0180 ha.
Przekonująco wykazały organy obu instancji, iż podniesione przez skarżącą zarzuty są niezasadne, w związku z czym winny podlegać oddaleniu na podstawie art.34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zarzutów obecnie wniesionej skargi nie można było uwzględnić.
Egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym, pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego (art.2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). Egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej (art. 3 § 1 u.p.e.a.).
Zwrócić uwagę należy na odrębność dwóch czynności procesowych w postaci: wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz wszczęcia egzekucji. W świetle art.26 § 1 u.p.e.a. istnieją dwa tryby wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Postępowanie egzekucyjne wszczynać się może na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Z kolei w wypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, wszczyna on postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje natomiast z chwilą zajścia jednego ze zdarzeń wskazanych w art. 26 § 5 u.p.e.a., w tym m.in. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art.26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art.29 § 1 u.p.e.a.). W komentarzu do u.p.e.a. autorstwa P. Przybysza (wyd. LEX) podkreśla się w tym kontekście w szczególności, że art. 29 § 1 u.p.e.a. normuje czynności organu egzekucyjnego, mające charakter sprawdzający, podejmowane z urzędu przed przystąpieniem do egzekucji. Przepis ten nie jest stosowany po przystąpieniu do egzekucji. Wykładnia art. 29 § 1 u.p.e.a. wymaga przyjęcia założenia o istnieniu dwóch rodzajów przesłanek dopuszczalności egzekucji, tj. przesłanek dopuszczalności wszczęcia i przesłanek dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych bada przesłanki dopuszczalności wszczęcia egzekucji. Istnienie przesłanek dopuszczalności prowadzenia egzekucji jest natomiast przedmiotem badania w innych trybach. Dopuszczalność wszczęcia egzekucji jest badana niezależnie od tego, czy postępowanie ma zostać wszczęte na wniosek wierzyciela, czy z urzędu. Organ egzekucyjny, będący równocześnie wierzycielem, powinien zbadać dopuszczalność wszczęcia egzekucji przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Przesłankami dopuszczalności wszczęcia egzekucji są okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji. Wszczęcie egzekucji jest dopuszczalne, jeżeli istnieją pozytywne przesłanki dopuszczalności jej wszczęcia oraz nie występują przesłanki negatywne. Przesłanki pozytywne to okoliczności, których istnienie jest warunkiem możliwości prowadzenia egzekucji. Natomiast przesłanki negatywne stanowią okoliczności uniemożliwiające prowadzenie egzekucji. Do przesłanek pozytywnych dopuszczalności wszczęcia egzekucji należy zaliczyć następujące okoliczności (por. P. Przybysz, Egzekucja..., s. 138–139; zob. także wyrok NSA OZ w Poznaniu z 24 czerwca 1999 r., I SA/Po 2576/98, Biul. Skarb. 2000/1, s. 30):
1) obowiązek wskazany w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej;
2) tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot (wyrok SN z 2 grudnia 1998 r., III RN 85/98, OSNAPiUS 1999/18, poz. 565);
3) wniosek o wszczęcie egzekucji i dołączone do niego dokumenty spełniają warunki formalne;
4) konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym;
5) osoba wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany podlega orzecznictwu polskich organów administracji publicznej; zasadą jest, że wszczęcie egzekucji administracyjnej jest dopuszczalne wobec wszystkich podmiotów (osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej) poddanych jurysdykcji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zasadność i wymagalność obowiązku nie podlega badaniu przez organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych. Wymagalność nie jest zatem przesłanką dopuszczalności wszczęcia egzekucji. Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art.33 § 1 u.p.e.a.). Podstawy zarzutów wskazano w sposób enumeratywny w art.33 § 2 pkt 1 – 6 u.p.e.a. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in. nieistnienie obowiązku (art.33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), błąd co do zobowiązanego (pkt 3), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (pkt 4) oraz brak wymagalności obowiązku (pkt 6). Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art.33 § 4 u.p.e.a.). We wspominanym wyżej komentarzu P. Przybysza wskazano w tym kontekście w szczególności, że zarzut w obecnym stanie prawnym jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że: a) nie jest prawdziwe twierdzenie wierzyciela, że obowiązek istnieje (art. 33 § 2 pkt 1) albo b) wprawdzie obowiązek został nałożony na zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, ale określenie obowiązku w tytule wykonawczym odbiega od treści nałożonego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 2), albo c) obowiązek został nałożony na inną osobę niż wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany (art. 33 § 2 pkt 3), albo d) tytuł wykonawczy został wystawiony przedwcześnie, bo przed doręczeniem zobowiązanemu upomnienia, które było wymagane (art. 33 § 2 pkt 4), albo e) obowiązek wygasł w całości lub w części, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 5), albo e) obowiązek nie jest wymagalny, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 6). Zachowuje aktualność w obecnym stanie prawnym pogląd prawny, że podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w ustawie, to jest obecnie w art. 33 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z 20 września 1995 r., SA/Lu 2104/94, LEX nr 26956; wyrok NSA z 27 października 1999 r., IV SA 1104/96, LEX nr 47780). Jeżeli zobowiązany zawrze w piśmie skierowanym do organu egzekucyjnego, oprócz zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji sformułowanych na podstawie okoliczności wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a., także inne zastrzeżenia, to organ egzekucyjny powinien dokonać analizy treści pisma i oddzielnie rozpatrzyć zarzut oraz inne zastrzeżenia zobowiązanego dotyczące egzekucji. Zastrzeżenia, które nie stanowią zarzutu w rozumieniu art. 33 § 1, a dotyczą egzekucji, mogą być uznane za skargę na czynności egzekucyjne, a w przypadku egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – również za zażalenie na postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. W orzecznictwie wskazano, że nie nadaje się biegu zastrzeżeniom niemogącym stanowić podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji, jeżeli pismo zobowiązanego zawierające zarzut zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika (zob. uzasadnienie wyroku NSA z 15 kwietnia 2011 r., II FSK 220/10, LEX nr 1081347). Tryb procedowania w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów uregulowano w art.34 u.p.e.a.
