II SA/Kr 911/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-11-06
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościdroga krajowaspecustawa drogowagospodarka nieruchomościamiinwestycja drogowaWSAKraków

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wskazując na potrzebę ponownego zbadania stanu faktycznego i zakresu realizacji inwestycji drogowej.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę drogi krajowej. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, powołując się na realizację celu wywłaszczenia. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i również odmówił zwrotu, wskazując na późniejszą decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. WSA uchylił decyzję organu odwoławczego, uznając, że materiał dowodowy był niewystarczający do oceny, czy nieruchomość faktycznie jest niezbędna do realizacji inwestycji, zwłaszcza w kontekście zmian w przebiegu drogi i późniejszego rozpoczęcia budowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę drogi krajowej. Organ pierwszej instancji (Starosta Nowosądecki) odmówił zwrotu, argumentując, że cel wywłaszczenia jest realizowany i nie zakończono postępowania odszkodowawczego. Organ odwoławczy (Wojewoda Małopolski) uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie zwrotu, powołując się na późniejszą decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (nr 15/2021) oraz na art. 11d ust. 9 specustawy drogowej, który wyłączał możliwość obrotu nieruchomością od momentu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie tej decyzji. Skarżący podnosili, że część działki stała się zbędna na skutek zmiany przebiegu inwestycji. WSA uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że choć teoretyczne rozważania organu odwoławczego dotyczące zakazu obrotu nieruchomością od momentu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie decyzji ZRID są prawidłowe, to materiał dowodowy był niewystarczający do oceny, czy nieruchomość faktycznie jest niezbędna do realizacji inwestycji. Sąd nakazał organowi ponowne zbadanie, czy inwestycja faktycznie objęła całą działkę, czy jej część stała się zbędna, a także zweryfikowanie zakresu faktycznie zrealizowanej inwestycji, co może otworzyć drogę do zwrotu części nieruchomości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zwrot jest możliwy na zasadach ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli nie zostały spełnione przesłanki realizacji celu wywłaszczenia w określonych terminach, chyba że późniejsza decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) wyłączyła taką możliwość od momentu zawiadomienia o wszczęciu postępowania.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że wyrok TK SK 37/19 potwierdził prawo do zwrotu nieruchomości wywłaszczonych w trybie specustawy drogowej, jeśli inwestycja nie powstanie. Jednakże, późniejsza decyzja ZRID może wyłączyć możliwość zwrotu od momentu zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Sąd uznał, że materiał dowodowy był niewystarczający do oceny, czy nieruchomość faktycznie jest niezbędna do realizacji inwestycji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych art. 23

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych art. 11d § 5

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych art. 11d § 9

Pomocnicze

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 140

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczający materiał dowodowy do oceny zasadności odmowy zwrotu nieruchomości. Potrzeba ponownego zbadania zakresu faktycznego realizacji inwestycji drogowej i ewentualnej zbędności części nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu odwoławczego o braku możliwości zwrotu nieruchomości od momentu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie decyzji ZRID (choć teoretycznie prawidłowa, wymagała weryfikacji stanu faktycznego).

Godne uwagi sformułowania

nie można było w sposób prawidłowy wyjaśnić sprawy nie stanowi o nakazie odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami niezgodne z Konstytucją jest pozbawienie właścicieli nieruchomości wywłaszczonych w trybie tzw. specustawy drogowej możliwości ich odzyskania, jeżeli inwestycja drogowa na wywłaszczonych w ten sposób działkach nie powstanie stan wyłączający możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości istnieje od zawiadomienia o wszczęciu postępowania nienależycie zebrany materiał dowodowy i niekompletnie ustalony stan faktyczny, co uniemożliwia wyrażenie oceny, czy rozważania organu II instancji w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy uzasadniają odmowę zwrotu przedmiotowej nieruchomości

Skład orzekający

Magda Froncisz

przewodniczący

Jacek Bursa

sprawozdawca

Agnieszka Nawara-Dubiel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych pod inwestycje drogowe w kontekście specustawy drogowej oraz decyzji ZRID, a także znaczenie kompletności materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod drogi publiczne i późniejszego wydania decyzji ZRID. Konieczność analizy konkretnych stanów faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu wywłaszczeń pod inwestycje infrastrukturalne i prawa właścicieli do odzyskania nieruchomości, gdy cel wywłaszczenia nie jest realizowany. Pokazuje złożoność przepisów i potrzebę dokładnego badania stanu faktycznego.

Czy można odzyskać ziemię wywłaszczoną pod drogę, która nie powstała? Sąd analizuje złożone przepisy.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 911/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 1774
art. 9 a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi A. S., K. S. i M. N. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 17 maja 2023 r., znak WS-VI.7534.3.148.2022.BP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Decyzją z 15 listopada 2022 r. znak: GN.6821.1.2.2022.MS, Starosta Nowosądecki orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obr. C. gm. Chełmiec o powierzchni 0,1800 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad - na rzecz E. S..
Orzekając w ww. sposób organ I instancji stwierdził, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach jednoznacznie wynika, że cel określony decyzją o lokalizacji drogi wydaną przez Wojewodę Małopolskiego w dniu 15 grudnia 2008 r., a potwierdzony decyzją nr 15/2021 Wojewody Małopolskiego o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia 28 lipca 2021 r. - jest realizowany. Ponadto Starosta Nowosądecki wskazał, że nie zakończyło się postępowanie dot. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, co uniemożliwia orzekanie o jej zwrocie, gdyż zgodnie z art. 136 ust. 3 in fine ustawy o gospodarce nieruchomościami "warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
Odwołanie od ww. decyzji złożył E. S., podnosząc, iż Starosta Nowosądecki w oparciu o nieaktualny stan faktyczny wydał wadliwą decyzję, odmawiając zwrotu wywłaszczonej - obecnie zbytecznej nieruchomości, która nie zostanie wykorzystana na cel wywłaszczenia. W niniejszej sprawie, zdaniem skarżącego, dokonano błędnej oceny stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż część działki nr [...] położonej w C. jest niezbędna do wykonania inwestycji - stanowi dla niej obecnie plac budowy. Dokonując wizji lokalnej można jednoznacznie wskazać, że część tej działki znajduje się nie tylko poza terenem zaplanowanej inwestycji, która była przeniesiona z pierwszej lokalizacji ale również znajduje się poza placem budowy. Organ odwoławczy wydaje decyzję na podstawie stanu prawnego i faktycznego w chwili orzekania. W związku z tym, że strona postępowania nie była powiadomiona o wizji lokalnej nie można było w sposób prawidłowy wyjaśnić sprawy. Działka była zajmowana w szerszym zakresie pod drogę w 2008 r. następnie zmieniono częściowo przebieg inwestycji drogowej w związku z czym część działki nr [...] stała się zupełnie zbyteczna na wykonanie zaplanowanej budowy drogi krajowej. W chwili złożenia wniosku o zwrot nieruchomości już było wiadomym, że część działki nr [...] nie będzie objęta inwestycją.
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 17 maja 2023 r. nr WS-VI.7534.3.148.2022.BP, na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 344) oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obr. C. gm. Chełmiec o powierzchni 0,1800 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, na rzecz E. S., K. S., A. S. i M. N..
W uzasadnieniu podano, iż decyzją nr 8/08 z 15 grudnia 2008 r. znak: WI.VII.BR.5348-17-08, Wojewoda Małopolski ustalił lokalizację drogi krajowej dla budowy drogi obejmującej przełożenie drogi krajowej nr 28 Zator - Nowy Sącz - Przemyśl na terenie gminy Chełmiec w miejscowościach B. i C. na odcinku od km 131+760 (włącznie do drogi krajowej nr 28 -ul. [...]) do km 133+381 (włącznie do drogi powiatowej nr 25219 -ul. [...]) - dalej "ULD". W pkt. VIII tej decyzji Wojewoda stwierdził, że "wymienione nieruchomości [m.in. działka nr [...] w obrębie C.] wydzielone liniami rozgraniczającymi teren przeznaczony pod lokalizację projektowanego odcinka drogi krajowej nr 28 nie będące własnością Skarbu Państwa, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja ta stanie się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji wydanej w oparciu o przepisy o gospodarce nieruchomościami. (...) Zgodnie z art. 12 ust. 3 powołanej ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych niniejsza decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości". Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Powyższa decyzja stała się ostateczna od 10 marca 2009 r. na mocy decyzji Ministra Infrastruktury z 10 marca 2009 r. znak: BP-6mp-772-14-208/09 utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego.
Na decyzję Ministra Infrastruktury E. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jednakże zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 807/09, jak i Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1255/10 oddaliły skargę uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w piśmie z dnia 28 września 2022 r. - podstawą wydania decyzji ustalającej lokalizację ww. inwestycji była decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych, która po wydaniu decyzji ULD została uchylona. Nowa decyzja o warunkach środowiskowych ostatecznie została utrzymana w mocy w 2018 r. a Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad uzyskała finansowanie przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego i ogłosiła przetarg w systemie "zaprojektuj i wybuduj", który ze względu na znaczne przekroczenia zaplanowanego na ten cel budżetu, nie został rozstrzygnięty.
Następnie przedmiotowa nieruchomość została objęta decyzją nr 15/2021 Wojewody Małopolskiego z 28 lipca 2021r. znak: WI-VI.7820.L3.2021.AG (WI-IX.7820.1.31.2020.AG) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa obwodnicy Chełmca w ciągu drogi krajowej nr 28" na odcinku od km lokalnego 0+013,45 (w km rzeczywistym 131+948 drogi krajowej nr 28) do km 1+419,09 (km lokalny drogi krajowej nr 28), długości 1405,64 m, w województwie małopolskim, powiecie nowosądeckim, gminie Chełmiec. Decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności i na jej podstawie ogłoszony został przetarg na realizację inwestycji. W dniu 21 grudnia 2021 r. została podpisana umowa z wykonawcą, a 14 tycznia 2022 r. przekazano mu protokolarnie plac budowy. Działka nr [...] w obr. C. była wyłączona z tego protokołu z uwagi na prowadzone w jej sprawie postępowanie egzekucyjne w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. W dniu 16 marca 2022 r., w wyniku przeprowadzonej egzekucji administracyjnej, nieruchomość ta została objęta w posiadanie przez GDDKiA i przekazana wykonawcy drogi. Zgodnie z informacją udzieloną przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 4 maja 2022 r. - przedmiotowa inwestycja jest obecnie realizowana, a działka ewidencyjna nr [...] poł. w obr. C. "jest niezbędna dla realizacji budowy obwodnicy C. i nie powinna być przedmiotem zwrotu".
Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów działka ewidencyjna nr [...] w obr. C. o pow. 0,18 ha aktualnie stanowi użytek oznaczony symbolem Tp - grunty przeznaczone pod budowę dróg publicznych lub linii kolejowych. W dniu 20 października 2022 r. dokonano wizji na działce nr [...] w obr. C. i stwierdzono, że trwają tam prace związane z budową drogi krajowej nr 28, a przedmiotowa działka, po wyburzeniu budynków gospodarczych, stanowi teren budowy.
Dalej organ odwoławczy podał, iż wyrokiem z 30 czerwca 2021 r. sygn. akt SK 37/19 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (...) rozumiany w ten sposób, że nie stanowi o nakazie odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...), jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ww. wyrokiem, niezgodne z Konstytucją jest pozbawienie właścicieli nieruchomości wywłaszczonych w trybie tzw. specustawy drogowej możliwości ich odzyskania, jeżeli inwestycja drogowa na wywłaszczonych w ten sposób działkach nie powstanie.
W obecnym stanie prawnym zwrot nieruchomości przejętej na podstawie specustawy drogowej jest zatem możliwy na zasadach opisanych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Jednak aby doszło do takiego zwrotu muszą być spełnione przesłanki określone m.in. w art. 137 ust. 1 u.g.n.
Mając na uwadze powyższe organ uznał, iż zwrot nieruchomości przejętej na podstawie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych możliwy jest na zasadach opisanych w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
W rozpatrywanej sprawie z wnioskiem o zwrot przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości wystąpiły osoby uprawnione do żądania jej zwrotu.
Wg organu odwoławczego stanowisko organu I instancji wskazujące na nieobowiązywanie w niniejszej sprawie terminów realizacji celu wywłaszczenia określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest błędne. Należy przyjąć, że bieg terminów uzasadniających zwrot nieruchomości w rozpatrywanej sprawie - nierozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna (pkt 1) albo niezrealizowanie celu wywłaszczenia pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna (pkt 2) - zaczął biec od dnia ostateczności decyzji Wojewody Małopolskiego nr 8/08 z dnia 15 grudnia 2008 r. znak: WI.VII.BR.5348-17-08 o ustaleniu lokalizacji drogi, którą przejęto nieruchomość będącą przedmiotem niniejszego postępowania. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 10 marca 2009 r. na mocy decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 10 marca 2009 r. znak: BP-6mp-772-14-208/09 utrzymującej w mocy powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego.
W przedstawionym stanie rzeczy wnioskodawcy przysługiwałby zwrot przedmiotowej nieruchomości wobec niepodjęcia żadnych prac polegających na realizacji celu wywłaszczenia w postaci budowy drogi krajowej nr 28 w miejscowości C. oraz niezrealizowania tej inwestycji pomimo upływu - odpowiednio 7 i 10 lat od dnia ostateczności ww. decyzji Wojewody Małopolskiego o ustaleniu lokalizacji drogi z dnia 15 grudnia 2008 r., co znajduje potwierdzenie w ustaleniach organu I instancji, który wskazał, iż "dopiero decyzja Wojewody nr 15/2021 z dnia 28 lipca 2021 r. znak: WI-VI.7821.1.3.2021.AG (WI.XI.7820.1.31.2020.AG) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pozwoliła na rozpoczęcie inwestycji na gruncie".
Niemniej jednak, w rozpatrywanej sprawie przeszkodą do orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości będą okoliczności związane z wydaniem decyzji nr 15/2021 Wojewody Małopolskiego z 28 lipca 2021r. znak: WI-VI.7820.L3.2021.AG (WI-IX.7820.1.31.2020.AG) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, którą objęto m.in. przedmiotową nieruchomość oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...], pół. w obrębie C., jedn. ewid. Chełmiec. Na str. 33 tej decyzji Wojewoda wskazał: "Zgodnie z art. lid ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, o wszczęciu postępowania w sprawie wydania niniejszej decyzji, oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i dokumentacją przedłożoną przez Inwestora, Wojewoda Małopolski zawiadomił, wnioskodawcę oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie niniejszej decyzji, na adres wskazany w katastrze nieruchomości, zawiadomieniem z 17 lutego 2021 r., znak: WI-VI.7820.L3.2021.AG (WI-DC.7820.1.31.2020.AG). Pozostałe strony zawiadomił w drodze obwieszczenia umieszczonego na tablicy ogłoszeń urzędowych w: Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie od 18 lutego 2021 r. do 5 marca 2021 r., Urzędzie Gminy Chełmiec od 22 lutego 2021 r. do 9 marca 2021 r., oraz w urzędowych publikatorach teleinformatycznych - Biuletynie Informacji Publicznej Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie od 18 lutego 2021 r. do 4 marca 2021 r., Urzędu Gminy Chełmiec od 22 lutego 2021 r. do 8 marca 2021 r., a także w prasie lokalnej -"Gazecie Krakowskiej" z 23 lutego 2021 r. (dowody w aktach sprawy)".
Natomiast zgodnie z przepisem art. 11d ust. 9 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych: "Z dniem zawiadomienia, o którym mowa w ust. 5, nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego, objęte wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nie mogą być przedmiotem obrotu w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami".
Obrót w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza każdą czynność prawną, tak prawa cywilnego jak i prawa administracyjnego (publicznego) w wyniku której następuje zmiana właściciela (uprawnionego) do dysponowania daną nieruchomością. Takim obrotem jest również zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Dodatkowo art. 13 ust. 1 u.g.n. wprost stanowi, że nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu, ale z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z innych ustaw i taką inną ustawą jest właśnie ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Mając na uwadze powyższe ustalenia należy stwierdzić, iż stan wyłączający możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości istnieje od zawiadomienia o wszczęciu postępowania, na podstawie przepisu art. 11d ust. 5 ww. specustawy drogowej - i to niezależnie od kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia - w związku z czym Starosta Nowosądecki, pomimo błędnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, prawidłowo odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], poł. w obr. C. , jedn. ewid. Chełmiec. Tożsame stanowisko przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 9 stycznia 2018r. sygn. akt II SA/Kr 1281/17, gdzie wskazał, iż z dniem zawiadomienia, o którym mowa w art. lid ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego, objęte wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nie mogą być przedmiotem obrotu w rozumieniu przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zaś czynność prawna (w tym również decyzja o zwrocie nieruchomości) dokonana z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 11d ust. 9 ww. ustawy, jest nieważna. Rozstrzygnięcie wymagało zreformowania z uwagi na wstąpienie do postępowania stron, które wcześniej na etapie rozstrzygania sprawy nie występowały.
W skardze na powyższą decyzję powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.
Skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu naruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że z uwagi na śmierć skarżącego E. S., na rozprawie w dniu 26 października 2023 roku Sąd zawiesił postępowanie z jego skargi i podjął je z udziałem jego następców prawnych – dotychczasowych uczestników – tj. z udziałem A. S., K. S. i M. N..
Następnie należy zaznaczyć, że rozstrzygnięcie Sądu nie przesądza o zasadności roszczenia o zwrot nieruchomości. Teoretyczne rozważania organu II instancji są bowiem prawidłowe. Wadą kontrolowanego postępowania jest natomiast nienależycie zebrany materiał dowodowy i niekompletnie ustalony stan faktyczny, co uniemożliwia wyrażenie oceny, czy rozważania organu II instancji w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy uzasadniają odmowę zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Można jedynie domniemywać, że powyższa wadliwość związana jest z tym, że organ II instancji odmówił zwrotu nieruchomości z innych przyczyn niż organ I instancji, nie dokonując jednak w tym zakresie wymaganych dodatkowych ustaleń, co w konsekwencji z uwagi na zarzuty przedstawione na rozprawie przez następcę prawnego dotychczasowego skarżącego, uniemożliwia na etapie sądowym zweryfikowanie trafności rozstrzygnięcia dokonanego przez organ.
Przypomnieć należy, że organ I instancji odmówił zwrotu żądanej działki nr [...] w C. z uwagi na decyzję Wojewodę Małopolskiego Nr 8/08 o ustaleniu lokalizacji drogi z dnia 15 grudnia 2008 r., mimo że inwestycja ta nie została zrealizowana.
Organ odwoławczy powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 czerwca 2021 r. sygn. akt SK 37/19, którym TK orzekł, że art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (...) rozumiany w ten sposób, że nie stanowi o nakazie odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...), jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, trafnie uznał, że zgodnie z ww. wyrokiem, niezgodne z Konstytucją jest pozbawienie właścicieli nieruchomości wywłaszczonych w trybie tzw. specustawy drogowej możliwości ich odzyskania, jeżeli inwestycja drogowa na wywłaszczonych w ten sposób działkach nie powstanie. W obecnym stanie prawnym zwrot nieruchomości przejętej na podstawie specustawy drogowej jest zatem możliwy na zasadach opisanych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Dlatego w niniejszym stanie faktycznym wnioskodawcy przysługiwałby zwrot przedmiotowej nieruchomości wobec niepodjęcia żadnych prac polegających na realizacji celu wywłaszczenia w postaci budowy drogi krajowej nr 28 w miejscowości C. oraz niezrealizowania tej inwestycji pomimo upływu - odpowiednio 7 i 10 lat od dnia ostateczności ww. decyzji Wojewody Małopolskiego o ustaleniu lokalizacji drogi z dnia 15 grudnia 2008 r.
Zdaniem Wojewody Małopolskiego w rozpatrywanej sprawie przeszkodą do orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości są natomiast okoliczności związane z wydaniem decyzji nr [...] Wojewody Małopolskiego z 28 lipca 2021r. znak: WI-VI.7820.L3.2021.AG (WI-IX.7820.1.31.2020.AG) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, którą objęto m.in. przedmiotową nieruchomość oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...], poł. w obrębie C., jedn. ewid. Chełmiec.
Podkreślenia jednak wymaga, że o ile działka ta rzeczywiście jest objęta w/w decyzją, to jednak na podstawie akt administracyjnych nie da się zweryfikować i ustalić okoliczności podnoszonych na rozprawie przez następcę prawnego skarżącego tj. A. S.. Skarżący ten zarzucił, że decyzja z 2021 roku obejmuje pas drogowy znacznie mniejszy niż decyzja z 2008 roku i obejmuje jedynie fragment działki nr [...] i na tym fragmencie przedmiotowa inwestycja została zrealizowana i oddana już do użytkowania.
Dlatego w ponownym postępowaniu organ w pierwszej kolejności zweryfikuje okoliczności faktyczne podniesione na rozprawie przez A. S., tj. na podstawie akt administracyjnych ustali zakres przedmiotowy decyzji nr [...] Wojewody Małopolskiego z 28 lipca 2021r. znak: WI-VI.7820.L3.2021.AG (WI-IX.7820.1.31.2020.AG) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a na podstawie projektu budowlanego i dokumentacji inwentaryzujących zakończenie budowy, teren faktycznie objęty przedmiotową inwestycją. W razie potwierdzenia się stanu faktycznego wskazanego przez w/w skarżącego, rozważy możliwość zwrotu części działki nr [...], w zakresie w jakim - ewentualnie - nie była ona objęta w/w decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, bądź też stała się zbędna dla realizacji tego celu, jeśli został on już zrealizowany.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI