II SA/KR 919/21

II SA/Kr 919/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1581/22 - Wyrok NSA z 2025-02-26
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1332
art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 31 maja 2021r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.
Uzasadnienie
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr [...] z dnia 31.05.2021r. znak [...] po rozpatrzeniu odwołania P. S. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru w Zakopanem nr [...] z dnia 15 stycznia 2020r. , którą na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo Budowlane nakazano właścicielowi działek ewid. nr [...]: P. S. S. (...) rozbiórkę "28 słupów o konstrukcji drewnianej zlokalizowanych na działkach ewid. nr [...] w miejscowości Witów - wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę ".
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym. W dniu 4 listopada 2019r. na dziennik podawczy PINB w Zakopanem wpłynęło pismo Wójta Gminy Kościelisko z dnia 30 października 2019r., znak: [...], którym zwrócono się o kontrolę legalności inwestycji zrealizowanej na dz. ew. [...] położonej w W. na Siwej Polanie. Zgodnie z informacją z EGIB właścicielem jest Pan S. S. (...) Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Siwej Polany we wsi Witów zatwierdzonego Uchwałą Nr /F/27/75 Rady Gminy Kościelisko z dnia 25 lutego 2015r. (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego z dnia 18 marca 2015r. póz. 1526) przedmiotowa inwestycja realizowana jest w terenie oznaczonym symbolem 1.R/Z- tereny rolnicze o istotnych funkcjach ekologicznych (...) (k. 1 akta PINB).
Kolejno w dniu 8 listopada 2019r. na dziennik podawczy PINB wpłynęło pismo Wójta Gminy Kościelisko z dnia 7 listopada 2019r., znak: [...], którym poinformowano, iż roboty ziemne związane z realizacją inwestycji budowlanej - parku linowego na Siwej Polanie w Witowie w Gminie Kościelisko objęły również dz. ew. [...] stanowiącą własność S. S. (...) (k. 2 akta PINB).
Do akt sprawy włączono uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem kserokopię zgłoszenia znak: [...] do Starosty Tatrzańskiego zamierzenia pn. instalacja słupów parku linowego Witów/Siwa Polana na działkach ewid. nr [...] w miejscowości Witów. Zgłoszenie to zostało złożone przez P. A. S.. Ponadto w aktach sprawy zalega uwierzytelniona za zgodność z oryginałem kserokopia decyzji Starosty Tatrzańskiego z dnia 16 listopada 2018r., znak: [...], którą po rozpatrzeniu zgłoszenia złożonego w dniu 29 października 2018r. przez Pana A. S. (...) wniesiono sprzeciw na instalację słupów parku linowego, na działkach ewid. nr [...], położonych w miejscowości Witów (k. 7-9 akta PINB).
W dniu 28 listopada 2019r. upoważnieni pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne na działkach ewid. nr [...] w miejscowości Witów. W trakcie czynności kontrolnych ustalono, że na kontroli nie stawił się prawidłowo zawiadomiony właściciel działek P. S. S.. Podczas kontroli stwierdzono, iż na przedmiotowych działkach znajduje się 28 drewnianych słupów wbitych w ziemię. Słupy wysokie na ok. 10 m o średnicy ok. 30cm. (k. 7-9 akta PINB).
Organ I instancji do akt sprawy włączył wydruk z Dziennika Urzędowego Województwa Małopolskiego z dnia 18 marca 2015r. (póz. 1526) Uchwały nr IV/27/15 Rady Gminy Kościelisko z dnia 25 lutego 2015r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Siwej Polany we wsi Witów oraz wydruki systemu informacji przestrzennej Gminy Kościelisko (k. 19-37 akta PINB).
W dniu 15 stycznia 2020r. PINB wydał zaskarżoną decyzję nr [...], znak: [...], którą na podstawie art. 48 ust. 1 upb nakazano właścicielowi działek ewid. nr [...]: P. S. S. (...) rozbiórkę "28 słupów o konstrukcji drewnianej zlokalizowanych na działkach ewid. nr [...] w miejscowości Witów - wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę" (k. 41 - 42 akta PINB).
Odwołanie od ww. decyzji w ustawowo przewidzianym terminie wniósł P. S. S..
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie w trakcie przeprowadzonego na skutek odwołania postępowania odwoławczego dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy po zweryfikowaniu kręgu stron postępowania wskazanego przez PINB uznał go za prawidłowy i stwierdził, że pozostaje tożsamy w postępowaniu odwoławczym.
Organ II instancji wskazał też, iż z uwagi na obowiązującą od dnia 19 września 2020r. nowelizację ustawy Prawo budowlane, na mocy art.25 ustawy z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r., póz. 471) stanowiącego, iż do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie wszczętej w dniu 14 września 2019r., a niezakończonej decyzją ostateczną zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed wspomnianą nowelizacją.
Ze zgromadzonych przez organ I instancji akt postępowania wynika, że w stanie faktycznym sprawy doszło do budowy na działkach ewid. nr [...] w miejscowości Witów [...] słupów drewnianych o wysokości ok. 10m i średnicy ok. 30cm. Organ II instancji zauważył, że zrealizowana inwestycja nie jest budynkiem (art. 3 pkt 2 upb), ani obiektem małej architektury (art. 3 pkt 4 upb), lecz stanowi budowlę, o której mowa w art. 3 pkt 3 upb. Przepis ten stanowi, iż pod pojęciem budowla rozumieć należy każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury (...). Definiując budowlę ustawodawca posłużył się tzw. formułą wyłączenia, a więc wskazał, że za budowlę uznaje się każdy obiekt budowlany, którego nie da się sklasyfikować, jako budynek, bądź obiekt małej architektury. Tym samym w ocenie MWINB 28 słupów o konstrukcji drewnianej powiązanych ze sobą funkcjonalnie i użytkowo (słupy stanowią słupy parku linowego), trwale związane z gruntem stanowią budowlę.
Zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 1 upb obowiązującym w dacie rozpoczęcia przedmiotowych robót, roboty budowlane można rozpocząć dopiero po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 ww. ustawy. Pod pojęciem roboty budowlane rozumie się budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 upb). Pod pojęciem obiekt budowlany rozumie się budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Słupy będące przedmiotem postępowania zakwalifikować należy jako obiekt budowlany. Kolejno zauważyć należy, iż przepis art. 29 upb zawiera katalog obiektów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, tj. do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 tej ustawy. Katalog określony w art. 29 upb enumeratywnie wylicza przypadki nie wymagające uzyskania pozwolenia. Oznacza to, iż wyłącznie obiekty i roboty w nim wymienione mogą być wykonane bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Organ wskazał, że w myśl art. 28 ust, 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, póz. 1623 ze zm.) zasadą jest konieczność uzyskania pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem robót budowlanych, a zatem wszelkie wyjątki od tej zasady (wynikające właśnie z art. 29 - 31 tej ustawy) należy interpretować zawężająca (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lutego 2014r., sygn. akt II SA/Kr 1527/13). Analiza uregulowań zawartych w art. 29-31 ustawy Prawo budowlane prowadzi do wniosku, że nie znajdą one w przedmiotowej sprawie zastosowania. Tym samym organ uznał, że budowa 28 słupów o konstrukcji drewnianej zlokalizowanych na działkach ewid. nr [...] w miejscowości Witów wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W przypadku braku pozwolenia na budowę organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania w sprawie legalności obiektu w trybie art.48 upb. Zgodnie z art. 48 upb: 1. Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
bez wymaganego pozwolenia na budowę albo
bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-
budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno- budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.
Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona.
Z brzmienia art. 48 upb jednoznacznie wynika, iż ewentualny nakaz rozbiórki zostaje poprzedzony postępowaniem mającym na celu ustalenie istnienia możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Orzeczenie nakazu rozbiórki należy zatem traktować jako przepis wyjątkowy, stanowiący odstępstwo od ogólnej zasady, a nie jako jedyną i ostateczną decyzję. Ponadto powołane przepisy świadczą o tym, iż organ nadzoru budowlanego jest władny do wszczęcia procedury legalizacyjnej, dopiero w przypadku ustalenia, że zrealizowany obiekt jest zgodny z przepisami regulującymi kwestie zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Powyższe potwierdza stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 118/10: decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli budowlanej (również legalizacji prowadzonej w związku z wszczęciem postępowania rozbiórkowego) winno mieć ustalenie, że obiekt wybudowany samowolnie nie narusza przepisów prawa - w tym regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego.