Przenosząc powyższe rozważania na stan faktyczny niniejszej sprawy wskazać należy, że brak jest podstaw do wywodzenia, iż w sprawie wystąpiła okoliczność, o której mowa w art.33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. że będący przedmiotem egzekucji obowiązek nie istnieje. Zgodnie z art. 11 f ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera m.in. zatwierdzenie podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 12 ust. 1 u.z.r.i.d. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 1 u. z.r.i.d. decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości. Linie rozgraniczające teren, w tym granice pasów drogowych, ustalone decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowią linie podziału nieruchomości (art. 12. ust. 2 u.z.r.i.d.) Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności sprawia, że decyzja choć nieostateczna staje się wykonalna.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest również, że upomnienie zostało prawidłowo doręczone skarżącej. Z akt sprawy bezspornie bowiem wynika, że upomnienie nr [...] z dnia 2 września 2024 r. zostało wysłane na adres ul. [...], [...] i odebrane w dniu 19 września 2024 r. przez skarżącą. Treść wskazanego upomnienia nie pozostawia żadnych wątpliwości, gdyż w sposób jednoznaczny wzywało do wydania nieruchomości oznaczonej jako działka [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna K. - N. H. o powierzchni 0,0180 ha (powstałej z podziału działki nr [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna K. - N. H.). Skutkiem decyzji ZRID wynikającym z art. 12 ust. 1 u.z.r.i.d. jest zatwierdzenie podziału nieruchomości zgodnie z załącznikiem graficznym stanowiącym integralną część decyzji. Linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowią linie podziału nieruchomości. Linie te, określające powierzchnię terenu niezbędnego dla realizacji drogi, powinny być uwidocznione w materiałach graficznych i wyznaczają jednocześnie granice pasa drogowego. Z powyższego wynika, że znane są granice działki objętej postępowaniem egzekucyjnym. Skoro decyzja ZRID zatwierdza podział nieruchomości, a nadany jej rygor natychmiastowej wykonalności sprawia, że choć nie jest ona ostateczna jest wykonalna, znany jest przebieg granic działki nr [...] jedn. ewid. [...] Zatem brak jest podstaw do kwestionowania upomnienia, a tym bardziej faktu jego doręczenia.
Bez wątpienia właścicielem działki nr [...] jest skarżąca. Z kolei kwestia oddania na podstawie umowy użyczenia działki będącej przedmiotem postępowania egzekucyjnego W. R. nie ma prawnie znaczenia w niniejszej sprawie. Skutki decyzji ZRID odnoszą się do właścicieli, użytkowników wieczystych oraz podmiotów, którym przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości objętych decyzją ZRID, praw do tych nieruchomości. Stąd też słusznie wszelkie czynności wierzyciel podejmuje względem właściciela/współwłaściciela nieruchomości, a nie osoby mającej nieruchomość w posiadaniu na podstawie umowy zobowiązaniowej.
W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż egzekwowany obowiązek jest niewymagalny. Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego (P. Przybysz, Egzekucja..., s. 43). Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Obowiązek wynikający z decyzji (aktów indywidualnych) staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania (przy założeniu, że decyzja nie określa terminu wykonania obowiązku) albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa. W przedmiotowej sprawie decyzja jest wprawdzie nieostateczna, ale ma nadany rygor natychmiastowej wykonalności, co czyni ją wykonalną.
W świetle powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.