II SA/Kr 920/25

II SA/Kr 920/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Joanna Tuszyńska
Małgorzata Łoboz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono postanowienie organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 113
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia NSA Joanna Tuszyńska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F. W. i B. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 maja 2025 r., znak: SKO.GN/4160/45/2025 w przedmiocie odmowy sprostowania błędu pisarskiego w akcie własności ziemi I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Kr 920/25
UZASADNIENIE
7 marca 2025 r. B. W. wniósł na podstawie art. 113 § 1 kpa o sprostowanie błędu pisarskiego w akcie własności ziemi Naczelnika Gminy B. z 4 maja 1976 r. (znak: RLS-I-6042/4/185/76) przez wpisanie prawidłowego numeru działki "[...]" w miejsce błędnego "[...]".
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w AWZ wymieniono "[...], [...], [...]", zaś po sprostowaniu (postanowienie z 26 stycznia 1990 r. Naczelnika Miasta i Gminy B.) "[...], [...], [...]". Następnie AWZ został obarczony błędem pisarskim w innym miejscu ("[...]" zamiast "[...]" – maszynowo poprawiona liczba 2 na liczbę 1 świadczy o chęci zatuszowania pomyłki), co potwierdza notarialna umowa darowizny z 1991 r. oraz księga wieczysta ([...]
Postanowieniem z 17 marca 2025 r., znak: G.1510.2.5.2025, Wójt Gminy B. odmówił sprostowania, wskazując przy tym, że niewłaściwe wskazanie w decyzji numerów działek nie podlega sprostowaniu, w protokole przesłuchania z 1976 r. i w AWZ z 1976 r. widnieje działka nr [...], zaś w aktach uwłaszczeniowych nie ma AWZ sprostowanego w 1990 r.
W zażaleniu F. W. i B. W. wskazali, że błąd – którego nie ma w wypisie z rejestru gruntów z 1990 r. – zauważyli na wypisie z rejestru gruntów z 27 stycznia 2025 r. Następnie podkreślili, że wójt oparł się wyłącznie na dokumentach z gminnego zbioru, które noszą ślady zmian (m.in. odręczny dopisek "[...] poprawić Nr"), podczas gdy (równorzędny) odpis AWZ z domowego archiwum nie ma żadnych poprawek, a powierzchnie działek nie budzą wątpliwości.
Postanowieniem z 23 maja 2025 r., znak: SKO.GN/4160/45/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało postanowienie organu pierwszej instancji w mocy, wskazując przy tym, że w protokole przesłuchania z 1976 r. i w AWZ z 1976 r. widnieje działka nr [...]. Każda zmiana nr działki wpływa na zmianę zakresu prawa właściciela, co stanowi element merytorycznego rozstrzygnięcia. Przy braku danych wskazujących na popełnienie od razu rzucającego się w oczy błędu przy określaniu nr działki sprostowanie jest niedopuszczalne. Weryfikacja zasadności żądania wymagałaby poczynienia szeregu ustaleń i ocen, w tym odnoszących się do zasięgu prawa własności uzyskiwanego przez uprawnionych w oparciu o AWZ (wyznaczonego samoistnym posiadaniem nieruchomości rolnej). Nie można sprostować AWZ w oparciu o dokumenty powstałe po jego wydaniu (np. akt notarialny). Materiał dowodowy nie daje więc podstaw do uznania, że wpisanie działki było wynikiem oczywistej omyłki, bo nie wynika z niego, że rzeczywistą intencją było AWZ na działkę nr [...], a nie działkę nr [...].
W skardze F. W. i B. W. wnieśli o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa adwokackiego), zarzucając przy tym naruszenie:
1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa przez pominięcie pochodzących od nich dokumentów, które jednoznacznie wskazują na techniczną omyłkę;
2) naruszenie art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa przez przyjęcie, że AWZ nie można sprostować w oparciu o dokumenty powstałe po jego wydaniu, podczas gdy akt notarialny jest dokumentem urzędowym;
3) błędne przyjęcie, że w istocie chodzi im o zmianę nieprawidłowego orzeczenia, podczas gdy ujawniony błąd ma charakter formalny i powstał w procesie przepisywania danych;
4) naruszenie art. 113 § 1 kpa przez błędne przyjęcie, że nie można go zastosować, podczas gdy przepis ten pozwala na zmianę treści decyzji bez ingerencji w jej merytoryczną ocenę.
W uzasadnieniu skargi podnieśli w szczególności, że od co najmniej 1976 r. działka nr [...] jest własnością (zmarłej już) sąsiadki, która w 2012 r. zwróciła się do SR w O. o sprostowanie AWZ (błędny nr [...] zamiast prawidłowego nr [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodne z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Mając powyższe na względzie, wskazać trzeba, że skarga okazała się uzasadniona, a organy wadliwie oceniły stan faktyczny sprawy, w związku z faktem, że nie wzięły pod uwagę wszystkich przedstawionych dowodów i nie wyjaśniły wszystkich okoliczności. Zatem doszło w sprawie do naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. w stopniu uzasadniających uchylenie obu wydanych postanowień.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.
Orzeczenie prostujące nie może służyć weryfikacji wad orzeczenia o charakterze merytorycznym. Jego celem pozostaje naprawa zaburzonego związku pomiędzy wolą (zamierzeniem) organu, a jego wadliwym, błędnym uzewnętrznieniem i to wyłącznie w odniesieniu do pewnego specyficznego, nieistotnego charakteru wady zawartej w samym orzeczeniu. Sanowanie decyzji w drodze sprostowania może więc dotyczyć w istocie jedynie jej strony formalnej, a nie błędów co do meritum rozstrzygnięcia, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a zatem co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Dopuszczalne jest przy tym prostowanie tego rodzaju omyłek oraz błędów zawartych zarówno w sentencji, jak i w uzasadnieniu decyzji, bowiem dopiero łącznie te elementy stanowią decyzję administracyjną. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Ustawodawca nie sprecyzował jakie błędy mogą podlegać sprostowaniu w trybie tego przepisu natomiast zgodnie z jednolitym stanowiskiem wyrażonym w judykaturze oraz w doktrynie błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Błąd rachunkowy odnosi się natomiast do wykonania nieprawidłowej operacji matematycznej lub mylnych obliczeń matematycznych. Z kolei omyłki to inne postacie wadliwości decyzji administracyjnej o podobnym charakterze do wymienionych błędów. Kluczowe znaczenie ma to, aby wszystkie te wady miały charakter techniczny i nieistotny, a w rezultacie, by ich sprostowanie nie prowadziło do zmiany rozstrzygnięcia lub znaczącej modyfikacji stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości. Dopiero spełnienie tych wymogów otwiera drogę do sprostowania decyzji administracyjnej ( wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2025 r. II OSK 180/24, LEX nr 3820004).
Mając powyższe na uwadze i przechodząc do przykładu rozważanego w sprawie – gdyby wnioskodawca domagał się sprostowania aktu własności ziemi - AWZ nr [...] z 4.05.1976 w ten sposób, że żądałby wpisania w miejsce działki nr [...] – działki nr [...] powołując się na jakieś inne dokumenty, zeznania, oświadczenia w sprawie istniejącej pomyłki – to wówczas stanowisko organów byłoby prawidłowe. Wnioskodawca bowiem dążyłby w istocie do zmiany merytorycznej Aktu Własności Ziemi i przytoczone wyżej uwagi zawarte w wyroku NSA miałyby zastosowanie. Jednak w niniejszej sprawie występuje sytuacja odmienna, której w dostatecznym stopniu nie wyjaśniono.
W pierwszym rzędzie należy wskazać, że egzemplarz AWZ w posiadaniu organu posiada dwie poprawki: mianowicie numer działki "[...]" przerobiono na "[...]", oraz "[...]" przerobiono na "[...]". O ile pierwsze poprawienie znajduje rację bytu w postanowieniu Naczelnika Miasta i Gminy w B. z dnia 26.01.1990r. Nr G-8414/1/90 o sprostowaniu przedmiotowego AWZ właśnie w ten sposób, o tyle drugie poprawienie nie posiada żadnego uzasadnienia ani omówienia. Przypomnieć wszakże należy, że zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. cytowanym wyżej, błędy w decyzji poprawia się nie w dowolny sposób, ale w drodze postanowienia. Ten sam przepis obowiązywał w chwili wydania przedmiotowej decyzji – AWZ i później aż do chwili obecnej. Zatem jest to poprawka dokonana bez wymaganego trybu, nie wiadomo kiedy i przez kogo, a więc nasuwająca zasadnicze wątpliwości co do treści decyzji.
Sytuacji tej nie wyjaśnia lektura protokołu uwłaszczenia – protokołu przesłuchania strony z 14.01.1976r. Albowiem protokół ten posiada poprawki dokładnie przy tych samych numerach działek ( widać inny długopis i nadpisanie), przy czym osoba dokonująca poprawek nie zachowała wymogów art. 71 k.p.a., który powiada: "Skreśleń i poprawek w protokole należy tak dokonywać, aby wyrazy skreślone i poprawione były czytelne. Skreślenia i poprawki powinny być stwierdzone w protokole przed jego podpisaniem". W tym wypadku żadnego omówienia poprawek nie ma, tak więc znowu nie wiadomo, kto i kiedy ich dokonał. Tak czy inaczej, powoływanie się na brzmienie tych dokumentów jako na wzorzec merytoryczny z uwagi na przedstawione niejasności jest wątpliwe.
Tymczasem organ nie odniósł się do dokumentu przedstawionego przez wnioskodawcę /k. 4 i 5 akt adm./, a mianowicie odpisu przedmiotowego AWZ, który to odpis, jak wynika z pieczęci, pochodzi z V Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w O.. W treści tego dokumentu widnieją 3 numery działek: [...] i [...] o pow. 0,3284 ha. Następnie wnioskodawca przedłożył wspomniane już postanowienie o sprostowaniu z 26.01.1990r., również w odpisie i pochodzące najprawdopodobniej także z ksiąg wieczystych (pieczątka ":odpis"). W tym postanowieniu wskazuje się, że prostuje się decyzję o brzmieniu: "nr [...], [...] [...] o pow. 0,3284 ha" która otrzymuje brzmienie: " nr [...], [...] i [...] o pow. 0,3284 ha". Wynikają z tego dwie okoliczności. Po pierwsze, w 1990r. AWZ miał takie brzmienie, jak to w dokumencie przedstawionym przez wnioskodawcę, a nie jak w dokumencie w dyspozycji organu, poprawianym. Po drugie, zarówno przed sprostowaniem, jak i po sprostowaniu, nie zmienił się numer zarówno pierwszej, jak i trzeciej uwłaszczonej działki – a to nr [...] i działki, o którą chodzi w sprawie – nr [...].
Gdyby zatem przyjąć, że wnioskodawca dysponuje prawidłowymi dokumentami tj. AWZ i postanowieniem o sprostowaniu – wówczas należałoby stwierdzić, że to decyzja w posiadaniu organu ( ta poprawiana w nieznanym trybie) wadliwie wskazuje działkę nr [...] zamiast [...]. Wtedy to ona winna ulec sprostowaniu. Dlaczego? Gdyż gdyby okazało się, że w księgach wieczystych znajduje się egzemplarz decyzji doręczony w przeszłości stronie, a w dodatku bez poprawek, to on właśnie musi być uznany za egzemplarz prawidłowy, ewentualnie wraz z dokonanym prawidłowo postanowieniem o sprostowaniu. Jest tak z uwagi na treść art. 109 § 1 k.p.a. i konsekwencje z niego wynikające. Przepis ten powiada, że decyzję doręcza się stronom na piśmie. "Przepis art. 109 nie normuje formy wydania decyzji, lecz sposób zawiadomienia strony o treści decyzji (por. wyrok NSA z 25.04.2006 r., II OSK 714/05, ONSAiWSA 2006/5, poz. 132, w którym trafnie przyjęto, że: "Obowiązujące przepisy k.p.a. nie dają podstaw do utożsamiania wydania decyzji z jej doręczeniem. Wydanie (sporządzenie) decyzji zgodnie z wymaganiami art. 107 § 1 k.p.a. jest czynnością procesową wywołującą oznaczone skutki prawne"). Przepis art. 109 § 1 zobowiązuje organ administracji publicznej do doręczenia stronie decyzji na piśmie, co należy rozumieć jako obowiązek doręczenia stronie oryginału pisemnej decyzji (por. J. Borkowski [w:] Komentarz, 1996, s. 497; por. także postanowienie NSA w Gdańsku z 27.10.1998 r., II SA/Gd 1618/96, LEX nr 44208, w którym przyjęto, że: "Przepis art. 109 § 1 k.p.a. nakazuje organowi doręczyć stronie (stronom) decyzję, przez co należy rozumieć, że doręcza się oryginał. Każda «kopia» decyzji, która zostaje doręczona stronom, musi być podpisana przez osobę (osoby) upoważnioną do wydania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy można pozostawić oryginał wydanej decyzji, a stronie (stronom) doręczyć li tylko wypis bądź odpis decyzji")" ( tak: Małgorzata Jaśkowska, Martyna Wilbrandt – Gotowicz i Andrzej Wróbel, Komentarz do art. 109 k.p.a., Publ Lex/el. 2025). "Nie jest zatem tak, że jest jedna autentyczna, pierwotna wersja decyzji, a inne egzemplarze mają charakter odpisów. Przyjmuje się więc na gruncie postępowania administracyjnego, że każda kopia decyzji doręczana stronom musi być podpisana przez osobę upoważnioną do wydania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy pozostawia się oryginał wydanej decyzji, a stronie (stronom) doręcza się tylko odpis decyzji. Z przepisu art. 109 § 1 k.p.a. wynika wprost, że stronom doręcza się decyzję, a nie jej odpis czy kopię" (wyrok NSA z 12.01.2011 r., I OSK 782/10, LEX nr 952060).
Jak wynika z powyższego, egzemplarz decyzji doręczony stronie jest decyzją na prawach oryginału. Na egzemplarzu "poprawionym" widnieje adnotacja, że W. W. odebrał AWZ, zatem decyzja w wersji oryginalnej została doręczona stronie. Na wskazanym egzemplarzu jest też adnotacja z dnia 2.09.1976r. o prawomocności decyzji z dniem 24 sierpnia 1976r. z pieczęcią i podpisem pracownika Urzędu Gminy B. Identyczna pieczęć i podpis z tymi samymi datami widnieje na odpisie AWZ pozyskanym z ksiąg wieczystych /k.4 akt adm/. Wszystko zatem wskazuje na to, że egzemplarz pochodzący z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego, przedstawiony przez skarżących przy wniosku – jest oryginalną decyzją AWZ doręczoną stronie. Jeśli tak jest – to decyzję tę wraz z postanowieniem o sprostowaniu z 1990r. należy potraktować jako prawidłową pod względem treści. W takiej sytuacji, jak to już powiedziano – to decyzja znajdująca się w Urzędzie podlegałaby sprostowaniu, jako sprzeczna z treścią oryginalnej decyzji, w związku z faktem, że została poprawiona bez zachowania właściwego trybu ( a więc jest w tym zakresie niewiarygodna).
Należy zatem wyjaśnić, dla rozwiania wszelkich wątpliwości, czy w Księgach wieczystych znajduje się oryginalny egzemplarz decyzji, (przypuszczalnie ten, który doręczono stronie), oraz oryginalny egzemplarz postanowienia o sprostowaniu. Jeśli tak, to otwiera to drogę do sprostowania decyzji, którą dysponuje organ, w kierunku wskazanym przez skarżących.
W związku z faktem, że, jak wskazano na wstępie, organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, co pociągnęło za sobą wydanie wadliwego rozstrzygnięcia, na zas. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (DZ.U. 1028.265 t.j.). Na kwotę zasądzonych kosztów składają się wpis w kwocie 100 zł, oraz wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata w kwocie 480 zł.