II SA/Go 577/21

II SA/Go 577/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Kamila Karwatowicz
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D.C. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – adwokat M.Z.–T. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] Prezes Sądu Rejonowego odmówił D.C. udzielenia informacji publicznej przez przesłanie zanonimizowanych orzeczeń wraz z uzasadnieniami, na skutek wniosków złożonych przez wnioskodawcę pismami z dni [...] października 2020 r. oraz [...] listopada 2020 r. we wskazanych w tych pismach łącznie 21 sprawach (po 3 w każdym piśmie). W podstawie prawnej tej decyzji powołano art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 3 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.; dalej u.d.i.p.) oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2021 r., poz. 187; dalej k.p.a.).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w stanie faktycznym objętym przedmiotową decyzją, w okresie od [...] października do [...] listopada 2020 r. D.C. sporządził i przesłał do organu siedem wniosków o udostępnienie informacji publicznej, w których łącznie zażądał przekazania mu 21 zanonimizowanych orzeczeń wraz z uzasadnieniem, które zostały wydane przez Sąd Rejonowy Wydział Cywilny. Organ nie posiada żądanej przez wnioskodawcę informacji w kształcie przez niego żądanym. Dokumenty te musiałyby zostać specjalnie przygotowane dla niego. W aktualnej sytuacji kadrowej organu, wobec działania przy ograniczonej liczbie urzędników i powszechnie znanych problemach z zapewnieniem bieżącego funkcjonowania jednostki, nie jest możliwe oddelegowanie pracownika w celu przygotowania dokumentów żądanych przez wnioskodawcę, bowiem miałoby to wpływ na zakres realizowanych zadań przez Sąd, w szczególności Wydział Cywilny. Pomimo wezwania wnioskodawca nie wykazał dlaczego uzyskanie żądanej informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie udzielenia tej informacji.
Nadto takie wnioski D.C. składa od lat. W ocenie organu, działanie wnioskodawcy może być oceniane przynajmniej jako nadużycie prawa do informacji publicznej.
2. Od tej decyzji D.C. złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy organowi I instancji celem jej ponownego rozpoznania. Odwołujący uzasadniał, że nie istnieje podstawa prawna, która umożliwiałaby łączne rozpoznanie wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Zdaniem odwołującego, każdy z wniosków powinien być odrębnie rozpatrzony przez organ I instancji.
3. Po rozpatrzeniu tego odwołania decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] Prezes Sądu Okręgowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że za informację przetworzoną uznaje się wyodrębnienie (wyselekcjonowanie po analizie posiadanych zbiorów) informacji prostych ze zbiorów informacji znajdujących się w posiadaniu zobowiązanego i przygotowanie ich do udostępnienia, jeżeli wymagają podjęcia działań twórczych i analitycznych, opracowania zestawień, list lub wykazów czy odpowiedniego zredagowania, których efektem końcowym jest jakościowo nowa informacja (dotychczas samoistnie nieistniejąca), a nawet sporządzenie wielu kserokopii dokumentów wymagających podjęcia działań organizacyjnych oraz zaangażowania środków i osób.
Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie doświadczeń z rozpatrywania tego typu wniosków w Sądzie Okręgowym, w tym m.in. wniosków cyklicznie składanych przez skarżącego, w celu przygotowania dokumentów żądanych przez odwołującego się, w postaci 21 zanonimizowanych wyroków wraz z uzasadnieniem, organ I instancji musiałby oddelegować - co najmniej - jednego swojego pracownika, który będzie musiał podjąć następujące czynności:
1) przygotować wnioski o wydanie z archiwum teczek 21 spraw,
2) pobrać akta 21 spraw z archiwum,
3) odszukać w aktach każdej sprawy - jej wyrok wraz z uzasadnieniem,
4) skserować każdy z 21 wyroków wraz z jego uzasadnieniem,
5) szczegółowo przeanalizować treść każdego wyroku i każdego uzasadnienia, w celu ustalenia tych ich fragmentów, które zawierają dane osobowe, w tym również dane szczególnie wrażliwe, informacje umożliwiające ustalenie takich danych osobowych, informacje o życiu prywatnym osób fizycznych, informacje objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, informacje niejawne oraz inne tajemnice prawnie chronione,
6) zanonimizować na skserowanej treści każdego z 21 wyroków wraz z uzasadnieniem,
7) po zakończeniu procesu anonimizacji, ponownie skserować każdy z 21 wyroków wraz z uzasadnieniem w celu ich wysłania wnioskodawcy,
8) przygotować pismo przewodnie i przygotować jego wysyłkę wraz ze zanonimizowanymi wyrokami i ich uzasadnieniami.
W ocenie organu II instancji każdy z żądanych przez odwołującego się wyroków wraz z uzasadnieniem, posiada szacowaną objętość około kilkudziesięciu stron (średnio ok. 25 stron), w którym "każda linijka tekstu" musi być szczegółowo przeanalizowana, w zakresie dokonania czynności opisanych w punkcie 5 i 6. Zatem, do przygotowania żądanych dokumentów organ I instancji musiałby oddelegować - co najmniej - jednego pracownika, który przygotuje wnioski do archiwum, pobierze akta 21 spraw z archiwum, odszuka w aktach wyroki wraz z uzasadnieniem, skserują dwukrotnie ok. 525 stron dokumentów (21 wyroki x śr. 25 stron), dokona szczegółowej analizy ich treści, a następnie anonimizacji oraz przygotuje dokumenty do wysyłki. Szacowany czas wykonania tych czynności to ok. 2-3 dni robocze.
Dlatego organ II instancji podzielił stanowisko Prezesa Sądu Rejonowego, że wyodrębnienie wnioskowanych informacji i ich przekazanie zgodnie ze wskazanymi kryteriami i w możliwej formie jest procesem bardzo pracochłonnym, wymagającym zaangażowania sił i środków w celu przygotowania żądanej informacji przetworzonej co niewątpliwie wpłynie i czasowo ograniczy zakres realizowanych zadań przez Wydział Cywilny Sądu Rejonowego, tj. na obsługę wyznaczonych rozpraw, proces stwierdzania prawomocności orzeczeń, kierowanie korespondencji do stron postępowań sądowych, itd.
Zdaniem organu odwoławczego, wnioskodawca dokonując sztucznego podziału wniosków, w celu ewentualnego uniknięcia ich kwalifikacji jako żądania informacji przetworzonej, próbuje wykorzystać instytucję prawa do informacji publicznej, dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność organów administracji. Ponieważ wnioskujący nie wykazał, mimo wezwania, że uzyskanie danej informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, odmowa jej udzielenia była uzasadniona.
4. Od powyższej decyzji D.C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W piśmie procesowym z dnia [...] października 2021 r., ustanowiony w ramach prawa pomocy, pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę, poprzez rozwinięcie zarzutów w niej zawartych. W piśmie tym pełnomocnik wniósł również o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i oświadczył, iż nie zostały one uiszczone ani w całości, ani w części.
5. W odpowiedzi na skargę oraz odrębnie w odpowiedzi na pismo pełnomocnika skarżącego organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
6. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sprawa została rozpoznana, zgodnie z wolą stron, w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
7. Tryb i zasady rozpoznawania przedmiotowych wniosków reguluje powoływana wyżej ustawa ustawa o dostępie do informacji publicznej. I tak zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Publiczny charakter informacji objętych wnioskami skarżącego, których to skarżący domagał się udostępnienia w świetle art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. jest niewątpliwy. Również Prezes Sądu Rejonowego (jak i Okręgowego) należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej.
8. Zgodnie z 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Organy obu instancji powołując się na powyższy przepis uznały, że informacja publiczna, której skarżący domagał się udostępnienia w siedmiu wnioskach, złożonych w okresie od dnia [...] października do [...] listopada 2020 r., jest informacją przetworzoną. Jednocześnie skarżący nie wykazał, aby jej uzyskanie było szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Odnosząc się do tych kwestii sąd podziela prezentowane już w poprzednich orzeczeniach stanowisko (por. wyroki wydane przez tutejszy sąd w sprawach II SA/Go 330/21 oraz II SA/Go 226/21; CBOSA), że choć przepisy ustawy nie przewidują wprost takiego rozwiązania jest ono dozwolone i racjonalne, w szczególności, gdy występuje tożsamość stron, podobieństwo treści wniosków, rodzaju dokonywanych czynności koniecznych do udostępniania informacji oraz stosunkowo krótki okres czasu łączący pierwszy i ostatni wniosek.
