II SA/Kr 893/22

II SA/Kr 893/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Joanna Człowiekowska /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Niedźwiedź
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: SWSA Joanna Człowiekowska (spr.) SWSA Monika Niedźwiedź SWSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 r. [...] na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 maja 2022 r. nr SKO.OŚ/4170/90/2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku okresowych pomiarów poziomu hałasu w środowisku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza na rzecz P. Sp. z o.o. w Z. kwotę 217 (dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 stycznia 2022 r. znak: WS.6241.1.2021 r., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), w związku z art. 147 ust. 6, art. 177 ust. 1 i art. 178 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.), § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska
z dnia 17 stycznia 2003 r. w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych
w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, lotnisk oraz portów, które powinny być przekazywane właściwym organom ochrony środowiska oraz terminów i sposobów prezentacji (Dz. U. z 2003 r., poz. 18.164) oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 czerwca 2011 r. w sprawie wymagań prowadzenia pomiarów poziomów substancji lub energii w środowisku przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem, portem (Dz. U. 2011 r., Nr 288 poz. 1697) Starosta Olkuski w punkcie I nałożył na P. Sp. z o.o. w Z. obowiązek prowadzenia okresowych tj., co 5 lat pomiarów poziomu emisji hałasu w środowisku wprowadzanego, w związku z eksploatacją przez zarządzającego linią kolejową nr [...], na odcinku przebiegającym w granicach administracyjnych sołectwa Z. , gmina Wolbrom, powiat olkuski, woj. małopolskie, z ustaleniem terminu wykonania pierwszego pomiaru w ciągu 6 miesięcy od dnia, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna; w punkcie II zobowiązał P. Sp. z o.o. w Z. do: Przekazywania wyników okresowych pomiarów emisji hałasu w środowisku w terminie 21 dni od daty wykonania pomiarów do Starosty Olkuskiego oraz do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska; ewidencjonowania wyników przeprowadzonych pomiarów oraz ich przechowywania przez 5 lat od zakończenia roku kalendarzowego, którego dotyczą.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 12 listopada 201 r. wszczął
z urzędu postępowanie w przedmiocie nałożenia na P. Sp. z o.o. w Z. z siedzibą w Z. (dalej PKP) dot. obowiązku prowadzenia okresowych pomiarów poziomu emisji hałasu w środowisku wprowadzanego w związku z eksploatacją przez zarządzającego linią kolejową nr [...], na odcinku przebiegającym w granicach administracyjnych sołectwa Z. gmina Wolbrom, powiat olkuski, woj. małopolskie. Podstawą wszczęcia postępowania były liczne interwencje w związku z nadmiernym hałasem spowodowanym przez przejeżdżające składy kolejowe oraz niesprawny tabor kolejowy.
Organ pierwszej instancji ustalił, że linia kolejowa nr [...] jest istniejącym przedsięwzięciem, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 60 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zaliczanym do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Spółka P. Sp. z o.o. w Z. , w celu obniżenia uciążliwości, wykonała w torze głównym zasadniczym tor bezstykowy na odcinku długości 400 km (m.in. w miejscowości Z.) i przyjęła do planu działalności Spółki szlifowanie szyn, co dodatkowo powinno zmniejszyć emisję hałasu i drgań.
W dniu 22 maja 2021 r. przeprowadzono badania nr [...] pt. "Środowisko ogólne. Hałas wprowadzany do środowiska w związku z eksploatacja Linii kolejowej nr [...]". Punkt pomiarowy, wg Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego, należy do zabudowy mieszkaniowo-usługowej, dla których dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku wyrażone wskaźnikami LAeq D, LAeq N i wynoszą dla linii kolejowych: LAeq D - przedział czasu odniesienia równy 16 godzinom = 65 dB, LAeq N- przedział czasu odniesienia równy 8 godzinom = 56 dB. Po przeanalizowaniu wyników Starosta stwierdził przekroczenie w porze nocnej 22/23.05.2021 r. wartości współczynnika LAegN-- = 58,2 dB, tj o 2,2 dB.
Organ ustalił nadto, że tereny sołectwa Z. , zgodnie z mapami geoportal.gov.pl oraz załącznikiem nr 6 (określającym granice i powierzchnie terenów zamkniętych według podziału administracyjnego i ewidencji gruntów), do obowiązującej decyzji nr 14 Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r.
w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe, nie znajdują się w ww. załączniku. Wobec tego ustalono, że przedmiotowy obszar w Z. nie stanowi terenu zamkniętego.
Mając na uwadze powyższe ustalenia organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 178 ust. 1 Prawo ochrony środowiska jeżeli zostanie przeprowadzona kontrola (badanie) poziomów substancji lub energii w środowisku, które są emitowane
w związku z eksploatacją linii kolejowej (obiektu), w której udowodnione zostanie przekroczenie standardów jakości środowiska, to organ ochrony środowiska może nałożyć na zarządzającego linią kolejową obowiązek prowadzenia w określonym czasie pomiarów poziomów substancji lub energii w środowisku wprowadzanych w związku z eksploatacją tego obiektu. Standardy jakości środowiska dla eksploatacji linii kolejowych zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 112), w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku dla zabudowy mieszkaniowo-usługowej, wyrażone wskaźnikami LAeq, i LAeqN i wynoszą dla linii kolejowych: LAeq - przedział czasu odniesienia równy 16 godzinom = 65 dB, LAeq N- przedział czasu odniesienia równy 8 godzinom = 56 dB. Wyniki badań dostarczone przez RMWŚ jednoznacznie dowiodły przekroczenia standardów, tj. dopuszczalnych poziomów hałasu w porze nocnej 22/23.05.2021 r. wartości współczynnika LAegN- - = 58,2 dB, tj o 2,2 dB.
Organ wyjaśnił, że cytowany przepis uprawnia również do nałożenia obowiązku prowadzenia pomiarów "w określonym czasie". Zgodnie bowiem z §3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 czerwca 2011 r., w sprawie wymagań prowadzenia pomiarów poziomów substancji lub energii w środowisku przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem, portem, "okresowe pomiary poziomów hałasu, o których mowa w ust. 1 pkt 1 , przeprowadza się co 5 lat" Na tej podstawie organ ustalił okresowość wykonywania obowiązku, z ustaleniem terminu wykonania pierwszego pomiaru w ciągu 6 miesięcy od dnia, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Organ podał nadto, że przepisy art. 147 ust. 6 Poś i art. 177 Poś, określają obowiązki zarządcy linii kolejowej w zakresie ewidencjonowania, przechowywania wyników pomiarów, jak również informowania odpowiednich organów o dokonaniu nałożonego obowiązku. Termin przekazania ww. wyników pomiarów do organów jest określony w §6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 17 stycznia 2003 r., w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, lotnisk oraz portów, które powinny być przekazywane właściwym organom ochrony środowiska, oraz terminów i sposobów prezentacji, "Wyniki okresowych pomiarów poziomów substancji lub energii w środowisku przekazuje się w terminie 21 dni od daty wykonania pomiarów.".
Odnoszą się do zgłoszonych w postępowaniu zarzutów Starosta Olkuski nie podzielił stanowiska spółki, co do incydentalnego charakteru przekroczenia poziomu hałasu. Wskazał, że: decyzja nr 3 Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 24 marca 2014 r, na którą powołuje się PKP [...] utraciła moc prawną; pomimo, iż ruch pociągów na linii kolejowej nr [...] nie przekracza 30 tyś. pociągów rocznie, wyniki badań poziomu hałasu wykonane przez RWMŚ potwierdzają, że występuje negatywne oddziaływanie linii kolejowej nr [...] na środowisko w miejscowości Z.; emisje polegające na powodowaniu hałasu, wg art. 174 ust. 2 pkt 4 Poś, powstające w związku z eksploatacją linii kolejowej, nie mogą, spowodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego zarządzający tym obiektem ma tytuł prawny.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła P. Sp. z o.o. w Z. z siedzibą w Z..
Decyzją z dnia 20 maja 2022 r. znak: SKO.OŚ/4170/90/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania oraz wyjaśnił, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Podał, że w przypadku hałasu powstającego w związku z eksploatacją linii kolejowych nie jest wydawana decyzja o dopuszczalnych poziomach hałasu, o czym mówi wprost art. 115a ust. 2 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem jeżeli hałas powstaje w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, kolei linowych, portów oraz lotnisk lub z działalnością osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą, decyzji, o której mowa w ust. 1, nie wydaje się. Z kolei w przypadku oddziaływań akustycznych zgodnie z art. 178 ust. 1 Poś organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć na zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem lub portem obowiązek prowadzenia w określonym czasie pomiarów poziomów substancji lub energii w środowisku wprowadzanych w związku
z eksploatacją tych obiektów, wykraczających poza obowiązki, o których mowa w art. 175 ust. 1-3 lub obowiązki nałożone w trybie art. 56 ust. 4 pkt 1 lub art. 95 ust. 1, jeżeli przeprowadzone kontrole poziomów substancji lub energii w środowisku, które są emitowane w związku z eksploatacją obiektu, dowodzą przekraczania standardów jakości środowiska; do wyników przeprowadzonych pomiarów stosuje się odpowiednio przepis art. 147 ust. 6 ww. ustawy. Zgodnie z art. 178 ust. 3 P.o.ś. jeżeli przeprowadzone kontrole poziomów substancji lub energii w środowisku, które są emitowane w związku z eksploatacją obiektu, dowodzą przekraczania standardów jakości środowiska, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć na zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem lub portem obowiązek przedkładania mu wyników pomiarów poziomów substancji lub energii
w środowisku wykraczających poza obowiązki, o których mowa w art. 177 ust. 1, określając zakres i terminy ich przedkładania, a także wymagania w zakresie formy, układu i wymaganych technik ich przedkładania.
Organ wskazał nadto, że standardy jakości środowiska dla eksploatacji linii kolejowych zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 112), w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku dla zabudowy mieszkaniowo-usługowej, wyrażone wskaźnikami LAeq D, LAeq N i wynoszą dla linii kolejowych: LAeq D - przedział czasu odniesienia równy 16 godzinom = 65 dB, LAeq N -przedział czasu odniesienia równy 8 godzinom = 56 dB.
W niniejszym postępowaniu wyniki badań dostarczone przez Regionalny Wydział Monitoringu Środowiska w Krakowie Departament Monitoringu Środowiska jednoznacznie dowiodły przekroczenia standardów, tj. dopuszczalnych poziomów hałasu w porze nocnej 22/23 maja 2021 r. wartości współczynnika LAeqN- = 58,2 dB, tj. o 2,2 dB.
Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 czerwca 2011 r., w sprawie wymagań prowadzenia pomiarów poziomów substancji lub energii w środowisku przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem, portem, okresowe pomiary poziomów hałasu w środowisku (współczynniki LAeq D,L Aeq N), obejmujące okres co najmniej jednej doby, wprowadzanego w związku z eksploatacją linii kolejowej, przeprowadza się co 5 lat. Stąd też Organ I instancji zasadnie ustalił okresowość wykonywania obowiązku, z ustaleniem terminu wykonania pierwszego pomiaru w ciągu 6 miesięcy od dnia, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Zdaniem organu odwoławczego uwzględniając art. 147 ust. 6 i art. 177 Prawo ochrony środowiska określające obowiązki zarządcy linii kolejowej w zakresie ewidencjonowania, przechowywania wyników pomiarów, jak również informowania odpowiednich organów o dokonaniu nałożonego obowiązku oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 17 stycznia 2003 r. w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, lotnisk oraz portów, które powinny być przekazywane właściwym organom ochrony środowiska oraz terminów i sposobów prezentacji organ I instancji słusznie zobowiązał zarządcę linii kolejowej do ustalenia obowiązku przechowywania oraz sposobu i terminu przekazywania wyników pomiarów w sposób określony w pkt II zaskarżonej decyzji.
Kolegium podzieliło stanowisko organ I instancji, że wobec przekroczenia standardów, tj. dopuszczalnych poziomów hałasu w porze nocnej 22/23 maja 2021 r. wartości współczynnika LAeq N- = 58,2 dB, tj. o 2,2 dB zasadnym było nałożenie obowiązku prowadzenia okresowych, tj., co 5 lat, pomiarów poziomu hałasu w środowisku wprowadzanego w związku z eksploatacją przez zarządzającego linią kolejową nr [...] P. Sp. z o.o. w Z. na odcinku przebiegającym w granicach administracyjnych sołectwa Z. , gmina Wolbrom, powiat olkuski, woj. małopolskie.
Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji ustalił, iż tereny sołectwa Z. , zgodnie z mapami geoportal.gov.pl oraz załącznikiem nr 6 (określającym granice i powierzchnie terenów zamkniętych według podziału administracyjnego i ewidencji gruntów), do obowiązującej Decyzji nr 14 Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r.
w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe, nie znajdują się w w/w załączniku. Wobec tego bezsprzecznie ustalono, że przedmiotowy obszar w Z. nie stanowi terenu zamkniętego. Kwestia stanu technicznego taboru kolejowego nie stanowi przedmiotu badania niniejszego postępowania. Jak wynika z treści pisma z dnia 24 lutego 2022 r., znak WS.6241.1.2021 przekazano pismo dotyczące "silnego drżenia gruntu w czasie poruszania się po torze niesprawnego taboru kolejowego" do urzędu Transportu Kolejowego Oddział Terenowy w Krakowie jako właściwego w sprawie nadzoru technicznego nad eksploatacją i utrzymaniem infrastruktury kolejowej oraz pojazdów kolejowych. Postępowanie zostało wszczęte w dniu 12 listopada 2021 r., a decyzja została wydana w dniu 21 stycznia 2022 r. (zatem decyzja została wydana w niespełna 2,5 miesiąca od dnia wszczęcia postępowania), z uwzględnieniem przepisu art. 35 §5 k.p.a.
Na powyższą decyzje P. Sp. z o.o. w Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu:
1. Przyjęcie błędnej kwalifikacji przedsięwzięć oddziałujących na środowisko, niezgodnej z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. (Poz. 1839) w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko przejawiającą się uznaniem działalności P. Sp. z o.o. w Z. za "potencjalnie znacząco oddziaływujące", w sytuacji gdy strona skarżąca nie należy do Transeuropejskich Sieci Transportowych w myśl Rozporządzenia UE nr. 1315/2013 z dnia 11 grudnia 2013r., co konieczne byłoby do przyjęcia że stanowi tego rodzaju przedsięwzięcie;
2. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo tego, że decyzja Starosty [...] jak również poprzedzające jej wydanie postępowanie administracyjne dotknięte było licznymi wadami, a w tym:
- Brakiem kompetencji organu do wydania przedmiotowej decyzji, wynikającej z tego, że teren objęty decyzją stanowi kolejowy teren zamknięty, co wyłącza uprawnienie Starosty w tym zakresie – teren kolejowy w którego skład wchodzi działka nr [...] będąca w zarządzie P. Sp. z o.o. w Z. , której bezpośrednio dotyczy decyzja Starosty Olkuskiego znajduje się w załączniku nr. 6 pod poz. 2698 Decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r. stanowiąc teren zamknięty;
- Wydaniem decyzji w oparciu o materiał dowodowy uzyskany bez wstępu na teren zamknięty, bez wszczęcia postępowania kontrolnego, w wyniku czynności monitoringu środowiska tj. w oparciu o pomiary dokonane poza terenem zamkniętym, którego dotyczy decyzja, w przeciwnym bowiem razie z uwagi na charakter prawny terenu wstęp na niego odbyć by się musiał za zgodą strony skarżącej - zgodnie z art. 9c ust. 4 Ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska - o co nigdy nie występowano.
- Błędnym uznaniem, że obszar którego dotyczy decyzja nie stanowi terenu zamkniętego w sytuacji gdy teren kolejowy w, którego skład wchodzi działka nr [...] będąca w Zarządzie P. Sp. z o.o. w Z. , której bezpośrednio dotyczy decyzja Starosty Olkuskiego znajduje się w załączniku nr. 6 pod poz. 2698 decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020r. stanowiąc teren zamknięty.
- Przyjęciem a priori, pomimo braku kompetencji organu l instancji i uprawnień w tym zakresie, założenia o niesprawności taboru kolejowego, w sytuacji gdy wyspecjalizowany i uprawniony w tym zakresie organ, w postaci Urzędu Transportu Kolejowego, powyższego stanu taboru nie stwierdził, co więcej tego rodzaju stan uniemożliwiłby poruszanie się go po zarządzanej przez Skarżącego linii kolejowej.
- Przekroczeniem przez organ l instancji terminu wydania decyzji od momentu Zawiadomienia o wszczęciu postępowania, przy jednoczesnym braku wydłużenia terminu załatwienia sprawy.
Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zmian.), zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Zaskarżoną decyzją Starosta Olkuski nałożył na P. Sp. z o.o. w Z. która to spółka zarządza linią kolejową nr [...] Most na rzece Bug-Sławków Południowy LHS, obowiązek prowadzenia okresowych pomiarów poziomu emisji hałasu w środowisku w związku z eksploatacją przez zarządzającego linią kolejową nr [...], na odcinku przebiegającym w granicach administracyjnych sołectwa Z. , gmina W., powiat olkuski, woj. Małopolskie, a nadto przesyłania wyników badań wskazanym organom oraz przechowywania przez okres pięciu lat wyników pomiarów.
Wyjść należy od tego, że zgodnie z art. 174 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2021 r. poz. 1973, dalej: P.o.ś.) eksploatacja dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, lotnisk oraz portów nie może powodować przekroczenia standardów jakości środowiska. Stosownie do art. 174 ust. 2 P.o.ś. emisje polegające na: 1) wprowadzaniu gazów lub pyłów do powietrza, 2) wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi, 3) wytwarzaniu odpadów, 4) powodowaniu hałasu, powstające w związku z eksploatacją drogi, linii kolejowej, linii tramwajowej, lotniska oraz portu, nie mogą, z zastrzeżeniem ust. 3, spowodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego zarządzający tym obiektem ma tytuł prawny.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przede wszystkim art. 178 ust. 1 P.o.ś., zgodnie z którym organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć na zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem lub portem obowiązek prowadzenia w określonym czasie pomiarów poziomów substancji lub energii w środowisku wprowadzanych w związku z eksploatacją tych obiektów, wykraczających poza obowiązki, o których mowa w art. 175 ust. 1-3, lub obowiązki nałożone w trybie art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko lub art. 95 ust. 1, jeżeli przeprowadzone kontrole poziomów substancji lub energii w środowisku, które są emitowane w związku z eksploatacją obiektu, dowodzą przekraczania standardów jakości środowiska; do wyników przeprowadzonych pomiarów stosuje się odpowiednio przepis art. 147 ust. 6. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem, prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia są obowiązani do ewidencjonowania wyników przeprowadzonych pomiarów oraz ich przechowywania przez 5 lat od zakończenia roku kalendarzowego, którego dotyczą. Zgodnie natomiast z art. 178 ust. 3 P.o.ś., jeżeli przeprowadzone kontrole poziomów substancji lub energii w środowisku, które są emitowane w związku z eksploatacją obiektu, dowodzą przekraczania standardów jakości środowiska, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć na zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem lub portem obowiązek przedkładania mu wyników pomiarów poziomów substancji lub energii w środowisku wykraczających poza obowiązki, o których mowa w art. 177 ust. 1, określając zakres i terminy ich przedkładania, a także wymagania w zakresie formy, układu i wymaganych technik ich przedkładania.
Dostrzec należało przede wszystkim, że przywołane art. 178 ust. 1 i 3 P.o.ś. przewidują podstawę do wydania decyzji nakładającej obowiązek prowadzenia w określonym czasie pomiarów poziomów substancji lub energii w środowisku wprowadzanych w związku z eksploatacją linii kolejowej (ust. 1) oraz obowiązek przedkładania organowi ochrony środowiska wyników pomiarów poziomów substancji lub energii w środowisku (ust. 3) - w obu przypadkach - jeżeli przeprowadzone kontrole poziomów substancji lub energii w środowisku, które są emitowane w związku z eksploatacją obiektu, dowodzą przekraczania standardów jakości środowiska.
Zdaniem Sądu wykładnia przepisów art. 178 P.o.ś. wymaga uwzględnienia, że ustawodawca posłużył się tam określeniem "kontroli" w liczbie mnogiej i określeniem "przekraczania" – co do standardów jakości środowiska. Oznacza to, że przesłanką nałożenia obowiązków na podstawie art. 178 ust. 1 i 3 P.o.ś. jest stwierdzenie w wyniku przeprowadzonych kontroli, kilkukrotnego przekraczania standardu jakości środowiska, nie zaś przekroczenia jednorazowego, incydentalnego. Na taką konstatację naprowadza porównanie treści analizowanych przepisów z treścią np. art. 150 P.o.ś., który przewiduje możliwość wydania decyzji nakładającej podobne obowiązki, jeżeli z przeprowadzonej kontroli wynika, że nastąpiło przekroczenie standardów emisyjnych.
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie dokonały błędnej wykładni art. 178 ust. 1 i 3 P.o.ś. i nie ustaliły należycie stanu faktycznego sprawy, poprzestając na ustaleniu, że stwierdzono jednorazowo przekroczenie standardów jakości środowiska związanych z funkcjonowaniem linii kolejowych, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 112) w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, co jednak nie jest wystarczające dla wydania przedmiotowej decyzji.
Podstawą wydania decyzji w kontrolowanej sprawie były pozyskane przez Starostę Olkuskiego wyniki badań przeprowadzonych na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska Departamentu Monitoringu Środowiska zawarte w dokumencie "Sprawozdanie z badań nr 454/2021" (k. 106-119 akt adm.). W ocenie Sądu badania te mogły, co do zasady, posłużyć jako podstawa do nałożenia obowiązków, o których mowa w art. 178 ust. 1 i 3 P.o.ś. Sąd podziela stanowisko wyrażone w piśmiennictwie, zgodnie z którym wobec braku sprecyzowania w omawianej regulacji szczegółowych wymogów co do kontroli i przeprowadzających je organów, wystarczające jest, by właściwy organ (tu: Starosta Olkuski) dysponował wynikami kontroli, zaś wyniki wskazują na przekroczenia standardów jakości środowiska (por. M. Górski, w: M. Górski, M. Pchałek, W. Radecki, J. Jerzmański, M. Bar, S. Urban, J. Jendrośka, "Prawo ochrony środowiska. Komentarz", Legalis 2019, komentarz do analogicznego w tym zakresie art. 150).
Co do samych wyników badań, należało uwzględnić, że według przywołanego rozporządzenia dla zabudowy mieszkaniowo-usługowej dopuszczalny poziom hałasu w środowisku, wyrażony wskaźnikami LAeq D i LAeq N, wynosi dla linii kolejowych: LAeq D - przedział czasu odniesienia równy 16 godzinom = 65 dB, LAeq N - przedział czasu odniesienia równy 8 godzinom = 56 dB. Z tabeli zamieszczonych w wynikach badań (k. 118 akt adm.) wynika, że w istocie jeden raz 22/23 maja 2021 r. doszło do przekroczenia wskaźnika w porze nocnej; poziom hałasu wyniósł wówczas 58,2 dB. W następnej dobie (23/24.05.2021 r.) poziom hałasu był bliski wartości granicznej 56 dB; wyniósł bowiem 55,7 dB. Również w kolejnych dwóch dobach poziom hałasu zbliżał się (uwzględniając niepewność pomiaru ±1,1) do wartości granicznej - wynosił bowiem 54,3 i 51,8 kolejno 24/25.05.2021 r. i 25/26.05.2021 r. Wyniki pomiarów dokonywanych w porze dziennej nie wykazały przekroczenia standardu, który wnosi 65 dB. Najwyższy wykazany w czasie pomiarów poziom hałasu wyniósł 23.5.2021 r. 55,1 dB (w tabeli – jak się wydaje – podano błędną datę 23.5.2020 r.).
Zdaniem Sądu, otrzymane wyniki badań przeprowadzonych na zlecenie GDOŚ nie wskazywały na przekraczanie standardów dopuszczalnego poziomu hałasu. Jednorazowe przekroczenie takiego standardu w porze nocnej w połączeniu z wysokimi wartościami poziomu hałasu, bliskie wartościom granicznym w trzech kolejnych dobach stanowiło natomiast, w ocenie Sądu, o wysokim prawdopodobieństwie przekraczania tych standardów. W takiej sytuacji obowiązkiem organu, wynikającym z art. 174 ust. 1 i 2 P.o.ś., było doprowadzenie do ponownych kontroli, celem weryfikacji spełniania standardów dopuszczalnego poziomu hałasu.
W świetle powyższego należało stwierdzić, że organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to przez błędną wykładnię art. 178 ust. 1 i 3 P.o.ś. Ponadto organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego sprawy i nie dokonały całościowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenia te uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które błędnie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, naruszając art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Olkuskiego.
Tym samym zasadne okazały się w części zarzuty skargi. Niezasadne okazały się w szczególności zarzuty zmierzające do zakwestionowania właściwości Starosty Olkuskiego do rozstrzygnięcia sprawy i wydania decyzji w sprawie nałożenia ww. obowiązków. Właściwość w przedmiotowej sprawie wyznacza art. 378 ust. 1 P.o.ś., zgodnie z którym organem ochrony środowiska właściwym w sprawach, o których mowa w art. 115a ust. 1, art. 149 ust. 1, art. 150, art. 152 ust. 1, art. 154 ust. 1, art. 178, art. 183, art. 237 i art. 362 ust. 1-3, jest starosta. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 października 2018 r. (II OW 110/18, Legalis): "Analiza systematyki i treści art. 378 ustawy - Prawo ochrony środowiska prowadzi do wniosku, że art. 378 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska nie jest normą o charakterze zamkniętym. Norma ta stanowi zasadę (dotyczącą właściwości starosty), a normy wynikające z dalszych jednostek redakcyjnych art. 378 ustawy - Prawo ochrony środowiska stanowią wyjątki (lex specialis) od tej zasady. Oznacza to, że norma z art. 378 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska znajdzie zastosowanie zawsze wtedy, gdy odmienna regulacja nie będzie wynikać z art. 378 ust. 2-3 ustawy - Prawo ochrony środowiska." W okolicznościach kontrolowanej sprawy wypada wskazać, że w sprawie nie została wykazana właściwość regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub marszałka województwa.
Co do regionalnego dyrektora, jest on właściwy w sprawach przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zamkniętych ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej (vide: art. 378 ust. 2 P.o.ś.). W przedmiotowej sprawie punkt odniesienia stanowi działka nr [...], która – co niesporne w przedmiotowej sprawie - nie stanowi terenu zamkniętego ustalonego przez Ministra Obrony Narodowej. Organy nie przeprowadziły natomiast należytej weryfikacji tego, czy działka nr [...] stanowi teren zamknięty ustalony przez inny organ. W szczególności nie dokonano należytego sprawdzenia obejmującego województwo małopolskie załącznika nr 6 do decyzji nr 14 Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r. w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe. W aktach sprawy zalega jedynie fragment tego załącznika, nie obejmujący pozycji nr 2698, pod którą – jak twierdzi skarżąca – została ujęta działka nr [...]. Okoliczność ta nie jest jednak kluczowa dla właściwości organu, skoro – jak wskazano powyżej – w tym względzie miałby znaczenie tylko teren zamknięty ustanowiony przez Ministra Obrony Narodowej.
Okoliczności sprawy nie wskazują również na właściwość marszałka województwa, który jest właściwy w sprawach przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, realizowanego na terenach innych niż wymienione w pkt 1 (vide: art. 378 ust. 2a pkt 2 P.o.ś.). Kwalifikacja w tym zakresie powinna była uwzględniać § 2 ust. 1 pkt 29 lub § 3 ust. 1 pkt 60 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. 2019 r. poz. 1839). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się linie kolejowe wchodzące w skład infrastruktury transportu kolejowego transeuropejskiej sieci transportowej, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1315/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej i uchylającym decyzję nr 661/2010/UE (Dz. Urz. UE L 348 z 20.12.2013, str. 1, z późn. zm.). Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 pkt 60 rozporządzenia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się linie kolejowe inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 29, urządzenia do przeładunku w transporcie intermodalnym, mosty, wiadukty lub tunele liniowe w ciągu dróg kolejowych oraz bocznice co najmniej z jednym torem kolejowym o długości użytecznej powyżej 1 km. W tym miejscu zauważyć należy, że kwestię tę organ badał z uwzględnieniem stanowiska Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który w piśmie z 22 czerwca 2021 r. (k. 93-94 akt adm.) wskazał, że z załączników graficznych do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1315/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej i uchylającym decyzję nr 661/2010/UE wynika, że linia kolejowa nr [...] nie została ujęta w tym akcie prawnym. Z tego powodu Linia [...]- jako przedsięwzięcie istniejące, stanowi przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 60 ww. rozporządzenia.
Ponadto, zdaniem Sądu, nieskuteczny okazał się w okolicznościach sprawy zarzut naruszenia art. 9c ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. 2021 r. poz. 1070), zgodnie z którym wstęp inspektorów na tereny zamknięte w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052) następuje za zgodą zarządzającego tym terenem. Z akt sprawy nie wynika, by dla wykonania pomiaru hałasu konieczne było wejście na teren zamknięty, a co za tym idzie, by wymagana była zgoda zarządzającego terenem. Przede wszystkim jednak, badania pozyskane przez Starostę Olkuskiego nie były przeprowadzone w ramach postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją podlegającą kontroli Sądu.
Ponownie rozpatrując sprawę organ doprowadzi do ponownych kontroli spełniania standardów dopuszczalnego poziomu hałasu w związku z funkcjonowaniem linii kolejowej nr [...], celem potwierdzenia, czy dochodzi do przekraczania tych standardów.
Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.