II SA/Go 574/24

II SA/Go 574/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący/
Krzysztof Rogalski
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 3 ust. 1 pkt 2-3, pkt5, pkt 19, pkt 21, pkt 32, pkt 34, pkt 17-18, art. 25-27, art. 128
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi D.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r., nr Wójt Gminy [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2024r. poz. 572, dalej jako k.p.a.) oraz w związku z art. 26 ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (t.j. Dz. U. 2023r., poz. 1587, dalej jako u.o.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...], nakazał:
1. D. F. właścicielowi działki nr [...] w miejscowości [...] usunięcie z terenu zgromadzonych odpadów o kodach: 16 01 03 zużyte opony, 16 01 06 zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów, 17 01 01 odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, 17 09 04 zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01,17 09 02 i 17 09 03, składowanych na działce nr [...] w miejscowości [...], gmina [...].
2. Wykonanie decyzji powinno nastąpić poprzez transport odpadów do właściwego miejsca odzysku i zagospodarowania prowadzonego przez podmiot posiadający stosowne zezwolenia zgodnie z przepisami ww. ustawy o odpadach, z którym to podmiotem strona zawrze umowę.
3. Czynności objęte niniejszą decyzją strona winna zakończyć w terminie 90 dni od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna.
4. Strona ma obowiązek pisemnego powiadomienia tutejszego urzędu o wykonaniu nałożonego decyzją obowiązku oraz potwierdzenia wypełnienia nałożonego obowiązku stosownymi dokumentami: tj. kopię karty przekazania odpadów należy przekazać wraz z fakturą potwierdzającą uiszczenia opłaty w formie papierowej lub w formie elektronicznej na adres: [...]
W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż wezwaniem z dnia [...] września 2022r. zobowiązał stronę do podjęcia natychmiastowych działań, mających na celu usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Pismem z dnia [...] października 2022r. strona złożyła wyjaśnienia do otrzymanego wezwania, w którym informuje, że jest w trakcie legalizowania prowadzonej działalności polegającej na zbieraniu i przetwarzaniu odpadów.
Dodatkowo organ podał, iż na skierowane do Starosty [...] oraz do Marszałka Województwa [...] pytanie czy odnośnie działki ewidencyjnej nr [...] w miejscowości [...] zostało wydane zezwolenie na prowadzenie zbierania i przetwarzania odpadów, uzyskał informację, że nie zostały wydane zezwolenia w ww. zakresie.
Z kolei na pismo skierowane do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...] z zapytaniem czy prowadził postępowanie w sprawie prowadzenia działalności dotyczącej zbierania odpadów na działce ew. [...] w m. [...], WIOŚ poinformował, że w dniach [...] marca -[...] czerwca 2021 r. przeprowadzona została kontrola działalności firmy D. F. Przedmiotowa kontrola wykazała naruszenia w zakresie przestrzegania przepisów o ochronie środowiska, w tym głównie w zakresie gospodarki odpadami tj. m in. zbierania odpadów bez wymaganego zezwolenia. W wyniku wykazanych nieprawidłowości na D. F. zostały nałożone sankcje w postaci mandatów karnych, a także administracyjnej kary pieniężnej. Ponadto, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska wydał zarządzenie pokontrolne, obligujące podmiot m. in. do zaprzestania zbierania odpadów bez wymaganego zezwolenia.
Z kolei na wniosek organu skierowany do WIOŚ o przeprowadzenie kontroli w sprawie prowadzenia nielegalnej działalności gospodarczej przez D. F. w związku z brakiem posiadania zezwolenia na zbieranie odpadów i przetwarzanie odpadów na działce [...] WIOŚ poinformował, że [...] listopada 2022r. zakończył swoje postępowanie, z rezultatem, iż przeprowadzona kontrola nie wykazała naruszeń w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska.
W toku postępowania w dniu [...] listopada 2022r. pracownicy Urzędu Gminy [...] dokonali oględzin nieruchomości dz. nr [...] w miejscowości [...]. Mimo prawidłowego powiadomienia stron postępowania na oględziny strona nie stawiła się. W wyniku kontroli stwierdzono, że na ww. działce w dalszym ciągu zalegają odpady betonowe oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, żelazo, stal, metale, tworzywa sztuczne, zużyte opony, zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, gleba, ziemia w tym kamienie oraz inne odpady trudne do zidentyfikowania. Odpady zgromadzone są na nieruchomości w sposób nieuporządkowany. Sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną.
Dnia [...] grudnia 2022 r. organ wydał decyzję znak: [...], w sprawie nałożenia na stronę obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, która decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r.023 r., znak: [...] została uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W związku z powyższym w sprawie ponownie przeprowadzone zostały w dniu [...] lipca 2023 r. oględziny przedmiotowej nieruchomości, po uprzednim zawiadomieniu strony o w/w czynności. Po dokonaniu oględzin terenu stwierdzono się, że: działka, na której prowadzone jest postępowanie zgodnie z pomiarem z mapy ewidencyjnej posiada powierzchnię 2,27 ha. Na nieruchomości wzdłuż drogi wojewódzkiej znajdują się odpady w postaci płyt betonowych zbrojonych w ilości ok. 50 szt. o wymiarach każda ok. 5m na 1,5m. W widocznych miejscach nieruchomości na nieregularnych pryzmach znajduje się gruz, beton, przy czym brak jest możliwości określić ilości m3 ponieważ odpady są zgromadzone na nieruchomości w sposób nieuporządkowany. Ponadto w rogu działki znajduje się usypana pryzma odpadów betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów o wymiarach 20 m długości na wysokość 7 m. Odpady betonowe znajdujące się przy pasie drogi wojewódzkiej powodują szkody dla krajobrazu miejscowości [...]. W drugim rogu działki znajdują się pojazdy mechaniczne, a stan pojazdów wskazuje, że nie są wykorzystywane w działalności gospodarczej, zarośnięte są roślinnością co świadczy o ich niekorzystaniu. Obok zużytych pojazdów zalegają również zużyte nienadające się do użytku opony samochodów ciężarowych. Odpady są składowane tworząc dzikie wysypisko. Gromadzone odpady różnego pochodzenia w miejscu do tego nieprzeznaczonym, powodują zanieczyszczenie oraz zagrożenie sanitarne dla pobliskich lokali mieszkalnych.
Organ podał, iż z posiadanych dokumentów zawartych w aktach powyższej sprawy wynika, że strona nie posiada zezwolenia na zbieranie lub/i przetwarzanie odpadów na ww. działce.
Wójt Gminy [...] podał, iż odnośnie decyzji z dnia [...] czerwca 2022r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia p.n.; "Zbieranie i przetwarzanie odpadów budowlanych", planowanego pod adresem [...],[...], dz. nr [...] na którą powołano się w odwołaniu, z dniem [...] grudnia 2022r. wznowione zostało postępowanie w związku z tym, że strony bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu. W związku z powyższym niniejsza decyzja jest nie prawomocna. Ponadto w/w decyzja nie stanowi podstawy do zbierania i przetwarzania odpadów, a jedynie stanowi niezbędny element do uzyskania zezwolenia na taką działalność.
W związku z powyższym organ po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, działając na podstawie art. 26 ust. 1,2 i 6 u.o. ustalił wobec właściciela nieruchomości D. F. obowiązek usunięcia odpadów znajdujących się na działce nr [...] w miejscowości [...].
Dnia [...] sierpnia 2023 r. wydano decyzję znak: [...], w sprawie obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, która decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2023 r. znak: [...] została ona uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania.
W ramach ponownego rozpoznania sprawy organ ponownie przeprowadził oględziny w dniu [...] kwietnia 2024 r. w obecności strony i jej męża. W toku oględzin terenu stwierdzono, że: działka, na której prowadzone jest postępowanie zgodnie z pomiarem z mapy ewidencyjnej posiada powierzchnię 2,27 ha. Na nieruchomości wzdłuż drogi wojewódzkiej znajdują się odpady w postaci płyt betonowych zbrojonych w ilości ok. 100 szt. o wymiarach każda ok. 5m na 2m. Właściciel poinformował, że płyty stanowią ogrodzenie działki, ponieważ na działce znajduje się sprzęt niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej, natomiast granica działki jest tak duża ,że właściciela nie stać na ogrodzenie nieruchomości materiałem do tego przystosowanym, dodatkowo poinformował, że płyty które stanowią ogrodzenie pochodzą z rozbiórki budynków na które nie posiada dokumentów ich zakupu. W widocznych miejscach nieruchomości na nieregularnych pryzmach znajduje się gruz, beton, przy czym brak jest możliwości określenia ilości w m3 ponieważ odpady są zgromadzone na nieruchomości w sposób nieuporządkowany. Ponadto w rogu działki znajduje się usypana pryzma odpadów betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów o wymiarach 20 m długości na wysokość 7 m. Odpady betonowe znajdujące się przy pasie drogi wojewódzkiej powodują szkody dla krajobrazu miejscowości [...]. W rozsypanych miejscach na działce znajdują się pojazdy mechaniczne, a stan pojazdów wskazuje, że nie są wykorzystywane w działalności gospodarczej, zarośnięte są roślinnością, nie posiadają rejestracji, posiadają wygiętą karoserię i brak szyb co świadczy o ich niekorzystaniu - potwierdził to również mąż właścicielki nieruchomości - w załączeniu dokumentacja zdjęciowa. Obok zużytych pojazdów zalegają również zużyte nienadające się do użytku opony samochodów osobowych i ciężarowych, właściciel poinformował ,że przetrzymuje je na działce ponieważ felgi tych opon nadają się do ponownego wykorzystania.
Organ podał, iż z posiadanych dokumentów zawartych w aktach powyższej sprawy wynika ,że strona nie posiada zezwolenia na zbieranie lub/i przetwarzanie odpadów na ww. działce. Strona poinformowała, że jest w trakcie załatwiania zezwolenia na zbieranie lub/i przetwarzanie odpadów na ww. działce, natomiast mieszkańcy miejscowości blokują uzyskanie stosownych decyzji. Jednocześnie strona dołączyła do protokołu pisemne stanowisko dotyczące oględzin z dnia [...] kwietnia 2024r. - wraz z dokumentacją zdjęciową z dnia [...] kwietnia 2024r.
Organ po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, działając na podstawie art. 26 ust. 1,2 i 6 u.o. ustalił wobec właściciela nieruchomości obowiązek usunięcia odpadów znajdujących się na działce nr [...] w miejscowości [...]. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 26 ust. 1 u.o. posiadacz odpadów jest zobowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Zgodnie z art. 26 ust. 2 u.o. w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami. Z przepisu tego wynika zatem, że w każdym przypadku stwierdzenia składowania lub magazynowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym właściwy organ, określony w powołanym powyżej przepisie, jest zobligowany do zastosowania środka nadzorczego w postaci decyzji nakazującej usunięcie odpadów. Taka ingerencja polegająca na nałożeniu obowiązku usunięcia odpadów - w strefę prawną określonej jednostki jest bezwzględnie wymagana niezależnie od rodzaju odpadów czy charakteru nieruchomości. Znaczenie ma tylko to, że składowanie lub magazynowanie odpadów jest nielegalne (W. Radecki, Ustawa o odpadach, Komentarz).
Organ podkreślił, iż władający gruntem muszą mieć świadomość dbałości o porządek na swoich nieruchomościach. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków właścicielem nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], położonej w miejscowości [...] jest D. F. Reasumując, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i wszystkich obowiązujących przepisów uznać należy, iż zachodzą podstawy do wydania decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów ich usunięcia z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Właściciel nieruchomości zobowiązany został do usunięcia odpadów w terminie 90 dni od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna, który jest terminem wystarczającym do usunięcia odpadów składowanych na przedmiotowej nieruchomości.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. Odwołująca zarzuciła naruszenie: art. 14 ust. 1 pkt. 1 , art. 26 ust. 1 i 2 i 6 w związku z art. 3 ust. 1 pkt. 5, 6 i 6a u.o. Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania , ewentualnie zawieszenie postępowania do czasu zakończenia prac związanych z budową placu magazynowego do przetwarzania zgromadzonego gruzu i płyt betonowych. Dalej odwołująca wskazała , że odpady betonowe budowlane , gruz są niezbędne do wykonania prac budowlanych polegających na utwardzeniu placu magazynowego do przetwarzania zgromadzonego gruzu i płyt betonowych na którego utworzenie została wydana decyzja o warunkach zabudowy. Odwołująca wskazała również , że odpady o kodach wymienionych w decyzji są od 2011 r. przekazywane podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia na co posiada dokumenty. Odwołująca wskazała również., że organ błędnie przyjął, iż pojazdy znajdujące się na posesji są odpadami, podczas gdy są to pojazdy wykorzystywane w gospodarstwie rolnym z różną częstotliwością. Do odwołania strona dołączyła m.in. karty przekazania odpadów oraz zdjęcia nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium wskazało na prawidłowo przeprowadzone w dniu [...] kwietnia 2024 r. oględziny spornej nieruchomości, w których udział brała strona. Jednocześnie SKO podało, iż strona w piśmie złożonym do organu po oględzinach wskazała, że :
- zgromadzone na działce płyty betonowe stanowią element ogrodzenia tymczasowego , są ułożone w sposób uporządkowany i stanowią ochronę terenu przed osobami nieuprawnionymi,
- gruz zalegający na działce w pryzmach został usypany w sposób skoncentrowany i ma stanowić elementy budowlane po jego segregacji i uruchomieniu maszyny do kruszenia,
- pojazdy i maszyny zgromadzone na działce są pojazdami i maszynami sprawnymi przeznaczonymi do wykonywania działalności gospodarczej i rolniczej - czyli nie są maszynami i pojazdami niesprawnymi,
SKO podało, iż w toku postępowania Wójt Gminy [...] ustalił, że D. F. jest właścicielką działki nr [...] w miejscowości [...], a z rejestru CEIDG wynika, że ma ona zarejestrowaną działalność polegającą na transporcie drogowym towarów, działalności handlowej oraz rozbiórce i burzeniu obiektów, a jako miejsce prowadzenia działalności wskazano miasto [...], woj. [...].
Z akt sprawy wynika również, że strona posiada decyzję ostateczną z dnia [...] czerwca 2022 r. znak: [...]. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na "Zbieraniu i przetwarzaniu odpadów budowlanych na działce nr [...] w miejscowości [...]", natomiast nie posiada zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów.
W organie I instancji toczy się postępowanie wznowieniowe wszczęte przez Wójta Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. znak: [...] ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania istniejącego zaplecza bazy transportowej na teren przeznaczony pod działalność polegającą na zbieraniu i przetwarzaniu odpadów oraz budowie placu magazynowego dla zbieranych i przetwarzanych odpadów na działce nr [...] w miejscowości [...] zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] stycznia 2023 r. znak: [...].
Organ wyjaśnił, iż podmiotem, do którego może być skierowany powyższy nakaz, o którym mowa w art. 26 ust. 2 u.o. jest "posiadacz odpadów". Zgodnie z art. art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. - przez posiadacza odpadów rozumie się: wytwórcę odpadów (1) lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów (2); domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (3). W analizowanej sprawie właścicielem działki nr [...] jest D. F. i do niej zostały skierowane nakazy sformułowane w zaskarżonej decyzji.
Bezsporne jest również, że D. F. nie posiada zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów i w związku z tym odpady ujęte w decyzji organu I instancji zgromadzone na działce nr [...] w miejscowości [...] zostały zgromadzone nielegalnie.
Organ I instancji prawidłowo ustaliły podmiot zobowiązany do usunięcia odpadów. Jak wynika bowiem z art. 26 u.o., obowiązek usunięcia odpadów ciąży na ich posiadaczu, za którego zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 19 ustawy uważa się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Skarżąca, jako właścicielka działki, na których zalegają odpady, jest ich posiadaczem w rozumieniu ustawy, a w konsekwencji ciąży na niej obowiązek ich usunięcia. Obowiązek ten wynika z domniemania prawnego odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi zanieczyszczoną odpadami.
Postępowanie w sprawie usunięcia odpadów z działki nr [...] w miejscowości [...] toczy się od września 2022 r. i stan odpadów udokumentowany zdjęciami z 2022 r., 2023 r. i 2024 r. nie uległ zmianie .
W świetle ujawnionych okoliczności, organ miał obowiązek wydać decyzję administracyjną na podstawie art. 26 ust. 2 u.o. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono bowiem, że na działce skarżącej znajdują się odpady, składowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym, których posiadaczką. Powyższe uzasadnia wydanie nakazu usunięcia zalegających tam odpadów.
Na działce zalegają odpady betonowe wielkogabarytowe i gruz pochodzący z remontów i wyburzeń w dużych ilościach w stanie nie zmienionym od 2 lat, co świadczy, że skarżąca nie podejmuje żadnych działań w celu legalnego przetworzenia tych odpadów , biorąc pod uwagę regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r. poz. 93) oraz fakt posiadania decyzji o warunkach zabudowy wydanej przez Wójta Gminy [...] z dnia [...].08.2022 r. znak: [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania istniejącego zaplecza /bazy transportowej na teren przeznaczony pod działalność polegającą na zbieraniu i przetwarzaniu odpadów oraz budowie placu magazynowego na działce nr [...] w miejscowości [...].
Odnosząc się do wskazań skarżącej dotyczących pojazdów transportowych i maszyn, Kolegium wyjaśniło, że jeżeli pośród zgromadzonych na działce odpadach są pojazdy i maszyny sprawne i konieczne do prowadzonej działalności gospodarczej i rolniczej to powinny być one oddzielone od odpadów i przechowywane w sposób , który nie będzie przyczyniał się do pogorszenia ich stanu technicznego (np. pod zadaszeniem). Jednak pojazdy i maszyny w analizowanej sprawie przechowywane są niestarannie i bez dbałości o stan techniczny i ich sprawność .
W ocenie Kolegium przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie należy uznać za zgodne z zasadami zawartymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o rzetelnie zgromadzony materiał dowodowy i w oparciu o prawidłowe przepisy prawa materialnego - tj. ustawy o odpadach i w związku z powyższym skład orzekający Kolegium utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji.
Od powyższej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając naruszenie:
1. art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust 6 i art. 27 u.o. poprzez przyjęcie, że na terenie działki nr [...] w miejscowości [...] znajdują się odpady,
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a polegające na utrzymaniu w mocy przez organ II instancji w całości decyzji organu I instancji w przedmiocie nakazania Skarżącej usunięcia z terenu działki nr [...] w miejscowości [...] zgromadzonych tam odpadów, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa materialnego wskazanych powyżej, jak b i prawa procesowego, tj. art. 6, art. 7 , art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 124 § 1 i § 2 k.p.a., a więc powinna podlegać uchyleniu w trybie art. 138 § 1 k.p.a., b) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 124 § 1 i § 2 k.p.a., polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji przez organ II instancji z rażącym naruszeniem przepisów procedury, a w szczególności poprzez pobieżną analizę stanu prawnego, stanu faktycznego i brak odniesienia się do twierdzeń strony, w tym także uzasadnienia samego odwołania, złożonego w sprawie.
W uzasadnieniu skargi strona podała, iż w toku postępowania wyjaśniła stan, przeznaczenie i sposób zagospodarowania przedmiotów, sprzętów i urządzeń znajdujących się na terenie jej działki, a jednak organy nie uwzględniły powyższego. W ocenie skarżącej płyty betonowe zbrojone, gruz oraz pojazdy mechaniczne znajdujące się na działce nr [...] nie są odpadami, mają one swoje przeznaczenie i skarżąca wykorzystuje je w swojej bieżącej działalności gospodarczej. Ponadto zdaniem skarżącej organy pominęły okoliczność wystąpienia przez skarżącą o pozwolenie na zbieranie i przetwarzanie odpadów oraz o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania istniejącego zaplecza/bazy transportowej na terenie przeznaczonym pod działalność, polegająca na zbieraniu i przetwarzaniu odpadów budowlanych na spornej działce, choć brak prawomocnej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] dnia [...] sierpnia 2024r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. o nakazaniu skarżącej usunięcia, z terenu działki nr [...] w miejscowości [...], zgromadzonych tam odpadów.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 26 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm., dalej jako u.o.). W myśl tego przepisu posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust. 1). Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów; 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów (ust. 6).
Z powyższych przepisów wynika, że do zastosowania środka nadzorczego w postaci decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane jest ustalenie następujących okoliczności:
1. istnienia odpadów w rozumieniu u.o.,
2. składowania lub magazynowanie tych odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania,
3.podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych lub magazynowanych odpadów (posiadacza odpadów).
Istotne przy tym jest, że ratio legis art. 26 u.o. nie jest ukaranie sprawcy, ale zapobieganie degradacji środowiska naturalnego, realizacja zasady bezpieczeństwa ekologicznego i ochrony środowiska i doprowadzenie do stanu pożądanego. O zastosowaniu art. 26 ust. 2 u.o. decyduje obiektywny fakt naruszenia przepisów. Przy czym w sytuacji stwierdzenia przez organ zaistnienia przesłanek, o których mowa w cyt. art. 26 ust. 2 u.o., jest on zobligowany do wydania decyzji nakazowej, wobec czego decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić co należy rozumieć pod pojęciem odpady. W myśl definicji zawartej w art.3 pkt 6 u.o. przez "odpady" rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Jak zauważa Marek Górski w monografii "Usuwanie odpadów" (opublikowano: WKP 2021) "w orzecznictwie sądowym, zarówno krajowym, jak i na szczeblu europejskim, problem związany z definicją odpadu generalnie sprowadza się do pytania o to, w którym momencie dany przedmiot bądź substancję należałoby uznać za odpad, a tym samym poddać regulacjom prawnym odnoszącym się do postępowania z odpadami. W języku potocznym "pozbycie się" kojarzone jest z utratą kontroli nad danym przedmiotem, łączące się też z utratą jego posiadania. Potoczne rozumienie tego słowa dla prawidłowej interpretacji definicji jest nie tylko niewystarczające, ale nawet może prowadzić do jej znacznego zawężenia. Potoczne rozumienie sformułowania "pozbycie się" oddaje natomiast przyczynę "pozbycia się", które według Słownika języka polskiego PWN oznacza "uwolnienie się od kogoś uciążliwego, od czegoś niepotrzebnego". Takie "uwolnienie się" (czyli "pozbycie się" według definicji) nie musi się jednak wiązać z utratą posiadania danego przedmiotu, w szczególności może mieć postać zasadniczej zmiany sposobu wykorzystywania, odmiennej od podstawowego jego przeznaczenia, do którego przestał się ten przedmiot (substancja) nadawać (być przydatnym). Podkreślenia wymaga, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie przedmiotu czy substancji do kategorii "odpadów" jest przede wszystkim konsekwencją zachowania posiadacza i znaczenia sformułowania "pozbywać się" (por. orzeczenie TS w sprawach C-418/97, C-419/97). Dla uznania danej rzeczy za odpad należy zwrócić szczególną uwagę na pytanie, czy dany przedmiot lub substancja są ich posiadaczowi przydatne, czy też nie są mu już przydatne, i czy w tej drugiej sytuacji przedmiot lub substancja stanowią dla ich posiadacza obciążenie, którego zamierza się pozbyć". Pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania, gdyż odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, posiadające dla niego określoną wartość gospodarczą, rynkową (zob. Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 lipca 2023 r., II SA/Gl 1163/22). Reasumując, jeżeli dochodzi do pozbycia się rzeczy z powodu jej nieużyteczności, która to nieużyteczność może zostać usunięta w procesie odzysku, to mamy do czynienia z odpadem. Zwrócić również należy uwagę, że zakwalifikowanie określonej substancji lub przedmiotu do kategorii odpadów ma charakter o tyle trwały, że taki odpad pozostaje odpadem do chwili utraty statusu odpadu w trybie przewidzianym obowiązującymi przepisami. Nie zmieni tego statusu przewiezienie tego odpadu (mającego nawet cechę użyteczności) w inne miejsce.
Przechodząc do zagadnienia magazynowania i składowania należy wyjaśnić, iż pojęcie magazynowania odpadów zostało zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 5 u.o. Przepis ten stanowi, że przez magazynowanie odpadów rozumie się czasowe przechowywanie odpadów obejmujące: a) wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, b) tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów, c) magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów. Artykuł 25 u.o. zawiera warunki dopuszczalnego magazynowania odpadów, które posiadacz odpadów musi spełnić, aby legalnie prowadzić tą czynność. Ustęp 1 tego artykułu stanowi, że magazynowanie odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować te odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Magazynowanie odpadów odbywa się na terenie, do którego posiadacz odpadów ma tytuł prawny oraz jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów (ust. 2 i 3). Odpady, z wyjątkiem przeznaczonych do składowania, mogą być magazynowane, jeżeli konieczność magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów, nie dłużej jednak niż przez 3 lata (ust. 4). Odpady przeznaczone do składowania mogą być magazynowane wyłącznie w celu zebrania odpowiedniej ilości tych odpadów do transportu na składowisko odpadów, nie dłużej jednak niż przez rok (ust. 5). Okresy magazynowania odpadów, o którym mowa w ust. 4 i 5, są liczone łącznie dla wszystkich kolejnych posiadaczy tych odpadów (ust. 6).
Z powołanych przepisów wynika, że po pierwsze - magazynowanie odpadów jest zawsze prowadzone w ramach pierwotnego ich wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów (art. 25 ust. 3 u.o.). Oznacza to, że nie jest ono autonomiczną formą gospodarowania odpadami i zawsze stanowi część większego procesu - wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. Po drugie zaś, dopuszczalność magazynowania odpadów w danym miejscu powinna wynikać z posiadanego zezwolenia na wymienione uprzednio formy gospodarki odpadami, co wynika wprost z art. 43 ust. 1 pkt 4 lit. a) i art. 43 ust. 2 pkt 5 lit. a) u.o. oraz art. 188 ust. 2b pkt 6 u.p.o.ś. (por. wyrok WSA w Białymstoku z 30 stycznia 2024 r. , II SA/Bk 918/23, wyrok WSA w Krakowie z 22 września 2016 r., II SA/Kr 748/16, CBOSA).
Z kolei, pojęcie składowania odpadów nie zostało zdefiniowane wprost w przepisach prawa. Możliwe jednak jest ustalenie znaczenia tego pojęcie przez odwołanie się do przepisów u.o. dotyczących opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów w zakresie poszczególnych czynności względem odpadów. Mianowicie, jak stanowi art. 3 ust. 1 pkt 3 u.o. przez gospodarkę odpadami rozumie się wytwarzanie odpadów i gospodarowanie odpadami. Gospodarowanie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 2 u.o.) obejmuje natomiast czynności zbierania, transportu lub przetwarzania odpadów, w tym sortowania, wraz z nadzorem nad wymienionymi działaniami (...). Przetwarzanie (art. 3 ust. 1 pkt 21 u.o.) obejmuje zaś procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie. Zbieranie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 34 u.o.) to z kolei gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów. Magazynowanie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 5 u.o.) to - jak wspomniano już powyżej - czasowe przechowywanie odpadów obejmujące wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów, magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów. Co istotne w art. 17 ust. 1 u.o. wskazuje się hierarchię sposobów postępowania z odpadami. Wskazano w kolejności od najbardziej pożądanego sposobu do najmniej pożądanego następujące czynności: zapobieganie powstawaniu odpadów, przygotowywanie do ponownego użycia, recykling, inne procesy odzysku, unieszkodliwianie. W art. 18 u.o. ustawodawca wskazuje, jakimi przesłankami powinno się kierować, stosując tą hierarchię. W ust. 6 tego przepisu podaje się, że składowane powinny być wyłącznie te odpady, których unieszkodliwienie w inny sposób było niemożliwe z przyczyn, o których mowa w ust. 3 (tzn. poddaniu procesom odzysku).
Mając na uwadze przywołane regulacje, uzasadniona jest konkluzja, że składowanie odpadów oznacza nieograniczone czasowo umiejscowienie odpadów w danym miejscu, a więc ich pozostawienie o trwałym charakterze z uwagi na brak woli ich przetworzenia w jakikolwiek sposób. Relację między składowaniem odpadów a ich przetwarzaniem należy więc określić jako alternatywę rozłączną, tzn. jeżeli ma miejsce składowanie odpadów to nie ma miejsca ich przetwarzanie przez odzysk lub unieszkodliwianie w rozumieniu art. 18 ust. 5 u.o. (por. wyrok WSA w Lublinie z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 156/23, CBOSA). Co więcej, w art. 103 ust. 1 u.o. ustawodawca wskazał trzy miejsca, w których odpady mogą być składowane. Te trzy miejsca to: 1) składowisko odpadów, tj. zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 25 u.o. obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów; 2) podziemne składowisko odpadów, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze; 3) obiekt unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, o którym mowa w ustawie z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych. Wykładnia a contrario powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że w żadnym innym miejscu odpady nie mogą być legalnie składowane. Stosownie do art. 128 u.o zarządzający składowiskiem odpadów może rozpocząć działalność polegającą na prowadzeniu składowiska odpadów po uzyskaniu kolejno: 1) pozwolenia zintegrowanego albo zezwolenia na przetwarzanie odpadów; 2) pozwolenia na użytkowanie składowiska odpadów; 3) decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów. W zezwoleniu na przetworzenie odpadów wskazuje miejsce przetwarzania i magazynowania odpadów (art. 43 ust. 2 pkt 3 i 5 lit. a u.o.). Analogicznie jest w przypadku pozwolenia zintegrowanego (art. 188 ust. 2b w zw. z art. 211 ust. 1 u.p.o.ś.).
Kolejnym pojęciem koniecznym do objaśnienia z punktu widzenia stosowania art. 26 u.o. jest "posiadacz odpadów". Jest nim wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art.3 pkt 19 u.o.). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 stycznia 2019 r. wskazał, że powyższy przepis nie zawęża pojęcia posiadacz odpadów do wytwórcy odpadów, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 pkt 32 u.o. W pojęciu ,,posiadacz odpadów" mieści się także osoba fizyczna (także osoba prawna i jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), która jest w posiadaniu odpadów. Dla uznania, że taki podmiot jest posiadaczem odpadów wystarczające jest ustalenie, że osoba ta włada powierzchnią ziemi, na której są odpady. W takim przypadku działa bowiem domniemanie prawne z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. Według definicji u.o. (art. 3 ust. 1 pkt 32) "wytwórcą odpadów" jest każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdy, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów. Wytwarzaniem odpadów są zatem te działania, które powodują ich powstanie.
Jak już wskazano powyżej, obowiązek usunięcia odpadów, o których mowa w art.26 ust.1 u.o. ciąży na ich posiadaczu. Jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nie przeznaczonym. Jak wynika z przedstawionej wcześniej definicji, domniemuje się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Domniemanie to należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku gdy faktyczny posiadacz odpadów jest nieznany, obowiązki tegoż posiadacza obciążają władającego powierzchnią ziemi – zgodnie z przepisami Prawa ochrony środowiska, które mają tu zastosowanie, takim władającym jest właściciel nieruchomości. W kontekście analizowanego przepisu art. 26 ust. 1 u.o. oznacza to, że w przypadku, w którym właściciel nieruchomości odpadów na danej nieruchomości nie zgromadził i nie potrafi wskazać rzeczywistego ich posiadacza, to jednak odpowiada za te odpady tak, jak posiadacz. W szczególności więc jego obciąża obowiązek wynikający z art. 26 ust. 1. Władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób – wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Dla sprawy nie ma zatem znaczenia dowodzenie, że władający powierzchnią ziemi nie wytworzył odpadów, skoro nie prowadzi to do ustalenia tożsamości innego ich posiadacza (por. wyrok WSA w Gdańsku z 27.11.2013 r., II SA/Gd 692/13, LEX nr 1413135).
Wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Władający gruntem muszą mieć świadomość obowiązku dbałości o stan swoich nieruchomości i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z 28.05.2014 r., II SA/Po 121/14, LEX nr 1495362; wyrok WSA w Białymstoku z 5.06.2014 r., II SA/Bk 149/14, LEX nr 1512885).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał za prawidłowe i znajdujące oparcie materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie ustalenie przez organy, że na nieruchomości oznaczonej jako działka o nr [...] w miejscowości [...], zalegają odpady w rozumieniu u.o., jako w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania. Okoliczność tę potwierdza przede wszystkim wynik oględzin nieruchomości przeprowadzonych przez organ w dniu [...] kwietnia 2024 r., w których skarżąca (będąca właścicielem nieruchomości) wraz z mężem brała udział. Z treści sporządzonego z oględzin protokołu z dnia [...] kwietnia 2024 r., wynika, iż na nieruchomości wzdłuż drogi wojewódzkiej znajdują się odpady w postaci płyt betonowych zbrojonych w ilości ok. 100 szt. o wymiarach każda ok. 5m na 2m, które zdaniem strony mają pełnić funkcję ogrodzenia działki, gdyż na inne skarżącej nie stać. Jednocześnie skarżąca poinformowała w toku oględzin, że płyty, które stanowią ogrodzenie pochodzą z rozbiórki budynków, na które nie posiada dokumentów ich zakupu. Ponadto na nieruchomości na nieregularnych pryzmach znajduje się gruz, beton, przy czym brak jest możliwości określenia ilości w m3 ponieważ odpady są zgromadzone na nieruchomości w sposób nieuporządkowany. Ponadto w rogu działki znajduje się usypana pryzma odpadów betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów o wymiarach 20 m długości na wysokość 7 m. W różnych miejscach nieruchomości znajdują się pojazdy mechaniczne, które zarośnięte są roślinnością, nie posiadają rejestracji, posiadają wygiętą karoserię i brak szyb co świadczy o ich niekorzystaniu. Na działce znajdują się również zużyte nienadające się do użytku opony samochodów osobowych i ciężarowych, właściciel poinformował, że przetrzymuje je na działce ponieważ felgi tych opon nadają się do ponownego wykorzystania. Opisane w treści protokołu z oględzin ustalenia znajdują potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej wykonanej w trakcie oględzin i załączonej do protokołu (k. 307-309 akt administracyjnych) i dodatkowo szczegółowe rozmieszczenie odpadów organ zaznaczył na załączonej do protokołu mapie (k.311 akt administracyjnych). Na zdjęciach niewątpliwie widoczne są zużyte opony, nieużytkowane pojazdy (zdekompletowane, zardzewiałe), beton oraz gruz składowane w formie płyt lub na pryzmach. Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10) wymienia jako odpady o kodzie: 16 01 03 zużyte opony, 16 01 06 zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów, 17 01 01 odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, 17 09 04 zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01,17 09 02 i 17 09 03. W ocenie Sądu dokonaną w ten sposób przez organy ocenę i kwalifikację (w tym przyporządkowanie poszczególnych kodów z katalogu odpadów) odnośnie odpadów zlokalizowanych na nieruchomości nr [...], uznać należy za prawidłową.
Należy wskazać, iż skarżąca ma zarejestrowaną i prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie transportu drogowego towarów, a także rozbiórki i burzenia obiektów, sprzedaży hurtowej odpadów i złomu (k.292 akt administracyjnych), co potwierdziła sama skarżąca w toku postępowania administracyjnego. Skarżąca zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w treści skargi kwestionowała zakwalifikowanie przez organy znajdujących się na jej nieruchomości elementów jak beton, gruz czy pojazdy, jako odpadów. Skarżąca wyjaśniła w odwołaniu, iż płyty betonowe przywiezione zostały celem utwardzenia terenu i wykorzystania jako materiał budowlany (w związku z planowaną działalnością obejmującą zbieranie i przetwarzanie odpadów budowlanych), płyty betonowe zastępują ogrodzenie nieruchomości, a z kolei pojazdy służą jej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Okoliczność, że ujęte w zaskarżonej decyzji elementy zakwalifikowane jako odpady mają jakąś wartość i mogły być jeszcze gospodarczo wykorzystane, bądź mogłyby zostać poddane procesowi odzysku, nie ma znaczenia dla przyjęcia, że stanowią one odpady w opisanym szczegółowo wcześniej rozumieniu u.o. Gruz i elementy betonowe to materiały pochodzące z rozbiórek, prac budowlanych (co potwierdziła skarżąca), nienadające się do użytkowania, wybrakowane pojazdy także nie mogą być wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Zatem wyżej opisane elementy stanowiły niewątpliwie odpady i podlegały zagospodarowaniu na zasadach przewidzianych u.o. i jako odpad pozostają nim do chwili utraty statusu odpadu w trybie przewidzianym obowiązującymi przepisami.
Stanowisko judykatury jest w tym zakresie jednoznaczne. Jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale także i takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania, a w tym, także i takie, które są zdatne do powtórnego wykorzystania. Dla uznania przedmiotu za odpad nie ma także znaczenia okoliczność, że dla jego nabywcy może on mieć wartość użytkową i nadaje się do dalszego wykorzystania po poddaniu stosownym operacjom (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1085/13; wyrok NSA 4 sierpnia 2022 r. sygn. akt III OSK 5819/21). Tym samym poprzez pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad należy rozumieć zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie go w inny sposób, aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1268/15; wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r. sygn. akt III OSK 2985/21). Zamiar ponownego gospodarczego wykorzystania odpadów (gruzu) nie może powodować, że odpad przestaje nim być (zob. wyrok NSA z dnia 19 września 2017 r. sygn. akt II OSK 2642/16; wyrok NSA z 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2655/17).
Przy czym należy zaznaczyć, iż zaskarżona decyzja nie precyzuje ilości odpadów, co jest uznawane za prawidłowe i dopuszczalne w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., II OSK 1769/18). Sąd wyjaśnia, iż treść zaskarżonej decyzji nie oznacza, iż skarżąca jest obowiązana do usunięcia wszystkich elementów znajdujących się na działce nr [...], ale jedynie tych które stanowią odpady o kodach wskazanych w treści decyzji. Powyższe nie oznacza zatem, że przykładowo wszystkie pojazdy znajdujące się na w/w nieruchomości stanowią odpady, a jedynie te którym takie cechy można przypisać, ale zdjęcia z oględzin z [...] kwietnia 2024 r. niewątpliwie potwierdzają, iż na spornej nieruchomości znajdują się pojazdy stanowiące odpady (zdekompletowane, zardzewiałe i tp.).
Wbrew stanowisku skarżącej fakt przekazywania przez nią odpadów podmiotom uprawnionym do ich odbioru, potwierdzony kartami przekazania odpadów załączonymi do odwołania, nie prowadzi w ustalonym w sprawie stanie faktycznym, do wniosku, że nie zaistniały przesłanki z art. 26 ust. 2 u.o. Karty przekazywania odpadów załączone do akt administracyjnych sprawy dotyczą odpadów przekazywanych w roku 2021 (jedna karta z roku 2022). Fakt przekazania przez skarżącą odpadów nie stoi w sprzeczności z ustaleniami organu co do znajdujących się na działce nr [...] odpadów w dniu [...] kwietnia 2024 r., te odpady bowiem nie były objęte przekazaniem, zalegając na nieruchomości skarżącej, co potwierdziły oględziny nieruchomości.
Brak także podstaw do uznania, że nie stanowią odpadów wymienione w zaskarżonej decyzji elementy objęte nakazem usunięcia, ze względu na planowane przez skarżącą ich wykorzystanie (dotyczy to przede wszystkim gruzu i płyt betonowych). Mianowicie skarżąca wskazała w odwołaniu od decyzji organu I instancji na wykorzystanie zgromadzonego materiału w związku z planowaną działalnością zbierania i przetwarzania odpadów oraz budowy placu magazynowego do tej działalności (m.in. związane z utwardzeniem terenu).
W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji, co nie było kwestionowane, działka nr [...] nie była miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów. Nie ulega wątpliwości, iż skarżąca nie dysponowała pozwoleniem na zbieranie, przetwarzanie, ani też składowanie czy magazynowanie odpadów na w/w nieruchomości. Powyższe organ ustalił w toku postępowania w Urzędzie Marszałkowskim Województwa [...] i w Starostwie [...]. Natomiast samo wystąpienie przez skarżącą z wnioskiem o pozwolenie na zbieranie i przetwarzanie odpadów, nie czyni bezpodstawnym postępowania przeprowadzonego przez organ na podstawie art. 26 ust. 2 u.o., gdyż do dnia wydania zaskarżonej decyzji, decyzja o pozwoleniu nie została skarżącej wydana.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca przed wydaniem zaskarżonej decyzji uzyskała jedynie decyzję z dnia [...] czerwca 2022 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pn. ,,zbieranie i przetwarzanie odpadów budowlanych" na działce nr [...] w [...] i decyzję z dnia [...] sierpnia 2022 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania istniejącego zaplecza/bazy transportowej na teren przeznaczony pod działalność polegającą na zbieraniu i przetwarzaniu odpadów i budowie placu magazynowego dla zbieranych i przetwarzanych odpadów na działce nr [...] w [...]. Decyzje te stanowią jedynie element poprzedzający i konieczny na drodze do uzyskania ewentualnej decyzji o pozwoleniu na zbieranie i przetwarzanie odpadów, której to decyzji skarżąca nie uzyskała. Przy czym bez wpływu na zaskarżone orzeczenie pozostaje okoliczność wznowienia postępowań zakończonych decyzjami o środowiskowych uwarunkowaniach i warunkach zabudowy.
Podkreślić należy, iż przepisy u.o. nie przewidują możliwości zgodnego z prawem składowania czy magazynowania odpadów przed decyzji udzielającej w tym zakresie pozwolenia.
W tym miejscu należy jeszcze zwrócić uwagę (co uprzedni uczyniło także SKO w [...] w decyzji z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] na art. 27 ust. 8 u.o., zgodnie z którym osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne. Legalny odzysk odpadów doprecyzowany został w tym zakresie w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędący przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na własne potrzeby, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku, gdzie określono zarówno dopuszczalną ilość takich odpadów do przyjęcia, jak i metodę odzysku.
W ocenie Sądu w/w przepis niewątpliwe nie znajduje zastosowania w stosunku do strony skarżącej z uwagi na to, że skarżąca nie tylko jest przedsiębiorca, ale przede wszystkim dlatego, że odzysk związany byłyby z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Na powyższe wskazała sama skarżąca w toku postępowania, ale powyższe potwierdzają także treść decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i decyzja o warunkach zabudowy, w których treści wyraźnie wskazano, że związane są z działalnością gospodarczą skarżącej.
Dodać należy, iż zgodnie z art.45 ust.1 pkt 2 u.o. z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów zwalnia się osobę fizyczną i jednostkę organizacyjną niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne zgodnie z art. 27 ust. 8 tej ustawy. Językowa wykładnia tego przepisu prowadzi do niebudzących żadnych wątpliwości ustaleń, że nie ma on zastosowania do przedsiębiorców, a strona skarżąca jest przecież przedsiębiorcą. Tak więc strona skarżąca jako przedsiębiorca nie mogła poddawać odzyskowi odpadów, które mogłaby wykorzystać na potrzeby własne.
Na gruncie przedmiotowej sprawy nie budziła wątpliwości prawidłowość określenia adresata zaskarżonej decyzji tj. podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów. Skarżąca, jako właściciel działki, na której zalegają odpady, jest ich posiadaczem w rozumieniu ustawy, a w konsekwencji ciąży na niej obowiązek ich usunięcia. Obowiązek ten wynika z domniemania prawnego odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi zanieczyszczoną odpadami. Domniemania tego skarżąca zaś nie obaliła. W toku postępowania skarżąca powyższej okoliczności nie kwestionowała, nie podnosząc aby posiadaczem odpadów był inny podmiot.
Ponadto Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja spełnia także wymogi formalne tj. zgodnie z art. 26 ust. 6 u.d. określono w niej odpady, ich rodzaje oraz sposób i termin ich usunięcia. Przy czym należy zauważyć, iż określony w decyzji termin wykonania decyzji na 90 dni, w którym decyzja stanie się ostateczna, nie tylko nie był kwestionowany, ale uznać należy go za realny do zrealizowania obowiązku objętego zaskarżoną decyzją.
W świetle powyższego zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 26 ust. 1, 2 i 6 oraz art. 27 u.o. uznać należało za niezasadne. W świetle zgromadzonego, w toku długotrwałego postępowania administracyjnego, materiału dowodowego, nie budzi wątpliwości Sądu, że organy zobligowane były do nałożenia na skarżącą obowiązku usunięcia odpadów ze wskazanej nieruchomości, albowiem ziściły się przesłanki przewidziane w art. 26 ust. 2 u.o.
Sąd uznał także za nieuzasadnione podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Przeprowadzona przez Sąd analiza akt administracyjnych sprawy wykazała, iż organy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie dopuściły się naruszenia przepisów postepowania administracyjnego, w szczególności prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy w sprawie, oględziny stanowiące zasadniczy dowód w sprawie także zostały przeprowadzone w sposób zgodne z przepisami k.p.a. Następnie organy prawidłowo ustaliły stan prany i dokonały jego zastosowania na tle ustalonego stanu faktycznego, czemu dały wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.