Zgodnie z zapisami obowiązującego na terenie miejscowości Witów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego mocą uchwały nr IV/27/15 Rady Gminy Kościelisko z dnia 25 lutego 2015r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Siwej Polany we wsi Witów (dalej: mpzp) obiekt będący przedmiotem postępowania zlokalizowany jest w jednostce strukturalnej oznaczonej jako 1. R/Z (działka ewid. nr [...]) oraz 5. R/Z (działka ewid. nr [...]) - tereny rolnicze o istotnych funkcjach ekologicznych. Zgodnie z §12 pkt 1-4 ww. planu: 1. Wyznacza się Tereny rolnicze o istotnych funkcjach ekologicznych, oznaczone na Rysunku Planu symbolem LR/Z-7.R/Z. 2. Podstawowym przeznaczeniem terenów, o których mowa w ust. 1 są użytki rolne, laki i pastwiska, pełniące funkcje ekologiczne ochronne. 3. Ustala się następujące zasady zagospodarowania:
zakaz zabudowy za wyjątkiem urządzeń związanych z melioracją wodną, urządzeń przeciwpowodziowych, przeciwpożarowych i infrastruktury technicznej,
zakaz zmiany tradycyjnego, historycznie i kulturowo ugruntowanego sposobu użytkowania polany,
zakaz utwardzenia powierzchni terenu,
zakaz realizacji parkingów i miejsc postojowych,
dopuszcza się realizację ścieżek pieszych i rowerowych, szlaków turystycznych,
dopuszcza się realizację tras biegowych w sezonie zimowym,
zakaz budowy ogrodzeń, poza tymczasowymi ażurowymi drewnianymi ogrodzeniami nawiązującymi podziałami do historycznych ogrodzeń do koszarowania zwierząt; dopuszcza się stosowanie ogrodzeń z drutu i "pastuchów elektrycznych " (w sezonie wiosna, lato, jesień).
Ponadto w § 12 pkt 4 mpzp wskazano, iż w obrębie terenów rolniczych o istotnych funkcjach ekologicznych 1.R/Z i 5.R/Z utrzymuje się istniejące budynki o funkcji inwentarsko-mieszkalnej (...). Jednocześnie w §4 pkt 1 mpzp wskazano, iż w planie nie określa się terenów przeznaczonych pod jego zabudowę, ze względu na ochronny charakter planu. Zatem mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie pozwala na usytuowanie na działkach ewid. nr [...] w miejscowości Witów [...] słupów drewnianych będących przedmiotem postępowania z uwagi na wprowadzony na tym terenie zakaz zabudowy. Dla porządku wskazać należy, że rzeczony zakaz nie dotyczy urządzeń związanych z melioracją wodną, urządzeń przeciwpowodziowych, przeciwpożarowych i infrastruktury technicznej. Przedmiotowe słupy nie mieszczą się jednak w tym katalogu.
Organ uznał, iż w zaistniałym stanie faktycznym została wykluczona możliwość zastosowania art. 48 ust. 2 upb, gdyż obiekt stanowiący przedmiot postępowania narusza przepisy regulujące przepisy o planowaniu przestrzennym, a to jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Siwej Polany we wsi Witów wprowadzony na mocy uchwały Rady Gminy Kościelisko nr IV/27/15 z dnia 25 lutego 2015r. Przesądza to o konieczności zastosowania normy art.48 ust. 1 upb, która to w zaistniałym w przedmiotowej sprawie stanie faktycznym obliguje organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę.
Zgodnie z brzmieniem art.52 upb do dokonania rozbiórki nakazanej w drodze decyzji obowiązany jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W toku postępowania nie został w sposób bezsprzeczny ustalony inwestor przedmiotowych obiektów. W aktach sprawy organu I instancji zalega co prawda decyzja Starosty Tatrzańskiego z dnia 16 listopada 2019r., znak: [...], którą wniesiono sprzeciw wobec złożonego przez P. A. S. zgłoszenia w dniu 29 października 2018r. Powyższa okoliczność nie pozwala jednak na bezsprzeczne stwierdzenie, że ww. P. A. S. był inwestorem przedmiotu postępowania. Jednocześnie tut. Organ zauważył, iż analiza uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kserokopii zgłoszenia z dnia 29 października 2018r. złożonego przez P. A. S. wykazała, iż do rzeczonego zgłoszenia dołączono jedynie mapę z naniesionym zakresem prac (vide: k. 5 akta PINB), nie dołączono m.in. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec powyższych okoliczności zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 września 2019r., sygn. akt II SA/Lu 118/19, w którym wskazano, że wymienienie w art. 52 ustawy — Prawo budowlane w ustalonej kolejności trzech kategorii podmiotów zobowiązanych nie oznacza, że obowiązek dokonania czynności obciąża te podmioty solidarnie. Kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest przypadkowa. W pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania czynności jest inwestor, będący sprawcą samowoli budowlanej. Dopiero w przypadkach, gdy inwestor po dokonaniu samowoli budowlanej utraci uprawnienie do wykonania decyzji rozbiórkowej albo jeżeli nie jest możliwe ustalenie inwestora-sprawcy samowoli budowlanej, to zgodnie z ustawową kolejnością określania podmiotów zobowiązanych do usuwania skutków samowoli budowlanych, właściwe organy mają obowiązek obciążenia obowiązkiem wykonania nakazu rozbiórki aktualnego właściciela nieruchomości, na której posadowiony jest samowolnie wzniesiony obiekt budowlany lub działającego w jego imieniu zarządcy należy przesądzić, że organ I instancji prawidłowo skierował obowiązek wykonania rozbiórki na właściciela nieruchomości na których usytuowane jest przedmiotowe 28 słupów o konstrukcji drewnianej tj. P. S. S.. Warto w tym miejscu jednocześnie nadmienić, że przepis art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane należy interpretować w taki sposób, aby doprowadzić do wydania wykonalnego nakazu rozbiórki, tj. aby nakaz rozbiórki został skierowany do takiej osoby, która ma realną możliwość jego wykonania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 października 2019r., sygn. akt II SA/Ol 569/19), taką osobą w realiach przedmiotowej sprawy jest bez więc wątpienia właściciel nieruchomości.
Odnosząc się co do uwag zawartych w odwołaniu to jest cyt. z daleko posuniętej ostrożności, wskazuję, że nikt w toku postępowania mnie nie przesłuchiwał, nie czynił żadnych ustaleń związanych z osobą inwestora (...) MWINB wskazał, że P. S. S. został powiadomiony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem o zakończeniu prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy 28 słupów o konstrukcji drewnianej (...) oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań w terminie 7-miu dni od otrzymania niniejszego pisma. Zawiadomienie z dnia 17 grudnia 2019r. znak: [...] zostało odebrane osobiście przez P. S. S. w dniu 2 stycznia 2010r. (karta 40 akt PINB). Z akt organu I instancji nie wynika aby P. S. S. otrzymawszy ww. zawiadomienie czynił zastrzeżenia wobec przeprowadzonego przez PINB postępowania dowodowego bądź wypowiadał się odnośnie zgromadzonego materiału dowodowego. Jednocześnie zauważyć należy, że P. S. S. nie wykazywał aktywności w toku czynności wyjaśniających przed organem I instancji, to jest nie stawił się na przeprowadzone przez organ I instancji czynności kontrolne (sam wskazuje bowiem w swoim odwołaniu, iż został powiadomiony o wizji lokalnej (...)). W przedmiocie pozostałych zarzutów należy wskazać, iż przedstawione powyżej motywy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia stanowią odpowiedź na zarzuty zgłoszone przez stronę skarżącą.
Mając powyższe na uwadze Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i utrzymał zaskarżą decyzję w mocy.
Z powyższą decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 31.05.2021r. w sprawie sygn. akt [...] nie zgodził się S. S., który wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił :
1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to: art. 7 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło organ do błędnego wniosku, że S. S. jest stroną niniejszego postępowania, podczas gdy na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu [...].2019 r, w Z. pomiędzy wydzierżawiającym- S. S., a dzierżawcą firma A, wydzierżawiający oddał dzierżawcy w dzierżawę działki ewid. [...] oraz [...] w miejscowości Witów, wobec czego S. S. nie jest stroną prowadzonego postępowania administracyjnego.
2. naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że S. S. jest stroną niniejszego postępowania, podczas gdy na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu [...].2019 r. w Z. pomiędzy wydzierżawiającym S. S., a dzierżawcą- firma A, wydzierżawiający oddał dzierżawcy w dzierżawę działki ewid. [...] oraz [...] w miejscowości Witów, wobec czego S. S. nie jest zaangażowany w inwestycję budowlaną - parku linowego na Siwej Polanie w Witowie na ww. działkach, a zatem nie jest stroną prowadzonego postępowania administracyjnego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu i umorzenie postępowania ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z:
a) umowy dzierżawy z dnia [...].2019 r. w Z. na okoliczność możliwości dokonywania przez dzierżawcę firma A w imieniu właściciela gruntu - wydzierżawiającego S. S., działań prawnych związanych uczestnictwem w postępowaniach administracyjnych wiążących się z przedmiotem dzierżawy.
b) Akt sprawy Sądu Rejonowego w Zakopanem Sąd Rejonowy Sygn. akt II W 333/20 gdzie prawomocnie została obwiniona osoba zarządzająca firma A za czyn związany z naruszeniem przepisów o ochronie środowiska na ww. nieruchomości.
Uzasadniając złożoną skargę S. S. podniósł, iż stosownie do treści art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. organy winny dążyć do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego a następnie fakt udowodnienia ocenić jeszcze przez pryzmat zebranych dowodów (art. 80 k.p.a.). Ponadto Organ I instancji, który dokonał nieprawidłowej i zawężającej wykładni art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego przyjmując, iż skarżący posiada przymiot strony w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane stronami w postępowaniu o pozwolenie na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania obiektu, stosownie do przepisu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, należy rozumieć teren wyznaczony na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu (wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2010r., sygn. akt II OSK 494/09 oraz z dnia 16 października 2012r., sygn. akt II OSK 1196/11.). Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy w ocenie skarżącego , nie spełnia on przesłanek do nadania mu przymiotu strony. Stroną postępowania jest nie tylko podmiot, którego bezpośrednio decyzja dotyczy, ale również podmiot, na którego mogą rozciągać się jakiekolwiek (negatywne i pozytywne) skutki decyzji. W niniejszej sprawie żadna powyżej wskazana przesłanka nie ma zastosowania. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 07 sierpnia 2018 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 2051/16 uregulowana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakazuje organowi prowadzącemu postępowanie zebranie z urzędu lub na wniosek strony oraz rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Oczywiście chodzi tu o wyjaśnienie okoliczności faktycznych w takim stopniu, w jakim wymaga tego rozstrzygnięcie sprawy. Zasada ta jest podstawową regułą każdej nowoczesnej regulacji procesowej. Należy pamiętać, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny - chociaż jeszcze niewystarczający - prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Zawsze bowiem niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy będzie prowadziło do wydania wadliwej decyzji. Realizację obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego organ administracji powinien rozpocząć od ustalenia rzeczywistej treści żądania strony. Stroną postępowania z zakresu ogólnie pojętego procesu inwestycyjno-budowlanego nie jest dzierżawca nieruchomości, gdyż nie przysługuje mu interes prawny upoważniający do udziału w takim postępowaniu. Dzierżawca posiada jedynie prawo do używania i pobierania pożytków z dzierżawionej rzeczy wyprowadzane z treści umowy dzierżawy (art. 693 § 1 k.c.). Co innego gdyby jednocześnie w umowie zastrzeżono, że dzierżawca może dokonywać w imieniu właściciela gruntu działań prawnych związanych uczestnictwem w postępowaniach administracyjnych wiążących się z przedmiotem dzierżawy. Wskazać należy, iż na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu [...].2019 r. w Z. pomiędzy wydzierżawiającym - S. S., a dzierżawcą- firma A. wydzierżawiający oddał dzierżawcy w dzierżawę działki ewid. [...] oraz [...] w miejscowości Witów. Ponadto zgodnie z brzmieniem przedmiotowej umowy dzierżawca może dokonywać w imieniu właściciela gruntu działań prawnych związanych uczestnictwem w postępowaniach administracyjnych wiążących się z przedmiotem dzierżawy. Mając na uwadze powyższe, w niniejszej sprawie stroną prowadzonego postępowania administracyjnego winien być dzierżawca działki ewid. [...] oraz [...] w miejscowości Witów. S. S. nie jest zaangażowany w inwestycję budowlaną - parku linowego na Siwej Polanie w Witowie na ww. działkach, a zatem jako wydzierżawiający nie jest on stroną prowadzonego postępowania administracyjnego. Z daleko idącej ostrożności wskazać należy, że według wiedzy skarżącego przed Sądem Rejonowym w Zakopanem w sprawie o wykroczenia związanej z działalnością gospodarczą na przedmiotowej nieruchomością, skazana została osoba zarządzająca spółką firma A. za popełnienie wykroczenia przeciwko ochronie środowiska. Powołując się na powyższą argumentację, wskazać należy, iż z uwagi na szereg naruszeń jakich dopuścił się Organ, wydana decyzja jest całkowicie bezzasadna i nie powinna się w żadnej mierze ostać. Mając to na uwadze w ocenie skarżącego skarga jest uzasadniona i konieczna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że z mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia orzekania przez Sąd stan epidemii nie został odwołany.
Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Podstawą prawną wydanych i zaskarżonych decyzji administracyjnych były przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo Budowlane ( dalej upb) w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie, obowiązującej od dnia 19 września 2020r. nowelizacji ustawy Prawo budowlane ( nowelizacja ustawą z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r., póz. 471).
Zgodnie z art. 48 ust.1. ustawy organ nadzoru budowlanego nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez pozwolenia na budowę lub właściwego zgłoszenia. Z brzmienia całego art. 48 upb jednoznacznie wynika, iż ewentualny nakaz rozbiórki zostaje poprzedzony postępowaniem mającym na celu ustalenie istnienia możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem tj. postępowania legalizacyjnego. Orzeczenie nakazu rozbiórki należy zatem traktować jako rozwiązanie ostateczne, stosowane w sytuacji gdy nie ma możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej z uwagi na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub przepisy szczególne - tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Szczegółowe rozwiniecie powyższych kwestii w tym miejscu wydaje się zbędne, albowiem organ szeroko i szczegółowo powyższe kwestie przedstawił w uzasadnieniu swojej decyzji ( cytowanym wyżej), które tutejszy Sąd podziela w całości. Wskazać też należy , że sam skarżący nie neguje w swojej skardze zasadności samego nakazu rozbiórki, a jego zarzuty nakierowane są na wykazanie, iż to nie skarżący powinien być stroną przedmiotowego postępowania i adresatem orzeczonego nakazu.
Przechodząc do kwestii prawidłowości określenia adresatów obowiązku nakazu rozbiórki zgodnie z brzmieniem art.52 upb do dokonania rozbiórki nakazanej w drodze decyzji obowiązany jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W pierwszej kolejności obowiązek rozbiórki należy kierować do inwestora, który posiada uprawnienia władania obiektem budowlanym. Dopiero w sytuacji gdy organ nie jest w stanie w sposób pewny ustalić osoby inwestora, winien kierować obowiązek, we wskazanej w przepisie kolejności, do właściciela obiektu. Istotne jest również to by w realiach danej sprawy orzeczony nakaz rozbiórki był możliwy do wykonania, co też związane jest ze skierowaniem go do właściwego podmiotu.
W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły krąg stron niniejszego postępowania. Zauważyć należy, iż na przestrzeni całego postępowania administracyjnego obu instancji, właściciel nieruchomości zabudowanych przedmiotowymi słupami pomimo zapewnienia mu prawa czynnego udziału w postępowaniu właściwie nie brał w nim udziału , ograniczając się jedynie do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Nie dał też żadnego powodu, by poddać w wątpliwość wykonalność przedmiotowej decyzji. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 września 2019r., sygn. akt II SA/Lu 118/19, w którym wskazano, że wymienienie w art. 52 ustawy — Prawo budowlane w ustalonej kolejności trzech kategorii podmiotów zobowiązanych nie oznacza, że obowiązek dokonania czynności obciąża te podmioty solidarnie. Kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest przypadkowa. W pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania czynności jest inwestor, będący sprawcą samowoli budowlanej. Dopiero w przypadkach, gdy inwestor po dokonaniu samowoli budowlanej utraci uprawnienie do wykonania decyzji rozbiórkowej albo jeżeli nie jest możliwe ustalenie inwestora-sprawcy samowoli budowlanej, to zgodnie z ustawową kolejnością określania podmiotów zobowiązanych do usuwania skutków samowoli budowlanych, właściwe organy mają obowiązek obciążenia obowiązkiem wykonania nakazu rozbiórki aktualnego właściciela nieruchomości, na której posadowiony jest samowolnie wzniesiony obiekt budowlany lub działającego w jego imieniu zarządcy.
W kontekście powyższego w ocenie Sądu uwzględniając realia niniejszej sprawy należy podzielić stanowisko organu, który prawidłowo skierował obowiązek wykonania rozbiórki na właściciela nieruchomości, na których usytuowane jest przedmiotowe 28 słupów o konstrukcji drewnianej tj. pana S. S.. Warto w tym miejscu jednocześnie nadmienić, że przepis art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane należy interpretować w taki sposób, aby doprowadzić do wydania wykonalnego nakazu rozbiórki, tj. aby nakaz rozbiórki został skierowany do takiej osoby, która ma realną możliwość jego wykonania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 października 2019r., sygn. akt II SA/Ol 569/19), taką osobą w realiach przedmiotowej sprawy jest bez więc wątpienia właściciel nieruchomości.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wątpliwym jest , kto rzeczywiście jest inwestorem przedmiotowej samowoli. Kto inny bowiem dokonał nieskutecznego zgłoszenia w dniu 29 października 2018r zamierzenia budowlanego, od którego Starosty Tatrzańskiego decyzją z dnia 16 listopada 2019r., znak: [...], wniósł sprzeciw. Kto inny ( inny podmiot) jest stroną umowy dzierżawy przedmiotowych gruntów, na których posadowiono przedmiotowe słupy, a których to gruntów właścicielem jest skarżący. Na kogo innego wreszcie wskazuje skarżący w swojej skardze , wskazując na skazanie przez Sąd Rejonowy w Zakopanem za wykroczenie polegające na naruszeniu przepisów o ochronie środowiska. W tej więc sytuacji skoro nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie inwestora-sprawcy samowoli budowlanej, to zgodnie z ustawową kolejnością określania podmiotów zobowiązanych do usuwania skutków samowoli budowlanych, to obowiązek wykonania nakazu rozbiórki obciąża aktualnego właściciela nieruchomości, na której posadowiony jest samowolnie wzniesiony obiekt budowlany – w tym przypadku skarżącego.
Wskazać też należy, iż umowa dzierżawy, na którą powołuje się skarżący jest umowa zawarta na czas oznaczony. Po pierwsze samo istnienie umowy dzierżawy - jak słusznie zauważa sam skarżący nie powoduje, że dzierżawca jest stroną postępowania z zakresu ogólnie pojętego procesu inwestycyjno-budowlanego , gdyż nie przysługuje mu interes prawny upoważniający do udziału w takim postępowaniu. Po drugie, skoro umowa ta została zawarta na czas oznaczony, to po jej wygaśnięciu dzierżawca traci uprawnienia do władania terenem będącym przedmiotem umowy, a objętym samowolą budowlaną – co z kolei ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia możliwości wykonania orzeczonego nakazu rozbiórki samowoli budowlanej. A zapewnienie realnej możliwości wykonania orzeczonego nakazu rozbiórki jest jedną z przesłanek, którymi powinien się kierować organ stosując przepis art. 52 u.p.b. Powyższe dodatkowo - w realiach niniejszej sprawy - uzasadnia celowość nałożenia nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi w ocenie Sądu organy obu instancji administracyjnych nie naruszyły zasad postępowania administracyjnego określonych w K.p.a., w tym w szczególności przepisów wskazanych w treści skargi, ponieważ stanowisko zawarte w decyzjach uwzględnia zaistniały stan faktyczny i prawny mający wpływ na prawa i obowiązki stron postępowania. Organy obu instancji wyjaśniły przesłanki, którymi kierowały się wydając rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W związku z tym Sąd nie dopatrzył się uchybień w toku prowadzonego postępowania. Nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani procesowego. Organy w sposób wystarczający zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, zapewniły skarżącemu możliwość wypowiedzenia się w sprawie. Organ II instancji odpowiedział w uzasadnieniu swojej decyzji na zarzuty odwołania. Sąd nie stwierdził naruszenia żadnego z podnoszonych w skargach przepisów K.p.a. ani u.p.b.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.