II SA/KR 914/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu budowy budynku gospodarczego wzniesionego w strefie ochronnej gazociągu wysokiego ciśnienia, uznając naruszenie przepisów prawa budowlanego.
Skarżąca M. L.-A. wniosła skargę na postanowienie o wstrzymaniu budowy budynku gospodarczego, który wzniosła bez pozwolenia i zgłoszenia, a który dodatkowo znajdował się w strefie ochronnej gazociągu wysokiego ciśnienia. Organy administracji wstrzymały budowę, wskazując na naruszenie przepisów Prawa budowlanego oraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dla sieci gazowych. Skarżąca kwestionowała m.in. definicję budynku i jego trwałe związanie z gruntem. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że budowa w strefie ochronnej gazociągu jest niedopuszczalna, choć wskazał na błąd organów co do podstawy prawnej wstrzymania robót.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę M. L.-A. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora o wstrzymaniu robót budowlanych. Przedmiotem sporu był parterowy budynek gospodarczy o wymiarach 4,00 m x 4,85 m, wzniesiony przez skarżącą bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia. Kluczowym zarzutem było usytuowanie obiektu w strefie ochronnej gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500, w odległości 9 m od niego, podczas gdy wymagana odległość wynosi co najmniej 15 m. Organy administracji uznały obiekt za budynek gospodarczy, którego budowa wymagała zgłoszenia, a jego lokalizacja w strefie ochronnej wykluczała możliwość legalizacji. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące niewłaściwej kwalifikacji obiektu jako budynku, błędnego zastosowania przepisów oraz braku należytego zebrania materiału dowodowego. Sąd, analizując sprawę, potwierdził bezsporną okoliczność wzniesienia obiektu w strefie kontrolowanej gazociągu, powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które jednoznacznie zakazują wznoszenia obiektów budowlanych w takich strefach. Sąd uznał, że nawet jeśli obiekt nie spełniał definicji budynku, to jego wzniesienie w strefie kontrolowanej było niezgodne z prawem. Sąd wskazał również, że wniosek o odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych nie mógł być rozpatrywany w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej. Choć sąd uznał, że organy błędnie zastosowały art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (zamiast art. 50 ust. 1 pkt 4), stwierdził, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż obligatoryjne wstrzymanie robót nastąpiłoby również w trybie art. 50. W konsekwencji, skargę oddalono, pozostawiając organom kwestię dalszych kroków wynikających z art. 51 Prawa budowlanego, w tym rozważenie zmiany lokalizacji obiektu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, a zakaz ten jest szerszy niż tylko budynki i obejmuje wszelkie obiekty budowlane.
Uzasadnienie
Przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dla sieci gazowych jednoznacznie zakazują wznoszenia obiektów budowlanych w strefach kontrolowanych, a celem tych regulacji jest wykluczenie ryzyka naruszenia życia, zdrowia lub mienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (18)
Główne
u.p.b. art. 48 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 50 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
r.w.t.g. art. 2 § pkt 30
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie
r.w.t.g. art. 10 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie
Pomocnicze
u.p.b. art. 3 § pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 29 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 48 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 51 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 9 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 9 § ust. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
P.p.s.a. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
r.w.t.g. art. 10 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie
r.w.t.g. art. 10 § ust. 4
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie
r.w.t.b. art. 3 § pkt 8
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Budowa obiektu w strefie ochronnej gazociągu wysokiego ciśnienia narusza przepisy prawa budowlanego i rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dla sieci gazowych. Wznoszenie obiektów budowlanych w strefach kontrolowanych gazociągów jest niedopuszczalne.
Odrzucone argumenty
Obiekt nie spełnia definicji budynku gospodarczego. Obiekt nie jest trwale związany z gruntem. Organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego. Niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego i k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych zakaz ten jest zatem szerszy i obejmuje nie tylko budynki ale wszelkie obiekty budowlane nie ma podstaw do przyjmowania poglądu o jakiejkolwiek gradacji wpływu istnienia budynku w nienormatywnej odległości od gazociągów nie jest możliwe uzyskanie odstępstw od przepisów techniczno – budowlanych w tym postępowaniu organ naruszył wprawdzie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, jednakże nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia i wynik sprawy
Skład orzekający
Piotr Fronc
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Bursa
członek
Magda Froncisz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących budowy w strefach ochronnych gazociągów, stosowanie art. 50 Prawa budowlanego w przypadkach niemożliwej legalizacji samowoli budowlanej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy w strefie ochronnej gazociągu; kwestia trwałego związania z gruntem jest analizowana w kontekście stabilności obiektu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej (gazociągów) i pokazuje, jak rygorystyczne są przepisy dotyczące stref ochronnych. Pokazuje też błędy proceduralne organów i ich wpływ na sprawę.
“Budowa w strefie gazociągu: Sąd wyjaśnia, dlaczego nawet mały obiekt może narazić Cię na poważne konsekwencje prawne.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 914/23 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2023-09-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Jacek Bursa Magda Froncisz Piotr Fronc /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1994 nr 89 poz 414 art 48 ust 1 pkt 2 , art 58 ustr 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Dz.U. 2013 poz 640 par 2 i par 10 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędziowie WSA Jacek Bursa WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 29 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. L.-A. na postanowienie nr 389/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 29 maja 2023r. znak WOB.7722.263.2022.JKLI w przedmiocie nakazu wstrzymania robót budowlanych skargę oddala. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 29 maja 2023 r. nr 289/2023 znak WOB.7722.263.2022.JKLI, po rozpatrzeniu zażalenia M. L.-A., utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzesku z dnia 24 października 2022 r. nr 30/2022 w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie wolnostojącego, parterowego budynku gospodarczego o wymiarach 4,00 m x 4,85 m, posadowionego na działce nr ewid.[...] w miejscowości J., gmina B.. Organy obu instancji oparły rozstrzygnięcie o dokonane ustalenia faktyczne, z których wynikało, że M. L.-A. (dalej: inwestorka), bez uzyskania pozwolenia na budowę oraz bez dokonania zgłoszenia, wzniosła w sierpniu 2021 r. na swojej działce parterowy budynek gospodarczy o wskazanych powyżej wymiarach. Ponadto ustalono, że budynek ten znajduje się w strefie ochronnej gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500. Północna ściana budynku jest bowiem zlokalizowana w odległości 9 m od gazociągu, a powinna wynosić co najmniej 15 m, co wynika z rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. 2013 poz. 640). Zdaniem organów powyższy obiekt budowlany spełnia definicję budynku zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 685 ze zm.), ponieważ jest on trwale związany z gruntem za pomocą płyt betonowych, do których jest przykręcony. Fakt, że przedmiotowy obiekt można odkręcić bez uszkodzenia, nie zmienia oceny, że jego posadowienie jest trwałe, zapewnia stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym. W opinii organów płyty betonowe spełniają rolę fundamentów. Obiekt ten spełnia ponadto przesłanki definicji budynku gospodarczego, zawartą w § 3 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powyższa kwalifikacja prawna obiektu doprowadziła organy do wniosku, że w świetle art. 28 ust. 1 i art. 29 Prawa budowlanego, jego budowa wymagała zgłoszenia. W związku z powyższym, na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wstrzymano budowę przeprowadzoną bez wymaganego zgłoszenia. Ponadto pouczono inwestorkę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu, jednocześnie wskazując, że obiekt znajduje się w strefie ochronnej gazociągu, co – jak wyraźnie wskazał organ I instancji – wyklucza możliwość legalizacji. M. L. – A. złożyła od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie: 1) art. 3, art. 29 ust. 2 pkt 19, art. 48 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1, art. 81 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż na postawienie przedmiotowego obiektu wymagane było zgłoszenie, podczas gdy obiekt ten nie spełnia definicji legalnej "budynku gospodarczego, na postawienie którego wymagane było zgłoszenie", 2) § 2 pkt 30) Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26.04.2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż obiekt wzniesiony przez skarżącą jest budynkiem i znajduje się w niedozwolonej strefie ochronnej gazociągu DN 500; 3) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez brak zebrania wystarczającego materiału dowodowego mającego być podstawą rozstrzygnięcia sprawy, w tym dostatecznie potwierdzającego fakt rzeczywistego charakteru obiektu i jego błędne scharakteryzowanie jako "parterowego budynku gospodarczego", podczas gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy wynikałoby iż obiekt ten nie wymagał zgłoszenia; 4) art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i 107 § 1 k.p.a,, poprzez brak zebrania wystarczającego materiału dowodowego mającego być podstawą rozstrzygnięcia sprawy, w tym dostatecznie potwierdzającego fakt rzeczywistego charakteru obiektu i jego błędne scharakteryzowanie jako "budynku gospodarczego"; 5) art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i 107 § 1 k.p.a., poprzez brak zebrania wystarczającego materiału dowodowego mającego być podstawą rozstrzygnięcia sprawy, w tym dostatecznie potwierdzającego fakt położenia obiektu w strefie ochronnej gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500; 6) art. 7 k.p.a. oraz 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie pełnego materiału dowodowego istotnego w sprawie, a w szczególności poprzez nie wezwanie do wyjaśnień skarżącej ani niezbadanie prawidłowości ustaleń GAZ SYSTEM S.A.; 7) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez niedostateczne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia powodujące, iż nie jest możliwe odtworzenie procesu myślowego organu polegające na uznaniu, że w sprawie mamy do czynienia z "budynkiem gospodarczym" oraz że nie jest możliwa legalizacja obiektu z uwagi na jego usytuowanie w strefie ochronnej gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500. Skarżąca zawnioskowała o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do niniejszej skargi (tj. korespondencji z GAZ SYSTEM dla wykazania faktu, iż skarżąca podjęła próbę uzgodnienia z tym podmiotem warunków postawienia obiektu, a próba ta okazała się bezskuteczna). W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z postanowieniem organu I instancji, umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżące kosztów postępowania. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. W ocenie Sądu organy zasadnie wstrzymały budowę spornego obiektu, dlatego skargę należało oddalić, choć zaskarżone postanowienie nie jest w pełni prawidłowe. Na wstępie należy wskazać, że okolicznością bezsporną jest fakt wybudowania przez skarżącą obiektu o wymiarach 4,00 m x 4,85 m, w odległości 9 m od gazociągu. Z pism wystosowanych przez Operatora Gazociągów Przemysłowych GAZ-SYSTEM S.A. Oddział w T. z dnia 19 listopada 2021 r. oraz 29 sierpnia 2022 r. jednoznacznie wynika, że obiekt został wzniesiony w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia DN500. Stąd ingerencja w proces budowlany ze strony operatora, który na mocy § 2 pkt 30 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie jest zobowiązany do kontrolowania tego obszaru. Cyt. powyżej § 2 pkt 30 rozporządzenia stanowi, że przez strefę kontrolowaną należy rozumieć obszar wyznaczony po obu stronach osi gazociągu, którego linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu, w którym przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się transportem gazu ziemnego podejmuje czynności w celu zapobieżenia działalności mogącej mieć negatywny wpływ na trwałość i prawidłowe użytkowanie gazociągu. Z kolei § 10 precyzuje, że w strefach kontrolowanych należy kontrolować wszelkie działania, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu lub mieć inny negatywny wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie (ust. 2). W strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania (ust. 3). W strefach kontrolowanych nie mogą rosnąć drzewa w odległości mniejszej niż 2,0 m od gazociągów o średnicy do DN 300 włącznie i 3,0 m od gazociągów o średnicy większej niż DN 300, licząc od osi gazociągu do pni drzew. Wszelkie prace w strefach kontrolowanych mogą być prowadzone tylko po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania z właściwym operatorem sieci gazowej (ust. 4). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 7 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a związane jest z treścią art. 5 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Rozporządzenie to zastosowanie znajdzie w głównej mierze "przy projektowaniu, budowie, przebudowie sieci gazowej służącej do transportu gazu ziemnego" (§1), jednak akurat § 10 skierowany jest również do inwestorów, którzy swoje zamierzenia chcą realizować w sytuacji, gdy sieci gazowe zostały już wybudowane i istnieją w terenie. Niewątpliwie zatem z obowiązujących przepisów wynika, że w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych. Warto w tym miejscu przywołać wyrok NSA, w którym wskazano, że "wynikający z dyspozycji § 10 ust. 3 r.w.t.g. zakaz wznoszenia w strefie kontrolowanej obiektów budowlanych cechuje się jednoznacznością. Istotą określającej normy bezpieczeństwa regulacji zamieszczonej w r.w.t.g., która określa minimalne odległości posadowienia obiektów budowlanych w stosunku do gazociągów, zakazując równocześnie podejmowania innych działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania, a zarazem zobowiązując, by wszelkie prace w strefach kontrolowanych były prowadzone po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania z właściwym operatorem sieci gazowej, jest wykluczenie ryzyka naruszenia życia, zdrowia, czy mienia w związku z funkcjonowaniem tego obiektu. Wykładnia odmienna tejże regulacji stałaby w oczywistej sprzeczności z podstawowym celem przepisów prawa budowlanego, które przede wszystkim mają służyć realizacji obiektów budowlanych w sposób, który nie będzie zagrażał bezpieczeństwu ludzi i mienia. W pełni trafna jest ocena Sądu I instancji, zgodnie z którą nie ma podstaw do przyjmowania poglądu o jakiejkolwiek gradacji wpływu istnienia budynku w nienormatywnej odległości od gazociągów. Każde zbliżenie obiektu naruszające ustanowione normy jest stanem powodującym istotne, potencjalne niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, którego organy nadzoru budowlanego, tak jak to zostało już wcześniej zasygnalizowane, nie mogły w toku rozpatrywania niniejszej sprawy pominąć" (wyrok NSA z 25 lipca 2023 r. sygn. akt II OSK 912/22). W przedmiotowej sprawie strony spierały się o to, czy fakt, że sporny obiekt jest przykręcony do płyt chodnikowych oznacza, iż jest trwale związany z gruntem, a co za tym idzie, czy zgodnie z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego zalicza się do budynków. Zagadnienie trwałego związania z gruntem było przedmiotem wielu orzeczeń. NSA tłumaczył, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. W tym kontekście dotyczy to czynników zewnętrznych co do zasady spodziewanych. Natomiast okoliczność, że w sytuacjach nietypowych zjawisk atmosferycznych (wichury, trąby powietrzne, które co do zasady nie są normalną pogodą w naszej strefie klimatycznej) takiej stabilności obiektu nie zapewnia, nie niweczy cechy "trwałego związania z gruntem" (wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 2023 r. sygn. akt III FSK 4128/21). O tym, czy określony obiekt jest "trwale związany z gruntem" w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego nie decyduje ani sposób i metoda związania z gruntem, ani też technologia wykonania fundamentu. Istotne jest to, czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania (posadowienia) (wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r. sygn. akt II OSK 1957/20). Rozstrzygając sprawę związania budynku z gruntem bez znaczenia jest rodzaj zastosowanego fundamentu - bloczki betonowe czy też wylewany czy murowany fundament. "Trwałe związanie z gruntem" to po prostu posadowienie obiektu stabilnie, tak że opiera się on czynnikom zewnętrznym np. atmosferycznym. Fundament ma zapewnić trwałość konstrukcji, uniemożliwić jej przesunięcie (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 2605/21). Rozstrzygnięcie organu, który uznał, że fakt przykręcenia wzniesionego obiektu do płyt chodnikowych, które zapewniają obiektowi stabilność stanowi o trwałym związaniu z gruntem, jest zgodne z powyższą linią orzeczniczą. Należy jednak podkreślić, że powyższe zagadnienie nie jest kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zgodnie bowiem z cyt. powyżej § 10 ust. 3 rozporządzenia, w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych. Zakaz ten jest zatem szerszy i obejmuje nie tylko budynki ale wszelkie obiekty budowlane, przez które należy zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Nie wnikając w tym miejscu w interpretację powyższych pojęć, należy wskazać, że nawet, jeżeli – tak jak wskazuje skarżąca – uznać sporny obiekt za "inny obiekt, na przykład obiekt małej architektury", to jego wzniesienie w granicach strefy kontrolowanej również było niezgodne z przepisami. Ustosunkowując się do dołączonych do skargi pism, z których wynika, że skarżąca starała się na podstawie art. 9 Prawa budowlanego o odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, poprzez uzyskanie zgody na usytuowanie spornego obiektu w granicach strefy kontrolowanej, należy wskazać na art. 9 ust. 3, który przewiduje, że wniosek w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo organ administracji architektoniczno-budowlanej składa przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę albo decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Natomiast ust. 5 jednoznacznie wskazuje, że odstępstwa, o którym mowa w ust. 1, nie dopuszcza się w postępowaniach, o których mowa w rozdziale 5a. Jest to rozdział pt. "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" obejmujący również art. 48, na podstawie których toczy się kontrolowane postępowanie. Nie jest zatem możliwe uzyskanie odstępstw od przepisów techniczno – budowlanych w tym postępowaniu. Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że usytuowanie spornego obiektu w strefie kontrolowanej gazociągu, świadczy o naruszeniu przepisów budowlanych. W konsekwencji, prawidłowo organy postąpiły, wydając postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, choć wskazana przez nie podstawa prawna rozstrzygnięcia w postaci art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie jest prawidłowa. Przepis ten stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Choć w niniejszej sprawie wydawać by się mogło, że mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją, gdyż skarżąca wymaganego zdaniem organów zgłoszenia faktycznie nie dokonała, to należy pamiętać, że tryb ten nie powinien być stosowany w przypadku prowadzenia robót budowlanych niezgodnie z przepisami. W takiej sytuacji, co do zasady nie jest bowiem możliwe zalegalizowanie robót, o której to możliwości zgodnie z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, poucza organ. Stąd wynika zresztą niespójność argumentacyjna wynikająca wyraźnie z uzasadnienia postanowienia organu I instancji i nieco już rozmyta przez organ odwoławczy. Otóż organ I instancji z jednej strony szczegółowo pouczył stronę o możliwości legalizacji robót budowlanych ze wszystkimi jej wymogami i konsekwencjami, po czym stwierdził, że w przedmiotowej sprawie legalizacja nie będzie możliwa z uwagi na usytuowanie obiektu w strefie kontrolnej gazociągu. "Budowa obiektu budowlanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach nie jest samowolą budowlaną w rozumieniu art. 48 pr. bud. Wypełnia natomiast hipotezę norm zawartych w art. 50 i 51 pr. bud., których celem jest wymuszenie na inwestorze doprowadzenia budowy obiektu budowlanego do stanu zgodnego z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę i w innych przepisach prawa" (por. Sypniewski Dominik (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Opublikowano: WKP 2022). Skoro zatem organ był przekonany o niezgodności przeprowadzonych robót budowlanych z przepisami, która to niezgodność uniemożliwiała ich legalizację, za podstawę prawną rozstrzygnięcia winien obrać art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, zgodnie z którym w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że organ naruszył wprawdzie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, jednakże nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia i wynik sprawy, bowiem zastosowanie właściwego trybu wynikającego z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, doprowadziłoby na tym etapie do tego samego rozwiązania, jakim jest obligatoryjne wstrzymanie wykonania robót budowlanych. Należy jednak w tym miejscu zwrócić uwagę na wynikające z przepisów następstwa wstrzymania wykonania robót na podstawie art. 50 Prawa budowlanego, który winien być przez organy zastosowany. Otóż art. 51 ust. 1 stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. W następstwie niniejszego wyroku, organ poweźmie adekwatne kroki wynikające z powyższego przepisu, rozważając możliwość zmiany lokalizacji spornego obiektu w celu dostosowania jego położenia do omówionych powyżej przepisów. Z podanych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI