II SA/Kr 890/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2021-11-16
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościterminprzywrócenie terminuprawo materialneprawo procesoweCOVID-19gospodarka nieruchomościamispadkobiercy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że termin ten, mający charakter materialnoprawny, wygasł.

Spadkobiercy poprzedniego właściciela złożyli wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jednocześnie wnioskując o przywrócenie terminu do jego złożenia. Organ administracji odmówił przywrócenia terminu, wskazując, że termin do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości (wynikający z art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami) jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że termin ten wygasł z dniem 7 lipca 2020 r., a wniosek został złożony po terminie, mimo uwzględnienia wpływu przepisów COVID-19 na bieg terminu.

Spadkobiercy K. P. złożyli wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która została sprzedana Skarbowi Państwa w 1988 r. Wraz z wnioskiem o zwrot, złożyli również wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Organ pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu, wskazując, że termin do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, określony w art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Podkreślono, że termin ten wygasł z dniem 7 lipca 2020 r., uwzględniając przepisy dotyczące zawieszenia biegu terminów w związku z pandemią COVID-19. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów KPA, ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że termin do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości jest terminem materialnoprawnym, który wygasł z dniem 7 lipca 2020 r. Mimo zawieszenia biegu terminu w związku z COVID-19, wniosek został złożony po jego upływie. Sąd podkreślił, że przepisy KPA dotyczące przywracania terminów nie mają zastosowania do terminów materialnoprawnych. W związku z tym, odmowa przywrócenia terminu była zasadna, a dalsze postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości nie mogło być wszczęte.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, mający charakter materialnoprawny, nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że termin określony w art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest terminem prawa materialnego, a przepisy KPA dotyczące przywracania terminów mają zastosowanie wyłącznie do terminów procesowych. W związku z tym, nawet jeśli uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, nie można go przywrócić.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.g.n. art. 136 § ust. 7

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa 20-letni termin od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości, po którym uprawnienie wygasa. Termin ten ma charakter materialnoprawny.

Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 2 § ust. 1

Wprowadza przepis przejściowy dotyczący terminu z art. 136 ust. 7 u.g.n., pozwalając na złożenie wniosku w terminie 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy (14 maja 2019 r.).

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

u.g.n. art. 136 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa uprawnienie poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

k.p.a. art. 58 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje możliwość przywrócenia terminu na prośbę zainteresowanego, jeżeli uchybienie nastąpiło bez jego winy. Sąd uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do terminów materialnoprawnych.

k.p.a. art. 59 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa, że o przywróceniu terminu postanawia właściwy organ administracji publicznej, a od odmowy służy zażalenie.

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19... art. 15zzr § ust. 1 pkt 5

Zawieszał bieg terminów materialnych i zawitych w okresie stanu epidemii.

Ustawa o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 art. 68 § ust. 2

Reguluje wznowienie biegu terminów zawieszonych na podstawie art. 15zzr ustawy COVID-19.

u.g.n. art. 216 § ust. 2 pkt 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Stosuje przepisy rozdziału 6 działu III (dotyczące zwrotu nieruchomości) do nieruchomości nabytych na podstawie ustawy z 1985 r.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu na podstawie art. 58 KPA. Wniosek o zwrot nieruchomości został złożony po upływie terminu, nawet po uwzględnieniu wpływu przepisów COVID-19 na jego bieg.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia procedury administracyjnej (art. 58 KPA) poprzez błędne wyłączenie terminów materialnoprawnych z możliwości przywrócenia. Zarzuty naruszenia art. 2 ustawy z 2019 r. o zmianie u.g.n. poprzez stosowanie analogii. Zarzuty naruszenia art. 6 i 75 KPA poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności (stan zdrowia poprzedniego właściciela). Zarzuty naruszenia art. 32 i 64 Konstytucji RP (dyskryminacja osób chorych).

Godne uwagi sformułowania

termin prawa materialnego termin zawity nie podlega przywróceniu wygasło z mocy ustawy

Skład orzekający

Paweł Darmoń

przewodniczący sprawozdawca

Jacek Bursa

członek

Małgorzata Łoboz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminów do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście przepisów COVID-19 i charakteru prawnego terminu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia roszczenia o zwrot nieruchomości z powodu upływu terminu, z uwzględnieniem przepisów przejściowych i pandemicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla właścicieli nieruchomości wywłaszczonych, a także interpretacji przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19. Jest to jednak typowa sprawa administracyjna o charakterze proceduralnym.

Czy termin na odzyskanie wywłaszczonej nieruchomości można było przedłużyć przez COVID-19? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 890/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Małgorzata Łoboz
Paweł Darmoń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 788/22 - Wyrok NSA z 2025-04-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 136
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Jacek Bursa SWSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. P., B. P., Z. P. i A. P. na postanowienie Wojewody z dnia [...] maja 2021 r, znak : [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala
Uzasadnienie
W dniu 1 marca 2021 r. M. P., B. P., Z. P. i A. P. - spadkobiercy K. P., poprzedniego właściciela nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...], położonej w B., sprzedanej na rzecz Skarbu Państwa - umową Rep. A Nr [...] z dnia 29.09.1988 r., zawartą w trybie przepisu art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, złożyli wniosek o zwrot powstałej z tej nieruchomości działki nr [...], położonej w B., objętych księgą wieczystą nr [...] oraz o rozwiązanie notarialnej umowy Rep. A Nr [...] z dnia [...].1992 r. o oddanie Spółdzielni Mieszkaniowej w B. w użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w B., w części dotyczącej ww. działki nr [...].
Wraz z wnioskiem o zwrot wymienione osoby złożyły wniosek o przywrócenie terminu do złożenia żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, którego dotyczy zaskarżone postanowienie.
Postanowieniem znak: [...] z dnia [...].2021 r. na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. w związku z art. 136 ust. 7 u.g.n., Starosta [...] orzekł o odmowie przywrócenia terminu do złożenia przez następców prawnych byłego właściciela wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości składającej się z niezabudowanej działki ewidencyjnej oznaczonej numerem [...], położonej w jednostce ewidencyjnej: [...], B. - miasto, obręb ewidencyjny: [...], [...], objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B..
Organ I instancji wyjaśnił, że termin do złożenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości upłynął z dniem 7.07.2020 r. na podstawie art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 15 zzr ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, uchylonym następnie ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Podkreślono, że termin wynikający z art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest terminem prawa materialnego, a tego rodzaju terminu nie mogą być przywracane.
Po rozpatrzeniu zażalenia M. P., B. P., A. P. i Z. P. Wojewoda postanowieniem z dnia 14 maja 2021 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.). art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735).
W jego uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że instytucji procesowej przywrócenia terminu nie stosuje się do terminów materialnoprawnych, ma ona bowiem wyłącznie zastosowanie do terminów procesowych - i to terminów dokonania czynności procesowych (np. terminu złożenia odwołania).
Przepis art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż określone w przepisie art. 136 ust. 3 uprawnienie poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2.
Wskazany w ww. przepisie termin ma niewątpliwie charakter terminu materialnoprawnego, gdyż po jego upływie wygasają roszczenia poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców o nadanie im prawa własności uprzednio wywłaszczonej i zbędnej na cel wywłaszczenia nieruchomości lub udziału w prawie własności, albo części nieruchomości lub udziału w tej części.
Powyższy przepis został dodany ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. poz. 801), która weszła w życie 14 maja 2019 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Z powyższych regulacji wynika, że termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, upływał co do zasady 14 maja 2020 r.
W dniu 31 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568), którą dodano w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) m.in. przepisy art. 15zzr ust. 1 pkt 2 i 5, zgodnie z którymi w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów materialnych do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (w dniu wejścia w życie ww. ustawy obowiązywał na terenie kraju stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19).
Przytoczony wyżej przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 5 z dnia 2 marca 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zawiesił z dniem 31 marca 2020 r. bieg 12-sto miesięcznego terminu wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zawieszenie biegu ww. terminu trwało do 23 maja 2020 r., z upływem którego wszedł w życie przepis art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. 2020 r., poz. 875) - zgodnie z jej art. 76 - który stanowi, że terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1, rozpoczęły swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy.
Okres od 31 marca do 14 maja 2020 r. obejmował 45 dni, a zatem ostatnim dniem omawianego terminu zawitego, który rozpoczął swój dalszy bieg 24 maja 2020 r., był 7 lipca 2020 r.
W okolicznościach niniejszej sprawy żądanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości wygasło z mocy ustawy dnia 7 lipca 2020 r. W treści ustawy o gospodarce nieruchomościami nie dopuszczono możliwości przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, zatem organ I instancji zasadnie orzekł zaskarżonym postanowieniem z dnia 16.03.2021 r. o odmowie przywrócenia terminu.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych przez strony w zażaleniu stwierdzono, że z uwagi to, że termin wynikający z art. 136 ust.7 u.g.n. ma charakter materialnoprawny i tym samym nie można go przywrócić na wniosek złożony w trybie art. 58 § 1 k.p.a., nie podlegają ocenie organu wymienione w art. 58 k.p.a. przesłanki warunkujące przywrócenie terminu: tj. 7 dniowy termin na jego złożenie od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednoczesne dopełnienie czynności, dla której ten termin był ustanowiony i uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy wnioskodawcy.
Podkreślić należy, że decyzja organu administracji o zwrocie lub odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego jej właściciela lub jego spadkobierców, wydana po rozpoznaniu złożonego przez nich po dniu 7 lipca 2020 r. wniosku o zwrot tej nieruchomości, byłaby wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), co stanowiłoby podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że organ I instancji nie naruszył przepisów art. 6 k.p.a., art. 75 k.p.a. oraz art. 32 Konstytucji RP.
Na zakończenie zauważyć należy, że organ I instancji nie rozpatrzył dotychczas złożonego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosku stron z dnia 1 marca 2021 r. o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym, w tym zakresie organ I instancji powinien wydać stosowne rozstrzygnięcie.
Opisane wyżej postanowienie zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. P., B. P., A. P. i Z. P.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, a to:
1. Naruszenie procedury administracyjnej a to art. 58 KPA, poprzez błędne przyjęcie, że dotyczy on możliwości przywrócenia wybranych terminów, w szczególności, że z działania tego przepisu wyłączone są powoływane przez Organ terminy prawa materialnego, podczas, gdy z powołanego przepisu to nie wynika;
2. Naruszenie art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że stosuje się w jego ramach skutek wygaśnięcia prawa w razie naruszenia uchybienia terminu jak w art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce gruntami, podczas, gdy z powołanego przepisu nie wynika uprawnienie do stosowania takiej analogii;
3. Naruszenie procedury administracyjnej, a to art. 6 KPA w związku z art. 75 KPA poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, a to stanu zdrowia K. P., faktu, że nie mógł on w całym okresie jaki pozostał na złożenie wniosku o zwrot takiego wniosku złożyć;
4. Naruszenie art. 32 i 64 Konstytucji RP, polegające na dyskryminacji osób chorych i ułomnych, które nie były w stanie złożyć wniosku o zwrot nieruchomości w krótkim 12 miesięcznym okresie wynikającym z art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, w razie przyjęcia, że taki stan powoduje wygaśniecie prawa, które nie podlega przywróceniu.
5. W zakresie opisanym w pkt 4 - niezgodność art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami z powołanymi przepisami art. 32 i 64 Konstytucji RP.
Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o
- uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego procesowego mających wpływ na wynik sprawy, względnie
- stwierdzenie nieważności postanowienia jako rażąco naruszającego prawo,
- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstw i procesowego, według norm przepisanych.
- przeprowadzenie rozprawy w sprawie niniejszej skargi.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie. Do tej właśnie kategorii należy zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, a zatem sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania rozprawy.
Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.
Jak stanowi art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2021r, poz. 735) - w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. (59 § 1 k.p.a)
Zgodnie z art. 136 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. 2016 poz. 2147, dalej "u.g.n."), nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Z ustępu 3 cytowanego przepisu wynika, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (...) Zgodnie z ust 7 cytowanego przepisu uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3.
Skarżący M. P., B. P., Z. P. i A. P. - spadkobiercy K. P., poprzedniego właściciela nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...], położonej w B., sprzedanej na rzecz Skarbu Państwa - umową Rep. A Nr [...] z dnia [...].1988 r., zawartą w trybie przepisu art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, złożyli w dniu [...] marca 2021 r wniosek o zwrot powstałej z tej nieruchomości działki nr [...], położonej w B., objętych księgą wieczystą nr [...] oraz o rozwiązanie notarialnej umowy Rep. A Nr [...] z dnia [...].1992 r. o oddanie Spółdzielni Mieszkaniowej w B. w użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w B., w części dotyczącej ww. działki nr [...]. Wnieśli również o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot.
Możliwość skutecznego złożenia wniosku upłynęła w rozpoznawanej sprawie z dniem 7 lipca 2020 r, a żądanie zwrotu wygasło.
Artykuł 136 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2021.1899 t.j. z dnia 2021.10.21) stanowi, że uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku o jej zwrot. Powyższym przepis został dodany ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. póz. 801), która weszła w życie 14 maja 2019 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Stosownie do art. 216 ust 2 pkt 3 u.g.n -przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.).
Z powyższych regulacji wynika, że termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości upływał co do zasady 14 maja 2020 r.- tj. z upływem 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. póz. 801), która weszła w życie 14 maja 2019 r.
Jednakże 31 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., póz. 568), którą dodano w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., póz. 374 ze zm.), m. in. przepisy art. 15zzr ust. 1 pkt 2 i 5, zgodnie z którymi w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (w dniu wejścia w życie ww. ustawy obowiązywał na terenie kraju stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19).
Sąd podziela stanowisko organu, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujące zwrot wywłaszczonych nieruchomości - podobnie jak te dotyczące wywłaszczenia nieruchomości - stanowią normy prawa publicznego (administracyjnego). Nie może także budzić wątpliwości, to że termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest terminem zawitym, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy), bowiem z jego upływem wygasły co do zasady wszelkie roszczenia o zwrot wywłaszczonych nieruchomości jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożyłby wniosku (który to przypadek ma miejsce w omawianej sprawie). Złożenie wniosku o zwrot nieruchomości należy także uznać za czynność kształtującą prawa i obowiązki strony, bowiem tylko w takim przypadku - w świetle brzmienia art. 136 ust. 3 w związku z ust. 7 u.g.n. - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może uzyskać zwrot nieruchomości (postępowanie w tej sprawie prowadzone jest wyłącznie na wniosek uprawnionej osoby). Przytoczony wyżej przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 5 z dnia 2 marca 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem I zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych niewątpliwie zatem zawiesił z dniem 31 marca 2020 r. bieg 12-sto miesięcznego terminu wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zawieszenie biegu ww. terminu trwało do 23 maja 2020 r., z upływem którego wszedł w życie przepis art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. 2020 r., póz. 875) - zgodnie z jej art. 76 - który stanowi, że terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1, rozpoczęły swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy.
Zawieszenie biegu terminu trwało zatem 45 dni i obejmowało okres od 31 marca do 14 maja 2020 r. W konsekwencji ostatnim dniem omawianego terminu zawitego, który rozpoczął swój dalszy bieg 24 maja 2020 r., był 7 lipca 2020 r. Tymczasem wniosek o zwrot nieruchomości wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu został złożony w dniu 1 marca 2021 r. , a więc z uchybieniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 137 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W tej sytuacji złożenie przez skarżących wniosku o przywrócenie terminu zawitego – materialnoprawnego, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego nie mógł zostać uwzględniony, bowiem nie przewidują tego obowiązujące przepisy prawa. Bez znaczenia dla tej oceny, są podnoszone przez skarżących okoliczności dotyczące przebiegu choroby i stanu zdrowia K. P. wynikające z dokumentacji medycznej.
Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI