II SA/Kr 897/25

II SA/Kr 897/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-10-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Małgorzata Łoboz /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 35 ust 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
par 13 i 60
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Opiłka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2025 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 4 czerwca 2025 r. znak WI-I.7840.8.13.2024.DA w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno - budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Kr 897/25
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi M. B. na decyzję w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę muru oporowego na działce nr [...] w miejscowości L. stwierdził (wyrok z 8 września 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 487/23) uchylił skarżone decyzje i wskazał:
"Według ustaleń organu "okno w ścianie zachodniej (od strony terenu inwestycyjnego), jest na wysokości 3 m od terenu istniejącego (pomiar do wysokości parapetu) i w odległości 2,5 m od muru oporowego". Ustalenia te jednak nie są precyzyjne [...]. Oceniając materiał fotograficzny przedłożony przez skarżącego należy uznać, że ustalenia organu jakoby pomieszczenie na pobyt ludzi od strony planowanej inwestycji było usytuowane 3 m. nad poziomem gruntu, a zatem mur oporowy który i w tym miejscu wynosi 2,34 m. nie może w sposób niedopuszczalny przesłaniać tych pomieszczeń są niepełne. Jedno z okien budynku mieszkalnego, którego właścicielem jest skarżący (a zatem pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi) od strony nasypu, na którym ma być realizowany przedmiotowy mur oporowy jest sytuowane nieco tylko powyżej poziomu gruntu. Nie jest zatem wykluczone, że przedmiotowy obiekt będzie przesłaniał to okno oraz, że przesłanianie to w świetle wyżej przytoczonej regulacji (§ 13 ust 1 pkt 1 rozporządzenia) będzie niedozwolone.
Starosta Myślenicki decyzją nr 237/2024 z 19 marca 2024 r., znak: AB.6740.60.2024.KK, ponownie zatwierdził PZT i PAB oraz udzielił Z. K. i A. K. pozwolenia na budowę muru oporowego na działce nr [...] w miejscowości L..
Wojewoda Małopolski decyzją z 4 czerwca 2025 r., znak: WI-I.7840.8.13.2024.DA, wydaną po rozpatrzeniu odwołania M. B. (właściciel działki nr [...]), utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że względem granicy z działką nr [...] mur projektowany jest w odległości 0,3 m (dot. ściany żelbetowej) oraz 0,1 m (dot. płyty poziomej). Na wysokości zabudowań mieszkalno-gospodarczych autora odwołania mur będzie miał wysokość od 0,475 m do 2,34 m. Mur w odległości 1,29 m od najbardziej wysuniętego elementu ściany budynku gospodarczego i 1,75 m od najbardziej wysuniętego elementu ściany budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Przedłożona przez projektanta i uwzględniająca najniżej położone okno budynku mieszkalnego jednorodzinnego analiza wykazała spełnienie § 13 i § 60 rozporządzenia WT. Pochodzący od autora odwołania pomiar wysokości okna (od hydroizolacji do framugi) nie jest wiarygodny, bo nie ma odniesienia do terenu istniejącego (brak przedstawienia negowanego pomiaru oraz kontr-analizy przez osobę pełniącą samodzielne funkcje techniczne w budownictwie). Kwestia przesłaniania i zacieniania dotyczy tylko istniejących budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, zaś sporne okno należy do pomieszczenia "Opał" (rzut piwnicy) i stanowi hol.
W zakresie § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia WT organ odwoławczy wskazał, że odprowadzenie wód opadowych zostało zaprojektowane przez odwodnienie liniowe z odprowadzeniem do dołu chłonnego o średnicy 2 m i głębokości 2 m, które
umożliwia zebranie wody z wyższych partii i odprowadzenie jej poza obszar zabudowy bez szkody dla działek sąsiednich i naruszenia istniejących stosunków wodnych. Istniejące i projektowane skarpy na działce inwestycyjnej zostaną pokryte geowłókniną i zakrzewione w celu ich zabezpieczenia. Studnia chłonna usytuowana w odległości 6,2 m od granicy z działką autora odwołania; odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do studni chłonnej, odbywające się na potrzeby własnego gospodarstwa domowego, nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego.
Inwestycja na działce leżącej w terenie MN (plan miejscowy z 2012 r.) obejmuje budowę muru oporowego związaną ściśle z główną funkcją (budynek mieszkalny jednorodzinny – pozwolenie na budowę z 2019 r.) oraz zmianą ukształtowania terenu w trakcie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a co za tym idzie zabezpieczeniem terenu/skarp w związku z zmianami w zakresie zagospodarowania i niwelacji terenu względem zatwierdzonego projektu budowlanego na budynek mieszkalny jednorodzinny (zakwalifikowane jako zmiana nieistotna). Budowa muru będzie skutkować skuteczniejszym zabezpieczeniem terenów sąsiednich przed spływem wód opadowych. Plan miejscowy nie zakazuje sytuowania budowli (konstrukcji oporowej), a sprzeczności w tym zakresie nie dopatrzył się sąd.
Autor odwołania twierdzi, że zabudowa gazociągu wiąże się z niebezpieczeństwem, a przebieg gazociągu jest inny niż na mapie do celów projektowych (będzie przebiegał pod murem, a nie nad murem od strony północnej). Inwestor ma uzgodnienie zarządcy sieci gazowej (mur 1 m od istniejącego gazociągu). Do warunków uzgodnienia dołączono szkic przebiegu gazociągu z inwestycją. PZT sporządzono na kopii aktualnej mapy przyjętej 16 września 2020 r. do PZGiK, więc organy administracji architektoniczno-budowlanej są nią związane i nie mogą jej podważać. Inwestor ma obowiązek wykazania aktualności mapy przede wszystkim w zakresie terenu inwestycji. Z materiału dowodowego nie wynika, aby nastąpiła zmiana powierzchni działki inwestycyjnej i sąsiednich. Autor odwołania nie przedstawił kontr-mapy sporządzonej przez osobę pełniącą samodzielne funkcje techniczne w budownictwie.
Nie ma przepisów prawa, które obligowałyby inwestora do wykonania ekspertyz istniejących budynków na terenie działki sąsiedniej, jeśli planowane zamierzenie nie ingeruje bezpośrednio w sąsiednią zabudowę.
W skardze M. B. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zwrot kosztów postępowania, zarzucając przy tym naruszenie art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 § 1 kpa, a także:
1) art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a Pb – plan miejscowy nie przewiduje konstrukcji oporowych dla terenu MN; mur oporowy nie jest integralnym elementem budynku mieszkalnego, lecz samodzielnym obiektem budowlanym niezależnym od funkcji terenu ponad nim; nie wiadomo, pod kątem jakich wymogów (wysokość, materiał, kształt, forma, estetyka) sprawdzono zgodność muru oporowego z planem miejscowym; w terenie MN takie parametry nie są przewidziane, więc w kontekście planowania przestrzennego występuje arbitralność; jeśliby uznać, że mur oporowy jest ściśle związany z budynkiem mieszkalnym, to należałoby potraktować go jako urządzenie budowlane i część budynku mieszkalnego, a w konsekwencji sprawdzić zachowanie wymogów odległościowych (§ 2 ust. 1 w zw. z § 12 i § 271 rozporządzenia WT) i parametrów technicznych dla budynków mieszkalnych; nadto sentencja nie obejmuje zasypania muru oporowego od strony działki inwestora, podczas gdy wyniesie to grunt o ponad dwa metry w górę, a zgodność tego z planem miejscowym jest wątpliwa;
2) art. 34 ust. 3 pkt 1 i art. 35 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 Pb, bo PZT sporządzono na nieaktualnej mapie z 2022 r. – doszło do zmian w terenie (przyłącz gazowy na działce inwestycyjnej; osadniki z przyłączem kanalizacji sanitarnej i studnia z przyłączem wodnym na działce nr [...]); PZT przewiduje nadsypanie terenu, ale nie wiadomo, jak ma wyglądać powierzchnia i wysokość zasypania; inwestor ma uzgodnienie odległości od gazociągu, ale nie ma uzgodnienia zasypania i podniesienia terenu na gazociągu (nieujawnionym przyłączu gazowym); skoro roboty budowlane wchodzą na strefę kontrolowaną gazociągu i zachodzi ryzyko naprężeń na linii gazowej i rozszczelnienia gazociągu, to przedsiębiorstwo gazowe powinno być stroną; skarżący jest z przedsiębiorstwem gazowym w trakcie ustalania rzeczywistego przebiegu gazociągu;
3) art. 5 Pb w związku z § 206 ust. 1 rozporządzenia WT, bo mur oporowy z nasypem ziemnym w bezpośrednim sąsiedztwie istniejących budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego będzie wpływał na ich stateczność i posadowienie; może dochodzić do przenoszenia obciążeń na ściany budynków; wpływ ciężaru na naprężenia w gruncie (zwłaszcza nasyconym wodą, co może powodować siły wyporu i zmieniać nośność podłoża) powinien być uwzględniony przy projektowaniu; istnieje ryzyko, że w momencie wykonania wykopów pod ławy fundamentowe muru oporowego dojdzie do osunięcia się ziemi i ścian fundamentowych; brak badań i analizy w tym zakresie powoduje zagrożenie dla stateczności i przyszłej eksploatacji budynków skarżącego;
4) § 13 w zw. z § 60 ust. 1 rozporządzenia WT, bo:
a. organ – zaniechawszy oględzin – przyjął, że pomieszczenie na najniższej kondygnacji budynku skarżącego to "pomieszczenie na opał", podczas gdy jest to pomieszczenie na czasowy pobyt ludzi (stanowi hol, czyli przestrzeń otwartą do przebywania, poruszania się i doświetlenia komunikacji wewnętrznej między innymi pomieszczeniami; na starym projekcie budowlanym oznaczone jako "Korytarz", a nie "Opał");
b. organ – zaniechawszy pomiarów w terenie – przyjął za projektantem, że najniższe okno budynku skarżącego znajduje się na wysokości 60 cm od poziomu terenu, podczas gdy z pomiarów skarżącego wynika, że znajduje się ono na wysokości 40 cm od poziomu terenu;
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.
Przy poprzednim rozpoznaniu sprawy Sąd tutejszy dał zalecenia, które na mocy art. 153 p.p.s.a. wiążą skład obecnie rozpoznający sprawę. Zgodnie bowiem z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Na wstępie uzasadnienia przytoczono wiążące stanowisko tut. Sądu, nakazujące zbadanie, czy okno znajdujące się w budynku nieco tylko powyżej poziomu gruntu od strony projektowanego muru oporowego nie jest przesłaniane. Takie zalecenie organy wykonały, albowiem na skutek zobowiązania przez organ projektant przedłożył do akt administracyjnych analizę nasłoneczniania i przesłaniania /k.67 akt adm./.
W zakresie przesłaniania wynika z niej, że w świetle § 13 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.2022.1225 t.j., dalej "warunki techniczne" ) pomieszczenie, o którym mowa, nie będzie przesłaniane.
Skarżący poprzez załączenie do skargi zdjęć stara się wykazać, że odległość od poziomu terenu do dolnego parapetu okna wynosi nie 60 cm, jak przyjęto w analizie, ale 40 cm.
Rozpatrując ten zarzut należy wskazać na treść owego § 13 warunków technicznych:
§ 13.
1. Odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli:
1) między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż:
a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m,
b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m,
2) zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60.
2. Wysokość przesłaniania, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części.
3. Dopuszcza się sytuowanie obiektu przesłaniającego w odległości nie mniejszej niż 10 m od okna pomieszczenia przesłanianego, takiego jak maszt, komin, wieża lub inny obiekt budowlany, bez ograniczenia jego wysokości, lecz o szerokości przesłaniającej nie większej niż 3 m, mierząc ją równolegle do płaszczyzny okna.
4. Odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być zmniejszone nie więcej niż o połowę w zabudowie śródmiejskiej.
Zestawiając teraz treść ust. 1 pkt 1 i ust. 2 tego przepisu z treścią analizy, zauważyć należy, że wysokość przesłaniania wynosi według analizy 1,74 cm, przy przyjęciu że dolna krawędź przedmiotowego okna znajduje się na wysokości 60 cm nad poziomem terenu. Jeśli natomiast przyjmiemy, że dolna krawędź znajduje się na wysokości 40 cm nad poziomem terenu, jak twierdzi skarżący, to wysokość przesłaniania mierzona zgodnie z ustępem 2-gim wyniesie 1,94 cm. W dalszym ciągu jednak, zgodnie z rysunkiem analizy, między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajdzie się część projektowanego muru. Z tych względów wskazany zarzut jest bezzasadny.
Co się tyczy § 60 warunków technicznych to przepis ten brzmi następująco:
§ 60.
1. Pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu, innych formach opieki przedszkolnej oraz szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 800-1600, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 700-1700.
2. W mieszkaniach wielopokojowych wymagania ust. 1 powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju.
3. W przypadku budynków zlokalizowanych w zabudowie śródmiejskiej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia, określonego w ust. 1, do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia.
Jak wynika z powyższego, chodzi o nasłonecznienie nie jakiegokolwiek pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, ale ( w wypadku tej sprawy) pokoi mieszkalnych. Jest to logiczne, albowiem chodzi tutaj o pomieszczenia, gdzie ludzie przebywają w dłuższych okresach czasu. Według Wojewody, z rysunków przedstawionych przez skarżącego wynika, że sporne pomieszczenie ( w najniższej kondygnacji) jest opisane w rzucie piwnicy jako "opał" /k. 122 pdf akt elektr./. Skarżący twierdzi że jest to "hol", którym domownicy przemieszczają się po dolnej kondygnacji. Jednakowoż czy uznamy to pomieszczenie za piwniczne, czy też za "hol" – tak w jednym jak i w drugim wypadku nie jest ono objęte omawianym przepisem.
Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę na ust. 2 § 60 warunków technicznych, gdzie dla mieszkań wielopokojowych wymagania powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju. Jak trafnie zauważa wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 listopada 2015 r. II SA/Kr 414/15 LEX nr 1939311, " Budynek mieszkalny jednorodzinny jest traktowany jako mieszkanie wielopokojowe, co oznacza, że dopuszczalne jest zapewnienie nasłonecznienia tylko w jednym pokoju". Z całą pewnością w budynku skarżącego znajdują się właściwe pokoje mieszkalne nie będące holem, mające odpowiedni czas nasłonecznienia, nie powiązane w żaden sposób z projektowanym murem oporowym.
Kolejnym zarzutem jest zarzut niezgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który zdaniem skarżącego nie przewiduje wybudowania konstrukcji oporowych dla terenu MN.
Wymaga zatem wyjaśnienia, czym jest mur oporowy. Mury oporowe w świetle art. 3 pkt 1 prawa budowlanego są obiektem budowlanym, który art. 3 pkt 3 p.b. kwalifikuje jako budowlę ( wyraźnie wymieniając w nim konstrukcje oporowe). Tego rodzaju konstrukcje oporowe wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Bez względu na to, czy konstrukcja oporowa realizowana jest w powiązaniu z budynkiem, któremu zapewniać ma możliwości użytkowania zgodnie z przeznaczeniem, w tym samym czasie bądź wcześniej lub później, czy też jako zupełnie odrębny obiekt, musi być objęta pozwoleniem na budowę łącznie z innym obiektem bądź odrębnym pozwoleniem.
W p.b. brak jest legalnej definicji pojęcia konstrukcji oporowej. Jak wspomniano, do pojęcia tego odwołuje się jednak ustawodawca w art. 3 pkt 3 p.b. definiując pojęcie budowli. Co istotne, decydujące znaczenie przy kwalifikowaniu muru jako oporowego ma funkcja, jaką taki mur pełni. Konstrukcje oporowe czy też mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, z terenu położonego wyżej, podczas gdy ogrodzenia oddzielają od siebie części terenu. Jeżeli dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność - należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Z punktu widzenia prawa budowlanego obiekt budowlany należy kwalifikować, przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić. ( por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2017 r. IV SA/Po 628/17 LEX nr 2453617).
Jeśli zatem przyjmiemy jako oczywistą podstawową funkcję tego obiektu budowlanego, a więc zabezpieczenie przed osuwaniem się mas ziemi, to nie ulega wątpliwości, że taką też funkcję mur oporowy ma pełnić w wypadku niniejszej sprawy. Jest tak tym bardziej, że objęty odrębnym pozwoleniem na budowę dom jednorodzinny inwestorów jest położony na skarpie ( wzgórzu) o spadku 24 % w stronę południowo – wschodnią /str.2 proj.bud./.
W tym miejscu należy zreasumować zapisy planu miejscowego. Uchwała Nr XXVII/122/2012 Rady Gminy Lubień z dnia 28 września 2012 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Lubień w § 4. ust. 1. wskazała, że wyznacza się na rysunku planu - pod symbolami: MN, MNo, MNr - tereny o podstawowym przeznaczeniu dla funkcji mieszkaniowej, w tym: 1) MN - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W ust. 5 wskazano, że w terenach wyznaczonych wg ust. 1, wyklucza się lokalizację: 1) przedsięwzięć inwestycyjnych, których oddziaływanie na środowisko przekraczające poziom dopuszczalny mogłoby sięgnąć poza granice terenu, do którego podmiot prowadzący działalność gospodarczą ma tytuł prawny. 2) obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 1000 m2. Natomiast w § 19 wskazano: 1. zakazuje się lokalizacji na obszarze gminy Lubień wszelkich budynków i budowli, które nie spełniają kryterium ładu przestrzennego, w rozumieniu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie harmonizują z krajobrazem kulturowym gminy. 2. na całym obszarze gminy Lubień, mieszczącym się w Południowomałopolskim Obszarze Chronionego Krajobrazu, obowiązują zakazy, nakazy, ograniczenia i dopuszczenia wynikające z przepisów odrębnych ustanawiających ten obszar, tj. z Rozporządzenia Nr 92/06 Wojewody Małopolskiego z dnia 24 listopada 2006 r. w sprawie Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Jak z tego wynika, nie zakazano w obszarze Planu wykonywania konstrukcji oporowych. Skarżący zdaje się natomiast twierdzić, że skoro nie wymieniono ich w ramach obszaru MN, to ich realizacja jest sprzeczna z planem. Takie rozumowanie jest w tym wypadku błędne.
Zgodnie z ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U.2012.647 t.j.) w brzmieniu o0bowiązującym na dzień uchwalenia omawianej uchwały, obowiązywał przepis art. 15 w brzmieniu następującym:
Art. 15.
1. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem.
2. W planie miejscowym określa się obowiązkowo:
1) przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania;
2) zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego;
3) zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego;
4) zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej;
5) wymagania wynikające z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych;
6) zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów;
7) granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów, w tym terenów górniczych, a także obszarów szczególnego zagrożenia powodzią oraz obszarów osuwania się mas ziemnych;
8) szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym;
9) szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy;
10) zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej;
11) sposób i termin tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenów;
12) stawki procentowe, na podstawie których ustala się opłatę, o której mowa w art. 36 ust. 4.
3. W planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb:
1) granice obszarów wymagających przeprowadzenia scaleń i podziałów nieruchomości;
2) granice obszarów rehabilitacji istniejącej zabudowy i infrastruktury technicznej;
3) granice obszarów wymagających przekształceń lub rekultywacji;
3a) granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko;
4) granice terenów pod budowę obiektów handlowych, o których mowa w art. 10 ust. 2 pkt 8;
4a) granice terenów rozmieszczenia inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym;
4b) granice terenów inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym, umieszczonych w planie zagospodarowania przestrzennego województwa lub w ostatecznych decyzjach o lokalizacji drogi krajowej, wojewódzkiej lub powiatowej, linii kolejowej o znaczeniu państwowym, lotniska użytku publicznego, inwestycji w zakresie terminalu lub przedsięwzięcia Euro 2012;
5) granice terenów rekreacyjno-wypoczynkowych oraz terenów służących organizacji imprez masowych;
6) granice pomników zagłady oraz ich stref ochronnych, a także ograniczenia dotyczące prowadzenia na ich terenie działalności gospodarczej, określone w ustawie z dnia 7 maja 1999 r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady;
7) granice terenów zamkniętych, i granice stref ochronnych terenów zamkniętych;
8) sposób usytuowania obiektów budowlanych w stosunku do dróg i innych terenów publicznie dostępnych oraz do granic przyległych nieruchomości, kolorystykę obiektów budowlanych oraz pokrycie dachów;
9) zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane;
10) minimalną powierzchnię nowo wydzielonych działek budowlanych.
Ponadto Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U.2003.164.1587) w zasadzie tylko w § 4 pkt 6 uszczegóławia wymogi planistyczne, stanowiąc:
"6) ustalenia dotyczące parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu powinny zawierać w szczególności określenie linii zabudowy, wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki lub terenu, w tym udziału powierzchni biologicznie czynnej, a także gabarytów i wysokości projektowanej zabudowy oraz geometrii dachu". Łatwo zauważyć, że dotyczy to parametrów zabudowy, co koresponduje z art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p.
Wniosek z powyższych przytoczeń jest taki, że ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ani w części dotyczącej obowiązkowych elementów planu, ani w części dotyczącej elementów fakultatywnych nie wymienia takich obiektów budowlanych jak konstrukcje oporowe. Nie ma zatem obowiązku wypowiadania się o nich w planie. Czy oznacza to jednocześnie, że przy braku zezwolenia na ich umieszczenie – nie wolno ich realizować w terenie MN, jak w niniejszym przypadku? W ocenie Sądu, z uwagi na funkcję, jaką pełni mur oporowy, o czym była mowa wyżej, jest oczywistym, że wszędzie tam, gdzie zaistnieje potrzeba zabezpieczenia mas ziemi przed osuwaniem, z uwagi na bezpieczeństwo ludzi – można budować mur oporowy bez dedykowanego zezwolenia w planie miejscowym. Zwłaszcza odnosi się to do tych jednostek planistycznych, które obejmują tereny zamieszkałe przez ludzi, a więc także tereny "MN". W tej konkretnej sprawie mur oporowy ma zabezpieczać skarpę, na której stoi dom jednorodzinny, przed osuwaniem i w tym kontekście rację mają organy, gdy zauważają, że jego funkcja jest związana z zagospodarowaniem działki nr [...] ( mimo że jest procedowany odrębnie). W ocenie Sądu nie zachodzi sprzeczność z planem miejscowym.
Skarżący dalej zarzucił, że zatwierdzony decyzją Starosty Myślenickiego projekt zagospodarowania terenu jest sporządzony na nieaktualnej mapie, albowiem nie uwzględnia ona zmian w terenie ( przyłącza gazowego na działce inwestycyjnej, osadników z przyłączem kanalizacji sanitarnej i studni z przyłączem wodnym na dalej położonej działce nr [...]). Na dowód tego przedłożył przy skardze mapę zasadniczą w skali 1:500 z dnia 27.06.2025r., na której zaznaczono wskazane elementy /k.34 akt sądowych/.
Należy zatem wskazać, że Wojewoda Małopolski w decyzji przedstawił prawidłowo uwarunkowania faktyczne i prawne dotyczące mapy, która posłużyła jako podkład do sporządzenia rysunku PZT i nie ma potrzeby ich powielania. Zauważenia natomiast wymaga, że została ona wykonana przez geodetę w 2022r. na podkładzie mapy zasadniczej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jak ustala Wojewoda, w dniu 16 września 2020r. Należy zatem wskazać, że mapa do celów projektowych spełniająca wymogi z art. 34 ust. 3 pkt 1 p.b. powinna posiadać aktualne informacje dotyczące szczegółów terenowych. W konsekwencji należy stwierdzić, że mapa jest aktualna tak długo, jak długo odzwierciedla obecny (teraźniejszy) stan rzeczy istniejący na danym terenie. Zachowanie aktualności mapy nie zależy zatem bezpośrednio od daty jej opracowania, lecz od niezmienności stanu faktycznego na tej mapie odzwierciedlonego. Ani przepisy prawa, ani względy doświadczenia życiowego nie dają dostatecznych podstaw do konstruowania domniemania, że wyłącznie z uwagi na upływ określonego czasu (np. miesiąca, czy roku) mapa wykorzystana do celów projektowych traci aktualność. Przeciwnie, należy uznać, że dopóki nie uległ zmianie stan faktycznych odzwierciedlony na mapie, tak długo pozostaje ona mapą aktualną w rozumieniu art. 34 ust. 3 pkt 1 p.b. (wyrok NSA z dnia 25 lutego 2025 r. II OSK 22/24, LEX nr 3860440 ). W postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę nie można kwestionować treści mapy zasadniczej opatrzonej klauzulą uwierzytelniającą, która daje pewność organowi zatwierdzającemu projekt budowlany, że został on sporządzony na mapie zasadniczej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjno - kartograficznego. Należy przyjąć, że mapa ta przedstawia aktualny stan faktyczny i prawny odzwierciedlony w zasobie geodezyjnym i kartograficznym ( wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2025 r. II SA/Gd 98/25 LEX nr 3883336 ).
W świetle powyższego należy wskazać, że decyzja organu II instancji zapadła w dniu 4 czerwca 2025r. Natomiast mapa zawierająca dodatkowe elementy, o których była wyżej mowa, została przedstawiona przez skarżącego dopiero przy skardze. Niezależnie od tego, mapa ta pochodzi z 27.06.2025r., a więc tak czy inaczej powstała po zakończeniu postępowania administracyjnego. Wobec tego należy wskazać, że okoliczności zaistniałe lub dotyczące ich dowody ujawnione po zakończeniu tego postępowania pozostają poza kontrolą sądu administracyjnego. Jak to bowiem wskazał NSA w wyroku z dnia 6 listopada 2024 r. I FSK 628/21, publ. Lex/el: "W piśmiennictwie oraz w orzecznictwie wyjaśniono, że z braku jednoznacznej i niebudzącej wątpliwości wypowiedzi ustawodawcy w tym zakresie należy przyjąć, że z uwagi na kontrolny charakter postępowania sądowoadministracyjnego, sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania w związku z wniesioną skargą (skargą kasacyjną) okoliczności, które powstały po wydaniu zaskarżonego aktu lub podjęciu zaskarżonej czynności. Jego funkcje są bowiem odmienne od celów i zadań organu odwoławczego, który w postępowaniu w drugiej instancji ma obowiązek ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia in merito sprawy administracyjnej. Do tych właśnie aspektów orzekania przez sąd administracyjny odnoszą się postanowienia art. 133 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ab initio, zgodnie z którym "sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy". Zasada przyjęta w tym przepisie oznacza, że sąd administracyjny rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności) zasadniczo nie podlega uwzględnieniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 72/06, ONSAiWSA z 2008 r. Nr 2, poz. 31 oraz Woś Tadeusz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, LEX/el - komentarz do art. 133)".
Na marginesie tylko należy wspomnieć, że ani przyłącze gazowe do budynku na działce inwestycyjnej, ani obiekty na działce nr [...], w żaden sposób nie mają związku z projektowanym murem oporowym.
Z tych samych powodów, a więc ze względu na zasadę kontrolowania sprawy wg stanu na dzień wydania decyzji, nie może być wzięta pod uwagę okoliczność, przytoczona przez skarżącego w powołaniu się na pismo P. z 9.09.2025r., że Gazownia proceduje inwentaryzację sieci gazowej na działce nr [...] /k.53 akt sąd./.
Kolejny zarzut dotyczy tego, że przedsiębiorstwo gazowe powinno być stroną, albowiem inwestor ma uzgodnienie odległości od gazociągu, ale nie ma uzgodnienia zasypania i podniesienia terenu na gazociągu, skoro roboty budowlane wchodzą w strefę kontrolowaną gazociągu, a ponadto organy nie wypowiedziały się w kwestii zasypania.
Co do kwestii bycia stroną, to niezależnie od uwarunkowań prawnych, określających, jakie podmioty są stroną w pozwoleniu na budowę, wskazać należy, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, skarżący nie może skutecznie powoływać się na okoliczność niewystępowania innej osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu.
Co zaś się tyczy gazociągu, to w aktach elektronicznych II instancji znajduje się pismo z 12.05.2025r. P. sp. z o.o. do inwestora, dotyczące warunków zabezpieczenia sieci gazowej w związku z budową muru oporowego na dz[...] w L. . Między innymi wspomina się tam, że "(...) w ramach zabezpieczenia sieci gazowej należy wykonać przepust w ścianie oporowej oraz ułożyć rurę osłonową dwudzielną na istniejącym gazociągu. Należy również ustalić w porozumieniu z Placówką Gazowniczą w M. rzeczywisty przebieg sieci gazowej w miejscu kolizji z murem oporowym. (...) W przypadku niwelacji terenu należy zachować takie przykrycie sieci gazowej, aby odległość pionowa od górnej ścianki rury do powierzchni terenu wynosiła od 0,8-1,1m, do powierzchni jezdni min. 1,0 m oraz do dolnej warstwy podbudowy drogi min. 0,5 m. Nawierzchnia nad siecią gazową ( za wyjątkiem jezdni) powinna być rozbieralna, przepuszczająca gaz. (...). Wszelkie prace wykonywane w sąsiedztwie sieci gazowej należy prowadzić ze szczególną ostrożnością, ręcznie, w uzgodnieniu i pod nadzorem Gazowni w D. (...)".
W ocenie Sądu przedstawione warunki w pełni określają sposób wykonania prac przy gazociągu w kontekście zarzutów skarżącego.
Ostatni zarzut dotyczy naruszenia art. 5 p.b. w związku z § 206 ust. 1 warunków technicznych, gdyż w ocenie skarżącego mur oporowy z nasypem ziemnym w bezpośrednim sąsiedztwie istniejących budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego będzie wpływał na ich stateczność i posadowienie; może dochodzić do przenoszenia obciążeń na ściany budynków; wpływ ciężaru na naprężenia w gruncie (zwłaszcza nasyconym wodą, co może powodować siły wyporu i zmieniać nośność podłoża) powinien być uwzględniony przy projektowaniu; istnieje ryzyko, że w momencie wykonania wykopów pod ławy fundamentowe muru oporowego dojdzie do osunięcia się ziemi i ścian fundamentowych; brak badań i analizy w tym zakresie powoduje zagrożenie dla stateczności i przyszłej eksploatacji budynków skarżącego.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią § 206 ust. 1 warunków technicznych: " W przypadku, o którym mowa w § 204 ust. 5, budowa powinna być poprzedzona ekspertyzą techniczną stanu obiektu istniejącego, stwierdzającego jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającą oddziaływania wywołane wzniesieniem nowego budynku". Przepis zatem odsyła do § 204 ust. 5 o treści: "Wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania". Tak więc przepisy te nie mają zastosowania do niniejszej sytuacji, gdyż przedmiotem projektu jest mur oporowy, nie budynek.
Jak chodzi o obawy skarżącego co do wpływu muru oporowego na budynki, których jest właścicielem to powyższe twierdzenia są to wyłącznie hipotezy, które nie zostały poparte jakimkolwiek dowodem. Mur oporowy nie jest projektowany w bezpośrednim zbliżeniu do tych budynków ( w oparciu o nie). W projekcie budowlanym podano szczegółowo odległości projektowanego muru od istniejących budynków (1,29m – budynek gospodarczy, 1,75m – narożnik budynku mieszkalnego). Co więcej, w załączonej do projektu opinii geotechnicznej projektowany mur zaliczono do drugiej kategorii geotechnicznej, oraz przedstawiono, że w miejscu planowanej inwestycji występują proste warunki gruntowe. Opinia wskazuje, że w pobliżu znajdują się obiekty o podobniej wielkości, konstrukcji i porównywalnych obciążeniach, które nie wykazują śladów spękań i deformacji. Ponadto, że działka inwestycyjna jest bezpieczna pod względem osuwiskowym i nie występują niekorzystne zjawiska geologiczne. Tak więc brak jakichkolwiek podstaw do przedstawionych obaw.
Zauważyć należy, że projekt budowlany zawiera opis techniczny przedsięwzięcia, gdzie wskazano, że "z uwagi na odległość muru od granicy ( 0,3m) zastosowano odpowiednią bezinwazyjną dla działek sąsiednich technologię wykonania murów oporowych, aby zapobiec uszkodzeniu struktury gruntu na działkach sąsiednich".
Sąd cytuje ten fragment projektu wyłącznie informacyjnie dla skarżącego, albowiem co do zasady Sąd nie kontroluje części technicznej projektów budowlanych. Zgodnie bowiem z art. 35 ust. 1 pkt 2 p.b. kontroli sądu w aspekcie przepisów techniczno – budowlanych podlega tylko projekt zagospodarowania terenu.
Ponadto wskazać należy, w nawiązaniu do przywołanego przez skarżącego art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., że zakresem pojęcia interesów osób trzecich nie mogą być obejmowane jakiegokolwiek rodzaju utrudnienia, jakie powodują realizowane przez inwestora roboty budowlane, ponieważ znaczenie może być przypisane jedynie takim utrudnieniom, czy też innego rodzaju uwarunkowaniom prowadzonych robót budowlanych, które stanowią o naruszeniu interesu prawnego, a nie wyłącznie interesu faktycznego innego podmiotu ujawniającego swoje zainteresowanie określoną inwestycją budowlaną (tak wyrok NSA z dnia 11 października 2024 r. II OSK 2795/21 LEX nr 3866401). W wyroku z dnia 28 stycznia 2025 r. II OSK 2795/24 LEX nr 3853899 NSA powiedział: "Ocena poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich w ramach projektowania i budowy obiektu budowlanego jest dokonywana z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa publicznego i obejmuje obszar oddziaływania obiektu. Poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich na etapie postępowania o pozwolenie na budowę następuje wyłącznie w takim zakresie, w jakim przepisy wprowadzają określone wymogi, czy ograniczenia, przy czym nie chodzi o wszelkie utrudnienia, jakie może spowodować planowana inwestycja, lecz jedynie o takie, które dotyczyć mogą naruszeń interesów prawnych, nie zaś interesów faktycznych. O naruszeniu interesu osób trzecich można więc mówić tylko wtedy, gdy zostały naruszone w tym względzie konkretne normy.
W tym aspekcie należało zbadać i zbadano kwestie związane z § 13 i 60 warunków technicznych. Natomiast gołosłowne przedstawienia dotyczące obaw związanych z realizacją obiektu mogą być postrzegane jedynie w kategoriach interesu faktycznego.
Z powyższych przyczyn skarga nie została uznana za zasadną, co w konsekwencji spowodowało jej oddalenie na zas. art. 151 P.p.s.a.