II SA/Kr 903/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego, która nakładała na spadkobierców obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę obwodnicy, która ostatecznie stała się zbędna. Sprawa dotyczyła zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1988 r., a następnie odszkodowania ustalonego decyzją z 1990 r. Wojewoda Małopolski, rozpatrując odwołanie od decyzji Starosty, uznał, że odszkodowanie ustalone decyzją z 1990 r. zostało wypłacone, mimo braku dokumentów potwierdzających tę wypłatę. Organ odwoławczy argumentował, że skoro kwota nie została złożona do depozytu sądowego, musiała zostać wypłacona, a brak kwestionowania przez jednego ze spadkobierców faktu wypłaty oraz brak dowodów przeciwnych przemawiały za przyjęciem, że odszkodowanie zostało otrzymane. Sąd administracyjny uznał jednak to stanowisko za błędne. Podkreślił, że brak bezpośredniego dowodu wypłaty odszkodowania, zwłaszcza po upływie wielu lat, nie może być automatycznie zastępowany domniemaniem wypłaty. Sąd zwrócił uwagę, że organy obu instancji nie ustaliły w sposób jednoznaczny, że odszkodowanie orzeczone decyzją z 1990 r. zostało faktycznie wypłacone, co jest warunkiem koniecznym do orzeczenia obowiązku jego zwrotu. Sąd powołał się na własne orzecznictwo, zgodnie z którym niedopuszczalne jest nakładanie obowiązku zwrotu odszkodowania, które nie zostało faktycznie wypłacone, gdyż prowadziłoby to do sytuacji, w której osoba, która nie otrzymała należnego świadczenia, musiałaby je zwrócić. Sąd wskazał, że Wojewoda błędnie zinterpretował brak złożenia kwoty do depozytu sądowego jako dowód wypłaty, a także niezasadnie wywiódł wnioski z bierności jednego ze spadkobierców. Sąd podkreślił, że nawet jeśli jeden spadkobierca otrzymał odszkodowanie, nie oznacza to automatycznie, że pozostali również je otrzymali. W związku z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 80 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 140 ust. 1 u.g.n.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. Nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.), jeśli nie będzie możliwe udowodnienie wypłaty odszkodowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDowodzenie braku wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w sytuacji braku dokumentacji i konieczność rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentacji wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie sprzed lat, z uwzględnieniem przepisów o gospodarce nieruchomościami i k.p.a.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, po upływie wielu lat, pozwala na domniemanie jego wypłaty i orzeczenie obowiązku zwrotu zwaloryzowanej kwoty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak jednoznacznych dowodów na faktyczną wypłatę odszkodowania uniemożliwia orzeczenie obowiązku jego zwrotu. Wątpliwości w tym zakresie należy rozstrzygać na korzyść strony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób jednoznaczny, że odszkodowanie ustalone decyzją z 1990 r. zostało faktycznie wypłacone. Domniemanie wypłaty na podstawie braku złożenia do depozytu sądowego lub bierności strony jest niezasadne. Obowiązek zwrotu odszkodowania może być nałożony tylko wtedy, gdy odszkodowanie zostało faktycznie wypłacone.
Czy w przypadku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, obowiązek zwrotu odszkodowania powstaje niezależnie od tego, czy odszkodowanie zostało faktycznie wypłacone poprzedniemu właścicielowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek zwrotu odszkodowania powstaje tylko w przypadku, gdy odszkodowanie zostało faktycznie wypłacone.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym niedopuszczalne jest nakładanie obowiązku zwrotu odszkodowania, które nie zostało faktycznie wypłacone. Taka interpretacja prowadziłaby do nieracjonalnych skutków, gdzie osoba, która nie otrzymała należnego świadczenia, musiałaby je zwrócić.
Przepisy (23)
Główne
u.g.n. art. 140 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
W razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego ustalone w decyzji odszkodowanie. Kluczowe jest jednak faktyczne wypłacenie tego odszkodowania.
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741 art. 142
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm. art. 140 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa przesłankę powstania roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości – jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definiuje kryteria uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia (upływ 7 lub 10 lat od decyzji bez rozpoczęcia lub realizacji celu).
u.g.n. art. 5 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Reguluje waloryzację kwot należnych z tytułów określonych w ustawie, w tym odszkodowań.
u.g.n. art. 217 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa limit wysokości zwaloryzowanego odszkodowania przy zwrocie nieruchomości wywłaszczonych przed 5 grudnia 1990 r. (nie więcej niż 50% aktualnej wartości).
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu oceny, czy dowody zebrane w sprawie wystarczają do wydania decyzji.
k.p.a. art. 81a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony.
P.u.s.a. art. 1 § 1-2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice kontroli sądowej.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm. art. 9a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm. art. 142 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm. art. 140 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm. art. 217 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dz. U. z 1994 r. Nr 84, poz. 386 ze zm.
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak jednoznacznych dowodów na faktyczną wypłatę odszkodowania ustalonego decyzją z 1990 r. • Wątpliwości co do stanu faktycznego powinny być rozstrzygane na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.).
Odrzucone argumenty
Argumentacja Wojewody oparta na domniemaniu wypłaty odszkodowania z powodu braku złożenia go do depozytu sądowego. • Argumentacja Wojewody oparta na braku kwestionowania wypłaty odszkodowania przez jednego ze spadkobierców i braku dowodów przeciwnych.
Godne uwagi sformułowania
brak jest podstaw do stwierdzenia, że odszkodowanie to nie zostało faktycznie wypłacone • nie można z pewnością twierdzić, że następcy drugiej uprawnionej osoby (K. B.) otrzymali należne odszkodowanie • wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony
Skład orzekający
Anna Kopeć
Asesor
Joanna Człowiekowska
sprawozdawca
Piotr Fronc
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dowodzenie braku wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w sytuacji braku dokumentacji i konieczność rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentacji wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie sprzed lat, z uwzględnieniem przepisów o gospodarce nieruchomościami i k.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest posiadanie dowodów i jak sądy podchodzą do kwestii braku dokumentacji po wielu latach, szczególnie w kontekście zwrotu mienia i odszkodowań. Pokazuje też praktyczne zastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.
“Czy brak dowodów na wypłatę odszkodowania oznacza, że musisz je zwrócić? Sąd administracyjny odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.