Za takim procedowaniem w sprawie przemawia także nietrudna do dostrzeżenia intencja wnioskodawcy stosującego już dość cyklicznie metodę "rozdrabniania" wniosków, zapewne w reakcji na twierdzenia organów dotyczące praco i czasochłonności wytworzenia żądanej informacji.
Jak to wskazano w cytowanych wyżej orzeczeniach, z czym należy się zgodzić, z punktu widzenia podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, nie ma w istocie różnicy w tym, czy złożonych zostanie kilka czy kilkanaście wniosków obejmujących żądanie udostępnienia kilku wyroków czy jeden wniosek dotyczący kilkudziesięciu wyroków. Dlatego organy w sposób prawidłowy i uzasadniony rozpoznały złożone przez skarżącego wnioski łącznie.
9. Jeśli chodzi o ocenę charakteru informacji w tej mierze jest już bogate orzecznictwo. Za wyczerpujące znamiona informacji przetworzonej przyjmuje się w szczególności stany, gdy:
- w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste;
- informacja jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego;
- w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów;
- jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu.
W sprawie skarżący domagał się udostępnienia łącznie 21 wyroków wraz z ich uzasadnieniami. Takie działanie, co szczegółowo opisał organ i co streszczono w punkcie 3 niniejszego uzasadnienia, wymagało zaangażowania 1 pracownika i 2-3 dni pracy wyłącznie dla załatwienia tych wniosków. Mając na uwadze to, że wyroki dotyczyły spraw cywilnych, anonimizacja musiałaby skutkować modyfikacją treści uzasadnień w stopniu znacznym, a taka ingerencja w treść uzasadnienia orzeczenia sądowego, przekraczająca standardową anonimizację, wymagałaby zwiększonego nakładu czasowego. Mogłoby okazać się konieczne usunięcie całych fragmentów uzasadnienia, co prowadziłoby w istocie do wytworzenia nowego dokumentu o odmiennej od pierwotnej treści.
W tej perspektywie zasadne było wezwanie skarżącego do wskazania powodów, dla których udzielenie mu informacji przetworzonej będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy udostępniania informacji publicznej. Zdaniem Sądu organy słusznie uznały, iż skarżący nie spełnił wymogu udostępnienia informacji przetworzonej określanej w art. 3 ust. 1 pkt u.d.i.p., a w konsekwencji organy zasadnie odmówiły mu udostępnienia żądanej informacji.
10. Odnosząc się do rozbudowanych wywodów pełnomocnika skarżącego wskazać należy, że prawo dostępu do informacji, choć znajduje umocowanie konstytucyjne, nie jest prawem absolutnym, ani nawet prawem podstawowym korzystającym z najwyższej i priorytetowej ochrony. Stąd korzystanie z niego musi uwzględniać inne, wyższe priorytety oraz być zracjonalizowane. Po początkowym okresie bardzo liberalnego ujęcia prawa do informacji praktyka, w szczególności orzecznictwo, zaczęła dostrzegać wypaczenia tej instytucji sprowadzające się do nadużywania tego prawa lub choćby angażowania administracji w rozpatrywanie spraw dotyczących udzielenia informacji publicznej w stopniu zakłócającym jej podstawowe działanie. Racjonalność stosowania oraz kontroli prawa do informacji musi bowiem zasadzać się na założeniu, że udzielanie informacji o sprawach publicznych istotnych dla obywateli bazuje na podstawowej działalności podmiotów administrujących (jak wiadomo z publikowanych statystyk sprawność postępowania w sądownictwie powszechnym uległa w ostatnich kilku latach pogorszeniu).
Mając na uwadze specyfikę przedmiotu żądanej informacji oraz treść żądania oraz ilość i treść wniosków składanych przez skarżącego do różnych organów, w tym wielokrotnie do przedmiotowego sądu, należy stwierdzić, że częstotliwość wniosków składanych przez tego samego wnioskodawcę może zakłócać pracę organów publicznych. Mając na uwadze te okoliczności sąd ma pełne przekonanie co do tego, że rzeczywiste, obywatelskie prawo do informacji publicznej nie zostało w sprawie ograniczone.
11. Wobec powyższego Sąd, działając w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę (pkt I wyroku).
Rozstrzygnięcie o przyznanym pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzeniu w wysokości 240 zł (pkt II wyroku), znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 4 ust. 1 i 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U z 2019 r., poz. 19).